منابع پایان نامه درباره قرن نوزدهم، نفت و گاز، افغانستان

دانلود پایان نامه ارشد

1 – 3: کشورهاي آسياي مرکزي
52
جدول شماره 2 -3: ميزان توليد نفت خام کشورهاي حوزه درياي خزر (هزار بشکه در روز)
54
جدول شماره 3 – 3: ميزان ذخاير نفت و گاز در کشورهاي آسياي مرکزي و حوزه درياي خزر
55
جدول3 – 3: ميزان نرخ رشد جمعيت کشور جمهوري تاجيکستان
61
جدول4 – 3: شاخص هاي اقتصاد كلان تاجيكستان
63
جدول شماره 1 – 4: مسير خطوط انرژي منطقه درياي خزر
111
جدول شماره 2 – 4: ترانزيت صادرات و واردات ترکمنستان و کشورهاي آسياي مرکزي از مسير ايران در سال 2003 م. (هزار تن)
112
جدول شماره 3 – 4: خطوط انرژي نيرو موجود بين ايران و ترکمنستان سال 1383
114
جدول 4 – 4: منافع و علائق متضاد سه کشور جمهوري اسلامي ايران، روسيه و ايالات متحده آمريکا در آسياي مرکزي
121

فهرست نمودارها:
نمودار 1 – 1: مناطق ژئوپليتيک و استراتژيک همجوار با کشور جمهوري اسلامي ايران
10
نمودار 1 – 2 : عوامل موثر در ژئوپليتيک …………………………………..
29
نمودار 2 – 2: نمودار روابط آنتروپي و عوامل جغرافيايي …………..
41
نمودار 1 – 4: بازي بزرگ در آسياي مرکزي
76
نمودار 2 – 4: بازيگران منطقه اي و فرامنطقه اي در جوزه ژئوپليتيکي آسياي مرکزي
80
نمودار 3 – 4: بازي بزرگد جديد و منافع کشورهاي ايالات متحده آمريکا، روسيه و جمهوري اسلامي ايران در آسياي مرکزي
122
نمودار 4 – 4: ميزان صادرات و واردات متقابل جمهوري اسلامي ايران و کشورهاي آسياي مرکزي
127
فهرست نقشه ها:
نقشه هارتلند ژئوپليتيک انرژي
37
نقشه 1 – 3: کشورهاي آسياي مرکزي
53
نقشه 1 – 4: جايگاه متقابل جمهوري اسلامي ايران و به کشورهاي آسياي مرکزي عنوان مسير ترانزيتي
109
نقشه 2 – 4: نقشه مرز ايران و ترکمنستان
132

چکيده : فروپاشي اتحاد جماهير شوروي منجر به شکل گيري پنج جمهوري تازه تاسيس در منطقه آسياي مرکزي شد؛ منطقه اي که به دليل شرايط ويژه ژئوپليتيک خود شاهد حضور کشورهاي متعدد در خود بوده است. از يک سو شرايط خاص جغرافيايي منطقه و از سويي ديگر اهميّت ژئواکونومي، آسياي مرکزي نه تنها باعث توجه روسيه برآمده از قدرت مضمحل شده شرق به اين منطقه شده است، بلکه کشورهاي منطقه همچون چين و ترکيه و کشور فرامنطقه اي همچون ايالات متحده آمريکا، را متوجّه اين منطقه ساخته است. هر يک از اين کشورها در پي درستيابي به اهداف خود در اين منطقه هستند و اين بر استقلال سياسي و اقتصادي کشورهاي آسياي مرکزي اثربخش بوده است. قابل توجّه است که کشورهاي منطقه آسياي مرکزي از لحاظ جغرافيايي داراي آنتروپي بالايي هستند و کشورهاي اين منطقه را به کشورهاي همسايه خود به عنوان مکمل جغرافيايي وابسته مي کند. اين امر، توجّه کشورهاي منطقه را به کشورهاي همسايه شان بويژه به جمهوري اسلامي ايران معطوف کرده است. حضور و نقش آفريني کشورهاي منطقه اي و فرامنطقه اي در آسياي مرکزي، شرايط خاصي را بر اين منطقه فراهم آورده است که مطالعه علل ژئوپليتيکي آن مي تواند اهميّت به سزايي در مطالعات اين منطقه، به عنوان منطقه استراتژيک در جوار کشورمان، داشته باشد. روش اين پايان نامه، توصيفي – تحليلي، با استفاده از جمع آوري و تجزيه و تحليل اطلاعات به دست آمده، به بررسي ژئوپليتيک منطقه آسياي مرکزي پرداخته است. بر اين اساس، سئوالات اين پايان نامه عبارت است از: 1. عوامل ژئوپليتيک موثر آسياي مرکزي بر حضور ايالات متحده آمريکا و روسيه چه مي تواند باشد؟ 2. حضور روسيه و ايالات متحده آمريکا در آسياي مرکزي چه اثراتي بر امنيت جمهوري اسلامي ايران دارد؟ براي هر يک از اين سئوالات، يک فرضيه مطرح شده است که آن دو از اين قرار هستند: فرضيه اول: ويژگي هاي اقتصادي و موقعيت منطقه اي، از جمله عوامل موثر در علائق و حضور ايالات متحده و روسيه در آسياي مرکزي است. فرضيه دوم: حضور روسيه و ايالات متحده آمريکا در آسياي مرکزي باعث نتايجي مانند کاهش ترانزيت، عمق استراتژيک و چالش هاي مرزي عليه ايران مي شود. و واژگان کليدي: ژئوپليتيک، آسياي مرکزي، منابع انرژي، ايالات متحده آمريکا، روسيه، جمهوري اسلامي ايران.

اقرار و تعهدنامه
اينجانب اميرعلي عابديني دانشجوي مقطع کارشناسي ارشد دانشگاه شهيد بهشتي، دانشکده علوم زمين، گروه جغرافياي انساني رشته جغرافياي سياسي پايان نامه حاضر را بر اساس مطالعات و تحقيقات شخصي خود انجام داده و در صورت استفاده از داده‌ها، مآخذ، منابع و نقشه‌ها به‌طور کامل به آن ارجاع داده‌ام، ضمناً داده‌ها و نقشه‌هاي موجود را با توجّه به مطالعات ميداني – صحرائي خود تدوين نموده ام. اين پايان نامه پيش از اين به‌هيچ‌وجه در مرجع رسمي يا غير رسمي ديگري به‌عنوان گزارش يا طرح تحقيقاتي عرضه نشده است. در صورتي که خلاف آن ثابت شود، درجه‌ي دريافتي اينجانب از اعتبار ساقط شده، عواقب و نتايج حقوقي حاصله را مي پذيرم .
تاريخ 15/07 /1392
امضاء

فصل اول: کليات تحقيق

1 – 1 مقدمه با فروپاشي اتحاد جماهير شوروي در دهه پاياني قرن بيستم، جهان شاهد تغييرات شگرف در نقشه جغرافياي – سياسي خود بود؛ تغييراتي اساسي که به دليل داشتن شرايطي خاص، توجّه کشورهاي بسياري را با خود معطوف ساخت و زمينه ساز رقابت هايي ژئوپليتيکي جديدي در حوزه کشورهاي تازه استقلال يافته شد. علّت آن، اين بود که با فروپاشي اتحاد جماهير شوروي، کشورهاي چندي بر روي نقشه جهان پديدار شد که به دليل داشتن امتيازات منحصربفرد، مي توانستند براي همسايگان خود هم چالش آفرين و هم سودمند باشند. آنچه که به طور مشخص از کشورهاي استقلال يافته از اتحاد جماهير شوروي در ارتباط با جمهوري اسلامي ايران مورد توجّه قرار دارد، جمهوري هايي تازه تاسيس در وراي دو سوي مرزهاي شمال خاوري و شمال باختري جمهوري اسلامي ايران در دو منطقه قفقاز1 و منطقه آسياي مرکزي2 است. آنچه از اين دو منطقه در اين پايان نامه مورد تاکيد قرار دارد، “منطقه آسياي مرکزي” به عنوان سرزمين پهناوري در غرب قاره آسيا است. آسياي مرکزي معمولاً در برگيرنده کشورهاي ازبکستان، تاجيکستان،ترکمنستا – ن، قزاقستان، قرقيزستان است. البته براي مشخص تر کردن اين منطقه بايد افغانستان، شمال شرق ايران (خراسان)، و همچنين قسمت سين کيانگ (ترکستان شرقي قديم) در غرب چين و جنوب سيبري در روسيه را نيز به جزء سرزميني آسياي مرکزي افزود. به هر حال، اين منطقه به دليل وسعت زياد سرزميني، تعداد قابل توجّه جمعيّت و اهميّت ژئواکونوميکي ويژه اي که نسبت به منطقه قفقاز دارد. از اين رو، موضوعيت مکاني اين پژوهش را تشکيل مي دهد. آنچه در مطالعات جغرافيايي – سياسي اين حوزه بسيار مورد توجّه قرار دارد و موضوعيّت ژئوپليتيک پژوهش حاضر را به خود اختصاص داده است، آن است که با وجود به استقلال کشورهاي آسياي مرکزي، اين کشورها شاهد حضور، نقش آفريني و اثرگذاري کشورهاي منطقه اي و فرامنطقه اي همچو – ن ايالات متحده آمريکا، روسيه، ترکيه، چين و … تحت عنوان “بازي بزرگ جديد”، در منطقه شان هستند که هر يک در پي دستيابي به اهداف ژئوپليتيک، ژئواکونوميک، ژئواستراتژيک خود در منطقه آسياي مرکزي، دست به فعاليّت هاي گسترده اي زده اند. از ديدگاه ژئوپليتيکي قابل توجّه است که آسياي مركزي به عنوان بخش جنوبي از تئوري هارتلند مکيندر با شرايط و ويژگيهاي ژئوپليتيکي و ژئواکونوميکي همراه بوده است. از اين لحاظ، با شکل گيري کشورهاي آسياي مرکزي در دهه پاياني قرن بيستم عموماً و سال هاي آغازين قرن بيست و يكم خصوصاً، اين منطقه از نگاه کشورهاي منطقه اي همچون چين، روسيه و کشورهاي فرامنطقه اي مانند آمريكا، جايگاه ارزشمند يافته است و هر يک از آنها سعي مي کنند تا براي نقش آفريني هر چه بيشتر و با ايجاد تسلّط بيشتري بر منطقه، جايگاه والاتري را براي خود فراهم آورنده و در نتيجه بتوانند به اهداف خود در اين منطقه دست يابند. اکنون از اين شرايط با عنوان بازي بزرگ جديد3 در اين منطقه نام برده مي شود كه آغاز آن را مي توان از زمان استقلال کشورهاي آسياي مرکزي و از دهه 1990 دانست که تا زمان انجام اين پژوهش نيز ادامه داشته است. البته با توجّه به زمينه هاي اهداف و شرايط حضور هر يک در اين منطقه، به نظر مي رسد که همچنان اين رقابت ميان اين کشورها ادامه داشته باشد؛ اين حالي است که جمهوري اسلامي ايران به دليل ويژگي هاي ارزشمند ژئوپليتيکي خود بويژه در مورد موقعيت ژئوپليتيکي خود در ارتباط با کشورهاي آسياي مرکزي، دوره زماني طولاني مشترک تاريخي و ويژگي هاي مشترک فرهنگي و ديني با اين کشورها، از همان ابتداي استقلال اين کشورها ضمن به رسميّت شناختن آنها به برقراري سعي در برقراري ارتباطات و مناسبات خوب در جنبه هاي مختلف و همچنين بهبود نارسايي جغرافيايي آنها (به دليل محصور بودن در خشکي و فقدان دسترسي به درياهاي آزاد) داشته است تا از اين طريق بتواند از چهره مناسبي در ميان کشورهاي آسياي مرکزي برخوردار باشد. پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي، جاذبه هاي ژئوپليتيک و ژئواکونوميک منطقه، قدرتها و بازيگران منطقه ديگري را نيز به اين منطقه جلب کرد. بازيگران منطقه اي که در حاشيه و همجوار با آسياي مرکزي قرار داشتند، همانند ايران، روسيه، و چين، علاوه بر هدف توسعه و نفوذ خود در منطقه، داراي بعضي نگراني هاي امنيّتي نيز بودند و بخشي از نقش آفريني اين کشورها متوجه کسب توانايي بازدارنده تهديدات در آسياي مرکزي بود، در حالي که حضور ترکيه در منطقه تنها با هدف کسب منابع و توسعه صورت گرفت (دادانديش، 1386: 82). بنابراين، از ديدگاه ژئوپوليتيك اصطلاح بازي بزرگ جديد را مي توان براي برخورد‌هاي قدرتهاي منطقه اي و فرامنطقه اي در منطقه آسياي مرکزي به كار برد. اين رويداد که بر خلاف جريان بازي بزرگ که در قرن نوزدهم بين دو كشور روسيه و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره سپتامبر 2001، قرن نوزدهم، نفت و گاز، افغانستان Next Entries منابع پایان نامه درباره روابط دوجانبه، دانشکده اقتصاد، وزارت امور خارجه، استان گلستان