منابع پایان نامه درباره حقوق مصرف، عرضه کننده، مصرف کننده، حقوق رقابت

دانلود پایان نامه ارشد

کار تولیدی خود و چه برای سایر نیازمندیهای روزمره زندگی، نظیر دیگران یک مصرفکننده است. این در حالی است که افراد در لحظه لحظه زندگی خود در همه حال چه در خواب چه در بیداری توسط هزاران نوع کالا و خدمات گوناگون کوچک و بزرگ، اساسی و نیمه اساسی، حیاتی ونیمه حیاتی، پر بها و کم بها و… محصور و احاطه شده اند و جان و اموال شان مدام میتواند توسط این قبیل مواد تهدید گردد، و به عبارت دیگر بیشترین وقت وسرمایه عمر ضرورتاً در جهت تأمین و فراهم ساختن مصرف و زیستن با آنها میگذرد و اگر بخشی از زندگی که با معنویات سرو کار دارد را کنار بگذاریم، در واقع زندگی عمدتاً یعنی همین رفع نیازمندی های مادی روزمره با به کارگیری و مصرف انواع کالاها و خدمات که در جامعه و در اطراف خویش فراهم میآوریم است، نه تنها شیوه و رسم زندگی ما بلکه اقتصاد و سلامت و تأمین فرد فرد ما، خانواده ما و جامعه ما در ارتباط و همبستگی تنگاتنگ با کمیت و کیفیت انواع موادی است که مصرف میکنیم.
به این ترتیب به وضوح درمییابیم که: به دست آوردن کالا و خدمات مصرفی مطلوب و مناسب، همراه با صلاح و صرفه اقتصاد و توأم با تأمین بهداشت و سلامت و ایمنی هدف هر مصرفکننده و منظور هر خریداری است. و به سخن دیگر حق مسلم هر مصرفکننده ایی است که در مقابل بهایی که میپردازد کالای مطلوب و مورد نظر در سطح معقول و متناسب را تحصیل کند. در تأمین این هدف یعنی تحصیل کالای مصرفی متناسب نخست، مطلوبیت سه عنصر اساسی در این راستا باید تامین و مورد توجه قرار بگیرد : کمیت،کیفیت، بهای کالا.
همه این عوامل موجب میشود، نیاز به ایجاد قواعد و مقرراتی احساس شود که بتواند از حقوق مصرفکننده در برابر تولیدکنندگان و عرضهکنندگان بزرگ اقتصادی حمایت نماید. در واقع حقوق مصرفکننده، مجموعه قواعدی است که کلیه عرضه کنندگان کالا و خدمات مطابق با اصول قانونی و مندرجات قرارداد مربوطه و یا عرف در معاملات، میبایست آن را رعایت نمایند.
حقوقی که مقصود اصلی آن ایجاد تعادل میان قدرت معاملاتی مصرفکنندگان و عرضهکنندگان است و در قوانین و مقررات کشورهایی که این حقوق را به رسمیت شناخته اند مشترک است، «حقوق بنیادین مصرف کننده» نامیده می شود42.
اهمیت تعیین حقوق مصرفکننده تا حدی است که اگر حد و حدود و گسترهی آن از زوایای گوناگون مشخص نشود نمیتوان گفت وقتی از حقوق مصرف کننده سخن به میان میآید منظور چیست و چه مواردی در این چارچوب قرار میگیرند؟
پس با یک دیدگاه کلی، حقوق مصرفکننده عبارت است از در نظر داشتن منافع بلند مدت تمامی افراد جامعه، اعم از مصرفکنندگان محصولات نهایی کالا و خدمات یا سایر افراد جامعه. در تعریف حقوق مصرفکننده برخی معتقدند، حقوق مصرفکننده متشکل از قواعدی است که این قواعد به منظور تنظیم روابط میان متخصصین و مصرفکنندگان در نظر گرفته شده و هدف آنها حمایت از مصرفکنندگان است43.

بند سوم: مفهوم عرضه کننده کالا و خدمات
برای اعمال مقررات حمایت از مصرفکننده، کافی نیست که تنها یکی از طرفین عقد، مصرفکننده باشد، بلکه باید طرف مقابل وی نیز حایز اوصافی باشد که ضرورت حمایت قانونی از مصرفکننده را توجیه کند.
به طور کلی، رکن دوم اعمال مقررات حمایتی این است که طرف متعاقد با مصرفکننده یک عرضهکننده کالا یا خدمات باشد، چه خود تولیدکننده آن کالا نیز باشد یا خیر. اگر چه مفهوم عرضهکننده کالا یا خدمات تا حد زیادی روشن است، با این حال باید اذعان داشت که شناخت و تشخیص دقیق دایره شمول این مفهوم نیز از دیگر دشواریهای فراروی اعمال مقررات حمایت از مصرف کنندگان است. ممکن است چنین تصور شود که هر شخصی که کالا یا خدماتی در اختیار دیگری میگذارد، عرضهکننده خواهد بود. با این حال، چنین مفهوم عامی مد نظر قانونگذار نیست.44
در قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان بند «2» ماده «1» از اصطلاح «عرضه کننده کالا و خدمات» به عنوان طرف معامله با مصرفکننده نام برده و در تعریف آن آورده است: « به کلیه تولیدکنندگان، واردکنندگان، توزیعکنندگان، فروشندگان کالا و ارائهکنندگان خدمات اعم از فنی و حرفه ای و همچنین کلیه دستگاهها، مؤسسات و شرکت هایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر یا تصریح نام است و به طور مستقیم یا غیر مستقیم و به صورت کلی یا جزئی کالایا خدمات به مصرف کننده ارائه می نمایند، اطلاق می شود»45.
همانطور که مشخص است، قانون گذار معنای وسیع و عامی از «عرضه کننده کالا و خدمات» ارائه نموده است. شاید چنین تصور شود که هر کس کالایی را به مصرف کنندهای بفروشد، ولو یک بار اقدام به چنین امری نموده باشد، عرضه کننده کالا و خدمات محسوب می شود و مشمول مقررات حمایتی قرار میگیرد.
اما منظور قانونگذار از عبارت «کلیه فروشندگان کالا» کسانی هستند که شغل و حرفه معمول آنها تولید و واردکردن و توزیع نمودن کالا است. بنابراین مقصود از فروشندگان کالا کسانی هستند که شغل آنان فروش کالا و کسب درآمد از این طریق است. به طور مثال، کسی که شغل او فروش مواد غذایی است؛ اگر کولری را بخرد و سپس به مصرفکننده ای بفروشد، نمیتوان او را عرضهکننده کولر و قرارداد آنان را مشمول مقررات حمایتی دانست.
گفتار دوم: تعاریف مربوط به حقوق رقابت
بنداول: رقابت
واژه رقابت در فارسی معادل لغت «competition» در انگلیسی میباشد. لغت «competition» از لاتین گرفته شده و به معنی «باهم تلاش کردن» یعنی شرکت کردن رقبا در مسابقهای واحد با شرایط مشابه میباشد.
در متون اقتصادی، رقابت به معنای حالتی از بازار اطلاق میشود که در آن تعداد زیادی خریدار و فروشنده به طور مستقل، برای به دست آوردن و یا فروش کالای مشابه تلاش میکنند. به عقیده آدام اسمیت اساس رقابت اعمالی است که بنگاهها علیه یکدیگر انجام میدهند. برخی اقتصاددانان میگویند هر چه رقابت شدیدتر باشد، کارگزاران اقتصادی کمتر به همدیگر به چشم رقیب مینگرند؛ زیرا در این صورت قدرت تأثیر آنها بر یکدیگر کمتر میشود.
در این صورت هیچ یک از آنها احساس نمیکند که از سوی دیگران تحت فشار است، در صورتی که در بازاری که رقابت اندک است و تولیدکنندگان زیاد نیستند، هر یک خود را در فشار سختی میبینند؛ اما بسیاری از اقتصاددانان آن را نمیپذیرند. آنها بر این باورند که افزایش تعداد رقیبان به افزایش رقابت میانجامد46.
طبق بند «11» ماده «1» قانون اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهار قانون اساسی رقابت عبارت است از «وضعیتی در بازار که در آن تعدادی تولیدکننده، خریدار و فروشنده مستقل برای تولید، خرید یا فروش و خدمات فعالیت میکنند، به طوری که هیچ یک از تولیدکنندگان، خریداران و فروشندگان قدرت تعیین قیمت را در بازار نداشته باشند یا برای ورود بنگاه ها به بازار یا خروج از آن محدودیتی نداشته باشند». رقابت از جمله نتایج سیر و تحول و تکامل آزادی های اقتصادی بوده، در شرایطی به وجود میآید که تعداد فراوانی تولیدکننده با توجه به موقعیت سیاسی، طبیعی و جغرافیای بازار به دلیل فروش بیشتر و کسب سود بالاتر بر یکدیگر سبقت میگیرند.
بند دوم: رقابت کامل
در مدل رقابت کامل بازار به صورتی است که درآن فروشنده به خواسته مشتری و نیازهای او پاسخ میدهد و در رقابت با دیگر فروشندگان، کالا یا خدمات خود را در پایینترین قیمت عرضه میکند. به عبارت دیگر به واسطه چنین رقابتی کارایی تخصیصی (یعنی کارایی که منابع اقتصادی کالاها و خدمات گوناگون دقیقاً به مقداری که مصرفکننده میخواهد تخصیص یافته است) و کارایی تولیدی (یعنی کالاها و خدمات با کم ترین هزینه تولید می شوند) ایجاد می شود.
برای اینکه بازاری رقابت کامل در آن حاکم شود بایستی دارای شرایط زیر باشد:
-تعداد زیادی فروشنده و خریدار وجود داشته باشد، زیرا اگر تعداد خریدار و فروشنده فراوان باشد دیگر یک فروشنده یا یک خریدار نمی تواند قیمت را بالا یا پایین ببرد و تأثیر غالبی بر بازار داشته باشد. توضیح اینکه چون تعداد زیادی تولیدکننده وجود داردکه هیچکدام آنقدر قوی و بزرگ نیستند که بر قیمت کالایی در بازار نفوذ داشته باشند، اگر یک بنگاه تجاری از بازار خارج شود در منحنی تولید و عرضه به مقدار خیلی کمی تغییر ایجاد خواهد شد و قیمت ثابت باقی خواهد ماند. از طرف دیگر اگر یک بنگاه تجاری یا اقتصادی تولیدات خود را دو برابر کند این موجب نمی شود که منحنی تولید یا عرضه به سمت راست حرکت کند. اما اگر چندین تولیدکننده و فروشنده از بازاری خارج شوند یا وارد بازار دیگری گردند در این صورت ممکن است بر قیمت تأثیر بگذارند.
– جهت تأمین شرط اول همه بنگاه های تجارتی بایستی دقیقاً یک کالا را تولید کنند. به عبارت دیگر همه بنگاه های تجارتی باید یک محصول را تولید و به فروش برسانند و مشتری باید بداند که مشابه همین محصول را می تواند از تولید کننده یا عرضه کننده دیگری تهیه نماید.
– هدف همه عرضهکنندگان باید افزایش سود باشد. اما باید گفت هدف مذکور علاوه بر اینکه در بازار کامل وجود دارد در موقعیت های انحصارگری و بازارهایی که درآنها رقابت کامل وجود ندارد نیز وجود دارد.
– همه واحد های تجاری و تمامی خریداران باید از قیمتی که توسط دیگر واحد های تجاری پیشنهاد میشود اطلاع کامل داشته باشند.
– موانع ساختگی برای واحد های تجارتی جدید در بازار رقابتی کامل وجود ندارد و هر تولیدکنندهای حق مساوی جهت ورود به بازار نسبت به سایرین دارد و بدون هیچ گونه مانعی می تواند اقدام به تأسیس مؤسسه تجارتی خود نماید.
بند سوم: رقابت عملی
اصلی ترین ایرادی که می توان از مدل رقابت کامل در نظر گرفت، غیر واقعی بودن آن است. بیان شده این مفهوم هیچ گونه مصداق خارجی ندارد و نمونه عملی آن در خارج وجود ندارد. پذیرش مفهوم رقابت کامل به معنای پذیرفتن این نکته است که بازارها به دو گونه اند؛ یا انحصاری یا رقابتی کامل. در صورتی که در عمل وضعیتهایی وجود دارد که حد واسط این دو است. بر این اساس، نظریه رقابت عملی مطرح شد. رقابت عملی مفهومی است با تکیه بر حقایق بازار که در آن احتمال تحقق انحصار پذیرفته شده و در بسیاری از موارد غیر قابل اجتناب تلقی گردیده است. شرایط تحقق رقابت عملی عبارت است از: وجود تولید به میزان کافی در بازار، به رغم محدود بودن تعداد تولیدکننده و عرضهکننده به نحوی که عکس العمل رقبا را نتوان پیشبینی نمود. همچنین میزان تقاضا به حدی باشد که به راحتی تاجر را قادر سازد تا مخارج و هزینههای معمولی خود را پوشش دهد و امکان ورود کالایی به عنوان کالای جایگزین نیز وجود داشته باشد47.
بند چهارم: حقوق رقابت
مجموعهای از قوانین و مقررات حقوقی است که بر بازار آزاد حاکم است. اقتصادی که رقابت در آن آزاد است و بنگاه های اقتصادی برای کسب سود و منافع بیشتر با یکدیگر در مسابقهاند و انسانی که اگر اهرام کنترلکننده ای مانند مذهب و اخلاق نداشته باشد، بازار جولانی میشود برای افرادی که ذات و طبیعت چنین انسانی کسب سود و منافع بیشتر است. در اکثر کشورهای جهان که به دنبال توسعه و تخصیص کارایی منابع و به حدا کثر رساندن منافع شهروندان خود رفتهاند، علاوه بر پذیرش بازار آزاد و خصوصی سازی بنگاه های دولتی، مقررات رقابت را نیز برای کنترل بازار و تعیین قلمرو مطلوبی که مجاز است در آن محدوده گام بردارد، وضع نمودهاند چراکه در صورت فقدان قوانین رقابت، خصوصی سازی و بازار آزاد به خلق انحصارهای جدید و لجام گسیخته که بس خطرناکتر از انحصارهای دولتی هستند، منجر خواهد شد و در نتیجه، هدف حداکثر رسانی کارایی اقتصادی تحقق نخواهد یافت. از همین رو است که رقابت را خون جاری در رگهای یک بازار قدرتمند، خلاق و کارامد دانسته اند. به دیگر سخن، اگرچه ممکن است در ابتدای خصوصیسازی و ایجاد بازار آزاد رقابت به وجود آید اما همین اینکه برندگان کارزار معین شدند آنها خود به سوی ایجاد انحصار و تضمین تداوم و یکه تازی خویش حرکت خواهند کرد. به همین دلیل گفته می شود گه اگر قوانین محافظ رقابت نباشد، رقابت در بازار تخم نابودی خود را خواهد کاشت48.
در تعریف حقوق رقابت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره حقوق رقابت، حقوق عمومی، عدالت توزیعی، قانون اساسی Next Entries منابع پایان نامه درباره حقوق مصرف، مصرف کننده، مواد غذایی، مصرف کنندگان