منابع پایان نامه درباره علی بن الحسین، نهج البلاغه، فیض کاشانی، شعب ابی طالب

دانلود پایان نامه ارشد

در جريان غزوه بنى المصطلق با نزول آيه 6 سوره منافقون ، بى اثر بودن استغفار براى مشركان بر پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) آشكار گرديده بود و در آيه 22 مجادله از دوستى و مودت مشركان نهى كرده بود. و اگر از همه اين موارد صرف نظر كنيم و حديث ابن مسيّب را بپذيريم سخن ابوطالب (على ملّة عبد المطلب) دلالت بر كفر ندارد، زيرا پدر و اجداد پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) همگى مؤمن بوده اند318. و مقصود ابوطالب همان كلمه توحيد بوده كه در برابر ابوجهل توريه و تقيه كرده است.
2. مسلم319 و بخارى320 و عده ديگرى آيه 56 سوره قصص: (إِنّكَ لا تَهْدى مَنْ أَحْبَبْتَ وَلكنّ اللّه يَهْدى مَنْ يَشاء وَهُوَ أَعْلَم بِالْمُهتَدين)321 ; در حقيقت تو هر كه را دوست دارى نمی توانى راهنمايى كنى، ليكن خدا است كه هر كه را بخواهد راهنمايى می كند و او به راه يافتگان داناتر است. را نيز مربوط به ابوطالب دانسته اند كه در وقت مرگ ، بنى هاشم را جمع كرده و آنها را امر به اطاعت از پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) كرد تا رستگار شوند و پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم فرمود: اى عمو آنها را نصيحت می كنى و خود را رها می كنى ، امّا ابوطالب گفت نمی توانم از دين پدر و اجدادم دست بردارم.
در پاسخ اين استدلال گفته شده كه شأن نزول ديگرى براى اين آيه نقل شده و آن مربوط به جنگ اُحُد است كه وقتى دندان پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) شكسته و صورتش با شمشير شكافته می شود براى هدايت قومش دعا می كند كه اين آيه نازل می شود. علاوه بر اين كه از نوع گزارش مسلم و بخارى برمی آيد اين آيه و آيه قبلى هر دو در وقت مرگ ابوطالب نازل شده و اين در حالى است كه اين دو آيه با فاصله حدود ده سال ، اوّلى در مكه و دومی در مدينه نازل شده است322 و بر فرض صحت حديث ، آيه دلالت بر عدم ايمان ابوطالب ندارد، بلكه نشان می دهد ايمان ابوطالب به اراده مستقل پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم نيست بلكه به خواست خداوند است ، و سخن ابوطالب (على ملّة عبدالمطلب) نيز چنان كه ذيل آيه قبل گفته شد توريه بوده و اشاره به كلمه توحيد و دين حق است.
3. حبيب بن ابوثابت از فردى كه از ابن عباس شنيده نقل می كند323 كه ابن عباس گفت آيه : (وَهُمْ يَنْهَونَ عَنْهُ وَيَنْأَوْنَ عَنْهُ وَإِنْ يُهْلِكُونَ إِلاّ أَنْفُسَهُمْ وَما يَشْعُرُون) «و آنان ] مردم را [ از آن باز می دارند و ] خود نيز [ از آن دورى می كنند و ] لى [ جز خويشتن را به هلاكت نمی افكنند و نمی دانند» ،در حقّ ابوطالب نازل شد كه مردم را از اذيت رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) نهى می كرد ولى خود داخل در اسلام نمی شد324
اين حديث از چند جهت ضعيف است ، اوّل به دليل مرسل بودن آن ، دوم عدم وثاقت حبيب ابن ابوثابت چنان كه ابن حبّان او را مدلّس خوانده325 و منفرد بودن وى در نقل اين حديث ، سوم: طبرى326 به چند طريق به نقل از ابن عباس آيه را در شأن مشركانى دانسته اند كه مردم را از ايمان به پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) بازداشته و خود نيز به او ايمان نمی آوردند ، چهارم: با توجه به سياق آيه ، ضماير جمع در آن به مشركانى برمی گردد كه در آيه قبل ذكر شده و صفات آنها به هيچ وجه بر ابوطالب صدق نمی كند.
4. به نقل از ابوسعيد خدرى ، شخصى نزد پيامبر از ابوطالب ياد كرد ، آن حضرت فرمود: اميد است
كه شفاعت من در روز قيامت براى او سودمند باشد ، در ميان آبى جوشيده از آتش قرار می گيرد كه تا دو كعب او می رسد و از آنجا تا مغز او را می جوشاند…327 .
اين حديث به خاطر اشخاصى همچون سفيان ثورى ، عبدالملك بن عمير لخمی كوفى328 و عبد العزيز دراودى329 كه در سلسله سند قرار دارند از نظر سند ضعيف است و بغض و دشمنى مغيرة بن شعبه كه حديث را از او نقل می كنند نسبت به بنى هاشم و بخصوص على (عليه السلام) معروف است330 به علاوه اين كه اگر ابوطالب مشرك بوده چگونه پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم طبق اين حديث اميد شفاعت او را داشته است؟! و امام باقر (عليه السلام) در پاسخ سؤال از حديث ياد شده فرمود: اگر ايمان ابوطالب در كفّه اى از ترازو و ايمان اين مردم در كفّه اى ديگر قرار گيرد هر آينه ايمان او ترجيح خواهد يافت.وحد و خدا پرست بودند و در صلب و رحم ناپاکي قرار نگرفتند

10 – نتیجه
از مجموع آن چه بیان شد، درمی یابیم که جناب ابوطالب شخصیت معروف از طایفه بنی هاشم و عموي بزرگوار پیامبر و پدر امام علی(ع) ، از دنیا نرفت مگر آن که به رسالت پیامبر اسلام ایمان آورده بود. دلایل ما بر این اعتقاد بر خلاف رشیدرضا و سید قطب که تنها به یک روایت در شأن نزول آیه 113 سوره توبه تمسک جسته اند آیات، روایات معتبر، دلایل عقل ی و اشعار و سخنان جناب ابوطالب است . شیعه معتقد است حتی اگر بپذیریم که شواهد و دلایلی ظاهري بر ایمان و توحید ابوطالب وجود ندارد، این به معناي مشرك بودن وي نیست، بلکه از آن جهت است که او با بی طرفی و عدم تظاهر به ایمان بتواند از پیامبر(ص) حمایت کند . نشانه این ادعا، حمایت هاي فراوان جناب ابوطالب در صحنه هاي مختلف و تحمل سه سال محاصره اقتصادي در شعب ابی طالب، تا هنگام مرگ است
به عبارت دیگر در مورد ایمان و فضائل ابوطالب می توان چنین نتیجه گیری کرد که :
ابوطالب (علیه السلام) كسى است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله درباره‏اش فرود: «ياعم! ربّيتَ صغيراًو كفلت يتيماً و نصرت كبيراً فجزاك الّله غنّى خيراً» 331 عموجان در كودكى تربيتم نمودى در يتيمی كفالتم فرمودى و در بزرگى ياريم كردى، خداوند پاداش خير اين همه زحمت كه برايم كشيدى به تو مرحمت فرمايد.
ابوطالب (عليه السلام) بزرگ مكه و قريش، با زبان و قدرت از رسول خدا صلى الله عليه و آله حمايت می ‏كرد تا جايى كه حضرت را بر فرزندان خود مقدم می ‏داشت. در تهديداتى كه نسبت به پيامبر صلى الله عليه و آله می ‏شد با قدرت برخورد می ‏كرد. زمانى كه پيامبر صلى الله عليه و آله با جمعى از يارانش در محاصره‏ى اجتماعى، اقتصادى قرار گرفته بودند، ابوطالب عليه السلام شب‏ها جاى خواب رسول خدا صلى الله عليه و آله را عوض می ‏كرد و فرزندش على عليه السلام را به جاى او می ‏خواباند كه اگر سوء قصدى پيش آمد، جان رسول خدا صلى الله عليه و آله در سلامت باشد. 332و در مواردى شخصاً شمشير دست می ‏گرفت و از حضرت پاسدارى می ‏كرد و كفار همين كه بزرگ مكه و قريش را حامی پيامبر صلى الله عليه و آله می ‏ديدند از حركات ايذائى خود صرف نظر كرده متفرق می ‏شدند.333
در يكى از روزها ابوطالب، پيامبر صلى الله عليه و آله را نيافت خيال كرد حضرت را گروگان گرفته يا شهيد كرده‏اند، فوراً بنى هاشم را جمع و همه را مسلح نمود و هر كدام را براى انتقام به سراغ يكى از بزرگان كفار فرستاد.
حمايت «مكتبى» نه» عاطفى«
بعضى تصور كرده‏اند كه اين همه حمايت ابوطالب عليه السلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله به خاطر آن بود كه حضرت فرزند برادرش بود و حمايت جنبه‏ى عاطفى داشته، غافل از اينكه:
1 – عاطفه‏ى انسان نسبت به فرزند خود بيش از فرزند برادر است و ما می ‏بينيم كه ابوطالب فرزند خود را فداى رسول خدا می ‏كرد. در شبهاى خطرناك خوابگاه حضرت را با خوابگاه فرزند خود عوض می ‏نمود. 334
2 – اگر عاطفه‏ى عمو بودن سبب اين همه محبت است، چرا ابولهب عموى ديگر رسول خدا صلى الله عليه و آله اين همه كار شكنى می ‏كرد؟
3 – ساير بنى هاشم كه از قبيله پيامبر صلى الله عليه و آله بودند و حتى به حضرت ايمان هم آوردند و در مشكلات نيز سهيم بودند هيچ يك به اندازه ابوطالب عليه السلام ايثار و فداكارى از خود نشان نمی ‏داند.
بنابراين هيچ تحليل و تفسيرى براى آن همه ايثار در مورد پيامبر جز ايمان قلبى وى در كار نيست.
پيروان پيامبر صلى الله عليه و آله چنان شيفته مكتب می ‏شدند كه براى مسايل عاطفى جز در مواردى كه خود اسلام مانع می ‏شد حسابى باز نمی ‏كردند.
حتى در تاريخ می ‏خوانيم كه يكى از ياران رسول خدا صلى الله عليه و آله خدمت حضرت رسيد و اجازه خواست پدر كافر خود را بكشد!!

تصاوير

قبرستان ابوطالب قبل از تخریب – مکه مکرمه ، جنه المعلاه

قبرستان ابوطالب بعد از تخریب – مکه مکرمه ، جنه المعلاه

منابع
1. قرآن کریم
2. االخرائج والجرائح، لراوندی، قطب الدین (متوفای۵۷۳هـ)، تحقیق ونشر مؤسسه الإمام المهدی علیه السلام ـ قم،‌ الطبعه‌الأولی، ۱۴۰۹هـ؛
3. تفسیر القرآن، إبن أبی حاتم الرازی، عبد الرحمن بن محمد بن إدریس (متوفای۳۲۷هـ)، تحقیق: أسعد محمد الطیب، ناشر: المکتبه العصریه – صیدا.
4. الاحتجاج، تحقیق: تعلیق وملاحظات: السید محمد باقر الخرسان، ناشر: دار النعمان للطباعه والنشر – النجف الأشرف، ۱۳۸۶ – ۱۹۶۶
5. کمال الدین وتمام النعمه، الصدوق، أبو جعفر محمد بن علی بن الحسین (متوفای۳۸۱هـ)، تحقیق: علی اکبر غفاری، ناشر: مؤسسه النشر الاسلامی ـ قم، ۱۴۰۵هـ؛
6. الکفایه فی علم الروایه، أحمد بن علی أبو بکر الخطیب البغدادی، (متوفای۴۶۳هـ)، تحقیق: أبو عبدالله السورقی , إبراهیم حمدی المدنی، ناشر: المکتبه العلمیه – المدینه المنوره.
7. الاستیعاب فی معرفه الاصحاب، ابن عبدالبر اندلسی، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، 1412ق.، چاپ اول
8. الاصابه فی تمییز الصحابه، احمد بن علی بن حجر عسقلانی، تحقیق عادل عبد الموجود، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1415ق.
9. إرواء الغلیل، ألبانی، محمد ناصر (متوفای۱۴۲۰هـ)، تحقیق: إشراف: زهیر الشاویش، ناشر: المکتب الإسلامی – بیروت – لبنان، الطبعه: الثانیه، ۱۴۰۵ – ۱۹۸۵ م.
10. الامالی، شیخ صدوق، ابی جعفر محمد بن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی؛ تحقیق قسم الدراسات الاسلامیه، قم، مؤسسه البعثه، 1417ق.
11. تدریب الراوی فی شرح تقریب النواوی، باب النوع الثانی، السیوطی، جلال الدین عبد الرحمن بن أبی بکر (متوفای۹۱۱هـ)، ۲۴، تحقیق: عبد الوهاب عبد اللطیف، ناشر: مکتبه الریاض الحدیثه – الریاض.
12. تفسیر القرآن العظیم، القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن کثیر أبو الفداء (متوفای۷۷۴هـ)، ناشر: دار الفکر – بیروت – ۱۴۰۱هـ.
13. تفسیر صافی، ملا محسن فیض کاشانی، تحقیق شیخ حسین اعلمی، تهران، مکتبةالصدر، 1416ق.، چاپ دوم.
14. تفسیر کنزالفوائد، میرزا محمدالمشهدی القمی، تحقیق مجتبی عراقی، قم، مؤسسه نشر اسلامی، 1407ق.
15. جامع البیان عن تأویل آی القرآن، الطبری، أبی جعفر محمد بن جریر (متوفای ۳۱۰هـ)، ناشر: دار الفکر، بیروت – ۱۴۰۵هـ
16. الذهبی، شمس الدین محمد بن أحمد بن عثمان، (متوفای۷۴۸هـ)، میزان الاعتدال فی نقد الرجال ، تحقیق: الشیخ علی محمد معوض والشیخ عادل أحمد عبدالموجود، ناشر: دار الکتب العلمیه – بیروت، الطبعه: الأولى، ۱۹۹۵م.
17. روضة الواعظین، محمد بن فتال نیشابوری، تحقیق سید محمدمهدی سید حسن، قم، منشورات الرضی، 1420ق .
18. الکشاف عن حقائق التنزیل وعیون الأقاویل فی وجوه التأویل، الزمخشری الخوارزمی، ابوالقاسم محمود بن عمر جار الله، تحقیق: عبد الرزاق المهدی، بیروت، ناشر: دار إحیاء التراث العربی.
19. زندگانى اميرالمؤمنين عليه السلام سيدهاشم رسولى محلاتى .
20. السیره النبویه والآثار المحمدیه، زینی دحلان الشافعی، سید احمد، دار احیاء التراث العربی، بیروت، المطبوعه مع السیره الحلبیه.
21. شرح نهج البلاغه، إبن أبی الحدید المدائنی المعتزلی، أبو حامد عز الدین بن هبه الله بن محمد بن محمد (متوفای۶۵۵ هـ)، تحقیق محمد عبد الکریم النمری، ناشر: دار الکتب العلمیه – بیروت / لبنان، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۸هـ – ۱۹۹۸م.
22. شرح نهج البلاغه، ابن ابیالحدید، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، داراحیا الکتب العربیه، 1378ق.
23. مسند أحمد بن حنبل، الشیبانی، أحمد بن حنبل ابوعبدالله (متوفای۲۴۱هـ)، ۱۹۷۵۰، ناشر: مؤسسه قرطبه – مصر.
24. طبقات الکبری، ابنسعد، تحقیق محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1412ق.
25. الغدیر، امینی، شیخ عبدالحسین؛ بیروت، دارالکتب العربیه، 1397، چاپ چهارم.
26. فتح المغیث شرح ألفیه

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره امام صادق Next Entries منبع تحقیق درباره روابط موضوعی، سازگاری عاطفی، تعریف مفهومی، سازگاری اجتماعی