منابع پایان نامه درباره توتون و تنباکو، امام زمان

دانلود پایان نامه ارشد

شاه قليان‌ها را شکستند؛ بعد از اين که ميرزاي شيرازي اين سخنان را از شهيد آيت الله مدرس مي‌شنود شروع به گريه مي‌کند؛ شهيد آيت الله مدرس از ايشان مي‌پرسند که چرا گريه مي‌کنيد من فقط واقعيت‌هاي ايران را عرض کردم؟
ميرزاي شيرازي نيز در پاسخ به شهيد آيت الله مدرس مي‌فرمايند من از اهميت دادن مردم به سخن عالمان ديني ناراحت نيستم، بلکه گريه و ناراحتي من به اين دليل است که دشمنان اسلام که تا کنون نمي‌دانستند قدرت اسلام در کجاست، از امروز فهميدند؛ و از اين رو از همين امروز براي شکستن قدرت اسلام کار مي‌کنند.
لغو امتياز تنباکو به فتواي آيت الله ميرزاي شيرازي
فتواي تاريخي وي در تحريم تنباکو، توطئه‌اي را که به سال 1309 ه ق به دست ناصرالدين شاه قاجار با واگذاري امتياز دخانيات ايران به مدت پنجاه سال به انگليسيها در حال شکل گرفتن بود، در نطفه نابود کرد.

اعطاي امتياز تنباکو: ناصرالدين شاه در سوّمين سفرش به اروپا، در 12 شعبان 1306 ه ق از راه روسيه به انگلستان رفت. و چون در اثر ولخرجيهاي زياد و عياشيها، پولهايش تمام مي‌شود، امتيازي را در زمينه کشت، توزيع و فروش توتون و تنباکو به يکنفر انگليسي به نام “ماژور تالبوت” مي‌دهد و در مقابل مقداري پول مي‌گيرد.
مذاکره در شهر “برايتن” شروع شد. در اين مذاکره اعتماد السلطنه و تالبوت به توافق رسيدند و وقتي شاه به “برايتن” آمد، تالبوت توانست با دادن رشوه‌هايي به درباريان از جمله امين السلطان نظر موافق شاه را به دادن انحصار دخانيات، در مقابل دريافت 25 هزار ليره جلب کند. بعد از برگشتن شاه به ايران تالبوت نيز براي شروع کار به ايران آمد. طبق قرارداد ياد شده، کمپاني رژي بايد سالانه 15 هزار ليره به صندوق دولت ايران واريز مي‌کرد و در عوض کشت و فروش توتون و تنباکو را در انحصار خود مي‌گرفت، سياستي که استعمار پير انگلستان در اين گونه موارد به کار مي‌برد، اين بود که شخصي را رابط قرار مي‌داد که آن شخص امتياز بگيرد؛ اما در اصل امتياز از آن انگلستان بود.
صدور فتواي تحريم تنباکو
بعد از امضاء قرارداد، کارکنان شرکت انگليسي وارد ايران شده و در شهرها پراکنده گرديدند؛ امام مردم از ورود آنان به داخل شهرها جلوگيري کردند.
در اين موقع سيد جمال الدين اسد آبادي به پيشنهاد سيد علي اکبر فال اسيري که در تبعيد بود، نامه‌اي به ميرزاي شيرازي نوشت که اين نامه بيانگر درک عميق سيد از وضعيتي است که مردم آن زمان داشتند و بيان مي‌کند که ميرزاي شيرازي به خاطر موقعيت خاص خود، چه مسؤوليت سنگيني بر عهده‌اش است، به خاطر اهميت نامه، خلاصه‌اي از آن نقل مي‌شود:
“حق را بگويم، من دوست داشتم اين نامه را به همه دانشمندان تقديم کنم، چون دانشمندان در هر نقطه‌اي طلوع نموده و هر نحوي که رشد کرده، در هر کجا که يافت بشوند، جائي هست که در پيکر دين محمد(ص) دميده شده است… پيشواي دين! پرتو درخشان انوار ائمه، پايه تخت ديانت! زبان گوياي شريعت، جناب حاج ميرزا محمد حسن شيرازي… تو وارث پيامبراني… همان ولايت عالم فقيه بر جامعه… حال اگر ملت را به حال خود گذاشته… افکارشان پريشان مي‌شود…. چون توده نادان در معتقدات خود جز استقامت ثبات قدمي که طبقه دانا در عقايدش نشان مي‌دهد، دليلي ندارد اگر بخواهي مي‌تواني با يک کلمه افراد پراکنده را جمع کني و با متفق ساختن آنها دشمن خدا و دشمن مسلمانان را بترساني و شر کفار را از سرشان برطرف نمايي…”.
سيد نامه‌هايي نيز به علماي داخل کشور مي‌نويسد. بعد از وصول نامه، ميرزاي شيرازي در تاريخ 19 ذي الحجه 1308 هـ ق 17 ماه پس از امضاي قرارداد با کمپاني رژي ـ بوسيله کامران ميرزا نايب السلطنه، تلگرافي را به نزد شاه مي‌فرستد و مي‌گويد کساني را که تبعيد کرده به کشور بازگرداند و در مورد قرارداد، مخالفت خود را ابراز کند.
وقتي اين تلگراف به دست شاه مي‌رسد اعتنا نمي‌کند و فقط خود شاه، امين السلطان و چند نفر ديگر از اين تلگراف با خبر مي‌شوند. ناصر الدين شاه براي پاسخ به نامه ميرزاي شيرازي، به ميرزا مشير الوزاره کار پرداز ايران در بغداد مي‌گويد که به پيش ميرزا برود و با او مذاکره کند. و از سياست دفع الوقتي استفاده کند و مي‌گويد چون تلگراف مفصل است با پست فرستاده ايم، که در واقع دروغي بيش نبوده است. ناگهان در تهران، حکم تحريم تنباکو از طرف آيت الله ميرزاي شيرازي به اين شرح صادر مي‌شود:
بسم الله الرحمن الرحيم
“اليوم استعمال توتون و تنباکو بأيّ نحو کان در حکم محاربه با امام زمان عجل الله تعالي فرجه است”
در شهر ولوله‌اي مي‌افتد هرکس که سواد دارد، از روي آن نسخه‌اي بر مي‌دارد. اين حرکت نشانگر آغاز يک مبارزه مکتبي عليه استعمار بود.
در اين موقع شاه و امين السلطان با استفاده از خواجگان معمم درباري اين حکم ميرزا را، جعلي قلمداد مي‌کنند؛ اما مردم گول نخورده و به مبارزه خود ادامه مي‌دهند تا اين که امتياز داخلي دخانيات از طرف شاه لغو مي‌شود. علما و مردم به اين اکتفا نکرده و خواستار لغو امتياز خارجي نيز مي‌شوند.
پس از حکم ميرزا قليانها شکسته مي‌شود و مردم از کشيدن توتون و تنباکو دست مي‌کشند و تمام مغازه‌هاي فروش توتون و تنباکو را مي‌بندند و با شرکت رژي نيز معامله نمي‌کنند. اين جريان ادامه مي‌يابد تا اين ک در تاريخ 23 جمادي الاول 1309، اعلاني در کوچه و بازار زده مي‌شود:
“بر حسب حکم جناب حجت الاسلام و المسلمين آقاي ميرزاي شيرازي، اگر تا 48 ساعت ديگر امتياز دخانيات لغو نشود يوم دوشنبه آتيه جهاد است، مردم مهيا شويد.”
شاه بسيار ناراحت مي‌شود و خارجيان نيز از ترس جان از تهران و ديگر شهرها فرار مي‌کنند. شاه روش خشونت آميزي پيش مي‌گيرد تا بتواند علما را از راه تهديد به حبس و تبعيد ساکت کند.
رييس کمپاني رژي به پيش امين السلطان مي‌رود و مي‌خواهد که امين السلطان، علما را راضي کند و حتي از وي تقاضا مي‌کند که ميرزاي آشتياني را از تهران تبعيد کند. امين السلطان اين موضوع را به شاه مي‌رساند و پس از اصرار زيادِ امين السلطان، شاه مي‌پذيرد و طي نامه‌اي به ميرزاي آشتياني اين چنين مي‌نويسد :”يا بمان و به بالاي منبر برو و قليان بکش، و يا از تهران خارج شو.”
اين مصداقي ازنقش ولايت فقيه بود که ميرزاي شيرازي و سيدحسن مدرس برآن واقف بودند.

فصل اول: ديدگاه حاج ميرزا محمدحسن شيرازي، معروف به ميرزاي شيرازي بزرگ (1230هـ ق ـ 1312هـ ق)
هرچند در مقدمه اين بخش، مطالبي از ميرزاي شيرازي به ميان آمد، اما جا دارد مقداري مفصل برخي مطالب بيان شود.
در سال ????، شيخ مرتضي انصاري دار فاني را وداع گفت، افاضل شاگردان شيخ گرد آمدند و به گفته ميرزاي آشتياني، همگي بر مقدم بودن ميرزاي شيرازي اتفاق کردند ميرزا به سبب تواضع و خاکساري ابتدا از قبول اين مهم امتناع مي‌نمود،ولي با استماع سخنان ديگران و حکم ايشان مبني بر وجوب تصدي اين امر از جانب استاد، ميرزا قبول نمود سال ???? هنوز فرا نرسيده بود که به زيارت خانه خدا مشرف شد ميرزا در اين سفر قصد اقامت در مدينه منوره را داشت که اين امر ميسر نمي‌شود و به نجف باز مي‌گردد پس از آن، مجاورت مشهد امام رضا(ع) را نيت مي‌کند که آن هم ممکن نمي‌شود تا اينکه بالاخره در شعبان ???? به سامرا مسافرت مي‌کند، و اين مسافرت همان هجرت او به سامرا است با هجرت ميرزا به سامرا، خانه علم و مرکز اسلامي و مرجع مردم در امور دين و دنيا شد و خداوند متعال هم بانصرت خويش و بالا بردن مقام ميرزا، نام او را در سراسر کره ارض منتشر ساخت.
تحريم تنباكو: يکي از نقاط عطف ومهم تاريخ معاصر ايران، تحريم تنباکو است که سندگويايي بر رهبري روحانيت مبارز و مقاومت و همبستگي مردم متعهد اين سرزمين در پاسداري از ارزشهاي اسلامي و دفاع از استقلال و آزادگي است نقش ميرزاي بزرگ شيرازي (اعلي الله مقامه الشريف) در اين حرکت بزرگ، انکارناپذير است.
امنيت و آسايش زماني به زوار سامرا سايه گسترد که ميرزاي شيرازي در آن ديار رحل اقامت افکند شيعياني که قصد زيارت آنجا را مي‌نمودند، به هنگام ورود وخروجشان بسيار ترسان بودند تا مبادا دچار گرفتاري شوند زماني که ميرزا به سامرا مهاجرت کرد، سامرا اهميت خود را دوباره بازيافت و مرکز مهمي براي تحصيل علم و محل تجمع علماي بزرگ گرديد و اين امر تا زمان مرگ ميرزا هر روز رو به افزايش بود ميرزا اقدامات عمراني بسياري انجام داد مدرسه‌اي براي طلاب بنا نهاد که تا هم اکنون به مدرسه ميرزا شهرت دارد مدرسه ديگري نيز در شرق اين مدرسه وکنار آن احداث کرد بر شط سامرا پلي زد تا از چاپيده شدن مردم توسط بلم داران براي عبور مردم و وسايل و چهارپايانشان جلوگيري کند، ولي بعد از فوت ميرزا، ازآنجا که به منافع عده‌اي سودجو ضرر وارد آمده بود، پل تخريب شد و به مرور زمان از بين رفت از ديگر کارهاي ميرزا در سامرا ساختن دو حمام، يکي مردانه و ديگري زنانه بود ساعتي توسط ايشان خريداري گرديد و بر بالاي باب قبله نصب شد در حرم عسکريين(ع) تزئينات و اصلاحاتي صورت گرفت بازار بزرگي توسط ايشان ساخته شد حسينيه‌اي جهت برگزاري مراسم عزاداري امام حسين(ع) به همت ايشان بنا شد براي بسياري از مجاورين سامرا خانه ساخت فقرا بسياري از اهل تسنن را انفاق نمود و زندگي آنها را به جريان انداخت در سال ????هـ ق فتنه‌اي ميان اهالي سامرا و مجاورين برانگيخته شد که به تهديد مجاورين از جانب اهالي انجاميدآتش فتنه از سوي عده اي از جاسوسها و دسيسه چنانکه خواهان جنگ ميان مسلمين و ايجاد آشوب و تفرقه بين برادران شيعه و سني بودند، برپا شد ميرزا با کفايت وتدبير خويش آتش فتنه را خاموش ساخت و امور مردم به مجراي طبيعي خودبازگشت داد در اجراي اين مهم اجازه دخالت به هيچ کس، حتي کنسول انگلستان ووالي عثماني بغداد نداد و به آنها پيغام داد: مساله به زودي اصلاح خواهد شد و اين حادثه کوچک‌تر از آن است که نياز به مداخله ماموران حکومتي باشد.

فصل دوم: ديدگاه آيت‌الله حاج ميرزا حسن آشتياني (1248هـ ق ـ 1319هـ ق):
ميرزا حسن آشتياني از علماي بنام شيعه در زمان ناصرالدين شاه است. وي در نجف درس خواند و معروف ترين استادش شيخ انصاري بود و مروج افکار شيخ انصاري در تهران همين شاگردش يعني ميرزاي آشتياني بود.
آشتياني در موضوع تحريم تنباکو نقش فعالي داشته است. او از اواخر اوت ???? مخالفت علني و آشکار خود را با عمليات شرکت رژي در ايران آغاز نمود. فتوي معروف ميرزاي شيرازي خطاب به ميرزا حسن آشتياني نوشته شده و براي او به عنوان برجسته‌ترين روحاني پايتخت ارسال شده است. با انتشار اين فتوي، ناصرالدين‌شاه ابتدا امين‌السلطان را براي مذاکره با آشتياني گسيل داشت. ولي به علت ابرام نامبرده بر اجراي فتوي ميرزاي شيرازي، مذاکرات بي نتيجه ماند. ناصرالدين‌شاه نامه تندي خطاب به وي نوشت و او را با عنوان توهين آميز “جنابا!” خطاب نمود. اين نامه زمينه مکاتبات دوجانبه پيوسته اي را ميان شاه و آشتياني فراهم نمود. ولي اين مکاتبات هم نتيجه مورد نظر شاه را فراهم نياورد.203
سرانجام شاه تهديد نمود که “يا به منبر رفته و رفع تحريم دخانيات را اعلام بکند و قليان بکشد، يا از تهران خارج شود.” ميرزاي آشتياني آماده سفر شد. خبر حرکت او باعث تحريک مردم شد و بزرگترين راهپيمايي تاريخ ايران با حضور هزاران نفر به راه افتاد.204 اين راهپيمايي با دخالت نظاميان به خون کشيده شد. شاه انگشتري براي ميرزاي آشتياني فرستاد و از وي خواست تا سفرش را چند روز به تعويق اندازد. پس از دو روز شاه فسخ امتياز انحصار دخانيات را به ميرزاي آشتياني اعلام نمود.205
اگر چه مقام و موقعيت ميرزاي آشتياني، پس از مرگ ميرزاي شيرازي(در 1312ق) افول کرد ولي با اين وجود او يکبار ديگر در اين موقعيت نيز باعث شد تا امين‌الدوله از حکومت ساقط شود.206
ايشان نيز در باب ولايت فقيه موافقت داشتند و آن را از سياست جدا نمي‌دانستند و در جريان سياسي شرعي لغو تنباکو به اين ارزش

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره امر به معروف، اطلاق ادله Next Entries منابع پایان نامه درباره عصر قاجار، عام و خاص، ظلم و ستم