منابع پایان نامه درباره آموزش مهارت، تغییر نگرش، پردازش شناختی، پردازش اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

ی چندرسانهای را به عنوان یادگیری از واژگان ، تصاویر و آموزش چندرسانهای را به عنوان ارائه واژگان و تصاویر با هدف تقویت یادگیری تعریف کردهاند. براساس تصمیم گیری در مورد نحوهی طراحی پیامهای چندرسانهای بازتاب دهندهی استنباط و برداشت بنیادی از چگونگی یادگیری انسان است. سه فرضیهی اساسی درباره ی نظریهی شناختی یادگیری چندرسانهای مطرح شده است که عبارتاند از:
1- فرضیهی کانال دوگانه:12 مطابق این نظریه انسان برای پردازش اطلاعاتی که به شکل مواد دیداری و شنیداری ارائه شده، کانال جداگانه و مجزایی را در اختیار دارند. هنگامی که مطالب (مثالهای تصویری، انیمیشن، ویدئو و متون) در معرض چشمهای فراگیران قرار میگیرند، آنان این مطالب را در کانال دیداری خود پردازش میکنند و همگامی که مطالب در معرض گوشهای فراگیران قرار می گیرند (اصوات غیر کلامی و گفتارها)، آنان این موارد را در کانال شنیداری خود پردازش می کنند. مفروضه ی کانال دوگانه، روندی طولانی را در روانشناسی شناختی طی کرده و در حال حاضر نیز با نظریهی رمزگذاری دوگانه پایویو (کلارک و پایویو، 1991، پایویو، 1986) و الگوی حافظه ی فعال بدلی همخوانی دارد (بدلی، 1986،1992،1999، به نقل از مایا، ترجمه ی موسوی ، ص 53)
2- فرضیهی ظرفیت محدود13: این فرضیه حاکی از آن است که انسان در میزان اطلاعاتی که میتواند در هر کانال و در یک زمان واحد پردازش کنند، محدودیت دارند. فراگیر با دیدن مثال تصویری یا انیمیشن قادر خواهد بود تنها چند مورد از آن تصاویر را در هر مقطع زمانی در حافظهی فعال خود ضبط کند و این تصاویر ذهنی تنها قسمتهایی از مطالب ارائه شده را انعکاس خواهند داد.
3- فرضیهی پردازش فعال14: براساس فرضیهی پردازش فعال انسانها در پردازش شناختی برای ایجاد یک بازنمایی ذهنی منسجم و فهم پذیر از تجارب خود به صورت فعالانه درگیر میشوند. این پردازش شناختی فعال شامل: توجه، سازماندهی اطلاعات وارد شده و یکپارچهسازی اطلاعات با دانش قبلی یادگیرنده میباشد. به طور مختصر انسانها به عنوان پردازشگرانی فعال و آگاه به دنبال درک برنامههای چندرسانهای هستند.

2-1-2- رسانه ها و موقعیتهای یاددهی – یادگیری
در هر جریان عام ارتباطی، رسانههای مناسب سهم عمدهای، در تسهیل انتقال پیام بین فرستنده و گیرنده دارد و وظایف مهم رسانههای آموزشی عبارتاند از:
1- برقراری ارتباط موثر: رسانههای یاددهی – یادگیری با انتقال پیام، ارتباط بین معلم و شاگرد را ممکن میسازند.
2- ایجاد انگیزه یادگیری و کمک به تداوم آن: وجود انگیزه سبب فعالیت داوطلبانه و درگیری مستقیم یادگیرنده در جریان یادگیری میشود و امکان دستیابی وی به اهداف آموزشی را افزایش میدهد.
3- شکلدهی تجارب یادگیری دست اول و یا نزدیک به آن: یادگیری موضوع به صورت تجارب مستقیم باعث یادگیری بیشتر میشود لیکن گاهی تجربهی مستقیم امکانپذیر نیست. در این موارد، رسانههای یاددهی- یادگیری شرایطی نسبتا نزدیک به آن تجربهی دست اول را برای فراگیران فراهم میسازند.
4- شکلدهی یادگیری سریعتر، عمیقتر و پایدارتر: استفاده از رسانه هاییاددهی- یادگیری مناسب، سبب میشود که شاگردان مفاهیم غامض و پیچیده را آسانتر و سریعتر دریافت و درک کنند. رسانهها دو کار دیگر نیز انجام میدهند، ضمن اینکه حسهای بیشتری از شاگردان را به کار میگیرند، در شرایط یادگیری نیز تنوع ایجاد میکنند. این امر سبب تثبیت یادگیری و حفظ و بقای آموختهها به مدت طولانیتر میشود.
5- صرفهجویی در زمان آموزش و یادگیری: معلمان با استفاده از رسانه های یاددهی- یادگیری، میتوانند مفاهیم مورد نظر را در مدت کمتری آموزش دهند و یا در مدت زمان مشخص مفاهیم بیشتری را به شاگردان بیاموزند.
6- انطباق با هوشهای چندگانه: نظریهی هوشهای چندگانه15 گاردنر توانمندی مهم ذهن موسوم به “هوش” را پدیدهای چند وجهی و قابل تغییر و توسعه میداند. او از حداقل نه هوش متفاوت سخن به میان آورده و معتقد است که هر کس در یک یا چند تا از این هوش ها از موهبتهای ویژه برخوردار است و اگر فعالیتهای آموزشی در انطباق با این هوشها صورت گیرند کارایی یادگیری از افزایش قابل ملاحظهای برخوردار خواهد بود.
7- شکلدهی تجارب یادگیری ناممکن: امکان کسب تجاربی که به شیوهی مستقیم و دست اول امکان پذیر نیست (امیر تیموری، 1390).

3-1-2- شیوههای استفاده از چندرسانهای در آموزش:
از چندرسانهایها میتوان به شیوههای گوناگونی در آموزش استفاده کرد. لینچ استفاده از چندرسانهایها را به سه روش امکان پذیر میداند که عبارتاند از:
ارائه و نمایش: در این شیوه معلم میتواند از چندرسانهایها برای ارائهی دیداری- شنیداری مطالب کمک بگیرد. در این حالت چندرسانهایها شکل مدرن و نوین رسانههای دیداری- شنیداری خواهند بود.
یادگیری مشارکتی: هنگامی که دانشآموزان به صورت گروهی کاری میکنند، استفاده از چندرسانهایها و روابط بین اعضای گروه را تسهیل میکند.
یادگیری انفرادی: در این صورت دانشآموزان میتوانند به صورت انفرادی و مستقل به یادگیری بپردازند. تعاملی که بین کاربرد نرم افزار ایجاد میشود و امکانات چندرسانهای یادگیرنده را راهنمایی میکند و یادگیری او را سبب میشود (رضوی، 1379).

2-1-4- روش های طراحی چندرسانه ایهای آموزشی:
امروزه بزرگترین چالش تولیدکنندگان چندرسانهای به منظور کاربرد بهینه، این است که چگونه مسیریابی16 مناسبی را طراحی میکنند، به گونهای که کاربرد متن، گرافیک، تصویر و صدا را تسهیل و تسریع نمایند.
5 روش مختلف کاربردی برای طراحی چندرسانه ایها وجود دارد که عبارتند از:
الف) روش خطی17: ساده ترین نوع، طراحی به روش خطی است. در این روش وقتی کاربر دکمه ی موس را فشار میدهد، اطلاعات ظاهر میشود و به صورت پشت سر هم نمایش داده میشود. در این روش فراگیر میتواند در طول برنامه به عقب و جلو حرکت کند و مطالب جدید یا قبلی را مشاهده نماید.
ب) فهرست18: در این روش ابتدا فهرستی به فراگیر نمایش داده میشود که هر کدام از قسمتهای این فهرست به صورت فرامتن میباشد که با کلیک فراگیر به صفحه مورد نظر رفته و با کلیک کردن دکمهای به صفحهی فهرست بر میگردد.
ج) سلسله مراتبی19: در این روش فراگیر از یک فهرست به مطلب دیگری منتقل میشود و قدرت انتخابهای بیشتری را به فراگیر میدهد. در قرار دادن تعداد فهرستها محدودیتی وجود ندارد.
د) شبکه20: از پیچیدهترین و جالبترین طرح ها، شبکه است و در آن هر گزینهای از چندین جهت به گزینههای دیگر مرتبط میشود.
و) پیوندی21: در طراحی پیشرفتهی چندرسانهای، معمولا بیش از یک الگوی طراحی استفاده میشود و هر کدام از الگوهای ذکر شده، در جای مناسب کاربرد دارند. به عنوان مثال در یک شبکهی پیچیده و پیشرفته ممکن است، فهرستی از تصاویر وجود داشته باشد که فراگیر بتواند در میان آنها، به عقب و جلو حرکت کند. وقتی فراگیر به انتهای لیست برسد، طرح شبکهای مسیرهای بیشتری را فراهم میکند. به طرحهایی که از ترکیب این الگوها تشکیل شده باشد، طرح پیوندی میگویند (به نقل از شاه جعفری، 1382).

2-1-5- عواملی که در انتخاب رسانهها موثرند:
1- هدفهای آموزشی
2- ویژگیهای دانش آموزان
3- فنون تدریس
4- محرکهای مورد نیاز موضوع درسی
5- شرایط عملی

2-1-5-1- هدف های آموزشی و انتخاب رسانه:
علی آبادی، 1390، رسانهای که رسیدن به هدفهای آموزشی را معین کند، وجود ندارد. لیکن نظر این است که برخی رسانهها برای آموزش برخی اهداف مناسبتر هستند. در زیر طبقهای از رسانهها که متناسب با اهداف آموزشی قید شده اند، مشاهده میکنید:
– رسانههای دیداری ثابت: برای اطلاعات کلامی، تمیز دادن و مقایسه کردن اجسام، آموزش قواعد، اصول و مفاهیم میتوان از آنها استفاده کرد. لیکن برای یادگیری نگرشها زیاد کاربرد ندارد. در آموزش مهارتهای حرکتی میتوان لحظات مهم را در حرکت نشان داد.
– رسانههای شنیداری: برای یادگیری اطلاعات کلامی و مهارتهای ذهنی، برای تمیز دادن انواع محرکهای شنیداری، برای تمیز دادن نحوهی تلفظ صحیح واژههای خارجی، یا آواهایی در یک زبان موجودند، آموزشهای اصول و قواعد، کاربرد آن در تغییر نگرش و ایجاد حالات عاطفی میتوان استفاده کرد. لیکن برای مهارت های حرکتی نقش چندانی ندارد.
– رسانههای شنیداری- دیداری شفاف و غیر شفاف ثابت: این رسانهها برای آموزش قواعد و اصول، یادگیری اطلاعات کلامی و تمیز دادن انواع محرکهای دیداری و شنیداری، استفاده در آموزش مهارتهای حرکتی جهت تمرین و تکرار، کاربرد دارد ولی برای تغییر نگرش ها کاربردشان محدودتر از رسانههای شنیداری- دیداری متحرک است.
– رسانههای دیداری متحرک و شنیداری- دیداری متحرک (مثل فیلم، تلویزیون): مفید واقع شدن این مواد در آموزش اطلاعات کلامی مثل تاریخ، نامها و محلها، یاددادن مهارتهای حرکتی مانند طرز استفاده از ابزار و یاددادن مهارتهای ذهنی مثل انجام اعمال ریاضی جمع، تفریق و توان و… برای تغییر نگرش میتوان از تلویزیون استفاده کرد. تنها ایرادی که به این رسانه وارد شده است، این است که فاقد عنصر دریافت پاسخ و دادن بازخورد است.
– کامپیوتر: دادن بازخورد به یادگیرندگان و آموزش مهارتهای ذهنی مفید است.

2-1-5-2- ویژگیهای دانش آموزان:
یکی از ویژگیهای دانش آموزان در انتخاب رسانه ها، سن آنهاست.
از دیگر ویژگیهای دانشآموزان، قدرت آنها در خواندن است. رسانههای شنیداری خاص یادگیرندگان که از نظر خواندن ضعیف هستند.
عامل دیگر، فاصلهی یادگیرندگان از هم است. اگر با دانشآموزان سرکار دارید که توانایی جمع کردن آنها در یک مکان امکان پذیر نیست می توانید از تلویزیون و رادیو استفاده کنید.
2-1-5-3- فنون آموزشی و انتخاب رسانهها:
از دیگر عواملی که انتخاب رسانهها را محدود میکند، فنون آموزشی است. اگر روش تدریس معلم، بحث گروهی است، رسانههای ضبط صوت و تلویزیون به هیچ عنوان مناسب نیست چون در این رسانهها تبادل اندیشه که مورد نیاز بحث گروهی است وجود ندارد بلکه یادگیری از طریق خود یادگیرندگان و معلم به عنوان منابع انسانی صورت می گیرد. یا در استفاده از روش سخنرانی برای گروههای بزرگ استفاده از مواد سه بعدی کوچک بیفایده است. باید از طلق شفاف و اسلاید استفاده کرد. در گردش علمی در هوای آزاد امکان نشان دادن فیلم نیست بلکه از مشاهده مستقیم استفاده میشود. پس هر کدام از فنون آموزشی رسانهی خاص خود را میطلبد.
2-1-5-4- محرکهای مورد نیاز موضوع درسی:
محرکهای مورد نیاز شامل: رنگ، صدا، حرکت، کلمات چاپ شده و تصاویر.
گرچه رنگ برای جلب توجه، برانگیختن علاقه و زیباشناسی مفید است ولی نتیجهی تحقیقات نشان داده است که رنگ هیچ اثر مشخصی بر میزان یادگیری ندارد مگر اینکه جزء محرکهای مورد نیاز یادگیری باشد. مثلا اگر آموزش نحوهی تهیهی رنگ سبز از دو رنگ اصلی زرد و آبی مورد نظر باشد رنگ جزء محرک مورد نیاز است.
در مورد صدا نیز مثل مورد رنگ است. یعنی اگر صدا جزء محرکهای مورد نیاز است باید از رسانههایی که دارای صداست استفاده کرد. مثلا اگر نحوهی تلفظ لغات خارجی مورد نیاز است بهتر است از رسانههای شنیداری که دارای صداست استفاده کنید.
رسانههایی که قادرند تصور حرکت را ایجاد کنند (فیلم، تلویزیون، نوار ویدئو) رسانههای گران قیمتی هستند و به همین دلیل استفاده از آنها محدود است. ولی اگر حرکت جزء مواردی است که باید یاد داده شود بهتر است از رسانههایی که قادرند تصور حرکت را ایجاد کنند استفاده شود.
اگر محرک مورد نیاز یادگیری کلمات باشند می توان از کتاب، پلی کپی، اسلاید و فیلم استریپ، آموزش برنامهای چارت و حتی پوستر استفاده کرد. باید کلمات خوانا نوشته شده باشند. فاصلهی کلمات از یکدیگر و فاصله سطور از هم به اندازهای باشد که چشم را خسته نکند. برای خوانندگانی که در خواندن ضعیف هستند بهتر است کلمات با تصویر همراه باشند.
گاه محرک مورد نیاز یادگیری تصویر است. در اینگونه موارد از کلیه رسانههایی که تصویر در آنها ارائه شده میتوان استفاده کرد. پوستر، کاریکاتور، اسلاید، فیلم استریپ، تصاویر بریده شده از مجلات و تصاویر تجاری موجود در بازار نیز کارساز خواهد

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره عملکرد تحصیلی، انگیزش پیشرفت، آموزش و یادگیری، پیشرفت تحصیلی Next Entries منابع پایان نامه درباره تغییر نگرش، انگیزش پیشرفت، یشرفت تحصیلی، پیشرفت تحصیلی