منابع پایان نامه درباره توسعه شهر، بافت فرسوده

دانلود پایان نامه ارشد

لازم دانست که از جمله آن «در نظر گرفتن امکانات و ابزارهاي اجرايي» را مطرح نمود. بنا به نوشته شين مک کونل در کتاب نظريه‏هاي برنامه‏ريزي، نتايج چندين دهه برنامه‏ريزي کالبدي نااميدکننده است، چرا که نظريه‌هاي پايه‌اي آن بسيار کلي، مبتني بر عوامل کالبدي، نخبه‌گرايانه و از نظر ابعاد اقتصادي، مالي و سياسي بسيار غير واقعي بوده است. اين گونه برنامه‏ريزي بسيار جامد و ايستاست، در حالي که طبيعت پويا و متحول شهر به نوعي برنامه‏ريزي انطباق پذير8 نياز دارد (مهدي‏زاده و همکاران، 1382: 77-76). در يک نظام هماهنگ و پيوسته سه نوع فعاليت يعني برنامه‏ريزي، تهيه طرح و اجرا وجود دارد. در برنامه‏ريزي خطي اين سه فعاليت به ترتيب و پشت سر هم واقع شده‏اند. اما در برنامه‏ريزي چرخه اي اين سه مرحله به شکلي قرار مي گيرند که مرتباً به يکديگر تبديل مي شوند، برنامه‏ريزي در اين فرآيند به اجرا تبديل مي شود و اجرا هم به برنامه‏ريزي. اگر بخواهيم به اين امر با دقت بيشتري بپردازيم و تحولات و تغييرات عمده را در دانش برنامه‏ريزي شهري معاصر مورد توجه قرار دهيم سه نکته را بايد مد نظر داشته باشيم:
– مراحل برنامه‏ريزي، تهيه طرح و اجرا به عنوان يک فرآيند واحد چرخه‏اي مد نظر باشد.
– تاکيد بر تحقق‏پذيري و امکانات اجرايي.
– سومين موضوع جلب مشارکت عمومي (مردمي) است که بر آن تأکيد مي شود.
در کشور ما اغلب قوانين شهرسازي در زمينه تهيه، تدوين و تصويب برنامه‏ها و طرح‎هاي شهري است و قوانين و مقررات اجرايي اولاً به صورت منسجم وجود ندارد و در ثاني اين قوانين با نظام برنامه‏ريزي هماهنگ نيست، از اين رو جنبههاي اجرايي در بر نامه هاي شهري به صورت آشکاري در عرصه عمليات شهرسازي قرار نمي‏گيرند و برنامه هاي شهري عملاً در حد تصويب باقي مي‏ماند و ضمانتهاي اجرايي لازم را ندارد. از سوي ديگر قوانين نيز آن چنان متعدد است که براي جلوگيري از هر فعاليت عمراني و توسعه‏اي در شهر قانوني وجود دارد و براي اجراي آن قانون الزامآوري وجود ندارد(جمهيري و همکاران،1387: 93). فقدان پشتوانههاي نظري جهت تهيه طرح‎هاي ويژه نوسازي، نبود مديريت راهبردي با استراتژي‏هاي هدفمند و اقتدارهاي لازم اجرايي، كمبود منابع و اعتبارات، فراهم نشدن پشتوانه‏هاي حقوقي و زمينه‏هاي مشاركت‏هاي مردمي از مهمترين دلايل عدم تحقق نوسازي بافت‏هاي فرسوده‌اند(عندليب،1385: 8). به دلايل متعدد از جمله ساختار مديريتي، عدم وجود الگوهاي مناسب بهسازي و نوسازي شهري، نارسايي قوانين و مقررات و منابع مورد نياز اقتصادي، مالي و ساختار نامناسب سازوکارهاي اجرايي، همچنان روند تخريب و بي رونقي بافت‏هاي قديم شهري ادامه يافته است (پور احمد، شماعي،1384: 352).
امروزه تلاش براي تحقق‏پذيري طرح به اندازه محتواي طرح حائز اهميت باشد (غمامي،1389: 50). با بررسي اقدامات مديريت شهري مي‏توان نتيجه گرفت مشکلات متعدد در اين حوزه، منجر به عدم تحقق طرح‎ها و برنامه هاي شهري شده است و نهايتاً چيزي جز گذر و استمرار زمان و افزايش شتابدار فرسودگي حاصل نشده است. اقدامات اخير در دهه هاي اخير، حتي فاقد الگوهاي فکري تبيين شده و براساس نگرش اقتضايي به صورت تلويحي و برداشت‌هاي شخصي مجريان انجام گرفته است (کامروا، 1388: 202).
آخرين بخش از شرح خدمات يک برنامه شهري، بخش تحقق‏پذيري آن است. به طور عرفي در بخش تحقق‏پذيري طرح‎ها طيف وسيعي از مسايل از جمله برآورد اقتصادي، مرحله بندي اجرايي و يا مکانيسم اقتصادي- اجتماعي و اجرايي طرح مورد بررسي قرار مي‏گيرد، ليکن اين بخش از مطالعات هويت مستقلي از آنچه مرسوم شده است، دارد. در بخش تحقق‏پذيري طرح، مشاور بايد با ارائه مستندات و مصاديق نشان دهد که در وهله اول طرح تهيه شده تا چه حد طرح واقعيت‏ها را در نظر گرفته و از مشروعيت و مقبوليت در نزد نهادهاي ذينفع و ذي نفوذ برخوردار است و در وهله دوم چه راهکارهايي را به کار بسته است تا طرح از ضمانت اجرايي برخوردار گردد. به طور کلي در بخش تحقق‏پذيري طرح‎ها بايد به مواردي همچون امکان‏پذيري اجرايي و واقع نگري طرح، برنامه‏ريزي مشارکتي طرح و مشارکت پذيري آن در اجرا، سياستهاي انگيزش مشارکت نهادها و دستگاههاي ذي‏مدخل، نحوه بازنگري و به روزرساني طرح و نحوه نظارت بر اجراي طرح مورد بررسي قرار مي‏گيرد. معمولاً در طرح‎هاي شهري درصد بالايي از پيشنهادهاي ارائه شده در طرح‎ها به دست فراموشي سپرده مي‏شوند که مهمترين عامل در اين مسأله، عدم در نظر گرفتن توانايي اجرايي و مالي شهرداري و همچنين ايده‏ال‏گرايي طراح‏هاست (عباس زادگان و بدري، 1392: 103).
بررسي علل عدم تحقق طرح‎هاي نوسازي بافت فرسوده، بايد در سه سطح برخورد: ساختاري، نهادي و خرد صورت گيرد.
ابتدا مطالعات بافت قديم در سطح 283 هکتار متشکل از 16 محله آغاز گرديد. مباحث ساماندهي و احيا در بافت قديم کرمانشاه سابقه طولاني دارد. ولي تا سال 1375 که وزارت مسکن و شهرسازي مطالعات طرح بهسازي و نوسازي مرکز شهر کرمانشاه را آغاز کرد اقدام جدي و موثري براي تغيير شرايط اين حوزه گسترده انجام نگرفت. در اين سال مطالعات عمومي طرح بهسازي بافت قديم کرمانشاه با مساحت 283 هکتار آغاز شد و همزمان با آن مطالعات ساماندهي بخشي از بافت با عنوان « بافت مسئله‏دار » و همچنين طرح « احياء و مرمت بازار کرمانشاه » شروع شد و « طرح بهسازي محله فيض آباد » به عنوان اولين طرح در اين راستا مورد توجه قرار گرفت. طرح‎هاي بهسازي و نوسازي در سال 1360 بعنوان يک اقدام ضروري در دستور کار وزارت مسکن و شهرسازي قرار گرفت و در حال حاضر از نظر اداري از انسجام و هماهنگي بيشتري برخوردار شده است و سازمان عمران و بهسازي شهري به عنوان شرکت مادر تخصصي بيشترين نقش مسئولئيت را بر پايه روشهاي ملاحظه طرح‎هاي بهسازي و نوسازي در سطح شهرهاي کشور بر عهده دارد. تفکر اوليه اين طرح‎ها بر پايه تملک اراضي بافت قديمي و فرسوده و تعيين قدمت ارزش تاريخي آن و در نهايت حفظ و تجميع آنها و تهيه طرح‎هاي بهسازي و نوسازي و اجراي آنهاست (غياثي نيا ،1386، 27).
در اولين طرح جامع شهر ضرورت توجه به مرکز شهر مطرح گرديد و در طرح جامع و تفصيلي دوم شهر که در اوايل دهه 1360 تهيه شد، نه تنها بهسازي و نوسازي بافت قديمي بلکه اهميت و ضرورت نوسازي محلات حاشيه اي مورد توجه قرار گرفت. ولي تا سال 1375 که وزارت مسکن وشهرسازي مطالعات طرح بهسازي و نوسازي مرکز شهر کرمانشاه را آغاز کرد اقدام جدي و مؤثري براي تغيير شرايط اين حوزه گسترده انجام نگرفت. از همان ابتدا نظرات متعدد و متفاوتي در مورد اين طرح‎ها در سطح مجامع تخصصي، مسئولان و مجريان مطرح شد (کلهرنيا،1380: 84). در طرح ساماندهي بافت مرکزي شهر کرمانشاه که توسط مهندسين مشاور تدبير شهر در سال 1386 تدوين گرديده است به مطالعه و شناخت بافت مرکزي شهرکرمانشاه و سياست‏ها و راهکارهاي مداخله در بافت را مورد مطالعه قرار داده است. که در اين پژوهش به ارزيابي اين طرح در راستاي طرح‎هاي شهرسازي مشارکتي و در نظر گرفتن ساکنين و ذينفعان در طرح پرداخته است. بافت مرکزي و فرسوده شهر کرمانشاه محدودهاي با مساحت تقريبي 285 هکتار که از شمال به خيابانهاي سيلو، اميري و کشاورز، ازشرق به خيابانهاي اسدآبادي و شريعتي، از غرب به خيابان‏هاي کارگر و شهيدمدني، از جنوب به خيابان فاطمي محدود است. مساحت اين بافت 85/2 درصد از مساحت شهر را شامل مي شود. و جمعيت آن حدود 33328 نفر مي باشد، که 19/4 از جمعيت شهر را در برگرفته است. تراکم ناخالص جمعيت 117 نفر در هکتار و تراکم خالص جمعيت آن 164 نفر در هکتار، با 6162 واحد مسکوني و 9041 خانوار با بعد خانوار 6/3 نفر در خانوار، با تراکم 46/1خانوار در واحد مسکوني که در مقايسه با شهر که 17/1 مي باشد نسبت بالاتري را به خود اختصاص داده است. و سرانه ناخالص 5/85 متر مربع را داراست.مهندسين مشاور تدبير شهر (1386) دراثري به عنوان «طرح ساماندهي بافت مرکزي شهر کرمانشاه» به مطالعه و شناخت بافت مرکزي شهرکرمانشاه پرداخته که در اين پژوهش به بررسي عوامل و الزامات موثر در تحقق‏پذيري طرح ساماندهي و احياي بافت مرکزي شهر کرمانشاه پرداخته شده است.

1-3- اهميت و ضرورت انجام تحقيق
امروزه تلاش براي تحقق‏پذيري طرح به اندازه محتواي طرح حائز اهميت باشد. مقوله اجراي طرح براي چند دهه در حوزه برنامه‏ريزي مورد غفلت واقع شده است. از اواسط دهه 1990 پژوهشگران حوزه برنامه‏ريزي توجه شاياني به تعريف ويژگي‏هاي کيفي طرح و ارزيابي نتايج شيوه‏هاي طرح ريزي بر کيفيت طرح داشته‏اند. اما مطالعات و بررسي هاي اندکي بر موضوع تأثير طرح و شيوه‏هاي اجرا، که اقدام در قبال مسائل برآمده از طرح‎ها راسبب مي‏شود، متمرکز شده‏اند. به دليل رشد فزاينده ابعاد شهرنشيني و تغيير در ماهيت مسايل شهري و پيچيدگي اين مسايل، توجه به ابعاد و جنبه هاي مختلف مسئله به منظور حل پايدار آنها مورد تأکيد برنامه‏ريزان قرار گرفته شده است و بيش از هر زمان ديگري به سطوح پايين‏تر و زندگي شهري و بهبود کيفيت محيط شهري با مشارکت شهروندان توجه شده است(Hall, 1995:229). براي تحقق اهداف طرح‎ها راهي جز مراجعه به افكار شهروندان يا نمايندگان آنها در زمان تهية طرح‎ها وجود ندارد (Vajdovich Visy,2002:1). ساماندهي و احياي شهري اساساً بايد توسط مردم انجام شود و دستگاه هاي متولي بايد هدايت کننده، برنامه‌ريز و سازمان‌دهنده باشند. محور اصلي نوسازي بايد مبتني بر مشاركت وحضور فعال مردم استوار باشد. قوانين و مقررات شهرسازي مناسب و موثر از ارکان اصلي و ضروري در ميزان موفقيت طرح‎هاي توسعه شهري مي‏باشد، از اين رو اصلاح قوانين و مقررات شهرسازي يکي از اقدامهاي اساسي در بهبود مديريت توسعه شهرهاست. به عبارتي نظام سازماني براي هدايت و مديريت طرح‎هاي توسعه شهري بايد بر پايه قوانيني استوار باشد که چارچوب لازم و موثر را براي تهيه، تصويب و اجراي طرح‎هاي شهري را فراهم آورد. ولي با گذشت چهار دهه از تهيه و اجراي طرح‎هاي شهري هنوز اين طرح‎ها نتوانسته‏اند در هدايت و اداره شهرها موفقيت چنداني بدست بياورند.
مشارکت شهروندان در بافت مي‏تواند در تأمين منابع اقتصادي، کاهش هزينه خدمات، افزايش انسجام اجتماعي، کاهش آسيب ها و تنش هاي ناشي از زندگي شهري و رضايت شهروندان موثر باشد(دانشپور، هاديان، 61،1388(.
تحقق‏پذيري طرح‎هاي توسعه شهري به طور اعم و طرح‎هاي بهسازي و نوسازي بافت‏هاي فرسوده شهري به طور اخص، با توجه به الزامات و عواملي همچون (هماهنگي و انطباق با طرح‎هاي فرادست (آمايش، جامع و تفصيلي)، عوامل و الزامات مديريتي و ساختاري، نهادي، فني و اجرايي، الزامات اقتصادي (مالي، سرمايه گذاري)، الزامات اجتماعي (مشارکت شهروندان و مديريت مشارکتي در طرح) و توانمندسازي بافت‏هاي فرسوده امکان‏پذير نيست.
از طرف ديگر بدليل اهميت تحقق پذيري طرح‎هاي بافت فرسوده شهري و مسائل و مشكلاتي كه اينگونه از بافت‏ها براي شهرها بوجود مي‏آورند، ضرورت مطالعه و تحقيق در موضوعات و مشكلات مرتبط با تحقق‏پذيري اين طرح‎ها را گوشزد مي‏نمايد.
ديدگاه‏هاي نظري و تجارب متأخر مديريت شهري، تحقق‏پذيري برنامه‏هاي مداخله را در گرو رويکردهاي برنامه‏ريزي شهري مشارکتي مي‏دانند. مردم به عنوان اصلي‏ترين صاحب‏نظران و ذينفعان برنامه نوسازي، قدرتمندترين عامل تحقق طرح‎هاي نوسازي هستند. عزم آنها به همراه عزم مديريتي مي‏تواند سبب جريان يافتن اين حرکت گردد. بدين منظور فراهم کردن شرايطي جهت حضور آنها در تمامي مراحل نوسازي از طراحي تا اجرا الزامي است.

1-4- اهداف پژوهش
با گذشت چندين دهه از تصويب و اجراي طرح‎هاي توسعه شهري در بافت‏هاي فرسوده، اين طرح‏ها به اهداف خود دست نيافته‏اند که هدف اين پژوهش بررسي عوامل و الزامات تحقق‏پذيري طرح‎هاي توسعه شهري در بهسازي و نوسازي بافت‏هاي فرسوده مي‏باشد. معمولاً طرح‎هايي که به صورت مشارکتي تهيه و اجراء مي‏شوند، موفق‏تر از ساير طرح‎ها هستند. وقتي يک طرح با نظر ساير نهادهاي ذي نفع و ذي نفوذ تهيه شده باشد، علاوه بر جامع نگري و واقع گرايي، در اجراء ني

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره توسعه شهر، بافت فرسوده، مشارکت مردم، راهبرد مناسب Next Entries منابع پایان نامه درباره توسعه شهر، بافت فرسوده، راهبرد مناسب، مشارکت مردم