منابع پایان نامه درباره استان گلستان، نفت و گاز، افغانستان، زبان و فرهنگ

دانلود پایان نامه ارشد

ژئوپلتيکي هستند. دوم اينکه هدف اصلي ژئواکونو – مي کنترل سرزمين و دستيابي به قدرت فيزيکي نيست بلکه دست يافتن به استيلاي تکنولوژي و بازرگاني است (عزتي، 1388: 112).
5 – 2 بيضي استراتژيک انرژي و اهميت راهبردي درياي خزر و خليج فارس همانطور که پيش از اين نيز بيان شد، با پايان جنگ سرد، انرژي به عنوان مفهومي ژئواکونوميکي به تأثيرگذارتر ين عنصر در روابط بين قدرتهاي بزرگ جهاني تبديل شد و مناطقي خاص از جهان که داراي انرژي بودند به عنوان به يک ارزش قابل توجه در معادلات جهاني تبديل شدند.
با تغييرات حاصله بر گفتمان جهاني و جابحايي آن از ژئواستراتژيک به نقع گفتمان ژئواکونوميک در دهه هاي اخير، ژئوپليتيک انرژي و مسائل مربوط به امنيت آن، از جايگاه بالاتري در مناسبات بين المللي برخوردار شده است؛ از آن جهت که انرژي، جايگاه داراي جايگاهي ويژه در بازي هاي قدرت نظام جهان يافته است و مسئله دسترسي به منابع آن براي تمامي کشورهاي جهان، اهميتي استراتژ – يک پيدا کرده است، مناطقي که داراي منابع بالاتري در نظام جهاني هستند، اهميت بالايي را در براي بازيگران عزصه بين المللي مي يابد. در اين ميان، کنطقه ژئواکونوميک درياي خزر به حليج فارس به عنوان بيضي استراتژيک انرژي جهان و با در دست داشتن بالاترين منابع نفت خام و گاز طبيعي جهان، از جايگاه مهمي در مباحث امنيت انرژي جهاني برخوردا مي باشد. ديدگاه بيضي استراتژيك انرژي جفري كمپ (1997) در ادبيات جغرافياي سياسي جايگاه ويژه‌اي دارد. اين اصطلاح ناظر به کشف ذخاير فسيلي جديد در حوزه خزر بوده كه بر طبق نظر برخي از کارشناسان با اهداف سياسي – امنيتي صورت پذيرفته است و برخي نيز آن را يكي از اهداف پنهاني ايالات متحده از طرح خاورميانه بزرگ براي دسترسي ذخاير منطقه در نظر مي‌گيرند (قاليباف، 1387: 39). بيضي استراتژيک انرژي منطقه اي جغرافيايي شامل سرزمين هاي ايران و کل خليج فارس در مرکز و امارات متحده عربي و بخشهايي از عراق، ترکيه، ارمنستان، آذربايجان و گرجستان در غرب و شمال غرب و مجموعه درياي مازندران (خزر) و بخشهايي از جنوب روسيه و قسمت هايي از سرزميت قزاقستان در شمال و بخشهايي از ازبکستان در شرق است (عزتي، 1388: 95). خود جفري کمپ در اين باره مي نويسد: “تقريباً دوسوم ذخاير اثبات شده نفت و يک سوم ذخاير طبيعي گاز گاز جهان در اختيار کشورهاي خليج فارس قرار دارد. اگر ذخاير برآورد شده درياي خزر نيز به اين ارقام اضافه گردد، درصد نسبي اين دخاير شايد 70 درصد براي نفت و بيش از 40 درصد گاز طبيعي برسد. به اين دليل بيضي خليج فارس ـ درياي خزر يکي از مهمترين واقعيتهاي استراتژيک دوران ماست”. (کمپ و ديگران، 1383: 187)

ميزان ذخاير انرژي در منطقه استراژيک انرژي، نشان دهنده اهميت دهنده اهميت ژئواکونوميک درياي خزر و خليج فارس است. خليج فارس به عنوان قلب تپنده انرژي جهاني است و درياي خزر به عنوان دومين منبع عظيم انرژي جهان به شمار مي روند؛ درياي خزر با دارا بودن مقادير فراوان از انرژي نفت و گاز در بخش بالايي بيضي استراتژيک انرژي قرار دارد. پژوهش‌ها نشان مي‌دهد حجم ذخاير تخمين زده شده نفتي در درياي خزر حدوداً برابر با ?? ميليارد بشکه و ذخاير گاز طبيعي تاييد شده هم برابر با ??? هزار ميليارد فوت مکعب بوده‌است. که اين ارقام ?? از ذخاير گاز و نفت دنيا را تشکيل مي‌دهد. پيش بيني مي‌شود با ادامه فعاليت‌هاي اکتشافي، ظرفيت بهره برداري نفت اين منطقه 184 ميليارد بشکه و ظرفيت برداشت گاز آن هم 293 هزار ميليارد فوت مکعب افزوده شود (http://fa.wikipedia.org/wiki).
جدول 3-2: ميزان ذخاير نفت و گاز خليج فارس و خزر 2005
منطقه
ذخاير نفت ميليارد بشکه
ذخاير گاز تريليون مترمکعب
خليج فارس
715
2462
خزر
44 – 17
232
بسياري از مناطق ژئواکونومي با قلمروهاي ژئواستراتژيک قرن 21 انطباق دارد. مناطق ژئوپليتيک با اقتصادي زيادي و تعيين کننده هستند که در اين ميان، حوزه خزر در کنار اهميت استراتژيک و ژئوپليتيک آسياي مرکزي و قفقاز، بدليل ذخاير قابل توجه نفت و گاز يک منطقه ژئواکونوميک به حساب مي آيد که روزبروز بر اهميت آن افزوده مي شود (دادانديش، 1386: 79). قرار گرفتن اين منبع سرشار انرژي در قسمت شرقي منطقه آسياي مرکزي، نشان دهنده اهميت راهبردي فراواني است که به منطقه آسياي مرکزي مي بخشد، چرا که همين امر در سرنوشت کشورهاي آسياي مرکزي پس از استقلال شان بسيار موثر بوده است و در حضور و نقش آفريني قدرت هاي منطقه اي و فرامنطقهاي بر اين کشورها شده است که به طور مبسوط در فصل چهارم اين پژوهش بدان پرداخته خواهد شد.
6 – 2 قوم ترکمن در آسياي مرکزي و ايران به رغم قدمت تاريخي پيوندهاي قومي، مطالعات مربوط به قوميت بسيار جديدند به گونه اي که اين واژه ها عمدتاً طي دهه هاي اخير وارد مطالعات علوم اجتماعي و سياسي شده است. راهيابي اين واژه به حوزه مذکور به دليل کشکش هاي مرگبار در قرن بيستم بود که اختلافات قومي نشات مي گرفت توافق بر سر تعريفي واحد از مفهوم قوميت، همچون ساير مفاهين در علوم انساني و اجتماعي دشوار است در عين حال تنها تعريف عام که از مفهوم قوميت وجود دارد، تعريفي است که اين مفهوم را معادل آگاهي مشترک از ريشه ها و سنت هاي يکسان فرض مي نمايد (قنبري، 1385: 49). اين دست از مطالعات از روي که در ارتياط با مفهوم بنيادين “ملت” ارائه مي گردد، در مطالعات ژئوپوليتيک مي گنجند و از آن جهت که تعداد کشورهايي که در آنها پراکندگي قوميتها وجود دارند، بسيار فراوان است، داراي اهميت بسزايي است؛ از جمله کشورهاي جهان که قوميت هاي گوناگون در آن بسيار مشخص تر است، کشور ايران است که با تعدد قوميتهاي گوناگون در آن، مفهوم قوميت و مسائل مربوط به آن مانند مائل مربوط به مرزها، ملت، جغرافياي انتخابات و … بسيار پررنگتر است. واژه قوميّت بيشتر استفاده کاربردي دارد و برداشت‏هاي متفاوتي از آن صورت گرفته است. در اين ميان تعريف آنتوني اسميت داراي کاربرد بالايي است: “قوم عبارت از يک جمعيت انساني مشخص با يک افسانه اجداد مشترک، خاطرات مشترک، عناصر فرهنگي، پيوند بايک سرزمين تاريخي يا وطن و ميزاني از حس منافع و مسئوليت است” که عناصر محوري هويت، اعتقاد، آگاهي و فرهنگ مشترک را داراست (ايوبي، 1377: 52). در بسياري از علوم مانند عـلم جامعه شناسي، جغرافياي سياسي جامعه شناسي سياسي و … مفهوم قوميت34 را در قالب دانش واژه مهم مورد بحث و مطالعه قرار مي گيرد. قوميت را نوعي از احساس مشترک درباره تعلق به يک گروه اجتماعي مجزا از بقيه در نظر بگيريم، بايد ان را هويت جمعي بدانيم که در تعريف اعضا از خود بازتاب مي يابد (سيد امامي، 1385: 154). در مفهومي ديگر قوم را مي توان اين گونه تعريف کرد گروهي با سنت فرهنگي مشترک و احساس هويتي که آن را به عنوان يک گروه فرعي از يـک جـامـعـه بـزرگـتـر مـشـخـص مـي کـنـد. اعـضاي هر گروه قومي از لحاظ ويژگيهاي فرهنگي از ساير اعضاي جامعه خود متمايز هستند.(نقيب زاده، 1369 :31). البته اهميت قوميت زماني بيشتر در چگونگي فعاليتهاي يک قوم اقليت در درون مرزهاي يک کشور رخ مي نماياند. ادغام قوميت هاي مختلف در درون واحدهاي ملي به اشکال گوناگون صورت مي گيرد. در پاره اي از موارد چون فرانسه قوم اصلي با حاکم کوشيد تا زبان ها و فرهنگ هاي اقليت را سرکوب کند، اما در موارد ديگر مانند انگلستان، با ساير اقوام و اقليت ها با تسامح و تساهل رفتار و به آنها اجازه داده شد که زبان و فرهنگ خود را حفظ نمايند (قنبري، 1385: 46). کشور ايران از جمله کشورهايي است که اقوام گوناگون در آن زنگي مي کنند و در چهارگوشه سرزميني ايران ساکن هستند و با ويژگي هاي طبيعي آن تطابق پيدا کرده اند. کشور ايران از جمله کشورهايي است که اقوام در آن زندگي مي کنند؛ از لحاظ ويژگي هاي انساني و نسبت قوميت در ايران، پراکندگي اقوام به نسبت فراوان است بطوري که در طول تاريخ در ايران، سلطنت همواره در دست طوايف مختلف از اقوام گوناگون در حال چرخش بوده است؛ آذريها، کُردها، لُرها، بَلوچ ها، تُرکمن ها و عربها از قوميت هاي ايراني ساکن در سرزمين ايران هستند. ترکمنهاي ايران، در بخشهاي شمالي، استان گلستان و ناحيه کوچک از شمال غربي خراسان، يعني شهرهاي گنبد، بندر ترکمن، مراوه تپه و جرگلان بجنورد استقرار دارند. قلمرو فضايي قوم ترکمن از اين منطقه واقع در شرق درياي مازندران آغاز شده، به آسياي مرکزي گسترش و امتداد پيدا مي کند (حافظ نيا، 1388: 177). ترکمن هاي ايران در استان گلستان و بخشي از خراسان شمالي ساکن هستند. قلمرو قضايي قوم ترکمن ها از شرق درياي مازندران آغاز و به سمت آسياي مرکزي گسترش مي يابد. ترکمن هاي ايران در سه خصيصه زبان، نژاد و مذهب از بخش مرکزي ايران متمايزند و بالعکس کشور ترکمنستان در اين سه خصيصه مشترک مي باشند. انعکاس اين بخش از تهديد در سالهاي 58 – 1357 پس ازانقلاب ايران دوره گذار سياسي و در قالب جنبش خلق ترکمن مي توان مشاهده نمود (محمدي وديگران، 1387 : 60). از لحاظ جغرافياي سياسي قوميت در کشور جمهوري اسلامي ايران، ترکمن ها جزو کم جمعيت ترين اقوام ساکن در سرزمين ايران، در جبهه شمال خاوري ايران در استان گلستان و خراسان شمالي ساکن هستند. قوم ترکمن داراي شاخه هايي از اين قراراست:
1. چاو و دورها، ساکن در قسمت جنوبي منطقه بين درياي خزر و درياچه آرال؛
2. ارزاري ها، ساکن در ساحل چپ رود جيهون از چهارجوي تا بلخ که خود به بيست طايفه و تيره تقسيم مي شود؛
3. آل علي (علي آل)، ساکن در آندخوي که خود به سه تيره تقسيم مي شود و به لحاظ جمعيت، کمترين تعداد را تشکيل مي دهد؛
4. قره، ساکن در صحراي اندخوي و مرو که زندگي عشيره اي غير ساکن دارند؛
5. سالور، ساکن در مرو که به جهت تعداد زياد اعضاي قبيله، تعدادي از آنان در دو طرف مرز بين ايران و ترکمنستان زندگي مي کنند؛
6. ساروق يا ساريق؛ ساکن در رود مرغاب که در افغانستان سرچشمه مي گيرد و افراد قبيله در افغانستان و ترکمنستان زندگي مي کنند؛
7. تکه که پرجمعيت ترين و بزرگترين قبيله را در تاريخ ترکمن ها تشکيل مي دهد. اين قبيله دو توقفگاه دارد يکي در آخال (در شرق تجن) و ديگري در مرو. تکه هاي آخال معمولاً از تکه هاي مرو پرقدرت بوده اند؛
8. گوگلان که عمدتاً در کار کشاورزي مشغول اند، بخش هايي از قبيله در ترکمن صحراي ايران زندگي مي کنند؛
9. يموت که گفته مي شود پس از تکه ها و ارازي ها سومين قبيله پرجمعيت ترکمن ها را تشکيل مي دهد در ساحل شرقي درياي خزر و برخي جزاير اين دريا زندگي مي کنند.
بايد خاطر نشان کرد اختلافات زيادي در منابع مختلف درباره شاخه هاي مختلف ترکمن و تعداد آنها وجود داردکه در اين جايکي از تقسيم بنديهاي عمده اشاره گرديد (موسوي، 1387: 119).
7 – 2 جايگاه آنتروپي در ارتباط با کشورهاي منطقه آسياي مرکزي مفهوم آنتروپي در ارتباط با جغرافياي ساسي کشورها معنا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره نفت و گاز Next Entries منابع پایان نامه درباره ماوراءالنهر، اعراب مسلمان، وزارت امور خارجه، منابع قدرت