منابع پایان نامه با موضوع سلسله مراتب، مکانیابی، مکان یابی، کاربری زمین شهری

دانلود پایان نامه ارشد

منفی باعث اختلال در فعالیتهای شهری خواهد شد. تأثیرات متقابل بین کاربریها را میتوان در قالب سازگاری و ناسازگاری کاربریهای شهری ارزیابی کرد، به‌طوری‌که وجود تأثیرات منفی بیانگر وجود سطحی از ناسازگاری، وجود اثر مثبت بیانگر وجود سطحی از سازگاری است. بررسی سازگاری بین کاربریهای شهری، از طرفی نیازمند استفاده از GIS برای مدل‌سازی مکانی روابط بین کاربریها و از طرف دیگر مدلهای تصمیمگیری/تحلیل چندمعیاری 72(MCDM) است. لذا نیاز به تلفیق دو سامانه GIS و MCDM و درنتیجه تکوین و توسعه یک مدل تصمیمگیری چندمعیاری فضایی (SMCDM73) محسوس است (طالعی و همکاران، 1388؛78). سیستمهای اطلاعات جغرافیایی با تلفیق ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی زمینه را جهت شناسایی مناطق آسیبپذیر فراهم آورده ( Juha I. Uitto ؛1998، 9) و قابلیتهای قابل‌ملاحظه‌ای در ایجاد سیستمهای پشتیبانی از تصمیم‏گیری فضایی74 دارند و به معنای عام نقشه مکان‌یابی بهینه کاربریهای اراضی شهری را به شهرسازان ارائه میدهد (محمدی و فراهانی، 1386؛27).
فرایند تصمیمگیری شامل سه مرحله شناخت، طراحی و انتخاب می‌باشد و با توجه به اینکه GIS دارای محدودیتهایی برای حمایت از دو مرحله طراحی و انتخاب از فرایند تصمیمگیری است، بنابراین تلفیق GIS با روشهای MCDM موجب افزایش قابلیتهای مکانی آن برای حل مسائل مکانی، به‌عنوان سامانه پشتیبانی تصمیمگیری مکانی می‌گردد (طالعی و همکاران، 1388؛78).
تناسب کاربری زمین با موقعیت استقرار و ویژگیهای زمین، به معنای جایگیری مناسب کاربریها در ارتباط با موقعیت مکانی و سطح عملکرد آن‌هاست. با توجه به اینکه پایگاه‌های پشتیبانی به‌ویژه در شرایط بحرانی نقش بسیار مهمی را در ساماندهی و مدیریت بحران بر عهده‌دارند، لذا لازم است با بررسی دقیق و مطالعات جامع، مکانی مناسب برای احداث این نوع کاربریها در سطح شهر در نظر گرفته شود تا در جهت ارتقاء کارآمدی و بهره‌برداری از آن مؤثر واقع گردد.

2-7-1- سیستم اطلاعات جغرافیایی و مکانیابی
امروزه با توجه به ابعاد پيچيدۀ مسائل شهري و دخالت متغيرهاي مختلف در امر برنامهريزي شهري، از مدلها و نرم افزارهاي مختلف براي برنامهريزي استفاده مينمايند كه سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) يكي از اين ابزارهها در پاسخگوئي به نيازهاي مطالعاتي و كاربردي خواهد بود (شاعلي، 203:1378). در اين زمينه GIS يك سيستم كامپيوتري است كه توانايي رويهم اندازي، تهيه بانك اطلاعات، آناليز و نمايش مكاني اطلاعات را داراست و ميتواند به عنوان ابزاري مهم در تهية اطلاعات مكاني و توصيفي مربوط به مكان نقش مهم و ارزندهاي ايفا نمايد (Eddie, 2007: 885). سیستم اطلاعات جغرافیایی به همراه ابزار و تکنیک های آن این قابلیت را دارند که با تلفیق لایه های مختلف اطلاعاتی در قالب مدل های مختلف در حداقل زمان ممکنه در مکان یابی و تخصیص فضاهای مناسب مورد نیاز متقاضیان مورد استفاده قرار می گیرد. به عبارت دیگر GIS می تواند تلفیق مناسبی از مدلها ی مکان گزینی خدمات را در زمان اندک ارائه دهد،هزینه نسبتا کاهش داده و نتایج حاصل از آن از اطمینان بیشتری برخوردار است (رستگار، 1389: 42). مکان یابی فرایندی است که به ارزیابی یک محیط فیزیکی که تامین کننده شرایط و پشتیبانی از فعالیت های انسانی است می پردازد. موضوع مکان یابی و ظیفه ای است که افراد مختلف حرفه های مهندسی ،معماری چشم انداز،شهر سازی،زمین شناسی ،افراد متخصص در علوم اقتصادی و علوم اجتماعی در آن سهیم اند، بنابراین مکانیابی چند نظامه است. هدف عمده ارزیابی مکان برای استفاده خاص از زمین، برای این است که مطمئن شویم در آنجا توسعه و گسترش فعالیت انسان با توجه به امکانات و محدودیت ها،با محیط زیست طبیعی سازگاری و هماهنگی دارد (غضبان، 1375: 366).
2-8- تئوری های رایج در مکانیابی خدمات شهری
1-8-2- تئوری سیستمی
شهر به عنوان یک پدیده در حال تغیر با جنان سرعتی در حال تغییر و دگذگونی می باشد که دیگر برنامه ریزی رایج و معمولی نمی تواند پاسخ گوی این تغییرات باشد.سازگاری با چنین تغییرات سریعی نیازمند برنامه ریزی جدید با شهر و مدیریت شهری می باشد.از آنجای که فغالیت های انسانی در بستر شهر پراکنده هستند نحوه آرایش فضایی آنان باید به نحوی باشد که ضمن ایجاد کارایی مطلوب برای شهروندان،کمترین اثر نامطلوب را بر محیط زیست بر جای گذارد با این وصف محیط یک شهر را می توان به عنوان سیستمی فرض کرد که از زیر سیستم های متعددی تشکیل گردیده و روابط متقابل بین آنها در جریان می باشد(دهقانیان،1385)
وظیفه هر برنامه ریز شهری آن است که نسبت به شهر و مسائل شهری نگرش سیستمی و همه جانبه داشته باشد.هر یک از خصوصیات سیستم یعنی تاثیر هر جز بر رفتار کلی،وابستگی رفتار اجزل و تاثیر انها در کل و عدم استقلال اجزا را می توان در سیستم های شهری مورد توجه قرار دادودر این سیستم عناصر شهری اجزای ان را تشکیل می دهند.کارکرد هر یک از عناصر شهری بر کالبد کلی شهر تاثیر دارد و نحوه کارایی هر یک از اجزا به یکدیگر مرتبط و وابسته است.در اوایل دهه 1950این تفکر در برنامه ریزی حمل و نقا شهری اثر گذاشتو از ان پس به جای مطالعه هر یک از مسائل ترافیکی به طور جداگانه سیستمی یعنی دید و نگرش کل گرایانه و تمام اجزا را مورد توجه قرار داد. بر اساس همین دیدگاه برنامه ریزان قادر به تحلیل و ارزیابی کاربری های شهری در وضع موجود بوده و میزان انطباق و سازگاری هر یک از کاربری ها را در ارتباط با سایر کاربری ها و فعالیت ها می سنجد.با عنایت چنین فذایندی برنامهریز توانست در جهت ارائه تصمیمات مناسب تر در انتخاب مکان بهینه کار بری ها در سطح شهر و در انتباق با همجواری ها را اتخاذ کند و از سنخیت و عدم سنخیت یک کاربری با کاربری های دیگر که در مجاورت ان قرارگرفته اند اگاهی یابد. این دیدگاه در حال حاضر در قالب مدل های مختلف همچون ساختار فضایی شهر،مدل توسعه شهری،مدل کاربری زمین و مدل فعالیت و مدل مکانیابی کاربری زمین ارائه گردیده و حل مسائل شهری سهم قابل توجهی دارد.
2-8-2- تئوری مکان مرکزی
تئوری مکان مرکزی به دنبال عوامل موثر در مکانگزینی خدمات سکونتگاه های شهری است.این تئوری یکی از علمی ترین ساخت سکونتگاه ها و جایگزینی خدمات شهری می باشد که والتر کریستالر جغرافیدان المانی به اقتباس از ایده های فن تونن،ژرژ کهل و الفرد وبر می باشد.به طور کلی اصولی که مکان مرکمزی بر ان استوار است را می توان در چند اصل خلاصه کرد(مختاری،21.1385)
الگوی بخشی فعلیت های انسان در فضا سه گوشه ای است که فاصله مکانی در نتیجه فضا و مکان با مسافت ها در نظام گیری فعالیت های انسانی نقش سازنده ای را بر عهده دارد(شعاع دسترسی)
جمعیت به گونه ای در درون یک دشت یکنواخت توزیع شده اندکه در ان به طور یکسان حمل و نقل به همه جهان به آسانی به اسانی امکانپذیر است و همه از درامد یکسانی برخوردارندو مصرفکنندگان به کالها و خدماتجداقل مسافت را طی میکنند.
توزیع فعالیت های انسانی از اصول سلسله مراتبی وتسلسل برخوردار می باشند.بنابراین تعدادی از مکانها مرکزی دارای کارکردهای بیشتری هستند که در سطح بالاتر نظام سلسله مراتب مرکزی قرار دارند.در حالیکه مکان های نیز وجود دارند که در سطوح پایین سلسله مراتب قرار دارند(همان،22)
2-8-3- تئوری جاذبه یا تئوری ویلیام رایلی
الگوی ریاضی که پیش بینی کننده کنش متقابل بین دو مکان است و تابعی از اندازه و فاصله جداکننده بین دو مکان می باشد و بر پایه قانون نیوتن است. در این الگو جاذبه رابطه مستقیمی با اندازه جمعیت و مکان و رابطه عکس با مجذور فاصله دارد.
اغلب روش های مورد استفاده در رابطه با مکانگزینی تاکید خاصی روی هزینه های مرتبط با حمل و نقل داشته که خود وابستگی بسیار زیادی به مسئله فاصله دارد به همین دلیلعامل فاصله از جمله اساسی ترین عوامل در مباحث مکانیاببی و برنامهه ریزی محسوب میشود.در تمام تئوری ها بر روی سه عامل جمعیت، شعاع دسترسی، و سلسله مراتب در انتظام بخشی به منطور خدمات‏رسانی آسانتر به ساکنان عنایت داشته اند.

2-8-4- مدل های رایج در مکان یابی کاربری‏ها
معیارهای مکانی در برنامه ریزی کاربری اراضی، به طور کلی استانداردهایی هستند که با آن مکان بهینه یک کاربری در شهری مورد سنجش قرار می گیرد. مشخصات محلی و احتیاج ساکنان شهر اساس تعیین معیارهای مکانی کاربری زمین شهری به شمار می روند(سعیدنیا، 23،1378).
در فرایند تحلیل سلسله مراتب در ارزيابي و انتخاب مكانهاي مناسب براي استقرار تمام كاربريهاي زمين شهري چهار ماتريس مطرح است . تعيين و توزيع بهينه مراكز خدماتي مسئله اي است كه اغلب اوقات برنامه ريزان با آن سروكار دارند. توزيع متعادل اين فضاها مستلزم تعيين مكان مناسب و تسهيلات به گونه اي است كه همه اقشار جامعه به صورت متعادل به آنها دسترسي پيدا كنند. ارزيابي مكان‏گزيني كاربري‏هاي انتظامی نقش بسيار مهمي در ميزان موفقيت و كارايي اين مراكز و رسيدن به رفاه اجتماعي و امنیت پايدار دارد. در همين راستا در اين پژوهش مراکز انتظامی (کلانتریها) شهر کرمانشاه با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي مورد ارزيابي واقع شده‏اند.
در تعیین مشخصات مکانی هر نوع استفاده از زمین یا هر نوع فعالیت شهری دو عامل هدایت کننده، یعنی عامل رفاه اجتماعی و عامل رفاه اقتصادی ملاک سنجش قرار می گیرد(همان24). بر اساس این دو عامل بسیار کلی، پنج معیار در مکانیابی عملکردهای شهری، ملاک برنامه ریزی کاربری زمین شهری قرار می گیرد:
1- سازگاری: منظور از مولفه سازگاری، قرارگیری کاربری های سازگار در کنار یکدیگر و بر عکس جداسازی کاربری های ناسازگار از یکدیگر است(زیاری، 29،1381).
2- دسترسی: دسترسی به عنوان معیارهای درباره اینکه رسیدن به یک مکان چفدر آسان است، استفاده می شود. نوع دسترسی با فاصله و زمان رسیدن از یک مکان دیگر سنجیده می شود(محمدی، فراهانی،3،1386)
3- مطلوبیت: منظور از مطلوبیت حفظ عوامل طبیعی، چشم اندازها، فضاهای باز و غیره است(زیاری، 30،1381).
4- کارایی: یکی از عوامل اصلی تعیین کننده مکان کاربری ها در شهر، الگوی قیمت زمین شهری است، به منظور لحاظ اینکه هر کاربری از لحاظ اقتصادی و سرمایه گذاری تابعی از قیمت زمین و زینه های متصور بر آن است که بر اساس تحلیل سو و هزینه معین می شود(پورمحمدی، 94،1382)
5- ایمنی: هدف از این کار حفاظت جان انسانها، متعلقات آنها، و تأسیسات و تجهیزات شهری در مقابل حوادث طبیعی و انسانی است(زنگی آبادی و دیگران،65،1387).
ماتريس سازگاري75
کاربریهای که در حوزه نفوذ یکدیگر قرار می گیرند باید از نظر سنخیت و همخوانی فعالیت با یکدیگر منطبق بوده و باعث مزاحمت و مانع انجام فعالیت یکدیگر نگردند(بحرینی،192:1377). منظور از مولفه سازگاری، قرارگیری کاربری های سازگار در کنار یکدیگر و برعکس جداسازی کاربری های ناسازگار از یکدیگر است. در مقابل فعالیت‏های که مکمل یکدیگرند در کنار هم جایابی می‏شوند.
منظور هماهنگي و هم خواني بين فعاليتهاي شهري از يك سو و هماهنگي بين فرم و عملكرد از سوي ديگراست. عمده‏ترین تلاش شهرسازی، مکان یابی برای کاربری های گوناگون در سطح شهر و جداسازی کاربری های ناسازگار از یکدیگر است. ماتريس سازگاري متأثر از اين ديدگاه است كه فعاليت كل كاربريهاي استقرار يافته در يك منطقه، نبايد در ارائه خدمات مزاحم و مانع يكديگر باشند. اين ماتريس براساس معيارهايي كه براي همجواري هر كاربري تعريف شده است، با توجه به وضعيت موجود همجواريهاي همان كاربري، به ارزيابي اين موضوع مي‏پردازد و نهايتاً يكي از اين حالتها قابل تصور خواهد بود: كاربري‏هاي مورد مطالعه با يكديگر كاملاً سازگارند، نسبتاً سازگارند، نسبتاً ناسازگارند، و يا كاملاً ناسازگارند (رضويان،242:1381) .
در اين نوع ماتريس دو نوع كاربري مجاور بايد هماهنگ بوده و مزاحمتي براي همديگر بوجود نياورند و حتي در بعضي مواقع به همديگر كمك كنند. براي هر فعاليتي با توجه به خصوصياتش ، حوزه نفوذ و اثرگذاري بايد تعريف گردد . در صورتي فعاليتها

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع کاربری اراضی، اراضی شهری، کاربری زمین شهری، مواد مخدر Next Entries منابع پایان نامه با موضوع مکان‌یابی، معیارهای ارزیابی، اراضی شهری، نیروی انسانی