منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، سازمان ملل، سازمان ملل متحد

دانلود پایان نامه ارشد

سوی مقامات دولتی را به عضویت
میپذیرند؛ مشروط بر اینکه این افراد مانع آزادی عمل این سازمانها نشوند؛ در ضمن، این سازمانها باید در صورت امکان در تعداد قابل توجهی از کشورهای واقع در مناطق مختلف جهان فعالیت داشته باشند».54
3.تعریف سازمانهای غیردولتی بینالمللی در اسناد شورای اروپا: کنوانسیون 24 آوریل 1986 میلادی استراسبورگ، مهمترین سند الزامآور در خصوص سازمانهای غیردولتی بینالمللی است که از اول ژانویه1991 میلادی لازمالاجرا شده است. این کنوانسیون 11 مادهای، در صورت تصویب تمامی اعضا فقط برای کشورهای عضو شورای اروپا الزامآور بوده و جنبهی جهانی ندارد. مادهی 1 این کنوانسیون، سازمانهای غیردولتی را چنین تعریف میکند:
کنوانسیون حاضر بر انجمنها، بنیادها و سایر موسسات خصوصی چنانچه بدون هدف سودبری بوده و دارای منفعت بینالمللی باشند، به وسیله حقوق داخلی یکی از متعاهدین ایجاد شده باشند، حداقل در دو کشور فعالیت موثر داشته باشند و در سرزمین یکی از متعاهدین ثبت و اقامتگاه آن در همان کشور و یا در سرزمین یک دولت متعاهد دیگر قرار داشته باشد اعمال میشود.55
با توجه به تعاریف فوق و مقایسهی آن با تعاریف سازمانهای غیردولتی داخلی باید گفت که در اینجا فقط نقش بینالمللی موثر سازمانهای غیردولتی به عنوان یکی از عناصر تشکیل دهندهی این سازمانها به تعریف سازمانهای غیردولتی داخلی اضافه شده است.
مبحث دوم- سیر تحول مفاهیم کلیدی
گفتار اول-حقوق محیط زیست
1-1-در جامعهی بینالملل
حقوق محيط زيست در بين شاخههاي مختلف حقوق از قدمت چنداني برخوردار نميباشد و اين به جهت عمر كوتاه و سابقهی كم درك بشر از مقولهی محيط زيست به عنوان يك دانش مستقل و ضرورت حفظ و حمايت از آن است.با شدت يافتن روند تخریب بيرويه و آلودگي محيط زيست به تدريج از دههی 1960 ميلادي و تحت فشار افكار عمومي جهاني ناشي ازهشدارها و اخطارهاي انديشمندان و دانشمندان به ويژه اكولوژيستها56، زمينهی تعامل و همگرایي بينالمللي براي حفظ محيط زيست در چشماندازی گسترده چه از لحاظ جغرافیایی و چه از لحاظ موضوعی، فراهم و به ثمر نشست و نهايتاً در ژوئن سال 1972 اولين كنفرانس مهم جهاني دربارهی انسان و حفاظت محيط زيست توسط سازمان ملل متحد در استكهلم سوئد تشكيل شد. کنفرانس استکهلم نهایتا منجر به تدوین اعلامیهی استکهلم تحت عنوان «اعلامیهی محیط زیست بشر57» شد. در این اعلامیه حق بر محیط زیست سالم برای اولینبار مطرح میشود.58
در ادامهی اين تجربهی جهاني، دومين كنفرانس جهانی ویژهی حقوق محیط زیست تحت عنوان کنفرانس سران زمین در سال 1992 در ريودوژانيروی برزیل تشكيل شد. روند شکلگیری کنفرانس ریو به این نحو بود که مجمع عمومی سازمان ملل از خانم برونتلند خواست گزارشی دربارهی وضعیت محیط زیست جهانی تهیه و تقدیم مجمع کند. گزارش وی که نام آن «آیندهی مشترک ما59» بود خمیرمایهی مباحث کنفرانس مذکور را فراهم نمود. در این گزارش مفهوم توسعهی پایدار60 پدیدار گردید و در نتیجه ويژگي مهم این کنفرانس پیدایش رويكرد جدید توسعه تحت عنوان توسعهی پايدار ميباشد.در حقیقت آنجا که ملزومات توسعه با مسائل زیست محیطی گره میخورد مفهوم توسعهی پایدار سر بر میآورد. چرا که بنابر گزارش خانم برونتلند توسعهی پایدار به معنای رفع نیازهای نسل حاضر بدون متاثر ساختن توانایی نسلهای آینده در رفع نیازهایش است.61 در این گزارش اهداف مختلفی از جمله اقدام در جهت نیازهای مشترک اساسی برای ارائهی خدماتی همچون غذا، انرژی، آب، بهداشت، نظارت و کنترل رشد جمعیت در یک سطح معمول، جلوگیری از اسراف و فراهم کردن رشد تولید منابع اساسی، تغییر جهت دادن در فناوری و کنترل نمودن خطر، ادغام محیط زیست و اقتصاد در تصمیمگیری را برای محیط زیست و توسعه مشخص میکند.62
کنفرانس 1992 تفاوتهایی نسبت به کنفرانس 1972 داشت که از جمله تغییر محل کنفرانس از کشوری توسعه یافته به کشوری در حال توسعه بود. کنفرانس ریو 1992 شامل اسناد مختلفی از جمله اعلامیهی ریو63، دستور کار 21 64و اعلامیهی مربوط به جنگلها بود و دوکنوانسیون تغییرات آب و هوایی و تنوع زیستی نیز در حاشیهی این کنفرانس به تصویب رسیدند.65دستور کار 21 ميتواند الگوي بسيار مناسب حقوقي زیست محيطي براي تحقق اهداف توسعهی پايداراز جمله كشور ماباشد.
ازسال 1992 علاوه بر دو کنوانسیون مذکور کنوانسیونهای بینالمللی مهمی در زمینهی حقوق محیط زیست به وجودآمدکه میتوان به پروتکل 1997 کیوتودرخصوص تغییرات آب و هوایی و کنوانسیون 1997 سازمان ملل متحد درخصوص بهرهبرداری ازآبراهها و راههای بینالمللی در مقاصد غیرکشتیرانی اشاره کرد .
به دنبال کنفرانس 1992 ریو، جامعهی بینالمللی با برگزاری نشستهای متعدد دیگری به جستجوی راههای تحقق توسعهی پایدار ادامه داد که از جمله مهمترینآنها، کنفرانس سران توسعهی پایدار موسوم به ریو به علاوهی 10 در سال 2002 در ژوهانسبورگ افریقای جنوبی، کنفرانس هزارهی سران در سال 2000، و کنفرانس سران 2005 در نیویورک میباشد که توسط سازمان ملل متحد برگزار شدهاند.66
در نهایت باید به کنفرانس جهانی ریو به علاوهی20 یا کنفرانس توسعهی پایدار ملل متحد اشاره کرد. این کنفرانس نیز توسط سازمان ملل متحد برگزار شد. چون این کنفرانس از سال 1992 تا 2012 را پوشش میدهد یعنی نگاه 20 ساله دارد که از ابتدا چه کردیم و الان چه کار میخواهیم بکنیم به کنفرانس ریو بعلاوهی20 نامگذاری شده است. شعار این کنفرانس تحت عنوان «آیندهای که ما میخواهیم67» است که در نهایت موجب تدوین اعلامیهای تحت همین عنوان در ژانویهی 2012 شد. دو موضوع مهمی که این کنفرانس به دنبال آن است آگاهی اکولوژیک68 و همگرایی ایدئولوژیک69 میان کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه در مورد محیط زیست میباشد. 70
در حال حاضر قريب به 300 معاهده و موافقتنامهی بينالمللي در حوزهی محيط زيست اعم از جهاني و منطقهاي منعقد گرديده است و اگرموافقتنامهها و قراردادهاي دو جانبهی زيستمحيطي را هم به آن اضافه كنيماين تعداد به حدود هزار قرارداد ميرسد.71
1-2-در اروپا
سیر تحول حقوق محیط زیست در اروپا طی سالهای اخیر از روند نسبتا خوبی برخوردار بوده است. در حقیقت از زمان شکلگیری پیمان ماستریخت 1993 و به وجود آمدن اتحادیهی اروپا در خصوص عناصر مختلف توسعه، برنامهریزیهای دقیقی در اروپا صورت گرفته است. از جملهی این
برنامهریزیها تدوین برنامههایی در زمینهیمحیطزیست بوده که درشش قالب تدوین و به اجرا در آمده است.
برنامهی اول و دوم که از سال 1973 تا 1982 ادامه یافتند برنامههایی بسیار آرمانگرایانه بودند و محیط زیست را در راس همهی اولویتها قرار داده بودند و در آنها سعی شده بود در خصوص سلامت
تکتک اجزای محیط زیست استانداردهایی تعیین گردد.
برنامهی سوم که شامل سالهای 1982 تا 1987 میشود تمرکز خود را بر روی ارتباط بین محیط زیست و تجارت با ارجحیت تجارت قرار داد به این معنا که در طی این برنامه تلاشهای بسیاری در زمینهی انطباق سیاستهای زیست محیطی با اقتصاد و تجارت صورت گرفت تا مبادا استانداردهای زیست محیطی به رقابتهای تجاری خللی وارد کنند.
در برنامهی چهارم که از 1987 آغاز و تا 1992 ادامه یافت برخلاف برنامهی سوم به محیط زیست به مثابهی یک جزء از یک سیستم توجه شد به این معنا که سیاستهای زیست محیطی یک برنامهی فرعی و اضافه بر سازمان تلقی نشوند و در کنار دیگر برنامهها و به صورت ادغام شده و دارای تاثیر متقابل بر یکدیگر مدنظر قرار گیرند. به طوری که هدف نهایی سیاست برد- برد در همهی زمینهها باشد. از همین روی توجه به مقولهی توسعهی پایدار در این زمان به اوج خود رسید. این دوره دارای دستاوردهای مهمی از جمله موارد زیر میباشد:
کنفرانس 1992 ریو که شرح آن قبلا رفته است، شروع مذاکرات پیرامون پیمان کیوتو یا کاهش انتشار گازهای گلخانهای، توسعهی حقوق محیط زیست در کشورهای اروپایی خصوصا کشورهای اسکاندیناویایی، افزایش اعضا، فعالیتها و شهرت سازمانهای زیست محیطی موجود و سر برآوردن تعداد زیادی از سازمانهای غیردولتی زیست محیطی جدید.
برنامهی پنجم نیز در امتداد برنامهی چهارم و در جهت برنامهریزی مورد به مورد امور برنامهی چهارم قرار گرفت و لیکن متاسفانه برنامههای چهارم و پنجم از سالهای 1992 تا اواخر دههی 1990 با یک توقف اساسی مواجه شدند که یکی از مهمترین دلایل آن بحران اقتصادی در اروپا و در اولویت قرار گرفتن مسایلی دیگر در برنامهریزیها و سیاستگذاریها از جمله مسئلهی بیکاری گسترده بود.
و اما برنامهی ششم که تقریبا از اواخر دههی 1990 آغاز و تاکنون ادامه دارد مجددا امیدهای بسیاری را زنده کرده است. در حقیقت این برنامه با ایجاد یکسری اصول عمومی حقوقی برای موضوعات کلیدی زیست محیطی همچون تغییرات آب و هوایی، تمرکز بیشتر بر اجرای برنامهها و تاکید مجدد و گستردهتر بر روی مقولهی جامعهی مدنی، روند رو به رشد حقوق محیط زیست اتحادیهی اروپا را تثبیت کرده است.72
1-3-در ایران
همانگونه که حقوق محیط زیست از نظر بینالمللی قدمت زیادی ندارد، در کشور ما نیز آنچه ساختمان و بنای حقوق محیط زیست را تشکیل میدهد، سابقهی چندانی ندارد. در سال 1335 قانون شکار به منظور حفاظت نسل شکار و نظارت بر اجرای مقررات آن تصویب گردید. در طی دهههای اخیر قوانین و آییننامههای مختلفی در حوزههای گوناگون مسایل زیست محیطی به تصویب مراجع مربوطه رسیده و به مورد اجرا گذارده شده است.
همانطور که در قسمتهای پیشین ذکر شد این قوانین معمولاً به دو شكل متجلي ميشوند؛ در درجهی اول قوانيني كه جنبهی كلي و نظم عمومی داشته که در كشور ما اصل 5073 قانون اساسي يكي از اين اصول كلي است. اصول دیگری نیز همچون اصل 4574وجود دارند که به نوعی مظاهر و نمودهای محیط زیست را مورد اشاره قرار داده و نحوهی بهرهبرداری از آنها را تعیین نموده است.75پس از قانون اساسی میتوان مقررات راجع به محيط زيست در سند چشمانداز بيست سالهی كشور مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام در سال 1388 و قوانين برنامهی توسعهی اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي مصوب مجلس شورای اسلامی را نام برد. در درجهی دوم ضوابط عینی که قانونگذار جهت مراقبت از محيط زيست و جلوگيري ازتخريب آن پيشبيني كرده و ضمانت اجرايي آن مقررات و نيز عواقب وآثار تخلف از آنها را گوشزد میکند. در ایران میتوان به مقررات مربوط به ضوابط استقرار صنایع و ارزیابی زیست محیطی، آلودگی هوا، آب و خاک، و پروژههای محیط زیست انسانی اشاره کرد.76
با اینحال این کوششها در ایران کافی نبوده است و این عدم کفایت را میتوان در گزارش شاخص عملکردی محیط زیست77 که سیر نزولی عملکرد محیط زیستی ایران را در میان 113 کشور جهان در سالهای 2006 الی 2012 از رتبهی 53 به رتبهی 114 نشان میدهد به وضوح مشاهده کرد.78
گفتار دوم-سیر پیدایش سازمانهای غیردولتی زیست محیطی
3-1-در جامعهی بینالملل
از سال 1945، به این سو و با تاکید مادهی 71 منشور سازمان ملل متحد، به گونهای آرام شماری از سازمانهای غیردولتی در کشورهای اروپایی شروع به فعالیت نمودند و کمکم دامنهی خود را در اقصی نقاط جهان گسترش دادند. به طوری که در سه دههی اخیر با رشد فزایندهی سازمانهای غیردولتی مواجه بودهایم.79
بعد از جنگ جهانی دوم اقدامات، پروژهها و بستههای توسعهای به سوی کشورهای آسیب دیده در جنگ روانه گشت. نتیجهی حاصل از کاربست این برنامهها، عدم پایداری زیست محیطی بوده و صنایع بدون توجه به ضوابط زیست محیطی ایجاد شده و گسترش یافتند. در بخش کشاورزی و مدیریت منابع طبیعی ضوابط زیست محیطی به بوتهی فراموشی سپرده شد و مصرف کود شیمیایی و سموم افزایش بیرویه یافت. در نتیجه در اواخر دههی هفتاد یکی از مهمترین مسائل بشر تخریب محیط زیست و جریان یافتن گروههای طرفدار محیط زیست بود. تشدید روند تخریب محیط زیست شرایطی را پیش کشید که موجب شد در کنفرانس استکهلم در سال 1972 مقدمات نوعی دیگر از توسعه تحت عنوان توسعهی پایدار مدنظر قرار گیرد و در همین زمان زمینهی ایجاد سازمانهای زیست محیطی در سراسر جهان فراهم شود. اعلامیهی استکهلم در بند هفتم خود از دولتها و مردم

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، سازمان ملل متحد، آلودگی محیط زیست Next Entries منابع پایان نامه درباره محیط زیست، زیست محیطی، افکار عمومی، حفاظت محیط زیست