منابع پایان نامه درباره توسعه شهر، بافت فرسوده، مشارکت مردم، اعتماد متقابل

دانلود پایان نامه ارشد

1385، 170).
4. ويژگيهاي غير راهبردي؛ در اين طرح‎ها هيچ راهبردي براي مسايل مهم و اساسي نظير حمل و نقل و ترافيک، مسايل زيست محيطي آب و فاضلاب و پسماندها، جرم و جنايت، اشتغال و فقر و محروميت اجتماعي ارائه نشده است (کامروا، 1388:187).
5. فقدان نقش مشارکت مردمي در تهيه و اجراي طرح؛ در طرح‎هاي جامع سنتي به اولويتها و نيازهاي مردم به ويژه گروههاي کم درآمد توجهي نمي‏شود و نقش شهروندان در تصميمات بسيار اندک است. آنچه در زمينه تجربيات ايراني شهرسازي مشارکتي وجود دارد در بهترين حالات، تجاربي از طرح‎هاي مشارکتي محدود است و تمام پروژه‏ايي که توسط شهرداريها اجرا شده است در زمره طرح‎هاي مشارکتي شعاري قرار دارد (حبيبي، 1385: 67).
6. عدم تناسب مقياس طرح‎هاي تفصيلي جهت تجزيه و تحليل مسايل نهفته در بافت‏هاي شهري به ويژه بافت‏هاي فرسوده و ارايه راهکار مناسب؛ طرح‎هاي تفصيلي في نفسه امکان ارئه طرح‎هاي عملياتي و اجرايي نوسازي در بافت‏هاي فرسوده را ندارند، زيرا خود به عنوان يک برنامه اجرايي خروجي طرح‎هاي جامع تلقي مي‏شوند که در حد کاربري زمين و شبکه معابر و ارتفاعات پيشنهاد داده مي‏شوند. تهيه طرح‎هاي ويژه نوسازي که با شناخت واقعيت‏هاي موجود در بافت و تحليل آن، راهکار و سازمان اجرايي مناسب ارايه مي‏دهند، ضروري است.
7. ديدگاه سنتي و تک بعدي مديران شهري؛ نوسازي شهري و ايجاد هر گونه تحول ساختاري در فرايندهاي شهرسازي، نياز به اعتقاد و باور مديران شهري به توسعه اقتصادي و اجتماعي در کنار توسعه کالبدي دارد و اين خود مستلزم نوسازي حوزه نظام مديريت شهري است. مديريتها با نگاه تک بعدي به شهر، بدون داشتن اطلاعات و تجربه کافي و لازم براي پرداختن به امور توسعه شهري، سياستزده، کوتاه مدت، تحت تأثير قدرتهاي مالي-سرمايهاي از يک سو و قدرتهاي سياسي و ذينفوذ، از سوي ديگر، نمي‏تواند موجب و موجد تغيير در رويکردها و فرايندهاي جاري و سنتي شهرسازي باشد (براتي، 1390: 85). به همين جهت از وضع موجود نمي‏توان انتظار اقدامات توسعه‏اي همچون نوسازي بافت‏هاي فرسوده را داشت.
8. فقدان مديريت واحد شهري به ويژه در بافت‏هاي فرسوده (سازمان اجرايي) به زعم آنکه شهر را بايد به عنوان يک کل واحد ديد، متأسفانه توسعه شهري در ايران شاهد نگرش تجزيهاي و جزيرهاي است. سازمانها و نهادهاي هر يک به دنبال اجراي برنامه‏هاي خود بوده و در فقدان مديريت يکپارچه شهر، امکان اصلاح و بازبيني طرح‎ها و برنامه‏ها متناسب با اقتضائات زماني و مکاني وجود ندارد (عندليب، 1388: 24).
9. روند بسار طولاني و غيراصولي اخذ مصوبات مورد نياز طرح
10. ضرورت تجميع در بافت‏هاي فرسوده
11. تعريض پيشنهادهاي تجميع در بافت فرسوده
12. کاهش اعتبارات عمران شهري و کمک‏هاي دولت به شهرداري
13. نبود نظم سلسله مراتبي در تهيه طرح‎هاي توسعه شهري (شفيعي دستجردي،1392، 98-97).
جدول (1-1): معيارها و شاخص‏هاي موثر در تحقق‏پذيري پروژه‏هاي شهريمأخذ: ثقفي اصل و همکاران، 1392: 72-71

2-5- عوامل تحقق طرح
جدول (2-2): عوامل تحقق طرح
عوامل
شاخص‏ها
عوامل مديريتي
(دانش ضمانت اجرايي طرح پيشنهادي، انطباق طرح اجرايي با طرح پشنهادي، نظارت صحيح بر تهيه و اجراي طرح پيشنهادي، مديريت يکپارچه و واحد، ظرفيت‏سازي نهادي و دادن آموزش‏هاي لازم به مجريان طرح)
عوامل اجتماعي
(مشارکت شهروندان در طرح براساس مديريت و شهرسازي مشارکتي، اعتماد اجتماعي, انسجام اجتماعي، تفويض قدرت و اختيارات به شهروندان)
عوامل کالبدي- فضايي
(رعايت ضوابط ساخت و ساز، توجه به بافت شناسي فضا و ناپايداري و ريزدانگي آن و هويت بخشي آن)
عوامل اقتصادي
(تخصيص درست بودجه پيشنهادي، مديريت مالي پروژه، درگير کردن ساکنين در پروژه‏ها، بازدهي سرمايه‏گذاري براساس هزينه- درآمد و منفعت سرمايه‏گذاري بخش خصوصي در بافت)

2-6- تحقق‏پذيري طرح
آخرين بخش از شرح خدمات يک برنامه شهري، بخش تحقق‏پذيري آن است. به طور عرفي در بخش تحقق‏پذيري طرح‎ها طيف وسيعي از مسايل از جمله برآورد اقتصادي، مرحله‏بندي اجرايي و يا مکانيسم‏هاي اجرايي طرح مورد بررسي قرار مي‏گيرد، ليکن اين بخش از مطالعات هويت مستقلي از آنچه مرسوم شده است، دارد. در بخش تحقق‏پذيري طرح، مشاور بايد با ارائه مستندات و مصاديق نشان دهد که در وهله اول طرح تهيه شده تا چه حد طرح واقعيت‏ها را در نظر گرفته و از مشروعيت و مقبوليت در نزد نهادهاي ذينفع و ذي‏نفوذ برخوردار است و در وهله دوم چه راهکارهايي را به کار بسته است تا طرح از ضمانت اجرايي برخوردار گردد. به طور کلي در بخش تحقق‏پذيري طرح‎ها بايد به مواردي همچون امکان‏پذيري اجرايي و واقع‏نگري طرح، برنامه‏ريزي مشارکتي طرح و مشارکت‏پذيري آن در اجرا، سياست‏هاي انگيزش مشارکت نهادها و دستگاه‏هاي ذي‏مدخل، نحوه بازنگري و به‏روز رساني طرح و نحوه نظارت بر اجراي طرح مورد بررسي قرار مي‏گيرد. بنابراين مجموعه موارد مذکور بيانگر آن است که در تهيه و اجراي طرح، چه مسايلي براي تحقق يافتن آن در مد نظر بوده است.
2-7- بررسي امکان‏پذيري اجرايي و واقع‏نگري طرح
معمولاً در طرح‎هاي شهري درصد بالايي از پيشنهادهاي ارائه شده در طرح‎ها به دست فراموشي سپرده مي‏شوند که مهمترين عامل در اين مسأله، عدم در نظر گرفتن توانايي اجرايي و مالي شهرداري و همچنين ايده‏ال‏گرايي طرح‎هاست. طرح‎هاي بزرگ به دليل درگير کردن خيل عظيمي از شهروندان، منافع خانوارهاي بسياري را تحت الشعاع قرار مي‏دهند و بعضاً با بروز مشکلاتي نظير برخورد با مغرضان ملکي و کمبود نقدينگي، متوقف مي‏شوند.
2-8- برنامه‏ريزي مشارکتي طرح و مشارکت‏پذيري اجرايي آن
معمولاً طرح‎هايي که به اين صورت تهيه و اجراء مي‏شوند، موفق‏تر از ساير طرح‎ها هستند. به طور کلي مقوله مشارکت از يک سو مي‏تواند بار اجرايي مديريت شهري را سبک کند. در ساختارهاي سنتي مديريت شهري و براساس روابط عمودي و آمرانه، شبکه هاي همکاري و اعتماد متقابل شکل نمي‏گيرد. از مشخصه‏هاي تحقق‏پذيري طرح‎هاي توسعه ي شهري، به ويژه طرح‎هاي نوسازي بافت هاي فرسوده، توجه به سرمايه هاي اجتماعي و انساني است و براي شکل‏گيري و انباشت اين سرمايه‏ها نياز به يک ساختار محله‏گرا در مديريت و برنامه‏ريزي وجود دارد.
علت اصلي شکست نوسازي، عدم مشارکت مردم در برنامه‏ها و طرح‎ها بوده است.
ميزان انسان محوري و فرايند مداري طرح‎هاي توسعه شهري تعيين کننده ميزان موفقيت آنها خواهد بود توجه به ايجاد و توسعه سازمانهاي محلي يکي از بهترين راهبردها در اين زمينه است.
فرآيند نوسازي بافت‏هاي فرسوده شهري حوزه‏هاي متعدد و متنوعي را در بر مي‏گيرد. اين فرآيند شامل برنامه‏ريزي، تهيه طرح‎هاي نوسازي، امکان سنجي و ميزان تحقق پذيري طرح‎ها، تملک و اجراي طرح‎هاي نوسازي مي شود. وسعت بافت‏هاي فرسوده شهري و محدوديت‏هاي مالي، مديريتي و اجرايي سازمان‏ها و نهادهاي دخيل در امر نوسازي لزوم جهت‏گيري طرح‎هاي نوسازي را به سوي تدوين الگوهاي مشارکتي در
سطوح برنامه‏ريزي، طراحي و به ويژه اجرا اجتناب ناپذير مي نمايد. عدم وجود الگوها و مکانيسم هاي روشن، تجارب عملي و نظري و همچنين حضور ساکنان به عنوان بعد اجتماعي مسأله، اجراي طرح‎هاي نوسازي را چند بعدي و متفاوت از ساير طرح‎هاي عمران شهري نموده است.
تضمين دستيابي حداکثري به اهداف طرح‎هاي نوسازي در زمينه اجرا، لزوم طراحي مکانيسم صحيح مشارکت اجتماعي براي شناسايي و مديريت ذينفعان طرح‎هاي نوسازي را توجيه مي نمايد. در اين مکانيسم جايگاه و نقش محوري – نظارتي ساکنان در ارتباط با سازمان ها، نهادها و مجموعه عوامل اجرايي طرح‎هاي نوسازي در زمينه هاي فني، مالي، حقوقي و … تعريف مي شود. چند بعدي بودن عوامل مؤثر در موفقيت پروژه هاي نوسازي، لزوم توجه ويژه مديران اين نوع پروژه‏ها را به يک رويکرد تحليلي علمي و جامع به ذينفعان نشان می‏دهد (عرفاني و نقاش طوسي، 1388، 1).
بهسازي و نوسازي بافت فرسوده، بسيار مخاطره‏آميز، زمانبر، پيچيده و حساس است. اين موضوع در دهههاي اخير مورد توجه برنامهريزان و طراحان شهري قرار گرفته است.

2-9- آسيب شناسي طرح‎هاي توسعه شهري در بافت‏هاي فرسوده
به طور کلي مي‏توان گفت که در اکثر طرح‎هاي توسعه شهري در بافت هاي قديمي و فرسوده شهري در کشور ما به ابعاد کالبدي و اقتصادي توجه مي شود و کمتر به ابعاد اجتماعي و فرهنگي آنها مي پردازند. نکته مهم در طرح‎هاي توسعه شهري در بافت قديم، مداخله در زندگي ساکنين آنهاست. کشيدن يک و چندراسته خيابان جديد در بافت مورد طراحي و تجاري کردن فضاهاي پيراموني، تملک آنها و واگذاري به بخش خصوصي در جهت رونق اقتصادي از نمونه اقدامات انجام شده در جهت ساماندهي و احياي بافت هاي قديمي و فرسوده در ايران بوده است.
طرح‎هاي توسعه شهري به روش سنتي (از بالا به پايين) و به صورت پنهاني و پشت درهاي بسته تهيه مي‏گردد. روشهاي که در ادبيات رايج شهرسازي نوين از آن به روش جعبه سياه20 ياد مي‏شود (بحريني، 34:1377). بررسي ماهيت طرح‎هاي ساماندهي، نوسازي و بهسازي اين طرح‎ها را در زمره طرح‎هاي تفصيلي قرار می‏دهد که براي محدوده مورد مطالعه تهيه مي‏گردد اما روند تهيه طرح‎هاي تفصيلي در گذشته به واسطه نگرش بخشي، از بالا به پايين و بدون بازخورد و نقش مردم در فرايند برنامه‏ريزي و تهيه طرح‎ها، موجب شده است که طرح‎هاي مذکور به اهداف مورد نظر دست نيابند (موسوي، 3:1385).
تحليل تجارب ساماندهي، نوسازي و بهسازي بافت ها نشان داده است که بکارگيري الگوهاي سنتي و تهيه و اجراي طرح‎ها در بهترين وجه به يک نتيجه مي انجامد، تملک بافت به وسيله مراجع ذينفوذ، سرمايه‏گذاران بخش خصوصي و سپس تخريب بافت و جايگزين نمودن يک مجموعه شهري ناهماهنگ با هويت کالبدي، اجتماعي، فرهنگي بافت پيشين که بدون در نظر داشتن ماهيت بافت دست به تخريب بافت زده‏اند.
در طرح‎هاي توسعه شهري در بافت هاي قديمي و فرسوده از روش هاي کلاسيک مانند خريد اجباري زمين از صاحبان و سلب مالکيت از آنها در جهت پيشبرد اهداف طرح و اجراي آن استفاده مي شود. اين ابزارها با مقاومت صاحباني که نمي خواهند مسکن شان را از دست بدهند مواجه مي شوند و از سوي ديگر آنها را از مزاياي بهبود فضاي شهري و ارزش افزوده طرح‎ها براي آنها محروم کرده و اين طرح‎ها را با نظام دموکراسي در تضاد قرار مي دهد. اين روش ها در حالي در کشور ما دنبال مي شود که حفظ ساکنان بومي اين بافت ها در طرح‎ها مسئله‏اي است که در اولويت برنامه‏هاي توسعه شهري در تمام کشورهاي دنيا قرار دارد.
2-10- رويكردهاي طرح‎هاي بهسازي و نوسازي بافت هاي قديمي و فرسوده شهري
به طور كلي در اكثر طرح‎هاي بهسازي و بازسازي بافت هاي قديمي و فرسوده شهري در كشور ما هدف توجيه اقتصادي طرح‎ها بوده و كمتر به جنبه هاي اجتماعي فرهنگي توجه شده است. در رابطه با نوسازي بافت هاي فرسوده رويكردهاي مختلفي براي مواجه با چنين معضلي اتخاذ شده است كه هر كدام داراي مزايا و معايبي هستند كه به طور خلاصه عبارتند از:
– تملك اجباري
در اين روش دولت هاي محلي به منظور اجراي فرايند بازسازي بافت هاي فرسوده شهري اقدام به تجميع پلاك هاي فرسوده و خريد زمين هاي منطقه مورد نظر كرده و پس از خريد تمامي واحدها و تخريب آنها، بافت قديم را بنا بر طرح جامع شهري بازسازي مي كنند. در اين روش به مشاركت مالكان تنها در واگذاري ملك توجه مي شود. در جابجايي ها و شهرسازي تعويضي، اين ديوارها و کالبد نيست که فرو مي ريزد، بلکه سازمان اجتماعي – فرهنگي يک بافت است که از هم پاشيده مي شود؛ به همان اندازه که برپا ساختن ديواره هاي نو ساده است. بر پا داشتن سازمان اجتماعي جديد دشوار خواهد بود. گسستگي اجتماعي ناشي از اين فروريزي، عملاً به ناهنجاري رفتاري، رواني، شغلي، هويتي و … مي انجامد (هنرور، 1380: 23).
– روش هاي تشويقى و حمايتى
در اين روش دولت هاي محلي با اعمال اهرم هاي تشويقي- تنبيهي سعي در بازسازي بافت هاي فرسوده توسط خود مالكان دارند. در اين روش شهرداري ها هزينه اي را

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره مشارکت مردم، بافت فرسوده، توسعه شهر Next Entries منابع پایان نامه درباره بافت فرسوده، مشارکت مردم، توسعه شهر، برنامه چهارم توسعه