منابع پایان نامه با موضوع جهان بینی، حقوق زنان، روابط اجتماعی، فرهنگ و زبان

دانلود پایان نامه ارشد

پيرامون طلاق زن چنين آمده است:(هركس زن خويش را بدون آن كه خيانت از او ديده باشد طلاق دهد و آن زن دوباره شوهر كند آن مرد مقصر است چون باعث شده زنش زنا كند، و مردى هم كه با اين زن ازدواج كند زناكار است) 56
به اعتقاد مسیحیان، گناه اولیه آدم سبب شد که این گناه در گوهر همه انسانها سرشته شود. بنابراین انسانها، به جز عیسی و مریم با گناه متولد میشوند. از این جا نقش مهم زن (حوا) در گناهکاری تمام انسانهای روی زمین مشخص میشود. سبب مذموم بودن ازدواج در میان مسیحیان و میل به تجرد نیز از پلید بودن ارتباط با زنان ناشی میشود.57
این خلاصهای از وضعیت زن در ادوار مختلف قبل از اسلام و در عصر ظهور اسلام بود. که به اختصار برگزار شد، و از آنچه گفتیم، این نتیجهها بدست میآید:
یک – بشر در آن دورانها درباره زن دو طرز تفکر داشت:یکی اینکه زن را انسانی در سطح حیوانات بیزبان میدانست، و دیگر این که او را انسانی پست و ضعیف در انسانیت میپنداشت؛ و به همین جهت، باید همیشه در قید تبعیت مردان بماند، و مردان اجازه ندهند که زنان در زندگی خود آزادی کسب کنند.
دو- بشر قبل از اسلام نسبت به زن، از نظر وضع اجتماعی نیز دو طرز تفکر داشت: برخی از جوامع زن را خارج از افراد اجتماع انسانی میدانستند، و معتقد بودند که زن، جزء این ساختار اجتماعی نیست؛ بلکه او از شرایط زندگی است، شرایطی که بشر بینیاز از آن نیست؛ مانند خانه که از داشتن و پناه بردن به آن، چارهای نیست. بعضی دیگر معتقد بودند که زن، مانند اسیری است که به بردگی گرفته میشود.
سه- زن در این جوامع از تمامی حقوقی که ممکن بود از آن بهرهمند شود، محروم بود، مگر به آن مقداری که بهرهمندی زن، به سود مردان باشد، و مردان قیم زنان بودند.
چهار- اساس رفتار مردان با زنان، عبارت بود از سلطه توانمند بر ناتوان. به عبارت دیگر، هر برخوردی که با زنان میکردند، براساس بهرهکشی بود. این، روش اقوام غیر متمدن بود، و اما اقوام متمدن، علاوه بر آنچه گفته شد، این طرز تفکر را هم داشتند که زن موجودی ضعیف است،و نیز موجودی خطرناک است که بشر، از شر و فساد او در امان نیست. چه بسا که این طرز تفکر بر اثر اختلاط امتها و زمانها در یکدیگر اثر گذاشته باشد.58
2-4- زن درصدر اسلام
بدین ترتیب اسلام همهی ستمها و برخوردهای وحشیانهای که در دورهی جاهلیت نسبت بهزنان صورت میگرفت از کشتن گرفته تا پایمال نمودن ضروریترین حقوق فردی، نهی نموده وشرافت و حیثیت وی را به او بازگردانیده است. در اسلام زنان همچون مردان آزادند که سرنوشت و فعالیتهای خود را انتخاب نمایند.59
زن در آغاز پیدایش اسلام به کرامت انسانی خویش دست یافت. موقعیتهای اجتماعی خویش رابه دست آورد و از حقوق و آزادیهای حقیقی برخوردار گشت.60
اسلام به زن،که در طول تاریخ از حقوق انسانی خود محروم شده بود، استقلال و شخصیت حقیقیوحقوقی بخشید و حقوق حقه وطبیعیش را مانندحقوق اقتصادي، اجتماعی، سیاسی و… که سنتها و آداب و رسوم جاهلانه آنها را زایل کرده بود به رسمیت شناخت.61
زن و مرد در فرایند تکامل مسئولیت سیاسی و اجتماعی، سهمی مشترك دارند. در واقع هدف اسلام ساختن انسان است نه ساختن مرد یا زن به تنهایی.62 عقیده اسلام و جهان بینی آن دربارهي زن، انقلابی بزرگ و پرشکوه در جهان محسوب میشد. زیرا اسلام با ارائه این جهان بینی یکباره همه عقاید تحقیرآمیز و بینشهاي باطل و جاهل را کنار گذاشت و به جاي آن الگوي جدیدي را در روابط اجتماعی با زن، به مردم عرضه کرد63در داستانهاي تاریخی قرآن، به زنانی برگزیده و ممتاز برمیخوریم که در فراست و هوش سرشار، و در توانایی بر درك حقایق بسیار دشوار و در حل مسائل و رویدادهاي اجتماعی بدان پایه و منزلت رسیده بودند که حتی بزرگترین مغزهاي متفکر آن روزگار نمیتوانستند کوچکترین اشکالی به نظراتشان وارد کنند و میتوان ادعا کرد که در مسائل سیاسی و اجتماعی مافوق و برتري نداشتند.64
از مداخله زنان در امور سیاسی و اجتماعی، شواهد فراوانی در تاریخ قرون اولیهاسلام به چشم میخورد. نمونه آن شرکت امعطیه زوجهي پیغمبر(ص) در هفت غزوه همراه رسول اکرم( ص)است.65
اسلام شخصیت و حقوق زن را مورد توجه بسیار قرار داد؛ از جمله از نگرش و رفتار ناپسند عرب جاهلى درباره زنان و دختران، مانند زنده به گور كردن دختران، سخت انتقاد كرد66قرآن از یك‌سو از زنان در برابر ستمهایى مانند چند زنىِ نامحدود و غیرمتعهدانه،67 به ارث برده شدن زنِ شوهر مرده و محروم شدن زنان از حق مالكیت حمایت نمود و از سوى دیگر، براى تضمین بیشتر عدالت، قواعدى عام تأسیس كرد كه حاكم بر احكام و حقوق زن و مرد هستند؛ از جمله لزوم معاشرت پسندیده با همسران68، قاعده همانندى و هم‌ترازى حقوق و وظایف همسران69 ودر گستره‌اى وسیع‌تر، قواعد نفىِ عُسر و حَرَج70 و ممنوعیت اِضرار71
در اسلام زن در تمامی احکام عبادی و حقوق اجتماعی شریک مرد است. او نیز مانند مردان می تواند مستقل باشد، و هیچ فرقی با مردان ندارد، نه در اکتساب و انجام معاملات، نه در تعلیم و تعلم، نه در به دست آوردن حقی که از او سلب شده، نه در دفاع از حق خود و نه در احکامی دیگر؛ مگر در مواردی که طبیعت خود زن اقتضا دارد که با مرد فرق داشته باشد.
آری زن به برکت اسلام از جایگاه ابزاری به جایگاه استقلالی خود راه یافت، اراده و عملش که تا ظهور اسلام گره خورده به اراده مرد بود، از اراده و عمل مرد جدا شد، و از تحت فشار ناعادلانه مردان در آمد. و به مقامی رسید که دنیای قبل از اسلام با همه قدمت و در همه ادوار چنین مقامی به زن نداده بود،مقامی به زن داد که در هیچ گوشه از هیچ صفحه تاریخ گذشته بشر نخواهید یافت، و اعلامیه ای در حقوق زن به مثل اعلامیه قرآن نخواهید جست که میفرماید«لاجناح علیکم فیما فعلن فی انفسهن بالمعروف»72
اسلام زن را جزء حقیقی و عضو کامل جامعه انسانیت قرار داد، و از اسارت بیرون آورد، و آزادی اراده و عمل به وی بخشید. زن مانند مرد در ثروتی که طبقه گذشته به ارث میگذارند، شرکت دارد، و از پدر و برادر و عمو دایی و همسر و سایر خویشاوندان ارث میبرد. او آزاد است هر کار مشروع و زندگی معروفی را برای خود انتخاب کند. و عمل وی احترام اجتماعی داشته و با ارزش میباشد.73
با پیدایی دین اسلام و ظهور تمدن اسلامی به گواهی تاریخ، انقلابی در حقوق زنان پدید آمد. بنابر تعلیمات قرآن،کتاب مقدس دین اسلام،زن از نظر خلقت همانند مرد است و به ویژه در نصوص قرآنی همانند مردان مورد خطاب اوامر ونواهی شرعی بوده از این رو به لحاظ شئون اجتماعی بیش وکم،هم سنگ مردان قرار گرفته است. همچنین در امور اقتصادی از چنان استقلالی برخوردار میشود که میتواند نسبت به کار و تلاش خود مالکیت داشته مزد و اجر خود را شخصا مورد استفاده قرار دهد همین زن که پیش از این جزء مایملک پدر یا همسرمحسوب شده مورد خرید و فروش قرارمیگرفت و پس از مرگ ایشان همانند بقیه ترکه به ارث میرسید، اینک خود به عنوان یک شخصیت حقوقی از اموال متوفی ارث میبرد. تحولی که اسلام در حقوق زن پدید آورد از آن رو در خور توجه است که تمدنهای غیر اسلامی تا حدود 12سال پس از اسلام چنین حقوقی برای زن قائل نشدند با این همه بررسی تاریخی حقوق زنان نشانگر آن است که به مرور زمان و دور شدن از اصل رسالت، فقه اسلامی به نحو چشمگیری از افکار مرد سالارانه متاثرگشته است.74 اسلام، باحضور خود خط بطلان بر بسیاری از خرافات و ظلمهایی کشید که به زنان روا میشد و حقوق زن را در ازدواج، طلاق، ارث و… که قبلا در عصر جاهلیت و در سایر ادیان تحریف شده پایمال میشد، به آنان بازگرداند.75
با وجود این كه قدرت بدنى، اقتصادى و اجتماعى مرد در خانواده به او نقش اول مديريت را داده ولى در بررسى دقيق و حذف اين عوامل ديده مىشود كه زن عملاً نقش و قدرت بيشترى را داراست هرچند كه در عرفها وحقوق گوناگون ملل و نظامهاى حقوقى اين نقش فراز و نشيبهايى داشته است. كاركردهاى زن از قبيل:توليد نسل، پرورش بدنى(حضانت) و پرورش روحى كودك، پرستارى، تأمين آرامش خانواده، انتقالفرهنگ و زبان، تيمار روحى مرد، اقتصاد خانواده، و مانند اينها كاركردهاى بسيار مهم و حياتى است كهتنها از زن برمیآيد.76 اسلام برای زن حق مالکیت قائل شده است و زن میتواند مالک اشیای منقول و غیر منقول باشد. حق خرید و فروش و واگذاری اموال خود را دارد، میتواند هر طور که بخواهد وصیت نماید. اسلام همه حقوق مدنی و سیاسی را که به مردان داده، به زن نیز بخشیده است.77
2-4-1- مقام و حقوق زن در اسلام
زن در قرآن اهمیت ویژه و جاي بسیار برجستهاي دارد. عقیده اسلام و جهانبینی آن دربارهي زن، انقلابی بزرگ و پرشکوه در جهان محسوب میشود.زیرا اسلام با ارائه این جهان بینی یکباره همه عقاید تحقیرآمیز و بینشهاي باطل و جاهل را کنار گذاشت و به جاي آن الگوي جدیدي را در روابط اجتماعی با زن، به مردم عرضه کرد.78
دین مبین اسلام وپیامبراکرم)ص(شرایطی را رقم زدند که جایگاه ومنزلت زن صد چندان شده است. مثلا اسلام زن را از زنده به گورکردن نجات داد یا اینکه پیامبرزنان را مورد اکرام واحترام قرارداد یعنی با تکریم همسر و دختر خویش احترام و محبت نسبت به زنان را عملا ترویج نمود. با مقایسه وضعیت زنان پیش ازاسلام وپس ازاسلام بهترین گواه براین مطلب است. فارغ ازاین موضوع برابردانستن زن ومرد درانسانیت ودستیابی به قلههای کمال معنوی ازاصول نگرشی اسلام است.79 که قرآن کریم نیزبا صراحت بیان میکند که زن ومرد دارای یک سرشت وطینت میباشند.80
قرآن قائل به برابري زن و مرد در کسب فضایل اخلاقی است و زن و مرد را در کنار هم مورد خطاب قرار می دهد:
«ان المسلمین و المسلمات و المومنین و المومنات و القانتین والقانتات و الصادقین و الصادقات الصابرین و الصابرات والخاشعین و الخاشعات و المتصدقین و المتصدقات و الصائمین و الصائمات و الحافظین فروجهم و الحافظات و الذاکرین الله کثیرا و الذاکرات اعد الله لهم مغفرت و اجرا عظیما»81
مردان و زنان مسلمان، و مردان و زنان با ایمان، و مردان وزنان عبادت پیشه، و مردان و زنان راستگو، و مردان و زنان شکیبا، و مردان و زنان فروتن، و مردان و زنان صدقه دهنده، و مردان و زنان روزه دار، و مردان و زنان پاکدامن، و مردان و زنانى که خدا را فراوان یاد مىکنند، خدا براى{آنان}آمرزشى وپاداشى بزرگ فراهم ساخته است.
این آیه شریفه بیانگر این است که زنان نیز مانند مردان میتوانند به مقامات معنوي چون مقام اسلام، مقام ایمان، مقامطاعت و فرمانبرداري، مقام صدق، مقام صبر و پایداري در برابر تمام حوادث، مقام فروتنی و خوف از عظمت و عقاب حق، مقامکَرَم وجود که ثمره آن صدقه است، مقام روزه و صوم، مقام ضبط نفس و مالکیت بر شهوت، مقام یاد و ذکر حق نائل شده و ازاین طریق مغفرت حق و اجر عظیم آخرتی کسب کنند.82
بنابر دیدگاه اسلام، هدف از خلقت زن و مرد هر دو، عبودیت و بندگی است اسلام در مقابل توهین و تحقیرهایی که نسبت به جنس زن روا میشد از جنس زن تحت عناوین ذیل یاد میکند:
– اُم: ریشه و سرچشمه هر چیز، مادر«واوحینا الی ام موسی ان ارضعیه»83 و به مادر موسى وحى کردیمکه: او را شیر ده.
– حرث: موجب بقاء نسل «نساوکم حرث لکم»84 زنانِ شما کشتزار شما هستند.
– لباس: پوشش حیات «هن لباس لکم وانتملباسلهن»85 آنان براى شما لباسى هستند و شما براى آنانلباسى هستید.
– تسکین: علت آرامش«ومن ءایاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجالتسکنوا الیها»86 و از نشانه هاى او اینکه از] نوع [ خودتان همسرانى براى شما آفرید تا بدانها آرام گیرید.
به موازات نگرشهای ناعادلانهای که در طول تاریخ نسبت به زن وجود داشته است، همواره تفکر و نگرش دیگری نیز در سیر تاریخ، منادی ارزش، فضیلت، کرامت و شخصیت انسانی زن بوده و بشریت را به سوی آن فراخوانده است. این اندیشه که از آغاز آفرینش تا بعثت حضرت محمد)ص) استمرار داشته، دین خداست که رسولان الهی در تمام سرزمینها میان اقوام و فرهنگ ها ترویج کردهاند و کاملترین شکل آن در دین اسلام تجلی یافت.
آيه 7 سوره نساء مي‌گويد: «مردان را از آنچه پدر و مادر و خويشان به جاي

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع ایران باستان، شخصیت حقوقی، یونان باستان، فرمانبرداری Next Entries منابع پایان نامه با موضوع حقوق مالی، قرآن کریم، شخصیت حقوقی، دولت اسلامی