منابع پایان نامه با موضوع معناشناسی، زبان شناسی، اعجاز قرآن

دانلود پایان نامه ارشد

. ………………………………………………………………………………….101
4-2-6-1-2 آواهای انفجاری…………………………………………………… …………………………………………………………………………………101
4-2-6-2 معناشناسی صرفی……………………………………………………. ………………………………………………………………………………..102
4-2-6-2-1 مفرد و جمع آوردن کلمات…………………………………. …………………………………………………………………………………102
4-2-6-3 معناشناسی نحوی………………………………………………….. …………………………………………………………………………………..103
4-2-6-3-1 ذکر…………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………103
4-2-6-3-2 تکرار…………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………104
4-2-6-4 معناشناسی واژگانی………………………………………………. ……………………………………………………………………………………104
4-2-6-4-1 معنای مفردات………………………………………………………. ……………………………………………………………………………….104
4-2-6-4-1 کافر…………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………104
4-2-6-4-2 الفاظ مترادف…………………………………………………………. ………………………………………………………………………………105
4-2-6-4-3 الفاظ متضاد…………………………………………………………. ………………………………………………………………………………..107
4-2-6-4-4 شمول معنایی……………………………………………………… …………………………………………………………………………………109

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1 نتایج……………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………111
5-2 پیشنهادات…………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………….114
منابع عربی………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………….. 115
منابع فارسی……………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. 118
مقالات……………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………. 124

مقدمه
زبان، مهمترین، مؤثرترین، شایع ترین و پردلالت ترین وسیله ارتباط بشری می باشد که نظامی قراردادی از نشانه‌ها است که این نشانه ها معانی و مفاهیم را از طریق آوا در قالب واژه و جمله آشکار می سازند. بهترین ابزار برای شناخت معانی و مفاهیم، معناشناسی است که از شاخه های مهم زبان شناسی محسوب می شود. از جمله اساسی ترین مباحث در تمامی رشته های زبان شناسی، بررسی میزان تعبیر و رسایی درون مایه ها به مخاطب جهت درک و فهم است و از این لحاظ همه رشته های زبان شناسی به گونه ای به معناشناسی مرتبط می باشد. در واقع معناشناسی یا علم الدلالة دانشی است که به شرح و تفسیر واژگان و جمله ها می پردازد و از انواع شیوه های دال بر معنا از نوع زبانی گرفته تا غیر زبانی مانند: حرکات، اشاره ها، حالت ها، رنگ ها، صداهای غیر زبانی و هر اشاره ای که به نوعی موجب ارتباط اجتماعی گردد، بهره می جوید.
در حقیقت در بحث معناشناسی، چهار شکل: آوا / صوت، صرف، نحو و واژگان نقش به سزایی در کشف معنا ایفا می کنند. این چهار عامل، ساختار معنایی را تشکیل می دهند و با هم ارتباط تنگاتنگی دارند. این عناصر مذکور تأثیر مستقیمی بر مطالعات معناشناسی زبان قرآن دارد.
نگاه معناشناختي به متن و تحليل معنايي واژگان آن، يكي از راههاي دستيابي به دقايق معنا و پي بردن به مقصود اصلي گوينده است. اين نوع نگاه، به طور خاص در يك متن ديني مانند قرآن ـ كه به باور مسلمانان عيناً سخن خداوند و معجزة الهي است و از سطوح معنايي متعددي برخوردار است ـ به دليل اهميت پيام و نقش آن در تأمين سعادت جاودانة بشر اهميتي مضاعف مي‌يابد. بدیهی است که میان کلمات و جملات آیات قرآن، پیوستگی معنایی خاصی برقرار است و همگی از جانب خداوند حکیم برای القای پیامی ویژه ترتیب یافته اند. پیوستگی میان مفاهیم آیات به جملات آن منحصر نمی شود، بلکه میان مفردات آن نیز پیوندهای معنایی ویژه ای برقرار است؛ هر واژه جایگاه خاص خود را دارد. در واقع عظمت گزینش قرآنی و دقّت آن به عنوان ستون بلاغت قرآن، آن جا مشخص می شود که اگر جای واژگانی عوض شود، معنا تغییر می کند، یا آن زیبایی و لطافتی که با آن واژه بوده است از بین می رود.
در قرآن میان موسیقی حروف، الفاظ، معانی آنها، جملات و آیات، به حسب موضوعات مختلف، هماهنگی وجود دارد. از جلوه های اعجاز قرآن، می توان به تناسب شگفتی که میان الفاظ و معانی از حیث آهنگ به چشم می خورد، اشاره نمود. واژگان حامل معنا هستند و چون بار معنایی را به دوش می کشند، هماهنگی لفظ و معنا از جنبه آوا، یکی از عوامل مؤثر در تبیین معناست. به عنوان نمونه قرآن کریم وقتی به تصویر گری صحنه ی قیامت می پردازد، از آواهایی سخت و ثقیل متناسب با لحن تند و کوبنده آیات استفاده می کند. پس می توان گفت: هم نشینی آواها در واژگان موجب القای معنایی می شوند که واژگان دیگر(به همان معنا) نمی توانند آن نقش را ایفا کنند.
یکی دیگر از جنبه های اعجاز قرآن، دقت شگفت در گزینش واژه هاست که تناسب لفظی و معنوی در آن رعایت شده است. متن قرآن چنان به هم پیوستگی دارد که امکان تغییر واژه های در بافت و ساختار آن وجود ندارد.
از آنجا که تک تک حروف، کلمات و جملات قرآن از جنبه زیبایی، بی نظیر و در القای معانی، با شکوهند و این زیبایی و شکوه در رساندن معنای آیات کمک شایانی می کند، لذا پژوهشگر در صدد معناشناسی یک سوره از سوره های قرآن برآمده است. از میان سور مختلف که هریک دارای جایگاه ویژه ای در تحلیل های مرتبط با معناشناسی می باشند، سوره نبأ به جهت فشردگی آیات که خصیصه سور مکی می باشد، دارای بلاغت و دلالت خاصی در معنا می باشد و به جهت تأثیری که معناشناسی در هر چهار شکل (آوایی، صرفی، نحوی و واژگانی) می تواند بر معنای آیات این سوره داشته باشد، مورد تحلیل قرار می گیرد.
در معناشناسی آوایی، نقش حروف و آهنگ برآمده از کلمات در القای معانی آیات بررسی شده است. در معناشناسی صرفی، قواعد و ساختارهای کلمه و در معناشناسی نحوی، ساختار جمله، و اهمیت هر دو ساختار در القای مقصود آیات قرآنی، مورد تحلیل قرار گرفته است. در پایان این پژوهش، در معناشناسی واژگانی، معنای مفردات آیات به همراه ترادف، تضاد و شمول معنایی مورد کنکاش قرار گرفته است. در بحث ترادف، پژوهشی دقیق در معنای برخی واژگان به ظاهر مترادف به ویژه واژگان تک کاربرد در این سوره، صورت گرفته است.
همچنین به تحلیل دیدگاه های نوین صاحب تفسیر پرتوی از قرآن پیرامون واژه ها ، آواها و ساختار صوری الفاظ و ارتباط آنها با معنای آیات پرداخته می شود. بررسی دیدگاه های آیت الله طالقانی در این تفسیر نکات تازه و لطیفی را در بحث معناشناسی کشف و تحلیل می کند که در خور توجه است .
این پژوهش، علاوه بر مقدمه در پنج فصل تنظیم می شود:
فصل اول: شامل کلیات پژوهش(بیان مسأله، پیشینه، حدود پژوهش، سؤالات و فرضیات، اهداف و روش شناسی پژوهش) است.
فصل دوم: به بررسی مسائلی پیرامون پیدایش و تعریف زبان، رابطه زبان شناسی و معناشناسی، تاریخچه معناشناسی به ویژه در میان مسلمانان، رویکردهای مسلمانان در زمینه معناشناسی(زبانشناسانه، اصولیان، متکلمان، فیلسوفان و علمای بلاغت)، نظریات معناشناسی(دستوری، تاریخی، بافت و حوزه معنایی)و اشکال معناشناسی( آوایی/صوتی، صرفی، نحوی و واژگانی) می پردازد.
فصل سوم: به معرفی آیت الله طالقانی و تفسیر پرتوی از قرآن می پردازد و به رویکرد های نواندیشانه این تفسیر(اجتماعی، علمی، توجه به زبان فارسی، توجه به آواها و واژه ها) می پردازد.
فصل چهارم: که فصل اصلی این پژوهش را شامل می شود، به معناشناسی سوره نبأ با تلفیق نظریات معناشناسی با محور قراردادن تفسیر پرتوی از قرآن، می پردازد.
فصل پنجم: نتایج حاصل از معناشناسی سوره نبأ و تحلیل دیدگاه های آیت الله طالقانی بیان می شود. همچنین در این فصل پیشنهاداتی مربوط به معناشناسی و تفسیر پرتوی از قرآن ارائه می شود. امید است که این پیشنهادات مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.

فصل اول

کلیات پژوهش

1-1- بيان مسأله:
حقیقت هرچه هست، با زبان رابطه دارد و در زبان، خود را می نمایاند. زبان، به منظور انتقال مفاهیم، نیاز به واسطه ای دارد که در درجه اول، آوا این نقش را بر عهده دارد. رابطه ای که بین آوا و جهان پیرامون وجود دارد، معنا نام دارد(وزیرنیا، 1379: 78). بررسی پیوند میان واژه و معنا، معناشناسی نام دارد. معناشناسی(semantics)، دانش بررسی معانی در زبانهای انسانی است(مختار، 1385 :20). در واقع معناشناسی بخشی از دانش زبان شناسی یا شاخه ای مستقل از آن است که از رهگذر آن می توان به تحلیل معنای واژه ها و جمله های یک متن پرداخت و جایگاه دقیق کلمه ها و ترکیب های آن را با توجه به نظام معنایی که در آن قرار دارد به دست آورد. معناشناسی در چهار شکل امکان پذیر است: معناشناسی آوایی، معناشناسی صرفی، معناشناسی نحوی، معناشناسی واژگانی.
1- معناشناسی آوایی/صوتی:
بین لفظ و معنا مناسبتی وجود دارد که از طریق آوا ها حاصل می شود، صحیح سخن گفتن به شناخت معنا کمک می کند، چرا که کلمات مختلف به دلیل در بر داشتن آواهای مختلف دارای معانی مختلف هستند؛ چنان که اگر آواهای مندرج در آن‌ها دارای شدت و جهر باشند، معانی قوی و اگر آواها سست و نرم باشند، معانی نیز نرم و سست خواهند بود(مطر، 1998: 47).
2- معناشناسی صرفی:
علم صرف، علمی است که از تغییر کلمه به صورت های مختلف و گوناگون بر اساس معنای مورد نظر، بحث و گفتگو می کند(شرتوتی، 1388، ج4: 14).
از جمله موارد مورد بحث در معناشناسی صرفی، ابواب فعل و مشتقات آن و ابناء اسم و مشتقات آن می باشد، که هر کدام معنایی متفاوت را دارا می باشد.

در ساخت صرفی، اسم قوی تر از فعل است. اسم، افاده ثبوت و دوام رادر صاحبش دارد، و اینکه صاحب

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع معناشناسی، تقدیم و تأخیر Next Entries منابع پایان نامه با موضوع معناشناسی، هم معنایی، معناشناسی تاریخی