منابع پایان نامه با موضوع برنامه درسی، کتاب درسی، مهارت های زندگی، هدف های آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

شرایط و معیارهای علمی و عملی مد نظر قرار گیرند، امید آن می رود تا یک کتاب خوب ( برای کلیه گروه های ذینفع ) و در راستای اهداف عالی نظام تعلیم و تربیت تهیه گردد.
تصمیم گیری در خصوص اهداف آموزشی که در محتوا و متن اصلی کتاب درسی گنجانده می شود ماحصل فعالیت جمعی و چندبُعدی است که توسط سیاستگذاران و برنامه ریزان آموزشی و مبتنی بر سه ملاک به شرح زیر اتخاذ می شود:
• توجه به ویژگی ها و نیازهای فراگیران نظیر جنبه های مختلف رشد جسمانی، عاطفی، اجتماعی، ذهنی، استعدادها، رغبت ها و تجارب قبلی.
• توجه به ماهیت و ساختار دانش و مواردی همچون اعتبار و حیثیت علم، اهمیت و قابلیت یاددهی – یادگیری، توالی و پویایی.
• توجه به نیازها و تقاضای جامعه مانند جامعه پذیری، فرهنگ پذیری، حفظ وحدت و انسجام، پرورش نیروهای انسانی مورد نیاز مشاغل مختلف و کسب مهارت های زندگی بزرگسالی ( لپیونکا36، 2003 ).

2-2-3-4- ویژگی های کتاب درسی
معیارهای مهم برای تهیه یک کتاب درسی خوب در چهار مقوله اصلی و مقولات فرعی متعدد به شرح زیر تهیه و ارائه شده است که توجه به این نکات در تهیه و آماده سازی کتاب امری ضروری و اجتناب ناپذیر است:
• بعد محتوایی: از جنبه های هدف، نیاز، رویکرد، جهت گیری، گرایشات فرهنگی، قلمرو و توالی و ارتباط واحد درسی؛
• بعد آموزشی: از لحاظ روشنی و قابلیت خوانایی متن به طور انفرادی توجه به ویژگی های یادگیرنده و ابعاد انگیزشی، بعد سنجشی و ارزیابی مطالب، نقش معلم و یادگیرنده، رسانه های آموزشی مناسب؛
• بعد فنی: براساس شاخص هایی همچون هزینه ها، امکانات ویژه مورد نیاز، مولف؛
• بعد فیزیکی: توجه به ابعاد ظاهری نظیر کیفیت و استحکام، جاذبه های هنری ( مارس37، 1997 ).
جنبه های گوناگون ارزیابی کتاب درسی علاوه بر کیفیت کتاب در چهار جنبه محتوایی، رویکرد پرورشی، زبان گفتاری و در نهایت تصاویر کتاب طبقه بندی شده است که در سنجش هر یک از جنبه های چهار گانه فوق، عوامل فرعی متعددی مورد سوال و ارزیابی قرار می گیرد.
همچنین کتاب درسی خوب را می توان از دو بعد ظاهری و محتوایی مورد بررسی قرار داد. در تعیین معیارهای بعد ظاهری کتاب، دو جنبه فنی و هنری قابل ارزیابی است. در بعد فنی ملاک هایی نظیر دوام و استحکام کتاب، قطع و اندازه صفحات، قیمت و قابلیت دسترسی به کتاب و غیره و در زمینه معیارهای مربوط به بعد هنری کتاب درسی می توان به اشکال و تصاویر و نمودارهای جذاب و متناسب، نوع قلم، فونت نوشتار و غیره اشاره نمود که موجب ایجاد انگیزه و اشتیاق به مطالعه در خواننده می گردد.
در بعد محتوایی نیز ملاک های متعددی همچون توجه به ویژگی های و نیازهای فراگیر، ایجاد زمینه مناسب جهت رشد جنبه های مختلف شخصیت نظیر پرورش مهارت های زندگی، مهارت های اولیه، خلاقیت، اعتماد به نفس و غیره ارائه یافته های جدید، معتبر، مهم و متناسب با امکانات و شرایط آموزشی قابل توجه و بررسی است ( فتحی و اجارگاه، 1386 ).

2-2-3-5- معیارهای کتاب درسی
• مطالب و فعالیت های پیشنهادی در کتاب درسی باید بر اساس برنامه مشخص و هدف های آموزشی معین باشد.
• تاکید زیاد مولف و معلم باید روی پروراندن مفاهیم اساسی و روش ها، نه انتقال دادن انبوه واقعیت های علمی باشد.
• مطالب ارائه شده باید با گروه سنی و قوه درک و فهم دانش آموزان متوسط کلاس مطابقت داشته باشد و فرصت های متعدد را برای دانش آموزانی که قابلیت های متفاوت دارند فراهم نماید.
• مطالب و فعالیت های پیشنهادی باید تاکید زیادی روی انگیزش و تحریک حس کنجکاوی بنماید.
• مطالب کتاب یا طرح درسی باید روی یادگیری مستقیم دانش آموزان در تجارب یادگیری تاکید کند و آنان را فعال نماید.
• مطالب ارائه شده حتی المکان با زندگی روزمره و محیط اجتماعی ربط داده شود.
• مطالب ارائه شده به اندازه کافی از فعالیت های علمی برخوردار باشد.
• فعالیت های عملی ارائه شده باید در جهت پرورش برخی مهارت های عملی باشد، نه شرح و مروری بر فعالیت های عملی دیگران باشد.
• مطالب و فعالیت های پیشنهادی باید سلامتی و آسایش روحی دانش آموزان را رعایت کند.
• محتوای کتاب باید توجه دانش آموزان را به اهمیت بررسی های کمی و لزوم دسترسی به منابع متعدد جلب نماید ( دفتر برنامه ریزی و تالیف کتب درسی،1390 ).

2-2-4- برنامه درسی
برنامه درسي پلي است ميان ايده آل ها و انتظارات ( هدف ها )، و واقعيت هايي كه در زندگي مدرسه اي اتفاق مي افتد. به سخن ديگر، برنامه درسي حاصل و تركيب انتظاراتي است از آن چه كودكان بايد ياد بگيرند با آن چه در دنياي واقعيت ها در پرتو صرف وقت بيشتري از زندگي شان در مدرسه كسب مي كنند، اين مقصود مهم علت وجودي مدرسه است ( تقي پور ظهير، 1391 ).
برنامه درسی: از نظر ادری38 و هاروارد نیکلس39 عبارت است از فرصت یادگیری جهت ایجاد تغییرات خواسته شده در دانش آموزان و ارزیابی میزان ایجاد این تغییرات ( میرزابیگی، 1389 ).
میل40 و لوی41 معتقدند که برنامه درسی مجموعه ای از مقاصد درباره ی فرصت های اشتغال افراد تحت تعلیم با افراد دیگر و یا اشیاء ( شامل همه اصلاحات، فرآیندها، تکنیک ها و ارزش ها ) در محدوده زمانی و مکانی معین است ( فتحی و اجارگاه، 1386 ).
برنامه درسی آن نوع محتوایی است که طراحی شده و انتقال داده می شود و شامل ساختار و روش، سازماندهی، تعادل و هماهنگی و ارائه محتوا در کلاس درس است ( کیلی42، 2005 ).

2-2-4-1- نگرش هاي اساسي به برنامه درسي
1) ديدگاه رشد و توسعه فرايند هاي ذهني و عقلي؛ اين ديدگاه مهمترين نقش ها يا كاركردهاي مدارس را عبارتند از: الف) كمك به دانش آموزان براي اين كه چگونه ياد گرفتن را بياموزند. ب) فراهم آوردن فرصت هاي ياد گيري براي شاگردان به منظور تقويت انواع مهارت هاي ذهني.
2) ديدگاه محتواگرا؛ طرفداران اين ديدگاه معتقدند كه كاركرد و نقش اصلي مدرسه تقويت قواي ذهني دانش آموزان و آن دسته از موضوعات درسي است كه ارزش بالاي يادگيري دارند. ديدگاه قبلي فرايند محور بوده ولي منطق گرايي بر محتوا تأكيد داشته و معتقد است مدارس نبايد رسالت پاسخگويي به هر گونه مشكل اجتماعي را عهده دار شوند بلكه كاركرد مدارس انتقال ميراث فرهنگي و فراهم كردن زمينه يادگيري قوي ترين و غني ترين دستاوردها و آثار عقلي بشراست ( ملكي، 1387 ).
3) ديدگاه شاگردگرا؛ شاگرد منبع اطلاعات و محور تهيه و تنظيم برنامه درسي است و معتقد است بايد برنامه هاي درسي را با هماهنگي و هم فكري دانش آموزان تهيه كنند. و اگر برنامه به صورت متمركز طراحي و اجرا شود يقيناً مبتني بر شناخت دقيق نيازها و علايق دانش آموزان و شرايط متنوع آنان نخواهد بود.
4) ديدگاه جامعه گرا؛ در اين ديدگاه نيازهاي جامعه به نيازهاي فرد مقدم شمرده مي شود. و در اين ديدگاه دو نظريه « حال نگر » و نظريه « آينده نگر » وجود دارد.كه نظريه حال نگر معتقد است كه تعليم و تربيت بايد براي تطبيق وضعيت موجود اجتماع سازمان داده شود. ولي ديدگاه آينده نگر معتقد است كه برنامه هاي درسي بايد بر مبناي نيازهاي اجتماع بنا شود ( همان منبع ).

2-2-4-2- عناصر برنامه درسي
برنامه درسي شامل عناصر مختلفي است كه توسط صاحب نظران و متخصصان اين رشته به طور متفاوت ذكر شده تا آنجا كه كودلد43 وكلاين44 برنامه درسي را شامل عناصر زير مي دانند: اهداف و مقاصد، محتوا، مواد و منابع، فعاليت هاي ياددهي و يادگيري – راهبردهاي تدريس – ارزشيابي گروهبندي – زمان و فضا ولي در اغلب موارد معمولاً چهار يا پنج عنصر اصلي مورد توجه قرار مي گيرند كه عبارتند از: هدف، محتوا، روش، مواد و وسايل آموزشي و ارزشيابي را مي توان بيان كرد ( ميرزا بيگي، 1387 ).
هدف: تعیین اهداف آموزشی برای برنامه ریزان درسی ضرورت اساسی دارد. اهداف یک برنامه درسی یا طرح تدریس بیشترین و مهمترین معیارهای برنامه درسی هستند. آن ها باید خطوط راهنمائی اولیه برای تعیین تجربیات یادگیری را برای کاربرد در برنامه درسی فراهم سازند. مقاصد درسی به طور معمول به شکل غایت ها و هدف ها بیان می شود ( هاوس45، 1385 ).
سیلور و الکساندر46 ( 1380 ) معتقد است که باید هدف ها با توجه به 1- معرفت و دانش سازمان یافته، 2- آرمان ها، ارزش ها، نیازها جامعه، 3- نیازهای یادگیرندگان، 4- فرایند یادگیری، تعیین و تصریح شوند.
اهداف نقاطی هستند که به صورت مشخص تعیین می شوند و برای رسیدن به آن نقاط گام های لازم برداشته می شود. اهداف همیشه با توجه به نیازها تنظیم می شوند؛ به دیگر سخن، نخست نیازی احساس می شود، سپس هدفی تنظیم می گردد. اهداف آموزشی، اهدافی هستند که افراد را برای انجام کار یا آگاهی از نحوه ی شکل گیری فعالیتی آماده می سازد ( آقازاده و احدیان، 1386 ).
با وجود این که به ندرت توافق کلی درباره ی هدف های برنامه درسی وجود دارد اما در همه برنامه های درسی پنج هدف کلی که عبارتند از: شهروندی، شغل، خودادراکی، تفکر انتقادی و فرصت های برابر آموزش باید دنبال شود و معتقدند که این پنج هدف می تواند در دو زمینه جای گیرند و در هر دو زمینه باید همیشه در طرح ریزی برنامه ریزی مورد توجه قرار گیرند. هدف هایی که به جامعه و ارزش های آن مربوط می شوند، هدف هایی که به فرد یادگیرنده، استعدادهای وی، نیازها، علائق و توانایی او به جامعه در حال تغییر بستگی دارد ( پارکی47 و همکاران، 2006 ).
منابع ومعیار تعیین هدف:
درمورد منابع هدف های آموزشی دو دیدگاه وجود دارد؛ یکی کسانی هستند که برهمان الگوی تایلر دست به انتخاب هدف می زنند، طبق این الگو غایت های پرورشی یا هدف های کلی آموزش وپرورش از سه منبع مختلف کسب می شوند. این سه منبع عبارت اند از: نیازهای دانش آموزان و دانشجویان، نیازهای جامعه و نظر متخصصان درسی، منظور این است که برنامه ریزان و هدف نویسان آموزش و پرورش هم باید نیازهای یادگیرندگان را در نظر بگیرند هم احتیاجات جامعه را تامین کنند و هم نظر متخصصان موضوع های درسی را در تعیین هدف های که برمی گزینند منظور بدارند. هدف های انتخاب شده از منابع سه گانه بالا موقتی هستند. که باید از دو صافی فلسفه پرورشی جامعه وروان شناسی پرورشی بگذرند تا به صورت هدف های قطعی درآیند ( تقی پور ظهیر، 1391 ).
اما از دیدگاه برخی دیگر از متخصصان برنامه ریزی درسی، که دقیق تر نیز به نظر می رسد، منابع تعیین هدف عبارت انداز:
 1- نظام اعتقادی و ارزشی
2- ماهیت یادگیری
3- ماهیت جامعه
4- ماهیت یادگیرنده
5- ماهیت دانش
مهم ترین تفاوت این دو الگو در این است که دیدگاه اول، فلسفه تربیتی را صافی به حساب می آورد که هدف های کلی را باگذار از آن صافی و فیلتر به هدف های نهایی و آموزشی تبدیل می شود و این نوع نگاه به فلسفه و نظام ارزشی تربیت موجب کم اهمیت جلوه دادن آن می گردد، در صورت که فلسفه تربیتی معیار اساسی برای اهداف به حساب می آید و حتی دیگر معیارها نیز از او الهام می گیرد ( لوی، 1388 ).
در برنامه ريزي درسي بايد ابتدا اهداف هر درس يا موضوع تعيين گردد. معلم بايد از خود بپرسد كه در پايان هر ساعت يا مبحث درسي از دانش آموزان انتظار يادگيري چه مطالب يا رفتارهايي را دارد. اين اهداف ممكن است به حيطه هاي مختلف شناختي، عاطفي، رواني – حركتي و ادراكي بر گردد. دامنه و ابعاد انتظارات وسيع و متفاوت است و بايد قبل از پيمودن مراحل ديگر برنامه ريزي، اهداف كلي و جزئي هر موضوع را مشخص كرد. مدير مدرسه يا معلم بايد بر اهداف و موضوعات درسي هر كلاس آگاهي و تسلط داشته باشد تا بتواند حركت و مسير تعليم و تربيت را تضمين كند. چه بسا غفلت از اهداف سبب هدر رفتن نيروها و امكانات انساني و مادي مدرسه شود. بسياري از معلمين و مديران به علت ناآگاهي از اين اهداف كودكان، نوجوانان و جوانان را به كارهاي غير ضروري و خسته كننده وادار مي كنند. گاهي

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع کتاب درسی، کتاب های درسی، مصباح یزدی، پیشرفت تحصیلی Next Entries منابع پایان نامه با موضوع برنامه درسی، کتاب های درسی، برنامه ی درسی، قابلیت یادگیری