منابع پایان نامه درباره اهورامزدا، دین ایرانی، پارسیان هند، ایران باستان

دانلود پایان نامه ارشد

باقی مانده با نام های اهنود،اشتود،اسپنمد،هوخستر،وهنیستوایست در آخر سال به نام اندرگاه یا پنجه خارج از روزهای سال به حساب می آوردند.در سی روز هر ماه دوازده روز هم نام دوازده ماه بود و هنگامی که نام ماه با نام روز برابر می افتاد آن روز را جشن می گرفتند و مهر روزنیز در شانزدهم مهر جشن گرفته می شد و این روز دیر زمانی اول سال ایرانیان بود و بعد به جشن نیم سال یا نیم سرده مبدل شد و هم تای نوروز بود.»(جان هینلز،1383،صص216تا218)
2-39 نور و هنر
از روزگار زرتشت،زیبایی به نحو جامعی با نور پیوند یافته بود.و جزء اصلی شخصیت خدایی بود که در پندار و کردار با تاریکی،و آشوب یکباره دشمنی می کرد.نور طبیعی در ایران با مظاهری چون خلاقیت،شدت و روشنی،به نحوی قاطع نقشی را که مذهب به آن واگذارده ایفا می کند.هنر ایرانی در جستجوی نورو روشنایی است و بر عکس از تاریکی و ابهام گریزان است.آرایش ایرانی در تمام ادوار صرف نظر از دقت و ظرافت آن،نمودار روشنی و موزونی سازمان آن است.عشق ایرانیان به زیبایی در تمام نمودهای خود،مکمل و ناظر بر رعایت بهره برداری عملی و سمبولیسم نیایشی بود.این شادمانی فطری علیرغم فصاحت بدبینانه،به صورت برتری هزار ساله درشعر؛در کوزه گری که با چین و یونان رقابت می کند؛در فلزکاری و در استادی بی مانند در قالی بافی نمایان می گردد.در حالی که از بیان نقاشی مینیاتور و سایر هنر های کتابت و هم چنین طرح های عالی در گچ بری و خوشنویسی و کاشی کاری لعابدار صرف نظر شده است.علاوه بر این عشق به زیبایی در تمام موارد خودنمایی می کند به طوری که در مورد ناچیز نیز ذوق خاص به کار رفته است(پوپ،1346،ص13).

2-40 جشن های زمستان و بهار
در جامعه که آیین های تقویم آن با کشاورزی و باغ داری پیوستگی دارد،جشن های قدیمی به آسانی جوامع شهری تغییر جا نمی دهند…[مهم ترین این جشن ها چنین اند]:
1-اول دی ماه(جدی):از برگزاری مراسم آغاز سال در انقلاب زمستانی نشانه هایی در دست است:…جشن آتش افروزی در مهرگان،…کمی پیش یا پس از انقلاب زمستان جشن آتش زرتشتی که آن را امروز«هیرمبا» می گویند….،جشنیلدا…،دهم بهمن(دلو):جشن آتشی افروزی…3-اول فروردین(حَمَل):[فروردگان،هَمسَپتَمدم]چهارشنبه سوری(کراسنوولکا،1382،صص78تا 82).
2-40-1 جشن سده:
جشن سده پیوندی استوار با آتش دارد و هنوز هم نزد زرتشتیان این جشن در دهم بهمن ماه برگزار می شود.این جشن به روایت شاهنامه یادآور روزی است که هوشنگ پیشدادی به تصادف به هنگام پرتاب سنگی به سوی ماری آتش را کشف کرد.ابوریحان در کتاب التفهیم از جشن سده می گویدکه:«سده آبان روز است از بهمن ماه و آن دهم باشد و اندر شبش که روز دهم است و میان روز یازدهم آتش ها زنند و گرد برگرد آن شراب خورند و لهو و شادی کنند و نیز گروهی از آن بگذرند به سوختن جانوران،اما سبب نامش آن است که فاصله این جشن تا نوروز پنجاه روز است و پنجاه شب …»(جان هینلز،1383،ص482)
2-40-2 چهارشنبه سوری:
آیین های نوروزی تنهاآیینی است که ایرانیان توانسته اند در گذر زمان چون بخشی از هویت ملی خویش حفظ کنند.در ایران کنونی این جشن ها از چهارشنبه سوری آغاز و با جشن سیزده نوروز پایان می یابد و همه آن ها با فرورهرها که در روزهای پایان سال به دیدار خانواده خود به زمین باز می گردد پیوند دارد.
بدان سان که دیدیم در ایران باستان روزهای هفته رایج نبود و بدین دلیل آتش افروختن در سه شنبه شب آخر سال برگزار نمی شود و این آتش افروختن درست پیش از پنجه یعنی سیصد و شصتمین روز سال و روزهایی که فروهرها به زمین می آیند و برکت و بهروزی را برای خانواده به ارمغان می آورند انجام می گرفت.در همین روزها بود که شبانگاه برای راهنمایی فروهرها بر فراز بام ها یا در صحن خانه آتش می افروختند تا راه نمای فروهر ها باشد.تعداد آتش هایی که در این مراسم می افروختند به شمار هفت امشاسپند هفت آتش و گاه سه آتش و نماد گفتارنیک،پندار نیک و کردارنیک بود.پریدن از روی آتش از کارهایی است که به سبب تقدس آتش در پیش از اسلام وجود نداشت.فالگوش چهارشنبه سوری که هنوز هم در برخی از مناطق ایران وجود دارد نیز با نزول فروهرها و گرفتن ره نمود از آنان پیوند دارد.(جان هینلز،1383،صص481تا482)
2-40-3 جشن فروردگان
در اوستا فَروَشی یکی از نیروهای نهانی است که پس از مرگ با روان و دین از تن آدمی جدا و به سوی جهان مینوی می رود.فروردگان جشن ویژه ارواح در گذشته گان و هنگام نزول فروهران از آسمان برای دیدار بازماندگان است این عید که اینک پارسیان هند آن را مقتات می نامند در ایران فروردگان و ریشه آن از لغت اوستایی فروشی و فروتی و جشن فروردگان در آغاز ده روز و شامل پنج روز آخر ماه دوازدهم سال به اضافه پنج روز الحاقی پنجه یا اندرگاه و در فرجام کار ساسانیان و نیز نزد اغلب زرتشتیان قرن های اولیه اسلام پنج روز آخر ماه آبان با پنج روز پنجه که پس از آخر آبان می آمد.فروردگان که در پایان سال برگزار می شد گویا روزهای عزا و سوگ بود و نه روزهای جشن بدان سان که بیرونی نیز از سغدیان می گوید که:در آخر ماه دوازدهم(خشوم)مردمان سغد برای مردگان خود مویه می کردند و به مردگان خود خوردنی و آشامیدنی فدیه می دادند و هم بدین دلیل جشن نوروز که پس از آن می آمد روز شادی بزرگ و جشن آغاز سال بود و از سویی باید توجه داشت جشن به معنی نیایش و ستایش و برپاداشتن مراسم سوگ یا سور است..(جان هینلز،1383،صص478تا479)

2-41 دوران پارس ها:
آن چه میان گاهان زرتشت در شرق[فلات]و کتیبه های هخامنشی[در غرب و جنوب غربی فلات]مشترک است،نام اهورامزدا و وجود دیوان و دو اصل ارته(اشه)[راستی]و دورغ است.اما دین گاهانی دینی یکتاپرست است و در آن جز اهورامزدا خدایی دیگر نیست،در حالی که در دین کتیبه ها،علاوه بر اهورامزدا،از خدایان یا بغان هم یاد می شود.یعنی هنوز اهورامزدا به صورت خدایی یکت در نیامده است.هر چند خدایی متعال است…او مظهر خرد،عدالت و خلقت بوده است…در فرهنگ اوستایی شرق ایران،اهوره مزدا به خدایی یکتا تبدیل گشته و خدایان دیگر حذف شده بودند و اهریمن مظهر و سرور دیوان گشته بود؛در حالی که در بخش های دیگر این بوم،از جمله فارس،دین ایرانی به همان اساس کهن [هندو ایرانی]باقی مانده بود(بهار،1377،صص 161 تا 162)شاه هخامنشی شخصیتی روحانی داشت،او در فوق طبقات،در رأس روحانیان ،ارتشتاران و ارستریوشان(دهقانان وابسته به زمین)بود.در گاهان آتش مقدس مظهر زمینی اشه یا پرهیزگاری است….و به آتش پاک احترام گذاشته می شود.در کتیبه های متقدم و متاخر نیز به آتش پاک احترام گذاشته می شود(بهار،1375،صص46 تا 49).
2-42 گاهشماری اوستایی کهن و نو
در این تقسیم بندی،سال شش قسمت نا مساوی به نام گاه دارد که حدود هر یک با جشن های مفصلی به نام «یائیریا» یا گاهنبار مرزبندی شده است.این سیستم تقسیم بندی،سال را به دو نیمه می کند که با اوج انقلاب ها مشخص می شوند….سال به دو قسمت نامساوی تقسیم می شد که تابستان بزرگ یا «هَمَ»،هفت ماه و زمستان بزرگ یا «زَیَن»،پنج ماه است(کرسنسوولسکا،1382،ص31).
به نظر می رسد تقسیم بندی اصلی سال در اوستای کهن بدون منطق یا مبتنی بر محاسبه ی نظری نبوده،بلکه بیشتر با مسایل طبیعی و اقتصادی زندگی جوامع گله دار و کشاورز مربوط می شده است(ص32)

2-43 کعبه زرتشت
کعبه ی زرتشت،در جنوب شرقی ایران و در نزدیکی شیراز در مجموعه ی آثار بسیار کهن و مقدس«نقش رستم»قرار دارد.ساختمان کعبه زرتشت مکعب مستطیلی از سنگ های تراش خورده است و زاویه خاصی با جهات اصلی می سازد .به گمان فراوان،این سازه دارای استفاده های گوناگون،گاهشماری و اختر بینی،آتشکده و نیایشگاه و به صورت همزمان بوده است که هر کدام کارکردهای ویژه ای را در بر داشته،بدین ترتیب کعبه زرتشت که یکی از مهم ترین آتشکده ها و نیایشگاه ها و دقیق ترین رصد خانه یا تقویم آفتابی دنیا است؛دارای کارکردهای بس مهم بازگشت جاودانه؛حفظ و نگهداری و برکت بوده است
2-43-1 بنای کعبه زرتشت
بنای کعبه زرتشت برج مکعب مستطیل شکلی است با قاعده مربع 5/12 متر بلندی و 7 متر طول هر ظلع آن است.در ساختمان این برج به جز از سنگ آهک سفید رنگ و خاکستری رنگ از هیچ مصالح دیگری استفاده نشده است.سنگ ها به طرز بسیار صیقلی و دقیق و بدون ملات بر روی هم قرار گرفته اند.سقف این بنا نیز تنها از سنگ ساخته شده است،سقفی متشکل از چهار قطعه سنگ که طرز تراش آنها شکل هرم کوتاهی را به آن ها بخشیده که هنوز هم کاملاً سالم است….(کعبه زرتشت)بنای نقش رستم از چهار جهت اصلی به اندازه 18 درجه انحراف دارد که اگر 3 درجه میل مغناطیسی منطقه را از آن کم کنیم انحراف آن از چهار جهت اصلی به 15 درجه می رسد.در سوی شمال این بنا پلکانی متشکل از 30 پله 25 سانتیمتری قرار دارد.بر هر یک از سه ضلع شرقی،غربی و جنوبی بنا 6 شاخص خورشیدی یا آفتاب سنج به شکل پنجره نما دیده می شود که از سنگ های خاکستری رنگ ساخته شده است…این بنا هم چنین با نام های کرنای خانه،نقاره خانه و بن خانه نیز نامیده شده است.(مرادی غیاث آبادی،1380ب،صص69 تا 71).
درباره کاربرد این بنا تاکنون نظریه های بسیار متفاوتی عرضه شده بود و در کتاب های گوناگون با نام ها و تعابیری متفاوت معرفی شده،گروهی این بنا را آتشکده یا نیایشگاه می دانستند و گروهی دیگر آنرا دخمه یکی از پادشاهان هخامنشی فرض می کردند،بعضی آنرا دژنبشت و محل نگهداری کتاب ها و اسناد بشمار می آوردند و بعضی دیگر آنرا مرده شوی خانه یا خانه مومیایی اجساد می پنداشتند.اما برای اثبات هر یک از نظریه ها هیچگاه دلیل قابل قبولی عرضه نشد…این بنا و نیز بنای مشابه آن در پاسارگاد،یک رصد خانه و تقویم خورشیدی برای سنجش گردش خورشید و تبع آن نگهداشتن حساب سال و سالشماری و استخراج تقویم و تشخیص روزهای اول هر ماه خورشیدی و انقلاب تابستانی و زمستانی و … بوده است(ص71)

عکس(2-44)کعبه زرتشت

2-44 دوران ساسانی
آتشکده و پرستشگاه های ساسانی که سنت و آیین چند هزار ساله ای را ارایه می داد در سراسر ایران و امپراتوری ساسانی پراکنده بود.برخی که محل آن ها هشیارانه انتخاب شده بود به شرکت کنندگان در نیایش ها اختصاص داشت،در بقیه فقط موبدان راه می یافتند و به منظور نگهبانی از آتش مقدس بود.طرح ها یکسان بود:گنبدی چهار کنج بر روی مکان چهار گوش که از چهار پایه بزرگ تشکیل یافته بود قرار داشت و طاقنماها و پایه ها را به هم متصل می کرد.گاهی دالانی سرپوشیده درون پرستشگاه را به طرزی حمایت کننده احاطه می کرد.بناهای اندک به جا مانده جز معدودی ویرانست.(پوپ،1346،ص54).
غالباًدر حاشیه سکه های پادشاهان نخستین ساسانی تا یزدگرد دوم کلمه «آتش»دیده می شود که اسم پادشاه صاحب سکه در دنبال کلمه آتش ضرب شده است.از کتیبه شهر شاپور که در آن ذکر وقایع سلطنت اردشیر اول و شاپور اول از مبدأآتش این دو پادشاه به حساب آمده است،شرح این مطلب برای ما روشن می شود.هر پادشاه ساسانی در طی مراسم تاجگذاری خود آتشی وقف می کرد،که نشان و سمبل سلطنت او محسوب می شد.(کریستین سن،1351،صص184تا185)

عکس(2-45)آتش در سکه های ساسانی

2-45 چهار تاقی نیاسر
چهارتاقی نیاسر در دل مجموعه ای مقدس از باغ ها،چشمه«آناهیتا»؛غارهای دست کن«مهری»بر فراز کوه زیبا و بلندی در نزدیکی کاشان قرار دارد.از نظر معماری یکی از اولین راه حل ها برای تبدیل اتاق چهارگوش به گنبد گرد شناخته شده ؛و از نظر شکل و ساخت،ارتباطش با آتشکده کوه خواجه مورد توجه قرار داده شده است. با توجه به تناسبات بنا و موقع جغرافیایی،این چهار تاقی دارای کاربرد گاهشماری بوده است.این گاهشماری مقدس،اول ماه های فروردین(نوروز،اعتدال بهاری،تیر(انقلاب تابستانی)،مهر(مهرگان،اعتدال پاییزی)دی(یلدا،انقلاب زمستانی)را با دقت نشان می دهدکه همگی روزهای مقدس بازگشت جاودانه در باورهای مقدس ایران می باشند.کارکردهای گوناگونی برای چارتاقی نیاسر می توان بر شمرد ،که زادمرد،نوزایی،برکت و وحدت از مهم ترین آن ها می باشند.

عکس(2-46)چهارتاقی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره اهورامزدا، آیین زرتشت، ایران باستان، قانون اساسی Next Entries منابع پایان نامه درباره عالم مثال، حکمت اشراق، فلسفه اشراق، معراج پیامبر