منابع پایان نامه با موضوع منابع اسلامی، قرآن و حدیث، ارتقاء جایگاه، پیامبران الهی

دانلود پایان نامه ارشد

مي‌گذارند، سهمي است و براي زنان نيز از آنچه پدر و مادر و خويشان به جاي مي‌گذارند، سهمي است، چه كم باشد و چه زياد، اين سهمي تعيين شده است. »
قرآنكريم زن را رحمتو بركت معرفي مي‌نمايد و ملاك برتري را تقوي و پرهيزگاري برمي‌شمرد. «یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقیکم»87ای مردم، ما شما را از مرد و زنی آفریدیم و در گروه‏ها و تیره‏های بزرگ و کوچک جای دادیم تا یکدیگر را بشناسید، همانا گرامیترین شما نزد خدا، با تقوی ترین شماست.
«به گفته علامه طباطبایی در تفسیر این آیه:«آیه شریفه در مقام بیان این مطلب است که ریشه تفاخر به انسان را بزند. و بنابر این مراد از جمله «من ذکر و انثی» آدم و حوا خواهد بود و معنای آیه چنین می شود: ما شما مردم را از یک پدر و یک مادر آفریدیم. همه شما از آن دو تن منتشر شدهاید. چه سفیدتان و چه سیاهتان، چه عربتان و چه عجمتان و ما شما را به صورت شعبه‌ها و قبیله‌های مختلف قرار دادیم نه برای اینکه طایفهای از شما بر سایرین برتری و کرامت داشته باشد، بلکه صرفاً برای اینکه یکدیگر را بشناسید و امور اجتماعات و مواصلات و معاملاتتان بهتر انجام گیرد. » قرآن كريم در هيچ آيهای‌ مردان را از حيث اينكه برتري خاصي بر زنان به بخشي ذكر نكرده است و ملاك برتري را تقوا معرفي مي‌كند. پيامبر مكرم اسلام مي‌فرمايند: «البنات‌هن المشفقات المجهزات المباركات» دخترها مايه رحمت، صلاح زندگي و بركت هستند.88
در طول تاریخ مسئله حقوق زنان فراز و نشیب هاي فراوانی را طی کرده است. کنکاش در منابع اسلامی حاکی از ارتقاء جایگاه زنان و حقوق آن ها در تمامی عرصه ها به ویژه خانواده است.
در اسلام طبق آیات صریح قرآن رعایت حقوق زن همانند رعایت حقوق مرد الزام آور است «ولهن مثل الذی علیهن بالمعروف»89
2-4-1-1- جایگاه زن به عنوان انسان
یکی از برکات وامتیازات اسلام آن است که در گام اول خود زن را محترم شمرد و بر انسانیت و شایستگی او در اداي تکالیف و مسئولیت و شایستگی در کسب پاداش« ورود به بهشت »تأکید ورزید که در تمام حقوق انسانی با مرد هم سنگ و مساوي است. منشأ خلقت مردمان – اعم از زن و مرد – یک نفس واحد است وخداوند از همان نوع جفت و همسري آفریده تایکدیگر را آرامش بخشیده و نقص و کمبودهاي همدیگر را جبران نمایند چنانکه خداوند میفرماید: (اعراف:189)«هوالذی خلقکم من نفس واحده وجعل منها زوجها لیسکن الیها»
ترجمه: اوست آن کسی که شما را از نفسی واحد آفرید و جفت وي را از آن جنس پدید آورد تا در کناراو آرام بگیرد.
خداوند همچنین تکلیفهاي اساسی ودینی و اجتماعی را به طور مساوي بین زن و مرد تقسیم نموده است. چنانکه میفرماید: (توبه/71) «المومنون و المومنات بعضهم اولیاء بعض و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر… » ترجمه: و مردان و زنان با ایمان دوستان یکدیگرند که یکدیگر را به کارهاي پسندیده وامیدارند و از کارهاي ناپسند باز میدارند.
قرآن برخلاف تورات علت گمراهی را به شیطان نسبت داده است نه حوا.(بقره:36) اسلام ازدواج را مقدس و تجرد را پلید شمرده تا جایی که دوست داشتن زن را جزء اخلاق انبیاء معرفی نمود. و این نظریه را «زن مقدمه مرد است و براي وجود مرد آفریده شده»رد کرده است.90
اسلام‌ از قرن‌ها پیش، ارزش‌ انسانی‌ زن‌ را برابر مرد دانسته‌ و می‌فرماید: «هُوَ‌ الذی‌ خَلَقکُم‌ من‌ نَفسٍ‌ و‌احِدَة»91خداست‌ که‌ همة‌ شما – زن‌ و مرد – را از یک‌ جان‌ و روح‌ آفرید. حقوق‌ یکسان اسلام برای زن و مرد در همه‌ مواردی‌ که‌ ارزش‌ و شخصیت‌ انسانی‌ ملاک‌ قانون‌گذاری‌ بوده‌ است‌ اسلام، برای‌ زن‌ و مرد، حقوق‌ یکسانی‌ قرار داده‌ است‌ همانند: ثواب‌ و عقاب، مالکیت‌ و تصرفات‌ مالی‌، تعلیم‌ و تربیت، اشتغال….
‌قرآن، زن و مرد را از نظر حیثیت انسانى و كسب فضائل اخلاقى و پاداشهاى اخروى همتاى یكدیگر معرفى نمود.92
مهمترين عامل حرمت زن، انسان بودن اوست كه دراين جهت كاملاً با مرد، مساوى است.93
اهلیت و شایستگی زن در مسیر حق و طی طریق کمال های انسانی از مرد کمتر نیست،ا زن در آیین اسلام سهم به سزایی در حیثیت خانواده و اجتماع دارد که شاید مرد آن جایگاه را نداشته باشد.
غالب فرهنگ ها درصدد برجسته نمودن جنسیت زن هستند؛ ولی اسلام در مقام برجسته نمودن انسانیت اوست. از نگاه اجتماعی اسلام، زن به عنوان یک انسان در جامعه ظاهر میشود و به تکالیف اجتماعی خود جامه عمل میپوشاند؛ نه به عنوان جنس مخالف مرد. زنی که تمام تلاش خود را به کار می گیرد تا با عشوه گری و جلوه نمایی خاص در جامعه ظاهر شود و جنسیت خود را در مقابل مرد نشان داده و در ضمن آن نیز، کار و مسؤولیت خود را انجام دهد، انسانیت خویش را فدای جنسیت خود نموده است. اسلام خواسته است زن با انجام وظایف و استیفای حقوق خود به مقام انسانی خویش نائل شود؛ نه اینکه دست به اموری زند که مرد او را به عنوان جنس و متاع زیبا که انسانیت او را تحت الشعاع قرار داده است مشاهده کند، بنابراین، مسؤولیتپذیری زن در مقابل قوانین واحکام الهی موجب ارتقای مقام انسانی اوست؛ نه باعث ارضای لجام گسیخته امیال نفسانی مردان.94
بنابراین‌ در تمام‌ مقرراتی‌ که‌ موضوع‌ آنها انسان‌ بما هو انسان‌ است‌ تفاوتی‌ بین‌ زن‌ و مرد وجود ندارد. اما در برخی‌ مقررات‌ که‌ انسان‌ با توجه‌ به‌ ویژگی‌ خاص‌ او مخاطب‌ حکم‌ قرار می‌گیرد، به‌ ویژگی‌ و خصوصیات‌ مادی، معنوی‌ و اوضاع‌ و احوال‌ و شرایط‌ زمانی‌ و مکانی‌ توجه‌ می‌شود. در واقع‌ تفاوت‌ در این‌ ویژگی‌ها و خصوصیات‌ طبیعی‌ سبب‌ وضع‌ احکام‌ و مقررات‌ متفاوت‌ و غیرمشابه‌ می‌شود.
ریشه‌ تفاوت‌ یا عدم‌ تشابه‌ میان‌ زن‌ و مرد، «تناسب» است‌ نه‌ ناقص‌ بودن‌ یکی‌ و کمال‌ دیگری. قانون‌ خلقت‌ خواسته‌ با این‌ تفاوتها تناسب‌ بیشتری‌ میان‌ زن‌ و مرد برای‌ زندگی‌ مشترک‌ بوجود آورد.95
اسلام زن را همچون مرد انسان میداند که سه ویژگی مهم انسانی یعنی اختیار، مسئولیتپذیری و توان ارتقاء و کمال را داراست و همانند مرد از امکانات رشد و کامیابی برخوردار است اینکه در میان زنان کسانی یافت میشوند که قرآن و حدیث آن را هم صحبت فرشتگان، مورد توجه انبیاء، مقدم بر بسیاری از پیامبران الهی و کوثری از ناحیه خداوند میداند، خود نمایانگر والایی شخصیت انسانی زن و مراتب کمال اوست. روشنترین آیت کمال زن آن است که قرآن کریم مریم و آسیه را نه تنها نمونهای نیک برای زنان که نمونهای برای زن و مرد مومن قرار داده است. همچنین اوج شخصیت انسانی زن آنگاه نمایان میشود که موعد امم حجهبنالحسنالعسکری(عج)یک زن را مقتدای خویش قرار میدهد: فیابنه رسول الله لی اسوه حسنه دختر پیامبر خدا(ص)فاطمه زهرا(ع) برای من الگویی نیکو است.96
2-4-1-2- زن به عنوان مادر
با توجه به اهمیت ونقش خانواده وضرورت حفظ واستحکام آن این مطلب بجاست که بگوییم مادران برای استمراراین امرباید مادرانی تمام وقت باشند. لذا زن درجایگاه مادر عهدهدار مسئولیت خطیری میباشد کهاگرپایه اصلی تربیت ورشد صحیح فرد برای اجتماع را درخانواده جستجو کنیم مادربه عنوان عامل اصلی انتقال ارزشها، جایگاه ویژهای خواهد یافت به بیان دیگرمادرمدیرخانه است همانطورکه پدررئیس خانواده میباشد. لذا نقش انسان سازی زن درطول هستی ازاصیلترین نقشهای وی بوده است ودرتایید این نظرجمله پرمعنا و مفهوم مفسربزرگ قرآن که میفرماید:(هرگاه زن اصالت را به نقشهای دیگری غیرازمادری و همسری دهد ازصراط مستقیم خارج است) وجود دارد(آنگاه که زن درمنزل به امرخانه وتربیت فرزند میپردازد به خدا نزدیکتراست.97
هیچ دین و آیینی همچون اسلام مقام زن را در طول تاریخ حیات بشري به عنوان مادر ارج ننهاده.98
اسلام آدمیان را بعد از رعایت حق پروردگار در توحید و عبادت به رعایت حقوق و حفظ کرامت و حرمت مادر سفارش نموده ونیکی کردن با مادر را یکی از ارزشهاي بنیادي قلمداد کرده است. شخصی از پیامبر)ص ( سؤال کرد: به چه کسی نیکی کنم؟ فرمود: مادرت. گفت دیگر چه کسی؟ فرمود: مادرت. براي بارسوم گفت دیگر چه کسی؟ فرمود مادرت. مجدداً گفت: دگر چه کسی؟ فرمود پدرت.99
یکی از رهنمودهاي قرآن آن است که فراروي مسلمانان، زنان الگویی قرار داده که ایمان، آثار و جایگاه مهمی را در تاریخ به جايگذاشتهاند از جمله آنها: مادر موسی با اطمینان به پروردگار خود به پیام و نداي وحی گوش فرا داد و فرزند جگر گوشهاش را در رود نیل انداخت. یا در جاي دیگر مادر مریم حمل خود را خالصانه در راه خدا نذر کرد و از خداوند متعال خواست که نذرش را بپذیرد.100
خداوند تبارک و تعالی قلب و جان مادران را با نور رحمت ربویت خود آمیخته آنگونه که وصف آن را کس نتوان کرد و به شناخت کسی جز مادران در نیاید و این رحمت لایزال است.خدمت مادر به جامعه از خدمت معلم بالاتر است و از خدمت همه کس بالاتر است و این امری است که انبیاء میخواستند و میخواستند که بانوان قشری باشند که همه آنها تربیت کنند جامعه را و شیر زنان و شیر مردانی به جامعه تقدیم کنند. 101برپایه تعالیم دینی،گرامیداشت مقدم مادران مایه ورود بهشت است؛ چنانکه خط مشی و کیفیت رفتار مادر در تربیت فرزند واراسته اهل بهشت نقش تعیین کنندهای دارد. از رسول اکرم(ص)در این باره دومطلب رسیده: 1-«الجنه تحت اقدام الامهات»102؛ بهشت زیر پای مادران است یک حقیقت است و اینکه با این تعبیر لطیف آمده است برای بزرگی عظمت آن است و هوشیاری به فرزندان است که سعادت و جنت را در زیر قدم آنان و خاک پای مبارک آنان جستجو کنید و حرمت آنان را نزدیک حرمت حق تعالی نگهدارید و رضا و خشنودی پروردگار سبحان را در رضا و خشنودی مادران جستجو کنید. 2-«اذا کنت فی صلاه التطوع فان دعاک والدک فلا تقطعها و ان دعتک والدتک فاقطعها»103؛ هنگام نمازمستحبی، اگر پدرت تو را خواند، نماز را قطع نکن و اگر مادرت تو را خواند، نماز را قطع نما. نیکی به مادر افضل از احسان به پدر است؛چنانکه از رسول گرامی اسلام رسیده است و سر ترجیح مادر، تحمل رنجهای فراوان از سوی اوست.104 خدای سبحان وقتی احترام به والدین را مطرح میکند، برای گرامیداشت مقام زن، مادر را جداگانه نام میبرد؛ مثلا در مواردی میفرماید:«وقضی ربک الا تعبدوا الا ایاه و الوالدین احسانا اما یبلغن عندک الکبر احدهما او کلاهما فلا تقل لهما اف و لاتنهرهما وقل لهما قولا کریما»105 وحکم کرد پروردگارت که جز او را نپرستید و به والدین احسان نماید؛ اگریکی از آن دو یا هر دو، در کنار تو به سالخوردگی رسیدند، به آنها حتی«اف» مگو و به آنها پرخاش مکن و با آنها سخنی شایسته بگوی،«ان اشکر لی ولوالدیک»106 شکرگزار من و پدر و مادرت باش. ، اما با همه این تجلیلهای مشترک، هنگام یاد از زحمات پدر و مادر، فقط از زحمت مادر سخن میگوید:«و وصینا الانسان بوالدیه احسانا حملته امه کرها و وضعته کرها و حمله و فصاله ثلاثون شهرا»107در این آیه، زحمات و خدمات دشوار سی ماهه مادر را دوران بارداری، زایمان و شیردهی، ذکر میکند و اشارهای به زحمات پدر نمیکند. بنابراین، آیات قرآن در حق شناسی از والدین، دو قسم است: آیات حق شناسی مشترک از پدر و مادر و آیات مخصوص حق شناسی مادر. مطلب مهمی که بیش از هر گونه حقوق و مزایای اجتماعی حرمت دارد، آن است که مادردر پرورش نسل آینده و انسانهای واقعی و امت اسلامی را به عهده دارد. جامعه آینده بر زنان کنونی حق انسانی و الهی دارند؛ مبادا ارزشهای مادی و عادی، مقام والا و منیع مادری را بدست نسیان بسپارد و آن را کمتر از ستمهای دیگر وانمود کند.108
2-4-1-3- زن، محور خانواده
اهمیت خانواده بر کسی پوشیده نیست، محوریت و نقش حیاتی و زیربنایی آن در تربیت نسل، سامان بخشی به فکر واعصاب افراد خانواده و از آن جمله مرد، و تشکیل هستهي اصلی جامعه روشن است. اکثر دانشمندان خانواده را مهمترین نهاديدانستهاند که جامعه و کودك را تغذیه و پرورش میدهد و خانواده در سازگاري و انحراف کودك نقش اساسی دارد. تأمینسلامت فردي واجتماعی بدون در نظر گرفتن نقش خانواده امکانپذیر نیست.109 زن از آنجا که مرد خیالی سرگردان را به مرد فداکار و پاي بست به

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع عقد ازدواج، حقوق اجتماعی، حقوق انسان، تعدد زوجات Next Entries منابع پایان نامه با موضوع جامعه اسلامی، اجتماعی و سیاسی، زمینه اجتماعی، وسایل ارتباط جمعی