منابع پایان نامه درباره قرآن کریم، روانشناسی، اختلالات روانی، علامه طباطبایی

دانلود پایان نامه ارشد

بی‌شک هر فردی در محیط خانواده و با ارتباط با همسر و فرزندان و پد رو مادر خود احساس آرامش و امنیت بیشتری خواهد کرد که شاید این آرامش را نتواند در جای دیگر پیدا کند چراکه این محیط نیازهای عاطفی آن‌ها را پاسخ می‌دهد. خداوند با قرار دادن ازدواج آرامش را برای بشر قرارداد و مسیر تکامل را به روی وی باز کرد و سلامت آن‌ها را تضمین کرد کانون خانواده مهد عواطف انسان است. قرآن کریم رابطه‌ی زن و شوهر و تشکیل خانواده را مایه سکون و آرامش زن و مرد دانسته است.
می‌فرماید: “وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجا لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَة (روم/21) و از نشانه‏هاى قدرت اوست كه برايتان از جنس خودتان همسرانى آفريد. تا به ايشان آرامش يابيد و ميان شما دوستى و مهربانى نهاد”. در تفسیر این آیه آمده است که از آيت‏هاى پروردگار آنكه قرار داده برايتان از نوع شكل و جنس شما جفت‌ها (زن‌ها) يى و اين خود منتى است تا به‌سوی آنان و در آغوششان به آسایش و آرامش بوده و به یکدیگر انس بگيريد، مقصود بين زن و شوهر است كه آن‌چنان به هم دوستى و مهر مى‏ورزند كه هر يك دومى را بيش از هر چيز دوست می‌دارد (طبرسی، 1360، ج 19، ص 117). علامه طباطبایی نیز ازوج را جمع زوج دانسته و زوج را به نقل از راغب اصفهانی به هر یک از نر و ماده حیوانات، درصورتی‌که جفت هم شده باشند اطلاق میدارد (طباطبایی،1374، ج 16، ص 249). سید قطب‌الدین زن و مرد را مایه آرامش و سکون یکدیگر دانسته ضمن اینکه برای سکون مفهوم وسیعی‌تری افزون بر جنبه حسی و مادی قائل شده و سکون را به انس روحی تفسیر می‌کند (سید قطب، 1412، ج 5، ص 2763).
پس خانواده هرچند با خواندن صیغه‌ی عقد میان دو نفر ایجاد می‌شود اما فقط بودن دو جسم کنار هم نیست خانواده پیوند روح‌ها با همدیگر است اگر روح‌ها باعاطفه پیوند داده شوند رابطه‌ی آنان تضمین‌شده است. امام علی (ع) در توصیف رفتارش با فاطمه (س) می‌فرماید: «به خدا سوگند که تازنده بود نه او را عصبانی نمودم و نه به کاری مجبورش کردم او نیز نه مرا عصبانی نمود و نه در کاری از من نافرمانی کرد هنگامی‌که به او نگاه می‌کردم غم‌ها و اندوه‌ها از من برطرف می‌شدند» (خوارزمی، 1414، ص 353).
پس هرگاه مودت و دوست داشتن ظهور پیدا کند موجب لطف به دیگری می‌شود انسان‌ها به‌گونه‌ای هستند که هرگاه نیازهای همدیگر رو تأمین کنند رابطه‌ی عاطفی بینشان ایجاد می‌شود و رشد می‌کند، این رابطه ابتدا بین دو همسر به وجود می‌آید و کم‌کم بین والدین و فرزندان نیز ایجاد می‌شود. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای می‌فرماید: «زوجیت و دوجنسی در طبیعت بشر برای هدف بزرگی است آن هدف عبارت است از سکون و آرامش تا شما در کنار جنس مخالف خودتان در درون خانواده مرد در کنار زن و زن در کنار مرد آرامش پیدا کنید برای مرد آمدن به داخل خانه یافتن محیط امن خانه زن مهربان و دوست دار امین در کنار او وسیله‌ی آرامش است برای زن هم داشتن مرد و تکیه‌گاهی که به او عشق بورزد و برای او مانند حصن مستحکمی باشد چون مرد جسماً قویی‌تر از زن است یک خوش بختی است مایه آرامش و سعادت است خانواده این را برای هر دو تأمین می‌کند» (شفیعی سروستانی، 1379، ص 14).
بنابراین ازآنجایی‌که نیازهای عاطفی از مهم‌ترین نیازهای انسان هستند ازاین‌رو مهر و محبت در ساختن و شکل گرفتن شخصیت افراد نقش مهمی دارد در مقابل محرومیت عاطفی موجب بروز اختلاف و انحراف می‌شود، یعنی اگر فرد از سوی والدین خود احساس بی‌محبتی کند برای جبران آن چه‌بسا اعمال خطرناکی برخلاف قوانین اجتماعی مرتکب شوند به دلیل کمبود محبت فرد آن را در خارج از منزل و خانواده جستجو می‌کند و جذب کسانی می‌شود که به آن‌ها اظهار محبت کاذب می‌کنند و این آغازگر انحرافات می‌شود، بنابراین محبت از سوی اعضای خانواده می‌تواند نقش بسزایی در پیشگیری از انحرافات اجتماعی افراد خانواده داشته باشد. مطابق آزمایش‌ها بسیاری از اختلالات روانی ناشی از کمبود محبت والدین است به‌طور نمونه نوزادانی که از مهر و محبت مادر در سالهای اولیه حیاتشان محروم بوده‌اند و دور از محیط خانوادگی و در پرورشگاه زندگی کرده‌اند باوجود رعایت اصول بهداشتی از اختلال شخصیت رنج می‌برند بر اساس مطالعات بر روی 38 نفر از افراد بالغی که در هفته‌ی سوم زندگی تا سه‌سالگی در پرورشگاه بسر برده‌اند و اکنون 16 تا 28 سال از آن زمان سپری‌شده است 4 نفر مبتلابه جنون، 21 نفر دارای اختلال منش (رفتار غیرعادی)، 4 نفر مبتلابه تأخیر رشد عقلی، 2 نفر مبتلابه امراض عصبی و فقط 7 نفر توانسته بودند خود را با محیط اجتماعی تطبیق دهند و رفتار عادی داشته باشند (دانش، 1364، ص 239).
ازاین‌روست که پیامبر (ص) می‌فرماید: «به کودکان خود محبت کنید و نسبت به آن‌ها مهربان باشید و هنگامی‌که به آن‌ها وعده می‌دهید به وعده خویش عمل کنید»(حر عاملی، 1409، ج 21، ص 483).
پس ازدواج و تشکیل خانواده مطمئن‌ترین راه سلامت و امنیت جامعه است، چون‌که خانواده مهم‌ترین پایگاه عاطفی برای افراد است و در سایه آن فرد احساس امنیت روحی و جسمانی می‌کند؛ و در صورت فقدان عطوفت و بی‌توجهی به افراد زمینه را برای خروج آنان از حالت تعادل شخصیتی و گرایش به انحراف باارزش‌های جامعه فراهم می‌کند. چنان چه خانواده‌ی از محبت و همراهی تهی گردد و این کارکرد خود را از دست بدهد بنیان آن سست می‌شود و هر آن احتمال فروپاشی آن می‌رود. خشونت‌های خانوادگی، بالا رفتن میزان طلاق در جامعه از آثار نبودن عطوفت و همراهی در خانواده باید جستجو کرد که خود معضلات فراوان اجتماعی دیگری را به دنبال دارد.

3-2-2- رشد و تکامل شخصیت:
«شخصیت هر فرد از دیدگاه روانشناسی کل خصائص بدنی و ذهنی و عاطفی و اجتماعی و اخلاقی اعم از موروثی و اکتسابی هستند که او را به‌طور آشکارا از دیگران مشخص می‌کند» (شعاری نژاد، 1373، ص 600). برخی از روانشناسان برای کلمه شخصیت مفهوم شاکله را به‌کاربرده‌اند زیرا شاکله هم‌شکل ظاهر را نشان می‌دهد و هم به افکار و عواطف و نسبت‌های باطنی و درونی فرد اشاره دارد.
خداوند در قرآن کریم به همین مفهوم اشاره‌کرده است و می‌فرماید: “قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‏ شاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدى‏ سَبِيلا (اسراء/84) تو به خلق بگو كه هر كس برحسب ذات و طبيعت خود عملى انجام خواهد داد و خداى شما بر آن‌کس كه راه هدايت يافته از همه آگاه‌تر است”. شاكله ” به معناى خوى و اخلاق است و اگر خلق‌وخوی را شاكله خوانده‏اند بدين مناسبت است كه آدمى را محدود و مقيد مى‏كند و نمى‏گذارد در آنچه مى‏خواهد آزاد باشد، بلكه او را وادار مى‏سازد تا به مقتضا و طبق آن اخلاق رفتار كند در مجمع‌البیان گفته است: شاكله «به معناى طريقت و مذهب است وقتى گفته مى‏شود: اين طريق داراى شاكله‏ها است معنايش اين است كه” هر جميعتى از آن راه ديگرى براى خود جدا كرده‏اند (طباطبایی، 1374، ج 13، 262). همچنین در تفسیر این آیه آمده است انسان‌ها وقتی‌که به دنیا میایند هیچ‌چیز جز طبیعت صحیح و سالم در آن‌ها نیست آنگاه در اثر عوامل خارجى طبیعت‌های ثانوى و ملكه‏هاى خير و شر در آن‌ها به وجود مى‏آيد، اعمال خوب و بد انسان‌ها ناشى از آن طبيعت ثانوى است كه همان شاكله و سجيه است (قریشی، 1377، ج6، ص132).
بر طبق این آیه انسان‌ها در رفتار تابع شاکله هستند ازاین‌جهت به نظر قرآن شخصیت؛ رفتار، ادراک و احساس آدمی را تشکیل می‌دهد پس ازنظر قرآن شخصیت دارای ابعاد زیادی است شخصیت فردی، اجتماعی و همچنین شخصیت بهنجار (مؤمنون/1-4) و نابهنجار (بقره/87). بر طبق این آیات شخصیت بهنجار ازنظر قرآن شخصی است که جسم و روح در آن متعادل باشد و نیازهای هرکدام ارضاء شود و کسی که پیرو هوای نفس خود باش فردی نابهنجار است. ازجمله عوامل تأثیرگذار بر رشد و تکامل شخصیت از دیدگاه اسلام و روانشناسی عبارت‌اند از 1-وراثت 2- محیط (خانواده) 3- اراده (مصباح، 1374، ص 182).
خانواده به‌عنوان یک واحد اساسی برای تکامل شخصیت افراد مورد تأکید قرارگرفته است، پس از تولد محیط خانواده مهم‌ترین عامل مؤثر در تکوین شخصیت کودک است. «بااینکه رشد شخصیت امری است که در تمام طول حیات انسان ادامه دارد اما اساس شخصیت هر فرد در خانواده و قبل از اینکه به مدرسه برود پی‌ریزی می‌شود، قبل از سن پنج یا شش‌سالگی کودک در خانواده یاد می‌گیرد که چگونه با کشش‌ها و کوشش‌های زندگی با دیگران روبرو شود و یا چگونه بر خشم و غضب خود غلبه کند و بر تمایلات آنی خود چیره شود و آن‌ها را به تعویق اندازد»(ساروخانی،1375، ص 25). پس اگر محیط خانواده سالم و مناسب باشد در کودک اعتماد، محبت، ایثار، استقلال، قدرت پذیرش مسئولیت، همسازی و انطباق و بالاخره شخصیت سالم به وجود می‌آید برعکس در خانواده ناسالم رشد طبیعی شخصیت کودک کند و ناکافی صورت میگیرد و او را آماده‌ی رفتار نابهنجار می‌کند.
قرآن کریم می‌فرماید:” الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ خَلَقَه وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِين (سجده/7) آن‌که هر چه را آفريد به نيكوترين وجه آفريد و خلقت انسان را از گل آغاز كرد”. خداوند هیچ‌گاه صفات فی حد مذموم در وجود انسان

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره حسن معاشرت، نهاد خانواده، امام علی (ع)، روابط جنسی Next Entries منابع پایان نامه ارشد با موضوع تقسیم سود، عدم تقارن، تقارن اطلاعاتی، سیاست تقسیم سود