منابع پایان نامه درباره تخت جمشید، اهورامزدا، سکه های اشکانی، دوره اشکانی

دانلود پایان نامه ارشد

شود،مردم،اقوام و ملت های مختلف هر کدام چیزی را کهه در جامعه آنان و در مملکت آن ها بیشتر تولید می شده یا مورد نیاز بیشتر بوده؛نزد شاه می برند تا که شاه برکت به آن بدهد و آن ها را مَسح بکند تا که زیاد بشوند.چون شاه اهوره مزدای روی زمین بوده است و در واقع این وظیفه را بر عهده دارد،شاه مظهر برکت بخشندگی بر زمین بوده است(بهار 1377،صص 180تا 182)

عکس(2-12)بردن هدیه برای پادشاه
یکی دیگر از شواهد مهم که قدرت های نیایشی در این مجموعه را نشان می دهد ردیف هرم های پله مانند(کنگره ها)است(عکس هرم های پله مانند تخت جمشید)که بر روی دیوارها کار گذاشته شده است.این هرم ها در حقیقت مظهر تکراری کوه مقدس است و توسلی امیدوار به قدرت های کوه را توصیف می کرده است… ستون ها که تعداد آن ها در روی سکوی عظیم به 550 عد می رسد نمایشی از بیشه ی مقدس است.پایه های آن ها به شکل جام گل نیلوفر برگشته است(عکس نمایشی از ستون های تخت جمشید)رمزیست از کمال قدرت حیات بخش،سر ستون های آپادانا نمایشگر نخل شکوفایی است که برگ های آن چون تاجی آویخته است.(پوپ،1346،ص39)(عکس ستون های تالار آپادانا)

عکس(2-13)هرم های پله مانند تخت جمشید
(بهار 1377،ص180)در مورد نقش و کارکرد ستون های تخت جمشید می گوید:«ستون ها،از پایه تا جانور سر ستون مظهر برکت الهی است و ستون ها خود نماد درختان مقدس اند (نگاره نمایی از چند ستون و سرستون تخت جمشید)در واقع ستون ها نماد باغی مقدس بودند.سر ستون ها به شکل سر گاو و گاهی سر شیر و عقاب دیده شده است.گاو مظهری از ماه و برکت بخشی است،شیر مظهر مهر و خورشید است و عقاب که به ظاهربر درفش هخامنشی نیز نقش شده بود،مظهر سلطنت و قدرت بوده است».البته عقاب در بسیاری از موارد به خصوص در ادوار بعدی از نماد های همراه با ایزدبانو آناهیتا بوده و بر روی ظروف سیمین هخامنشی(عکس ظرف سیمین هخامنشی با نقش عقاب)و نیز ظروف سیمین دوره ساسانی حک شده است.برخی از این ظروف در نیایشگاه های منصوب به آناهیتا یافت شده است(عکس ظرف سیمین ساسانی با نقش آناهیتاو عقاب)
گل های نیلوفرکه تعداد آن ها در تخت جمشید بسیار زیادند علاوه بر نماد تکرار و تداوم وازدیاد وبرکت،مظهرایزدمهر وایزدبانوآناهیتا می باشد

2-16 آب و پالایش در تخت جمشید:
اطلاعات موجود درباره ی چگونگی تامین آب برای بهره برداری در روی صفحه ی تخت جمشید کامل و جامع نیست،اما عناصر و تاسیساتی وجود دارد که تا حدودی به آگاهی از چگونگی تاسیسات آبی کمک می کند،از جمله یک چاه عظیم سنگی در عرصه ای واقع در شمال شرقی بخش خزانه و در دامنه کوه در ارتفاعی حدود 22 متر بالاتر از سطح صفه ی تخت وجود دارد….در اطراف این چاه جوی هایی وجود دارد که آب را از کوه به این چاه هدایت می کند.از درون این چاه هیچ مجرایی که به آبروهای زیر زمینی صفه ی تخت جمشید متصل باشد یافت نشده است.(سلطان زاده،1380،صفحه 64)
حجم این چاه سنگی 574 هزار لیتر می باشد… علاوه بر تامین آب شرب شاید برای جلوگیری از ورود سیلاب کوهستان به دوره کاخ استفاده داشته.آب اضافی از این چاه نیز توسط خندقی از راه جنوب شرقی تخت جمشید به بیرون می رفته است(خواجه عبداللهی 1380،راهنمای اختصاصی تخت جمشید).
هخامنشیان با درک عمیق و دقت بسیار علاوه بر این که مسایل ذخیره سازی و نیز حفاظت از سیلاب را برای ساخت این چاه سنگی بزرگ در نظر داشته اند،بلکه پالوده بودن و تقدس آب را نیز در نظر داشته اند.آب این مخزن از کوه مقدس مهر یا رحمت می آید و پس از گذشتن از جوی های آب و ته نشین شدن گل و لای موجود در آن در ته مخزن آب پالوده وقابل شرب می گشته و به احتمال زیاد برای مراسم مذهبی و آیینی مانند تطهیر قابل استفاده بوده است.
از دیگر موارد کاربرد آیینی آب در تخت جمشید قطعه سنگ عظیم و حوض مانندی که اضلاع آن 68/5 در 85/4 و عمق آن حدود 2 متر است،در جنوب شرقی دروازه های ملل در شمال آپادانا یافت شده است،برخی حدس زده اند که این حوضی بوده که برای انجام مراسم آیینی و مذهبی استفاده می شده است.
(سلطان زاده ،1380،ص64)محمودی بختیاری(1375،ص14)به نقل از امستد می گوید:«در این جا دیدار کننده ای که طرف توجه بود پیاده،به سوی جنوب «سنگابی »که از سنگ یکپارچه تراشیده بودند،راهنمایی می شد و ار آن جا خود را شستشو و پاکیزه می نمود و جامه سفید تن می کرد تا بتواند به پیشگاه شاه بزرگ راه یابد.
هم چنین وجود مخازن مخازن سنگی بزرگ در کنار تالار آیینه می توانسته مصارف آیینی و مذهبی از جمله تطهیر و پاک سازی روح و روان دارا بوده است.
نقوش دیواری تالار آیینه بسیار راز گونه است تصویر شاه با چوبدستی و گل نیلوفر و پیشکاران با مگس پران و دستمال و در درگاه دیگر پسری بسیار زیبا که در یک دست عطر دان و در دست دیگر دستمالی دارد.(تصویر)و آن طرف درگاه روبروی این نقش اتشدان و ظرفی مخصوص در دست داردو جدال شاه با موجود افسانه ای و نیز با شیر ،همه این نقوش با فکری رمزی و به صورت نمادین حک شده است.شاید این تالار مکانی بوده برای تطهیر جسم و جان و یا این که قبل از ورود به آن هرکسی حتی شاه باید این تطهیر مذهبی را انجام می داده تا بتواند بر نیروهای اهریمنی فایق شود(خواجه عبداللهی،1380،راهنمای اختصاصی تخت جمشید)

عکس(2-14) پسر با عطر دان در دست تالار آیینه

2-17 فرهنگ اشکانی
بعد از شکست هخامنشی ها ،یونانی ها به سراسر نجد ایران وارد می شوند ولی قادر نیستند در بخش غربی نجد ایران،تقریبا برابر مرزهای امروزی ایران تاثیر بگذارندو دوام بیاورند….می توان گفت که بنابر مدارک تاریخی ارتشتاران ایرانی که در بخش غربی و مرکزی ایران مالک اراضی بودند،با یونانی ها همکاری نمی کردندنظام قنات ها در این جا امکان می داد که آن ها اراضی شان را به استقلال آبیاریو حفظ کنند و در شرق نجد ایران یعنی در حدود جیحون،هری رود و هیرمند،این رودخانه ای عظیم،نظام عظیم آبیاری وجود داشت و نظام های عظیم آبیاری به دولت های مرکزی محتاج بود،بنابراین،در شرق ایران در بلخ،دولت یونانی باختر از سوی ارتشتاران ایرانی،که مکان بزرگ بودند حمایت می شد. (بهار 1377،ص232)
«کشاورزی و بازرگانی دو عامل تعیین کننده اقتصاد دوران اشکانی بود.صنایع بخش کوچکی از اقتصاد را تشکیل می داد و اکثریت جمعیت کشور از راه کشاورزی معاش می کرد….»(ص85)
….می توان تصور کرد که از 50 پ.م تا 15 م سطح زندگی در ایران بسیار بالا بوده است.نجبا و بازرگانان که در آمدشان از کشاورزی و بازرگانی به دست می آمد از سطح بسیار بالای زندگی بهره مند بودند…از سال 200م به بعدبه علت صدمات بزرگی که رومیان بر میاندرود وارد آوردند،فقر در شهر ها،از جمله بابل،و سلوکیه و شوش گسترش یافت…در راس جامعه اشکانی شاه قرار داشت که معمولاًاز حرمتی آسمانی برخوردار بود….آزادگان شاهان محلی بودند،…در شهر ها گروه کوچک نجبا و گروه وسیع پیشه وران و در روستاها دهقانان وابسته به زمین به سر می بردند…(ص89)

2-17-2 دین و باورهای مقدس خاندان اشکانی
…به علت اندک بودن مدارک،دادن نظر قطعی در این مورد مشکل است.معمولاًشاه را برادر خورشید و ماه می خواندند.واین بر بعضی سکه های اشکانی نقش یافته است.چه بسا این بدان معنی بود که شاه را«مهر»متجسد می انگاشتند،یعنی معتقد بودند که ایزد مهر در وجود شاهان حلول می کند.شاید هم در نظر ایشان شاه پس از مرگ در اعدادخدایان در می آمدکه با اعتقادات اقوام ابتدایی در مورد خدا شدن بزرگان قوم پس از مزگ همانند است.ایشان احتمالا ً با آیین زروانی ربط داشتند…(ص101).
آناهیتا و مهر در دوره اشکانیان:
در زمان اشکانیان آناهیتا ومهر به اوج قدرت می رسند و با اهورامزدا تشکیل یک تثلیث می دهند.
نفوذ مهر در زمان اشکانیان به مغرب زمین و حضور ویرانه های پر صلابت معبد آناهیتا در کنگاور گواه این قدرت است.آناهیتا در مقام ایزد آب و باروری رونقی بی سابقه گرفت و حتی پرستش او مقدم بر دیگر ایزدان و شاید مقدم بر اهورامزدا شد.البته چنین نیز می توان انگاشت که اهورامزدا در مقام خدای بزرگ نیازی به معبد نداشت.در دیگر دین ها نیز اغلب چنین است که بارگاه قدیسان و اولیا با شکوه تر ازعبادتگاه ویژه ی خداوند است…از نقش سکه های اشکانی چنین برمی آیدکه از نخستین سده ی پیش از میلاد ایزد بانوان برای اشکانیان برترین مقام را داشتند….نقش ایزد بانو آناهیتا بر روی این سکه ها با تاج مشعشع تصویر شده است.(رجبی،1381،ح4،ص190). عکس(2-15) تندیس ایزد بانو آناهیتادروه اشکانی
تمام معابد ایرانی این دوره به آناهیتا هدیه شده اندوآن میان معبدشیز(تخت سلیمان کنونی)و معبد آناهیتا کنگاور و معبد آناهیتای استخر،از مرکزهای بزرگ مذهبی بوده اند.رواج ساخت تندیس های کوچک آناهیتا،که اغلب برهنه و در حال نگه داشتن سینه ای خود است یا به پهلو دراز کشیده است از مشخصات این دوره است. عکس(2-16) معبد آناهیتا تخت سلیمان
2-18 معبد آناهیتای کنگاور(خانه ی آناهیتا)
معبد آناهیتای کنگاور در فاصله بین کرمانشاه همدان در غرب ایران،یکی ازبزرگترین و بی نظیرترین معابد بزرگ آسیایی غربی است که شاید بدون هیچ اغراقی عظیم ترین،با شکوه ترین و پر اهمیت ترین،نیایشگاه آناهیتا باشد و ساختار بنای آن چنان گسترده است که بررسی عناصر تشکیل دهنده آن بسیار دشوار می باشدو بنا آن به عنوان پرستشگاه از زمان هخامنشی تا اواخر ساسانی دایر بوده و به عنوان سرا و محل سکونت تا آخر دوره سلجوقی مسکون بوده است.این نیایشگاه به صورت نمادین و مطبق طراحی شده و پلکان دو طرفه ایوان ستون دار آن به طرز بسیار جالبی رمز پردازی شده است.سنگ های بدون تراش و پرداخت،با نمادهای رمزی فراوان تمامی حجم داخلی دیوار های اصلی این نیایشگاه راپر کرده است و این سنگ ها که تعداد آن ها قابل شمارش نیست و هم چنین نقوش نمادین بر روی آن ها ارتباط ناگسستنی باکارکردهای ایزد بانو آناهیتا داردو همه جا گستر بودن آیین ستایش او را به طرز با شکوهی جلوه گر می سازد.
نیایشگاه کنگاور در دامنه کوه که منشاء اصلی ذخیره آب و تراوش چشمه ها می باشد قرار گرفته است.نقاط بلند و صخره ها هم برای زندگی و هم بنیادهای مذهبی مناسب اند ولی آب مسئله حیاتی بود….مناطق کوهستانی و جلگه هایی که در دل کوه ها واقع بودند،از برکت برف های ذوب شده در تابستان و زمستان و زیر اشعه خورشید،از چشمه های جوشنده،سرزنده و شاداب می شوند و هستی و زندگی به اب این چشمه ها ولو باریک و چاه ها و سرب ها بستگی داشت که اگر دگرگون و ناپایدار می شدند،زندگی در خطر انهدام و نابودی و یا مهاجرت قرار می گرفت.برای زنده ماندن بایستی پنجه درپنجه طبیعت خشن و بی رحم افکند تا از قهر آنان در امان ماند.راه دیگرآن بود که با نیازو فدیه وقربانی و پرستش عناصر طبیعت،از خشم آن آسوده زیست،اندیشیدن به ایزد و الهه ای در ذهن و فراهم آوردن مظهری ازوی و توسل به قدرت ملائک وارد مقوله مذهب شد.این شیوه،تجربه ی بس طولانی را درازنای تاریخی که بشر زیست نموده،پشت سر نهاده است.(کامبخش فرد،1374،ب،ص29)

2-18 فرهنگ ساسانی
ساسانیان طرفدار دولت مرکزی بودند و در واقع سنت کهن دولت مقتدر هخامنشی را به ارث بردند….و از اولین کارهایی که انجام می دهند این است که قدرت متمرکز فئودال را از بین ببرند…املاک فئودال را در سراسر کشور پخش و …در نتیجه فئودال های اشرافی و دربارهای محلی ایشان به شهر ها منتقل می شوند…و ثروت روستاها به شهرها منتقل می شوند…سرانجام تجارت و امنیت ملی بر باطن محیط زراعی ایران

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره تخت جمشید، اهوره مزدا، اهورامزدا، دریاچه ارومیه Next Entries منابع پایان نامه درباره نقش برجسته، خسرو پرویز، دین زرتشتی، دوره ساسانی