منابع پایان نامه درباره سرمایه اجتماعی، ساختار اجتماعی، انسجام اجتماعی، ساخت اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

شبکه های مشارکت مدنی ارتباطات را تسهیل می کنند و جریان اطلاعات را درمورد قابل قبول بودن افراد بهبود می بخشند.”(پاتنام ، ۱۳۸۰) درکار پاتنام مشارکت به دوحوزه عمومی و داوطلبانه تقسیم می شود. حوزه عمومی به مشارکت درانتخابات و مسائل مربوط به وظایف شهروندی است و درامرداوطلبانه انواع مشارکتهایی است که به خواست فرد انجام می پذیرد.

2-3-10-2-انسجام اجتماعی
” توافق جمعی میان اعضاء یک جامعه که حاصل پذیرش و درونی کردن نظام ارزشی و هنجاری یک جامعه و وجود تعلق جمعی و تراکمی ازوجود تعامل درمیان افراد آن جامعه است (غفاری ، ۱۳۸۰). دورکیم دو مفهوم انسجام مکانیکی وارگانیکی را ازهم متمایزمی کند. دراین تفکیک جوامع سنتی مبتنی برانسجام مکانیکی و شبکه های اجتماعی نزدیک به هم و بر پایه روابط ابرازی است وجوامع مدرن مبتنی برانسجام ارگانیکی با روابط ابزاری آمده است. ” جاناتان ترنر به نقل ازدورکیم می گوید انسجام وقتی رخ می دهد که عواطف افراد بوسیله نمادهای فرهنگی تنظیم شوند، جاییکه افراد متصل به جماعت، اجتماعی شده باشند، جایی که کنشها تنظیم شده و بوسیله هنجارها هماهنگ شده اند وجاییکه نابرابریها قانونی تصور می شوند. (امین اکبری ، ۱۳۸۳). کلمن اولین محققی بود که به بررسی تجربی مفهوم سرمایه اجتماعی پرداخت . کلمن به کارکرد سرمایه اجتماعی توجه دارد . به نظر او ، سرمایه اجتماعی بخشی از ساختار اجتماعی۱ است که به کنش گر اجازه می دهد تا با استفاده از آن به منابع خود دست یابد . این بعد از ساختار اجتماعی شامل تکالیف و انتظارات ، مجاری اطلاع رسانی ، هنجارها و ضمانت اجرایی۲ است که انواع خاصی از رفتار را تشویق کرده یا منع می شوند ( کلمن ، ۱۳۷۷).

به اعتقاد کلمن ، سرمایه اجتماعی می تواند به سه شکل ظاهر شود :
ـ اول ، تکالیف و انتظاراتی که بستگی به میزان قابلیت اعتماد به محیط اجتماعی دارد .
ـ دوم ، ظرفیت اطلاعات برای انتقال و حرکت در ساختار اجتماعی که بتوان پایه ای برای کنش فراهم نمود .
ـ سوم ، هنجارهایی که توأم با ضمانت اجرایی موثر باشند ( شارع پور ، ۱۳۸۱ ).
استفن باس معتقد است نظریه سرمایه اجتماعی معطوف به بسط قضایایی در مورد شرایطی است که تحت آن حکومتها و اجتماعات محلی بتوانند برای نیل به اهداف مشترک تعاون و همکاری داشته باشند . آن تعیین کننده ترتیبات نهادی افقی است که تاثیر مثبت روی ایجاد شبکه هایی از اعتماد ، اداره بهتر امور و عدالت اجتماعی دارد . عدالت اجتماعی دیکته کننده ی تکالیف وحقوق شهروندی است که خود تحت تاثیرسرمایه اجتماعی است. امری لازم است (باس ، ۱۹۹۷).
فوکویاما منابع ایجاد کننده سرمایه اجتماعی را این گونه مطرح می نماید :
هنجارهایی که به لحاظ نهادی ساخته شده اند و منتج از نهادهای رسمی مانند دولت و نظام های قانونی۴ هستند .
هنجارهایی که خودجوش هستند و برخاسته از کنش های متقابل اعضای یک جامعه هستند .
ساخت مندیهای برون زاد که برخاسته از اجتماعی غیر از اجتماع مبدأ خودشان هستند و می توانند از ایدئولوژی ، فرهنگ و تجربه تاریخی مشترک نشأت بگیرند .هنجارهایی که از طبیعت ریشه گرفته اند مثل خانواده۵ ، نژاد۶ و قومیت۷ ( فوکویاما ، ۱۳۷۹).
جیمزکلمن مانند بوردیو مفهوم سرمایه اجتماعی را ازاقتصاد به جامعه شناسی آورد. ” کلمن سرمایه اجتماعی را برحسب کارکردی که دارد تعریف می کند. به عقیده اواین مفهوم نه یک موجود منفرد، بلکه دربرگیرنده موجودیتهای مختلفی است که تمامی آنها دردوعنصر مشترک هستند، یعنی همه آنها جنبه ایی ازساخت اجتماعی را درخود دارند و واکنش معینی ازکنشگران را دردرون این ساختار تسهیل می کنند. سرمایه اجتماعی همانند دیگر اشکال سرمایه مولد است و رسیدن به اهدافی را امکانپذیرمی سازد که درنبود آن، دسترسی به آن اهداف ناممکن خواهد بود. کلمن پس ازاین تعریف ازسرمایه اجتماعی، مجموعه های مختلفی ازکنشها، پیامدها و روابط را سرمایه اجتماعی می نامد. ازنظراو سرمایه اجتماعی ذاتا قادربه کاراست و سرمایه اجتماعی هر آن چیزی است که به مردم و نهادها امکان عمل می دهد. بنابراین، سرمایه اجتماعی یک مکانیزم، یک شی و یا یک پیامد نیست، بلکه بطور همزمان هریک یا تمامی آنها است.سرانجام اینکه سرمایه اجتماعی ازنظرکلمن به لحاظ هنجاری و اخلاقی خنثی است. یعنی نه مطلوب است و نه نامطلوب. و صرفا با فراهم کردن منابع لازم، وقوع کنشها را امکانپذیر می سازد (کلمن ، ۱۳۷۷).سرمایه اجتماعی ازنظراو یک شی واحد نیست. انواع چیزهای گوناگونی است که دو ویژگی مشترک دارند: 
1. جنبه ایی ازیک ساخت اجتماعی هستند.
2. تسهیل گرکنشهای افراد درون ساختها هستند 
ابعاد سرمایه اجتماعی عبارتند از: اعتماد اجتماعی، ارزش‌های اجتماعی، امنیت اجتماعی، مشارکت اجتماعی، آگاهی و شناخت، انسجام اجتماعی و سرمایه فرهنگی. به عقیده برخی صاحب نظران، اعتماد مهمترین بعد سرمایه اجتماعی است و ابعاد دیگر را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. اعتماد یکی از جنبه‌های مهم روابط انسانی است و زمینه ساز مشارکت و همکاری میان اعضای جامعه می‌باشد. اعتما مبادلات را در زمینه های مختلف جامعه (شامل: اعتماد به خود، خانواده، دوستان، نهادهای رسمی و غیر رسمی و همچنین مشاغل اجتماعی)، ارزیابی گردد. انسان بطور ذاتی در تعامل و تقابل با دیگران نیازهای خود را بر طرف ساخته و گذران امور می کند . اثرات این کنشها و متقابل و نقش آنها تا حدی است که حذف آن ، زندگی را غیر ممکن می سازد . اما در این میان دانشمندان علوم اجتماعی با نگرشی کنجکاوانه در جوامع ، به شناسایی این کنش ها پرداخته و به مجموع عواملی پی برده اند که آنرا سرمایه اجتماعی نامیده اند . مفهوم سرمایه اجتماعی در برگیرنده مفاهیمی همچون اعتماد ، همکاری و همیاری میان اعضای یک گروه یا یک جامعه است که نظام هدفمندی را شکل می دهند و آنها بسوی دستیابی به هدف ارزشمند هدایت می کند . از این رو شناخت عوامل موثر در تقویت یا تضعیف سرمایه اجتماعی می تواند جوامع در گسترش ابعاد سرمایه اجتماعی کمک نموده و موجب افزایش عملکرد اجتماعی و اقتصادی افراد در جوامع می گردد.از دیگر مقوله های مطرح در این حوزه ، سنجش میزان سرمایه اجتماعی است ، زیرا جوامعی که در جهت بهبود و تقویت سرمایه اجتماعی خود گام بر میداند نیازمند ارزیابی اقدامات خود می باشند و این ممکن نخواهد بود مگر آنکه ، بتوانند روند صعود یا سقوط اجتماعی را در اجتماع خود تخمین بزنند. 
2-4-مقايسه سرمايه اجتماعي با سرمايه فيزيکي و انساني
شايد مهمترين پيشرفت در اقتصاد آموزش و پرورش درسي سال گذشته اين انديشه بوده است که مفهوم سرمايه فيزيکي به گونه اي که در ابزارها، ماشين آلات و ديگر وسايل توليدي تجسم يافته است، مي تواند بسط يابد و شامل سرمايه انساني نيز بشود. همان طور که سرمايه فيزيکي، با ايجاد تغييرات در مواد براي شکل دادن به ابزارهــايي که توليد را تسهيل مي کنند به وجود مي آيد، سرمايه انساني با تغيير دادن افراد براي دادن مهارتها و توانائيهايي به آنها پديد مي آيد و افراد را تــــوانا مي سازد به شيوه هاي جديد رفتار کنند(کلمن ، 1377).سرمايه اجتمـــاعي، به نوبه خود، هنگامي به وجود مي آيد که روابط ميان افراد به شيوه اي دگرگون مي شود که کنش را تسهيل مي کند. سرمايه فيزيکي کاملاً ملموس است. سرمايه انساني کمتر ملموس است، و در مهارتها و دانشي که فرد کسب کرده است تجسم مي يابد؛ سرمايه اجتماعي حتي کمتر از اين محسوس است، زيرا در روابط ميان افراد تجسم مي يابد. سرمايه فيزيکي و سرمايه انساني فعاليت توليدي را تسهيل مي کنند، و سرمايه اجتماعي نيز همانند آنها عمل مي کند. مثلاً، گروهي که اعضايش زياد به يکديگر اعتماد مي کنند، خواهند توانست کارهايي بسيار بيشتر از گروهي که فاقد آن است، انجام دهد.
2-4-1-جنبه منفعت اقتصادي سرمايه اجتماعي
اقتصاد جديد سرمايه داري، سرمايه اجتماعي را به کار مي گيرد، آن را تهي مي سازد و باز آن را پر مي کند. اقتصاددانان نئوکلاسيک به اهميت هنجارهاي اجتماعي تعاوني دراقتصاد به خوبي واقفند و براي تبيين اينکه چگونه عناصر عقل گراي خودخواه به همکاري با يکديگر روي مي آوردند، نظريه دقيقي دارند. به علاوه، اقتصاددانان هنجارهايي را که به طور نهادينه ساخته شده اند، به خوبي مي شناسند: نظريه آنها را براي ارزيابي اينکه رفتار دولت با کارآمدي رو به افزايش، و کارآمدي – روبه کاهش چيست، رهنمودهايي فراهم مي سازد. آنچه که اقتصاددانان به سختي مي پذيرند اهميت آن چيزي است که مي توان هنجارهايي که به طور برونزاد ساخته شده اندناميد. يعني در هنجارهاي بيرون از نظام اقتصادي که بر رفتار اقتصادي تاثير مي گذارند، و ازمنابعي از قبيل فرهنگ يا مذهب سرچشمه مي گيرند.فوکوياما در کتاب اعتماد (1995). چند مثال ارائه داده درباره اينکه چگونه سرمايه اجتماعي، اقتصاد جهاني معاصر را شکل داده است، مثلاً کارگاههاي خانوادگي را به موتور توسعه اقتصادي در مکانهايي از قبيل مرکز ايتاليا، هنگ کنگ، و تايوان تبديل کرده است (فوکوياما ، 1379) .

2-4-2-جنبه منفعت عمومي سرمايه اجتماعي
سرمايه اجتماعي ويژگيهاي معيني دارد که آن را از کالاهاي خصوصي، تقسيم پذير و انتقال پذير که در نظريه اقتصادي نئوکلاسيک بحث شده است، متمايز مي سازد. يکي از اين ويژگيها که لوري (1987) درباره آن بحث کرده، انتقال ناپذيري عملي آن است. اگرچه اين سرمايه، منبعي است که ارزش استفاده دارد، به آساني مبادله نمي شود. صفت کيفي ساختار اجتماعي که فرد در آن قرار گرفته اين است که سرمايه اجتماعي، دارايي شخصي هيچ يک از افرادي نيست که از آن سود مي برد.تفاوت ديگر، که از جنبه منفعت عمومي سرمايه اجتماعي ناشي مي شود، مي تواند با مقايسه آن با سرمايه فيزيکي مشاهده گردد. سرمايه فيزيکي معمولاً کالايي خصوصي است، و حقوق مالکيت به شخصي که در سرمايه فيزيکي سرمايه گذاري کند امکان مي دهد، منافعي را که اين سرمايه توليد مي کند به دست آورد. بنابراين، انگيزه سرمايه گذاري در سرمايه فيزيکي کاهش نمي يابد؛ آن گونه که اقتصاددان ممکن است بگويد، يک سرمايه گــــذاري نيمه بهينه 2در سرمايه فيزيکي وجود ندارد (کلمن ، 1377).اما سرمايه اجتماعي در بيشتر شکلهايش اين گونه نيست. مثلاً، انواع ساختارهاي اجتماعي که هنجارهاي اجتماعي و ضمانتهاي اجرايي براي تحميل آنهــــــا را امکان پذير مي سازد در درجـــــه اول به افرادي سود نمي رساند که تلاشهاي آنهابراي به وجود آوردن هنجارها و ضمانتهاي اجرايي لازم است. بلکه به همه افرادي سود مي رساند که جزء آن ساختار معين هستند. جنبه منفعت عمومي بيشتر سرمايه اجتماعي به اين معناست که سرمايه اجتماعي از جهت کنش هدفمند، در موقعيتي اساساً متفاوت با بيشتر شکلهاي ديگر سرمايه است. سرمايه اجتماعي، منبع مهمي براي افراد است و مي تواند بر توانايي کنش آنها و کيفيت مشهود زندگيشان بسيار تاثير گذارد.
2-4-3-نحوه ايجاد، حفظ و نابودي سرمايه اجتماعي
آنچه تا اينجا بيان شد، حاکي از آن است که اقتصاد سرمايه داري جديد، براي سرمايه اجتماعي تقاضاي مداومي را به وجود مي آورد. اينکه آيا براي برآوردن اين تقاضا ذخيره کافي سرمايه اجتماعي وجود دارد يا نه، به عوامل گوناگوني بستگي دارد که بسياري از آنها بيرون از اقتصاد بازار آزاد است. به مسئله ذخيره (سرمايه اجتمـــاعي) در دو سطح پاسخ داده مي شود؛ يکي سطح مربوط به واحدهاي انفرادي و سطح ديگر در جامعه به عنوان يک کل، ازجمله مسائل مربوط به سياستگذاريهاي اجتماعي است.درمورد واحدهاي انفرادي، سرمايه اجتماعي را مي توان ازطريق سرمايه گذاري اجتماعي مستقيم در آموزش و پرورش و کارآموزي در زمينه مهارتهاي تعاوني ايجاد کرد و البته درباره ايجاد فرهنگهاي تعاوني، مطالب زيادي در حوزه بازرگاني نگاشته شده است که چيزي جز تربيت کارکنان شرکت و آموزش سلسله اي از هنجارهايي نيست که آنها را به کارکردن با يکديگر و ايجاد حس هويت گروهي علاقــه مند مي کند (شاين، 1988، صفحه 69).در ادامه اين بحث بعضي عوامل را، که خود نتيجه تصميمات افراد هستند مطرح

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره سرمایه اجتماعی، مشارکت اجتماعی، مشارکت مدنی، روابط اجتماعی Next Entries منابع پایان نامه درباره اعتماد شهروندان، دولت کارآمد، کانون توجه، ارباب رجوع