منابع پایان نامه درباره تجزیه واریانس، فیزیولوژی

دانلود پایان نامه ارشد

و در نتیجه وزن خشک برگ و اندام هوایی را کاهش می‌دهد (زادوریان و همکاران، 1390). به طور کلی با افزایش شوری، وزن خشک برگ کاهش یافت که با نتایج شمس الدین سعید و فرحبخش (1388) در گیاه ذرت، ایندولکار و مور94 (2004) و راوسون95 و همکاران (2006) و لاوچلی و اپیستن96 (2000) و یارنیا (1387) در گیاه سورگوم،
دميرکایا و ايپک 97(2003) در گلرنگ، یانگ 98همکاران (1990) در سورگوم همخوانی دارد. این کاهش، نتیجه‌ کاهش در اجزای گیاهچه به دلیل کاهش تقسیم، رشد و تنفس سلولی می‌باشد. به طوركلي كاهش توليد ماده خشك در شرايط شور را مي‌توان به دليل هزينه انرژي متابوليک مربوط به سازگاري به شرايط تنش، كاهش نرخ فتوسنتز در واحد سطح برگ، كاهش جذب كربن و صدمه به بافت‌ها دانست (میر محمدی میبدی و قره یاضی، 1381).

4-1-2-4- وزن خشک ریشه
نتیجه مقایسه میانگین برهمکنش‌ها (جدول 4-4) نشان داد که در تیمار شاهد رقم MTS با میانگین 18/2 گرم بالاترین و رقم Sor1009 با میانگین 092/ گرم کمترین میزان وزن خشک ریشه را به خود اختصاص دادند. همچنین در سطح شوری 10 دسی زیمنس بر متر رقم Sor834 با میانگین 172/0 گرم بالاترین و رقم Sor808 با میانگین 055/0 گرم کمترین وزن خشک ریشه را دارا بودند. رقم Sor834 بیشترین و رقم HTS کمترین مقدار وزن خشک ریشه را در بالاترین سطح شوری دارا بودند. ريشه‌ها اولين اندام گياه هستند كه آثار تنش شوري را تجربه مي‌كنند و پس از آن اندام‌هاي هوايي تحت تأثير تنش قرار مي‌گيرند. رشد ریشه سورگوم در شرایط شوری کاهش می‌یابد (میر محمدی میبدی و قره‌یاضی، 1381). به طور کلی با افزایش شوری، وزن خشک ریشه در تمامی ارقام کاهش نشان داد که این با نتایج یارنیا (1387) در سورگوم علوفه‌ای مطابقت دارد.

جدول 4-2- میانگین مربعات منابع تغییر برای پارامترهای ظاهری اندازهگیریشده در ارقام سورگوم
منابع تغییر
درجه آزادی
طول ساقه
سطح برگ
وزن خشک برگ
وزن خشک ریشه
رقم
9
**96/1
**98/32
**0482/
**442/0
شوری
3
**005/10
**35/40
**5136/
**12/2
رقم *شوری
27
**2631/0
**57/1
**0134/0
**21/10
خطا
80
0629/0
667/
00079/0
00117/0
ضریب تغییرات (درصد)

02/14
95/8
82/14
91/6
SI (شدت تنش)

67/0
18/0
84/0
23/0

**معنی‌داری در سطح احتمال یک درصد را نشان میدهد

جدول 4- 3- میانگین مربعات حاصل از برشدهی سطوح مختلف شوری برای پارامترهای ظاهری اندازهگیری شده در ارقام مختلف سورگوم
منابع تغییر
درجه آزادی
طول ساقه
سطح برگ
وزن خشک برگ
وزن خشک ریشه
شاهد
9
**41/1
**16/19
**052/0
**56/1
5
9
**464/0
**58/7
**013/0
**0068/0
10
9
**311/0
**95/5
**010/0
**0047/0
20
9
**387/0
**61/4
**010/0
**0034/0
** معنی دار در سطح احتمال یک درصد

جدول 4-4- مقایسه میانگین ارقام برای صفات ظاهری اندازه گیری شده در سطوح مختلف شوری
وزن خشک ریشه
(گرم)
وزن خشک برگ
(گرم)
سطح برگ (سانتی‌مترمربع)

طول ساقه (سانتی‌متر )
ارقام
سظوح شوری
(دسی‌زیمنس بر متر)
32/01e
308/0e
8/7e

76/3c
Sor1003

820/0c
0/544a
70/12b

40/5 a
Sor834
شاهد
110/0g
262/0f
43/11bc

12/5a
Sor808

401/0d
499/0b
93/8de

76/4a
Sor1011

092/0h
261/0f
56/8de

76/4a
Sor1009

201/0f
521/0a
53/10c

31/4b
Sor1006
39
650/1b
491/0b
70/15a

92/4a
Sor857

181/2a
387/0d
23/9d

53/4a
MTS

270/0f
540/0a.
30/8de

18/3d
HTS

209/0f
186/0.g
80/12b

25/4b
LTS

12/0a
163/0cd
13/7e

56/3cd
Sor1003

207/0a
273/0a
86/10b

13/4ab
Sor834

07/0b
193/0bc
73/10bc

58/3cd
Sor808

108/0b
230/0ab
23/8de

51/3cd
Sor1011

078/0b
128/0d
10/7e

33/3d
Sor1009

082/0b
188/0bc
26/9d

81/3bc
Sor1006
5
199/0a
176/0c
43/11a

73/3bcd
Sor857

093/0b
067e
53/9cd

30/4a
MTS

106/0b
063/0e
70/7e

90/2e
HTS

101/0b
129/0d
13/11a

85/3bc
LTS

106/0bc
127/0c
60/6c

38/3b
Sor1003

172/0a
216/0a
60/9a

4a
Sor834

055/0c
183/0ab
83/9a

18/3c
Sor808

114/0bc
166/0bc
76/7bc

51/3b
Sor1011

061/0c
125/0c
16/8b

20/3b
Sor1009

068/0c
166/0bc
80/7bc

38/3b
Sor1006
10
153/0ab
141/0bc
43/10a

50/3b
Sor857

059/0c
057/0d
40/7bc

20/3b
MTS

094/0c
047/0d
7e

73/2d
HTS

082/0c
054/0d
56/10a

43/3b
LTS

105/0a
124/0bc
10/6e

70/2cd
Sor1003

156/0a
238/0a
20/9ab

90/3a
Sor834

052/0b
166/0bc
13/9ab

54/2d
Sor808

107/0a
116/0c
70/6de

43/3ab
Sor1011

056/0b
121/0bc
23/7de

96/2c
Sor1009
20
040/0b
156/0bc
06/8bc

25/3b
Sor1006

111/0a
125/0bc
83/9a

33/3b
Sor857

050/0b
023/0d
56/7cd

3c
MTS

033/0b
043/0d
43/6de

50/2d
HTS

077/0b
051/d
70/8a-c

96/2c
LTS

* درهر ستون حداقل یک حرف مشترک نشان دهنده عدم تفاوت آماری در سطح احتمال 5% براساس آزمون LSmeans میباشد.
4-1-3- تاًثیر شوری بر صفات فیزیولوژیک (پرولین و قندهای محلول) در ارقام مختلف سورگوم
4-1-3-1- غلظت پرولین برگ
نتیجه تجزیه واریانس صفات پرولین و قندهای محلول نشان داد که اثر رقم، شوری و بر همکنش آنها برای صفات پرولین و قندهای محلول در سطح یک درصد معنی‌دار بود (جدول 4-5). نتایج برش‌دهی (جدول 4-6) نیز نشان داد که ارقام در هر سطح شوری برای صفات پرولین و قندهای محلول تفاوت معنی‌داری در سطح یک درصد دارند. مقایسه میانگین داده‌ها (جدول 4-7) نشان داد که با افزایش شوری مقدار پرولین به‌طور معنی‌داری افزایش نشان داد. بطوریکه رقم MTS با میانگین 16/4 میکرومول بر گرم بیشترین مقدار پرولین و رقم HTS با میانگین 28/1 (میکرومول بر گرم) کمترین مقدار پرولین را در تیمار شاهد به خود اختصاص دادند. در سطوح شوری 5 دسی زیمنس بر متر رقم MTS با میانگین29/11 میکرومول بر گرم و رقم Sor834 با میانگین 97/2 میکرومول بر گرم به ترتیب بیشترین و کمترین مقدار پرولین را دارا بودند. در بالاترین سطح شوری رقم Sor1009 با میانگین 07/38 میکرو مول بر گرم بیشترین و رقم Sor1006 با میانگین 75/4 میکرومول بر گرم کمترین میزان پرولین را به خود اختصاص دادند. بهطورکلی شوری موجب افزایش پرولین شده است. افزایش پرولین نشاندهنده نقش این اسیدآمینه در تنظیم اسمزی میباشد. تنظیم اسمزی در گیاهان، از سازوکارهای تحمل به شوری است و بهطور کلی به کاهش پتانسیل اسمزی در اثر تجمع مواد محلول در شرایط شوری اطلاق میگردد (باجی99 و همکاران، 2001). افزايش غلظت پرولين برگ‌ها با افزايش فعاليت پروتئاز، تجمع اسيدآمينه‌ها و آمونيوم و كاهش ميزان كلروفيل برگ و پروتئين همراه است. كمبود عناصر ازت، كلسيم و فسفر باعث افزايش پرولين در گياه تحت تنش مي شود. معمولا در گیاهانی که در معرض شرایط سخت خشکی و تنش شوری قرار گرفته‌اند، پرولین تجمع پیدا می‌کند. احتمالا پرولین در تنظیم اسمزی و حفظ فعالیت آنزیمی گیاه تحت تنش شوری نقش دارد (گرین وی و مانز 1980). گیریجیا100 و همکاران (2002) علت تجمع پرولین را توقف تجزیه پرولین و تحریک مسیر ساخت آن دانسته و چنین بیان کردند که در هنگام عدم حضور یون کلسیم و حضور یون سدیم فعالیت آنزیم پرولین اکسیداز کاهش یافته و نمیتواند پرولین را به گلوتامات تبدیل کند. اتصال یون کلسیم به جایگاههاي این یون در آنزیم مذکور موجب فعالیت شدید این آنزیم شده و در نهایت از غلظت پرولین کاسته میشود. با افزايش شوری مقدار پرولين در تمامی ارقام افزایش نشان داد که با نتایج بدزينسكي و استوارت101 (1983)، چو 102 و همکاران (1976) و استوارت و همکارانش (1986) در جو و سورگوم مشابه است.

4-1-3-2- غلظت قندهای محلول
مقایسه میانگین برهمکنش‌ها (جدول4-7) نشان داد که رقم MTS با میانگین 95/22 بالاترین و رقم Sor834 با میانگین 42/8 کمترین میزان قندهای محلول را در تیمار شاهد به خود اختصاص دادند. با افزایش سطح شوری، میزان قندهای محلول به طور محسوسی افزایش نشان داد. ارقام مختلف سورگوم مورد آزمایش نیز از نظر میزان کل قندهای محلول متفاوت بودند، به‌ طوریکه در سطح شوری 10 دسی زیمنس‌برمتر رقم LTS با میانگین 06/47 بالاترین و رقم SOR834 با میانگین 11/14 کمترین رتبه را به خود اختصاص دادند. همچنین رقم Sor1009 با میانگین 50/66 (میلی‌گرم برگرم) و رقم Sor1006 با میانگین 16/26 (میلی‌گرم برگرم) به ترتیب بیشترین و کمترین میزان قند محلول را در بالاترین سطح شوری به خود اختصاص دادند. بین این ارقام از نظر آماری تفاوت معنی‌داری وجود داشت. محتوای قندهای محلول ممکن است روش مفید در انتخاب گونه‌های مقاوم به شوری و خشکی باشد (مجدی و همکاران، 1386). تنظیم اسمزی گیاهان در شرایط شور، وابستگی شدیدی به قندهای محلول دارد (اشرف و مک نیلی 2004).
استراگنوو103 (1964) نیز افزایش قند را در گیاهان تحت تنش شوری گزارش کرد. این افزایش می‌تواند به دلیل اثر تنش شوری بر کاهش قدرت انتقال آوندهای آبکش و یا تقلیل در مصرف اندام‌های مصرف کننده باشد. نتایج این آزمایش با نتایج گیرما و گریک104 در سورگوم (1992) و کاظم زاده حقیقی در سورگوم (1387) و گرین وی و مانز (1980) و وینبرگ 105و همکارانش (1984) در سورگوم، وانگ و زانگ (2009) در یونجه و سیلوا 106و همکاران (2003) در لوبیا چشم بلبلی همخوانی دارد.

جدول 4-5- میانگین مربعات حاصل از تجزیه واریانس برای پارامترهای پرولین برگ و قند‌های محلول در ارقام سورگوم
منابع تغییر
درجه آزادی
پرولین برگ
قندهای محلول
شوری
3
**37/1895
**56/3256
رقم
9
**147/140
**71/837
شوری*رقم
27
**911/90
**07/158
خطا
80
22/1
67/3
درصد ضریب تغییرات
42/12
89/6
SI 71/0 72/0
** معنیدار در سطح احتمال یک درصد و SI نیز شدت تنش را نشان میدهند

جدول 4- 6- میانگین مربعات حاصل از برشدهی سطوح مختلف شوری برای پارامترهای پرولین برگ و قندهای محلول در ارقام مختلف سورگوم
منابع تغییر
درجه آزادی
پرولین برگ
قندهای محلول
0
9
**93/2
**13/62
5
9
**49/19
**83/231
10
9
**40/56
**55/386
20
9
**70/297
**19/496
** = معنیدار در سطح احتمال یک درصد میباشد.

جدول (4-7) مقایسه میانگین ارقام برای صفات پرولین و قندهای محلول در سطوح مختلف شوری

قندهای محلول (میلی گرم بر گرم وزن تر برگ)
پرولین (میکرومول بر گرم وزن تر برگ)

ارقام
سظوح شوری
(دسی‌زیمنس بر متر)

94/11d
91/2b

Sor1003

42/8e
57/1e

Sor834
شاهد

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره مورفولوژی، تجزیه واریانس، فیزیولوژی Next Entries پایان نامه با کلید واژگان پرسش نامه، سلسله مراتب، ساختار دانش