منابع پایان نامه درباره تکنولوژی آموزشی، هنرهای زیبا، رسانه های آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

دوران گسترش انفجار « تکنولوژی آموزشی» می نامند.
از سال 1950 به بعد که روانشناسان مساله رفتار را در استفاده از وسایل مطرح کردند، پیروان این مکتب به هیچ وجه استفاده از رسانه های آموزشی را به مفهوم کاربر و تکنولوژی در آموزش نمی پنداشتند ، بلکه از روش های مختلف ارائه دانش را با توجه به تفاوتهای فردی، بویژه در رغبت ها و قدرت فراگیری شاگرد مورد بحث قرار دادند در این زمان که مفهوم جدید تکنولوژی آموزشی را به عنوان یک « تکنیک» ، « فن» ، «روش» در امر آموزش مطرح شد و مواد و ابزارهای آموزشی به عنوان یکی از اجزاء مهم و اساسی تشکیل دهنده سیستم آموزشی مطلوب محسوب محسوب گردید.
2-3-4 تاریخچه تکنولوژی آموزشی در ایران
تعیین تاریخ استفاده از وسایل آموزشی ( تکنولوژی آموزشی ) در آموزش و پرورش ایران به روز و ماه و سال کاری پس مشکل و محال به نظر می رسد . با توجه به اسناد و مدارک موجود مدارس به شکل جدید بین سال های 1380، 1314 شکل اساسی یافته و نخستین وسیله آموزشی که در اموزش و پرورش مدارس جدید به کار رفته کرۀ جغرافیایی و نقشه های جغرافیایی و لوحه های حروف برای آموزش خواندن و نوشتن باشد که به صورت تقسیم یافته از سال 1310 مورد استفاده قرار گرفته است و از سال 1314 به بعد معلمان در مدارس برای تدریس جغرافیا از نقشه و کرۀ جغرافیایی و برای آموزش زبان فرانسه از لوحه های مصور عموماً استفاده می کردند ؟ (نعمتی ، 1368)
متصاقب آن سال ها به تدریج در دبیرستان های شهرهای بزرگ چون تهران و تبریز و اصفهان و مشهد و شیراز و رضائیه و رشت و … آزمایشگاه های مجهز فیزیک ، شیمی ، موزه های طبیعی ایجاد شد که با معلمان ماهر و مطلع آزمایش های لازم را انجام می دادند و تدریس را با تجزیه وتحلیل علمی و منطقی همراه می کردند . بیشتر وسایل موزه ها و آزمایشگاه های طبیعی را شاگردان با ارشادو راهنمایی معلمان درگردش های علمی ، با جمع آوری سنگواره ها برگ ها ، نهنگ ها ، حشرات ، ریشه درختان تامین می کردند و این مجموعه ها طبقه بندی و نگاهداری می شد .
تشریع قلب و کلیه و کبد حیوانات عملاً در اتاق های درس انجام می شد . شاید این مسأله امروز تعجب آور باشد که در سال 1320 اسماعیل و الی زاده دانش آموز سال سوم دبیرستان در رضائیه ، همراه با همدرسان دیگر اسکلت مرده ای را به مدرسه آوردند و پس از ضد عفونی کردن ، و سر هم کردن استخوان ها اسکلت کامل درست شد که معلم در آن درس استخوان بندی را تدریس می کرد .
ارزش آموزشی این فکر در خور قدردانی است و لزوم استفاده از ابزارهای مختلف را در آموزش نشان می دهد ، بدین معنی که این ضرورت لازم ، زمان و مکان نمی شناسد و معلم نیز بدان نیازمند است .
گر چه این برداشت و انتقاد بسیار محدود بود ولی خود از بزرگترین گام های نخستین در این زمینه بود و همین فارغ التحصیلان محدود بودند که در حوزه های ماموریت دوره های کار آموزی برای معلمان تشکیل می دادند و به آنان روش تدریس با وسایل را می آموختند گر چه مجموعه این وسایل از وسایل ساده مانند مثل ، چرتکه ، گردو، بادام تشکیل می شد . و مورد استفاده شاگردان در کلاس درسی برای فراگرفتن چهار عمل اصلی قرار می گرفت . اما ارزش آموزشی آن غیر قابل انکار بود .
در همین دوره های کار آموزی بود که مسءله تدریس تاریخ مورد توجه قرار گرفت و تدریس بعضی از مباحث به صورت نمایشنامه های تاریخی مورد تایید قرار گرفت .
احساس این ضرورت با فعالیت های محدود تا سال 1337 ادامه داشت اما همه مسئولان و صاحبان فکر و اندیشه درباره بهبود روش های آموزشی ( تکنولوژی آموزشی) به فکر اقدام های منطقی و علمی و چاره جوئی اساسی در این زمینه بودند . تا سرانجام این فعالیت ها در سال 1338 راه اصلی خود را در ادارۀ کل هنرهای زیبا که یکی از ادارات و وزارات آموزش و پرورش ( وزارت فرهنگ قدیم) بود یافت و با رشد چشمگیری توسعه پیدا کرد .
شاید بسیار به جا باشد که وزارت فرهنگ و هنر سابق به عنوان پایه گذار و بانی استفاده از وسایل آموزشی به صورت جدی در اموزش و پرورش ایران نام برده شود .
وزارت فرهنگ و هنر سابق از سال 1337 تا 1351 قسمتی از وزارت آموزش و پرورش کنونی به نام اداره کل هنرهای زیبای کشور مسؤل کلیه فعالیت های هنری در سراسر کشور بود .
مسئولیت استفاده از وسایل آمورشی که در آن زمان به اصطلاح آموزشی سمعی و بصری شناخته می شد به عهده اداره کل هنرهای زیبا محول شد .
در سال 1347 که سازمان رسمی سمعی و بصری و هنرهای زیبای کشور از وزارت فرهنگ آن زمان جدا و مستقل شده دستگاه مسئول آموزش و پرورش کشور نیاز شدید به این فعالیت را احساس کرد و در سال 1348 اداره ای به نام اداره آموزش فعالیت های هنری و سعمی و بصری به وجود آورد . بدین ترتیب سیر تصول تکنولوژی آموزشی در ایران آغاز گردید .
لیکن آنچه در حال حاضر به عنوان تکنولوژی آموزشی مطرح می باشد معنای وسیع تری از وسایل سمعی و بصری می باشد (نعمتی ،1368).
2-3-5 تحقیقات عکس العملهای شناختی در مواجهه با رسانه ها .
عکس العملهای شناختی شاگردان در مواجهه با هر یک از رسانه های آموزشی به آن دسته از فعالیتها و فراگردهای ذهنی گفته می شود که پس از مواجهه با مواد آموزشی ارائه شده از طریق رسانه در ذهن نواگیر ایجاد یا برانگیخته می شود برای مثال ، توجه شاگرد به محتوای یک کتاب ، یک فیلم یا یک سخنرانی از جمله فراگردهای ذهنی است که پس از شروع مطالعه کتاب یا دیدن فیلم یا گوش دادن یک سخنرانی در ذهن شاگرد انجام می گیرد یا نمی گیرد . اگر موضوع کتاب ، فیلم یا سخنرانی برای شاگرد جالب ، تازه ، و مفید باشد . شاگرد به آن توجه می کند و در صورتی که موضوع تکراری سنگین وبی فایده باشد شاگرد با بی توجهی با آن برخورد می کند .
از جمله آخرین جمع بندی ها در زمینه فراگردهای فکری شاگردان در مواجهه با رسانه های آموزشی به شرح زیر است :
1- گرایش شاگر نسبت فن آوری و امکانات جدید :
گرایش را شاید بتوان تمایل یا انتخاب یک روش از میان روشها یا اشیایی که دارای قدمت جذب مساوی هستند تعریف کرد . برای مثال اگر شاگردی بتواند محتوای خاصی را از طریق رسانه بیاموزد و استفاده از رسانه ها برای او از نظر صدف وقت و مخارج کاملاً یکسان باشد ، گرایش شاگرد به رسانه ای که بد می گزیند مثبت و نهب به آنهایی را که انتخاب نمی کند منفی می نامیم . اگر شاگرد برای یادگیری یک موضوع ریاضی به مطالعه یک کتاب بپردازد .
در حالی که این امکان برای او وجود داشته باشد که همین موضوع را از طریق رسانه های دیگر نیز فراگیرد در این صورت می گوییم او به کتاب مثبت است و گرایش مثبت به یک رسانه به عنوان یک روش یا عادت در افراد وجود دارد و می توان آنرا در انتخابهای فکری افراد در طول زمان طولانی مشاهده کرد اغلب مشاهده کرده ایم که شاگردان می گویند « من تلویزیون را دوست دارم » یا « من مطالعه کتاب را دوست دارم» این اظهار نظر بدون توجه به محتوای آنچه از طریق رسانه خاص ارائه می شود ، نمایانگر گرایش مثبت افراد به بعضی از رسانه هاست : گرایش مثبت به یک یا چند رسانه احتمالاً سبب توجه و دقت بیشتر شاگرد می شود و در نتیجه از نظر ذهنی بیشتر نیز سبب یادگیری بیشتر می شود . در مقابل اگر گرایش به رسانه ای منفی باشد احتمالاً سبب بی توجهی و عدم درگیری ذهنی با محتویات ارائه شده می شود و در نتیجه یادگیری کمتری صورت می گیرد .
طبیعی است که اگر گرایش مثبت به درگیری ذهنی بیشتر و در نتیجه یادگیری شود . این یادگیری بیشتر خود به عنوان تقویت کند : گرایش مثبت اولیه عمل می کند و شاگرد از این علاقه بیشتری به امکانات جدید نشان می دهد و بر عکس گرایش منفی می تواند منجر به یادگیری کمتر و در نتیجه تقویت گرایش منفی اولیه شود ، بنابراین گرایش نسبت به انواع امکانات جدید همیشه در سطحی ثابت باقی نمی ماند و بر اثر تغییر در عوامل خاصی دچار دگرگونی می شود. برای مثال بسیار مشاهده شده که عموم شاگردان از دیدن فیلم در کلاس درس استقبال می کنند و به آن گرایش مثبت نشان می دهند حال اگر معلم از شاگردان بخواهد که پس از پایان روشهای و رسانه های منظم را انتخاب می کنند در حالی که روشها و رسانه های نا منظم برای آنها مفیدتر است و بر عکس ، شاگردان با توانایی پایین ، روشهای و رسانه های نامنظم را بر می گزیند . در حالی که روشها و امکانات جدید در حکم یک رسانه منظم برای آنها مفید تر است .
بنابراین طراح و تکنولوژیست آموزشی هنگام انتخاب رسانه آموزشی(وسائل جدید آموزشی) ضمن توجه به خواست و علاقه شاگردان نسبت به رسانه ها و روشهای مختلف باید این نکته را نیز در نظر داشته باشد که معمولاً انتخاب روش و رسانه به وسیله شاگردان با آنچه واقعاً برای یادگیری بهتر آنان لازم است تفاوت دارد .
2-3-6 اصول انتخاب امکانات جدید به عنوان یک رسانه آموزشی
براساس آنچه تاکنون بررسی شد . رسانه لازم برای هر آموزشی را می توان با توجه به موارد ذیل برگزید :
1- از آنجا که رسانه ها به دلیل رسانه بود نشان یعنی ، انتقال محتوای آموزش از فرستنده به گیرنده با هم تفاوتی ندارند ، باید ساده ترین و ارزانترین آنها را برای هر آموزشی انتخاب کرد. این یک اصل کلی است و مانند هر اصل دیگری دارای ملاحظات ، استثنائات و تبصره هایی است .
2- گاهی خصوصیات ویژه محتوا، نوع خاصی از رسانه را طلب می کنند .
3- گاهی خصوصیات ویژه فراگیران نوع خاصی از رسانه را طلب می کنند ، مانند وقتی که آموزشی برای نابینایان یا ناشنوایان باشد یا به طور کلی آموزش را برای کودکان استثنایی باشد که در این صورت نوع ویژگی خاص فراگیر ، نوع رسانه را تعیین می کند .
4- در انتخاب رسانه بای به گرایش شاگردان به رسانه مورد نظر ، برداشت آنان از نظر میزان یادگیری از طریق آن رسانه و انتخاب به وسیله شاگردان توجه شود و در هر مورد پیش بینی های لازم برای انتخاب رسانه به عمل آید . باید خاطر نشان ساخت که جذابیت رسانه های جدید برای شاگردانی که اولین بار با آن روبرو می شوند امری دائم و پایدار نیست و این جذابیت به مرور زمان ( حدود هشت هفثه ) از بین می رود ، بنابراین طرح و تکنولوژیست آموزشی نباید پیش از اندازه روی نو و جدید بودن رسانه حساب کند .
5- گاهی مسائل اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و غیره نوع خاصی از رسانه را طلب می کند . برای مثال ، اگر دستیابی به هدفهای آموزشی برنامه پنج ساله اول توسعه نیروی انسانی کافی برای ارائه آموزشهای حضوری در اختیار نباشد ، این واقعیت استفاده از روشهای آموزش از راه دور یا رسانه هایی مانند تلویزیون و جز وات خود آموز را پیش روی طراحان آموزشی قرار می دهد . گاهی نیز عدم امکان مالی برای پوشش دادن آموزشی به تمام افرادی که باید آموزش ببینند ، باعث وقفه در آموزش می شود که در این صورت نیز استفاده از رسانه هایی مانند رادیو پیشنهاد می شود .
به طور کلی شناسایی انواع رسانه ها و ظرفیتها و محدودیتهای هر یک از آنها لازمه به کارگیری صحیح آنها در انواع آموزشهاست و تکنولوژیست آموزشی باید با توجه به تمام حقایق ، نیازها و هدفهای ارائه شده به بهترین ، با صرفه ترین و کاراترین رسانه را انتخاب و پیشنهاد می کند .
در خاتمه باید خاطر نشان ساخت که شرط اساسی کار برد رسانه های مختلف آموزشی توجیه اقتصادی ، اجتماعی ، و آموزشی محکمی است که باید پیشنهاد کنندگان به کار گیری این رسانه ها ارائه کنند. جذابیت ، زیبائی ، تازگی و حتی شایع شدن یک رسانه یا یک وسیله در سایر کشورها ، نباید توجهی برای استفاده از آن در کشور ما باشد ؛ زیرا مکرر مشاهده شده است که کمپانیها و کارخانه های تولید کننده این گونه وسایل و ابزار جدید ، صرفاً به دنبال بازارهای جدید مصرف هستند و با مصرف کننده هستند که باید به دور از تبلیغات ایجاد شده ، وسایل و رسانه هایی را بر گزینند که پاسخگوی نیازهای واقعی آنهاست (هاشم فر دانش 1384)
2-3-7 انتخاب روش استفاده از ابزار و رسانه جدید به وسیله فراگیر
برخلاف آنچه در ابتدا بدیهی به نظر می رسد روش و رسانه مورد انتخاب و علاقه شاگرد معمولاً بهترین و مناسب ترین رسانه

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره فناوری اطلاعات، وسایل آموزشی، مواد دیداری Next Entries منابع پایان نامه درباره اهداف یادگیری، شبیه سازی، یادگیری تلفیقی