منابع پایان نامه با موضوع بخش کشاورزی، سرمایه انسانی، شاخص قیمت، خرده فروشی

دانلود پایان نامه ارشد

طی سالهای 57-1350 به 2/0 درصد در دو سال اول برنامه پنجم توسعه رسیده است. همچنین بیشترین و کمترین میزان نرخ رشد سرمایه انسانی در بخش کشاورزی مربوط به برنامه چهارم توسعه با 10 درصد رشد نسبت به برنامه سوم توسعه و دو سال اول برنامه پنجم توسعه با 1 درصد کاهش نسبت به برنامه چهارم توسعه است.
3-3-7 نسبت شاخص قیمت تولیدکننده بخش کشاورزی به شاخص قیمت خرده فروشی
تعیین دقیق قیمت‌ها و نرخ‌ تغییر آن‌ها تقریبا در تمامی مسائل اقتصادی، از اجرای سیاست‌های پولی گرفته تا تعیین میزان بهبود اوضاع اقتصادی طی زمان و میان کشورهای مختلف و نیز ارزیابی هزینه‌ها و مخارج دولتی و ساختار مالیات‌ها نقشی اساسی ایفا می‌کند. همچنین تغییر در نرخ قیمتها که منجر به تغییر در هزینه خانوارها میشود، یکی از متغیرهای مؤثر در توزیع درآمد است. شاخص CPI یک تخمین آماری ایجاد شده برای استفاده از قیمت‌های نمونه‌ای که حاکی از نمایندهی ارقامی است که قیمتهایش بصورت دوره‌ای جمعآوری شده ‌است. شاخص قیمتی بخش کشاورزی به قیمت ثابت سال 1376 که در این تحقیق استفاده شده است، نیز از تقسیم ارزش‌افزوده جاری بخش کشاورزی به ارزش‌افزوده به قیمت ثابت سال 1376 در بخش کشاورزی محاسبه شده است. آمار و اطلاعات مورد نیاز از جمله ارزشافزوده به قیمت ثابت و جاری بخش کشاورزی و شاخص قیمت خردهفروشی از بانک مرکزی ایران تهیه گردیده است. شاخص بهای تولید‌کننده را می‌توان به دو بخش کالا و خدمات تقسیم بندی کرد. کالاها و خدمات در شاخص بهای تولید‌کننده در 8 گروه اصلی و سه گروه اختصاصی قرار می‌گیرند. برخی از گروه‌های مهم در این گزارش شامل «کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری»، «ساخت(صنعت)» و خدماتی مانند «حمل‌و‌نقل»، «آموزش» و «بهداشت» است. بررسی‌ها نشان می‌دهد تورم تولید‌کننده در گروه‌های کالایی مانند کشاورزی نسبت به بخش خدمات کمتر بوده است. علاوه بر آن رشد شاخص قیمت محصولات کشاورزی به علت پایین بودن کشش درآمدی محصولات غذایی(با افزایش درآمد معمولا از کالاهای ضروری همچون مواد غذایی کمتر خریداری میشود) در طول زمان با افزایش درآمد و کاهش تقاضا نسبت به شاخص خرده فروشی کل کشور میل به کاهش دارد. همانطور که در جدول 3-2 مشاهده مینمایید نسبت شاخص قیمت تولیدکننده بخش کشاورزی نسبت به شاخص خرده فروشی به غیر از سالهای 62-1358 روند کاهشی داشته است. که ازجمله علت بالا بودن این شاخص طی این دوره را میتوان افزایش تقاضا برای محصولات کشاورزی در زمان جنگ تحمیلی و کاهش بیشتر واردات محصولات کشاورزی نسبت به دیگر کالاها و همچنین تعیین قیمت تضمینی بالاتر محصولات کشاورزی بیان نمود.
3-3-8 فراوانی منابع طبیعی
اقتصاددانان، تاریخ‌نویسان و پژوهشگران علوم سیاسی قرن‌ها است که مجذوب پدیده‌ای به نام پارادوکس فراوانی شده‌اند. پدیده‌ای که طی آن کشورهای دارای وفور منابع طبیعی اغلب نمی‌توانند از این منابع در جهت رفاه و توسعه اقتصادی استفاده کنند بلکه حتی ممکن است دچار تورم‌های رکودی نیز بشوند. نمونه کلاسیک آن کشف و استعمار قاره آمریکا توسط اسپانیا بود که در پی آن مقادیر فراوانی از طلا و دیگر فلزات گرانبها را برای آن امپراتوری به ارمغان آورد، اما با این وجود نتوانست این کشور را از غرق شدن در رکود اقتصادی سیاسی اروپا نجات دهد. به عقیده بسیاری دلیل این زوال، ثروت هنگفتی بود که اسپانیا از آمریکا استخراج کرده بود. بعد از ماجرای طلا در اسپانیا، این پدیده گریبانگیر رونق بسیاری از کالاها در سرتاسر جهان، از کود حیوانی در شیلی گرفته تا فسفر در جزایر نارو و از همه مهمتر نفت شد. اقتصاد کشورهای نفتی چون ایران به شدت به درآمدهای نفتی وابسته است. افزایش درآمدهای نفتی منجر به افزایش واردات در بخشهای مختلف میگردد. افزایش واردات در بخش کشاورزی از طرفی منجر به افزایش ارزش‌افزوده و درآمد روستاییان در این بخش میگردد که به واسطهای واردات نهادهها و کالاهای واسطهای و سرمایهای اتفاق میافتد و از طرفی از طریق واردات محصولات کشاورزی و کاهش درآمد روستاییان منجر کاهش درآمد روستاییان و افزایش نابرابری و فقر روستایی میگردد. براساس آمار جدول 3-2 میانگین نرخ رشد وفور منابع طبیعی(درصد صادرات سوخت از صادرات کالا) طی برنامه عمرانی پنجم قبل از انقلاب اسلامی، سالهای بعد از انقلاب اسلامی و دوران جنگ تحمیلی بالا به ترتیب برابر با 55/94، 72/99 و 61/94 درصد است که از دلایل آن میتوان به شوکهای نفتی در سالهای 52، 58 و 60 که در پی افزایش تقاضای کشورهای صنعتی و چند برابر شدن قیمت نفت بود، دانست. این میزان طی برنامه اول توسعه به 95/91 درصد میرسد که 2 درصد نسبت به دوره قبل(دوران جنگ تحمیلی) کاهش یافته است. همچنین میزان صادرات سوخت طی برنامه دوم توسعه با کاهش 5 درصدی نسبت به برنامه اول توسعه به 07/87 درصد رسید. اما بیشترین کاهش نرخ رشد مربوط به برنامه سوم توسعه که با نرخ کاهشی 7 درصد به 28/80 درصد رسیده است. با وجود توجه ویژه در برنامه چهام توسعه به گسترش صادرات غیرنفتی میزان صادرات سوخت طی این برنامه با افزایش 3 درصدی نسبت برنامه سوم توسعه بیشترین نرخ رشد را در برنامههای دوره مورد مطالعه داشته و به 71/82 رسیده است، اما در دو سال اول برنامه پنجم توسعه میزان صادرات سوخت با 14 درصد کاهش به 63/70 درصد رسید. که میتوان از علل آن به تحریمهای سالهای اخیر بر علیه کشور اشاره نمود.

جدول 3-2: روند آماری عوامل تعیین کننده فقر و نابرابری روستایی
طی دوره 90-1350
شاخص قیمت تولید کننده بخش کشاورزی به شاخص خرده فروشی
فراوانی منابع طبیعی
انباشت سرمایه فیزیکی نسبت به نیروی کار
نسبت سرمایه انسانی به نیروی کار(شدت سرمایه انسانی)
سرمایه انسانی بخش کشاورزی
دوره زمانی
128.60
94.55
6.34
0.02
79.09
1357-1350
150.71
99.72
10.07
0.04
123.52
1362-1358
136.71
94.61
9.17
0.05
123.52
1367-1363
112.11
91.95
9.84
0.07
226.65
1372-1368
106.49
87.07
12.69
0.1
324.74
1378-1374
106.18
80.28
16.91
0.13
462.38
1383-1379
87.05
82.71
20.95
0.17
714.63
1388-1384
90.71
70.63
26.47
0.2
789.14
1390-1389
(ارقام به میلیارد ریال – به قیمت ثابت 1376 – درصد)
مأخذ: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، FAO، WDI
به منظور جلوگیری از اطاله کلام و همچنین دور نشدن از موضوع اصلی، از تحلیل روند آماری سایر متغیرهای فرعی معادلات همزمان چشمپوشی شده و تنها به نمایش روند آماری تعیین کنندههای معادله اصلی فقر و نابرابری بسنده نموده و روند آماری سایر متغیرها در قالب جدول 3-2 طی دورههای زمانی مورد مطالعه آمده است.
جدول 3-3: روند آماری عوامل تعیینکننده انباشت تحقیق و توسعه داخلی و خارجی و سرمایه انسانی طی دوره 90-1350
(ارقام به میلیارد ریال – به قیمت ثابت 1376 – درصد)
نرخ ارز واقعی
نرخ امید به زندگی
شاخص رفاه اجتماعی
انباشت هزینههای آموزش
درآمد ملی سرانه
درجه بازبودن تجاری
دوره
13.81
54.33
105256.9
709.77
86.77
58.31
1357-1350
10.04
54.40
102060.6
1966.28
190.91
39.86
1362-1358
6.78
57.32
107069.8
2569.26
288.3
20.74
1367-1363
22.59
64.95
126715.5
2887.98
104.8
40.26
1372-1368
18.16
68.53
158159.8
2936.32
4145.5
33.78
1378-1374
28.48
70.39
208219.8
2876.91
12497.3
47.32
1383-1379
29
72.15
293872.6
2738.48
35391.7
51.14
1388-1384
21.98
73.29
355262.3
2574.90
57795.7
44.85
1390-1389
مأخذ: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، گمرک جمهوری اسلامی ایران، FAO، WDI
3-4 تصریح الگو و روش انجام تحقیق
در این بخش، با الهام گرفتن از مبانی نظری و مطالعات تجربی و واقعیات جامعه آماری، اقدام به طرح الگوی همزمان فقر و نابرابری روستایی مینمائیم:
3-4-1 عوامل مؤثر فقر نسبی روستایی: از عوامل تعیینکننده فقر روستایی میتوان به ضریب جینی روستایی مطابق با مطالعات آلن و کولیبالی(2009)، صامتی و کرمی(1383)، سرایلو و همکاران(1390) و دیگران اشاره نمود. در سال‌های اخیر و بعد از عنوان شدن طرح كاهش فقر در جهان، چگونگی توزیع درآمد بیشتر از قبل مورد توجه قرار گرفت، زیرا در دنیای امروز بزرگ‌ترین عامل ایجادكننده‌ فقر نه كمبود درآمد بلكه توزیع ناعادلانه‌ آن است. از دیگر عوامل مؤثر بر فقر روستایی همچنین انباشت تحقیق و توسعه داخلی و خارجی که در مطالعات آلستون(2007)، فن(2003)، متاکناوات و همکاران(2003)، زانگ و همکاران(2003)، سرایلو و همکاران(1390) و باقرزاده و کمیجانی (1390) به آن پرداخته شده است، میتوان نام برد. تحقیقات کشاورزی راهبردی مناسب برای افزایش تولید و عرضه محصولات کشاورزی است و از این رو در افزایش درآمد روستاییان مؤثر است. هاگبلاد65 (2007) سه دلیل اصلی برای سرمایهگذاری در تحقیقات بخش کشاورزی را نقش این بخش در »پایداری رشد«، » کاهش فقر« و »رشد اقتصادی « میداند (حسینی و شهبازی، 1393).
همچنین به پیروی از مطالعلات آلن کولیبالی(2009)، متاکناوات و همکاران(2003)، رز (2003)، فن و همکاران(2002)، جرجرزاده (1391)، صادق بختیاری (1389)، صامتی و کرمی (1383)، سرایلو و همکاران(1390)، مؤمنی و همکاران(1388)، خالدی و حقیقت نژاد شیرازی(1391)، به بررسی سرمایه انسانی، فراوانی منابع طبیعی و شدت انباشت سرمایه فیزیکی به عنوان مؤثر بر فقر روستایی پرداخته شده است.
3-4-2 عوامل مؤثر بر ضریب جینی روستایی: به پیروی از مطالعات مریلاتو و همکاران (2011)، فن (2007)، زانگ و فن (2005و2003)، فن و همکاران (2002) و باقرزاده و کمیجانی (1390) به بررسی انباشت تحقیق و توسعه داخلی و انباشت تحقیق و توسعه خارجی و سرمایه انسانی بر توزیع درآمد روستایی میپردازیم. انتظار این است که افزایش تحقیق و توسعه رشد در بخش کشاورزی و درآمد روستاییان را افزایش دهد اما تغییرات توزیع درآمد روستایی بستگی به توزیع منافع حاصل از رشد و بکارگیری فناوریهای نوین بخش کشاورزی توسط روستاییان به ویژه اقشار کمدرآمد دارد و انتظار میرود در صورتی که توزیع زمین عادلانه باشد و شرایط بکارگیری فناوریهای نوین برای همه اقشار روستایی فراهم باشد نابرابری روستایی را کاهش دهد و در غیر اینصورت بکارگیری فناوریهای نوین توسط اقشار پردرآمد روستایی نابرابری درآمد را افزایش میدهد.
چنانچه شاخص تولیدکننده بخش کشاورزی نسبت به شاخص خرده فروشی کل کاهش داشته باشد منجر به افزایش هزینه و کاهش درآمد روستاییان میگردد. نسبت شاخص تولیدکننده بخش کشاورزی به شاخص قیمت خرده فروشی از مؤلفههای مؤثر بر توزیع درآمد روستایی است و همانطور که در فصل دوم تشریح شد افزایش در نسبت شاخص تولیدکننده بخش کشاورزی به شاخص خرده فروشی منجر به افزایش درآمد روستاییان و کاهش نابرابری روستایی میگردد.
همچنین با پیروی از مطالعه جانکیسا و همکاران (2011) به بررسی سرمایه انسانی در بخش کشاورزی بر فقر و نابرابری روستایی میپردازیم. کاهش فقر و نابرابری، عمدتاً توسط تحولات دانش و فناوری و سرمایه انسانی توضیح داده میشود در نتیجه در جریان کاهش فقر، ارتقاءی دانش بشری و توسعه سرمایه انسانی نقش ویژهای داشته است. تاکنون هیچ فرآیند تولیدی اختراع نشده است که به کار انسانی نیازمند نباشد. بنابراین هیچ تولیدی بدون مشارکت انسان صورت نمیگیرد. اما مشارکت عامل انسانی در طول فرآیند توسعه و تکامل تاریخی جوامع، با تغییرات کمی و کیفی کار انسانی در تولید روبه رو بوده است. بدین معنا که در مراحل اولیه، انسان بدون ماشین و حتی بدون ابزار به تولید اشتغال داشته و در

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع ضریب جینی، توزیع درآمد، جنگ تحمیلی، تعدیل اقتصادی Next Entries منابع پایان نامه با موضوع بخش کشاورزی، تحقیق و توسعه، سرمایه انسانی، انقلاب اسلامی