منابع پایان نامه با موضوع ایران باستان، شخصیت حقوقی، یونان باستان، فرمانبرداری

دانلود پایان نامه ارشد

و اذن شوهر، غالبا با دریافت مهر انجام میشد. رفتاری که عرب با زنان داشت، ترکیبی از رفتار اقوام متمدن و اقوام متوحش بود.
یکی از رسومات غلط عصر جاهلی این بود که پسر متوفا میتوانست همسر او را- اگر مادرش نبود- مانند اموالش به ارث ببرد. اگر این زن زیبا بود،خود با او ازدواج میکرد و اگر تمایل به او نداشت،میتوانست او را به ترویج دیگران درآورد و مهریه را برای خود دریافت کند یا او را زندانی میکرد تا پس از مرگ، اموالش را به ارث برد. از دیگر سنتهای ناپسند آن عصر، این بود که هر گاه مردی از زن مرد دیگر خوشش میآمد، همسر او را با همسر خود معاوضه میکرد.14
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان اشاره میکند که: «هنوز رسوم جاهلیت در جامعه رواج دارد»؛ مثلا در جامعه کنونی، وقتی مردی آلوده شود، بستگان مرد احساس ننگ نمیکنند؛ ولی اگر زنی آلوده شود، چه بسا اقدام به قتل او کنند؛ البته احساس ننگ باید باشد؛ اما مشترک و نه متفاوت.15
2-2-3- ایران باستان
وجود فاصله طبقاتی در ایران قبل از اسلام، زنان را به دو گروه طبقه اشراف و طبقه نازله تقسیم کرد. وجود زن در ایران قدیم، در دوره دوم تحول تاریخی واقع شدند، به طور کلی شخصیت مستقل اجتماعی و مالکیت نداشتند و تنها فرق بین این دو طبقه از زنان، در امکانات مادی و کیفیت التذاد آنها بود و مرد هم چنان بر آنان تسلط کامل داشت. از مدارک موجود معلوم میشود که تعدد زوجات در ایران قدیم مجاز، و عملا دایر مدار توانایی مرد بوده است. در ایران، فقط فرزندان ذکور ارزش داشتهاند و برای دختران اهمیت قایل نمیشدند و معمولا از ارث هم محروم بودهاند.16
حقوق زن در ايران باستان فراز و نشيب های فراواني را طي نموده است. هر چند اين اعتقاد وجود دارد كه شخصيت زن در دوره‌ي پادشاهان هخامنشي یا در دوره‌ي ساساني رو به پيشرفت بوده، اما بر اساس مستندات موثق، زن در اين دورهها، خصوصاً در دوره‌ی ساسانی از هيچ جایگاه و یا اهلیت حقوقی برخوردار نبوده است. بدين‌ معنا كه او به عنوان يك انسان داراي حق نبود و كاملاً به صورت يك شي با او برخورد مي‌شد كه ميتوانست مال كسي يا حق كسي باشد و خود زن حقوق مالي نداشت.17
زن در سلسله مراتب خانوادگي تحت سرپرستي و قيموميت رييس خانواده بود که ميتوانست هر كسي باشد: پدر باشد يا شوهر و در صورت مرگ آنها جانشين ايشان رييس خانواده داراي اختيارات وسعي بود كه اين اختيارات به ندرت محدود ميشد و تمام هدايائي كه گاهاً به زن داده ميشد، يا مالي را كه زن با كار و تلاش خود به دست ميآورد همه متعلق به رييس خانواده بود و زن از اموال خود نصيب نميبرد. قوانین بسیار دیگری نیز وجود داشت که حق زن را در امرمالکیت محدود میکرد مثلا اگر شوهری صله، جهیزیه و سایر اموال زن را در دوران زنا شویی به نحوی تصرف یا خرج میکرد هنگام طلاق الزامی نداشت که عین آن ویا بهای آن را به زن مطلقه خود بازپس دهد اگر به زنی ارمغانی یا ارثی تعلق میگرفت، شوهر میبایست خود را رسما بعنوان قیم قانونی او معرفی نماید. 18
در مشرق زمین و ایران قدیم نیز وضعیت کمابیش چنین بوده است که دختر در انتخاب شوهر حق اظهار نظر نداشته است، بلكه بايد صد در صد متابعت كند. در جامعه ايراني به دلايل نژاد پرستانه، ازدواج با بيگانه ممنوع بوده است. و افراط در اين مسئله، كار را به جايي كشانده است كه براي رهايي از بن بست، ازدواج با محارم مشروع تلقي شده است. ازدواج بهرام چوبين با خواهرش گرديه، نمونه اي از آن است.
از سوي ديگر طلاق، بدون هيچ مصلحت شرعي و عقلي و رعايت طرفين امكان پذير بوده است، درايران قديم نيز مثل روم و يونان، مرد در استفاده از عوايد ملكي و يا دستمزد زنان – حتي بر خلاف رضايت زن – كاملا مختار بوده است، زيرا زن هيچ حق مستقل اقتصادي نداشته است.19
«در ارتباط با ارث، سهم پسری که از پادشاه زن زاده میشد«بهر»خوانده میشد که واحد سنجش سهم الارث بود. بر این اساس سهم دختری که از پادشاه زن متولد میشد نصف مهر بود». 20
«چکر زن»یا زن مقام دوم از ارث محروم بود بیوهزن خود سالار یعنی زنی که زناشوییاش با اجازه پدر یا قیم نبوده از شوهر خودش که بیوصیت مرده بود ارث نمیبرد وبالاخره دختری که یگانه فرزند بود ثلث اموال پدر را به ارث میبرد».21
زندگي زناشويي نيز زير نفوذ شديد موبدان بود. دختر را در سن 9 سالگي با شوهري كه برايش انتخاب مي‌شد، به عقد ازدواج فردي درآورده و اگر پذيرش شوهر به مدت طولاني با اكراه از سوی زنی روبرو مي‌شد، كيفر او مرگ بود. آنچه از تاريخ غمبار دوره ساساني استخراج مي‌گردد، شرايط دگرگونی و وضعيت نامطلوب را حکایت می‌نماید.22
در ایران باستان، به دلیل وجود طبقات اجتماعی مختلف، وضع زن نیز متفاوت بود. زنان اشراف و بزرگان از حقوق بیشتری در مقایسه با دیگر زنان برخوردار بودند ولی زنان طبقات پایین، وضعی مانند دیگر جوامع داشتند و حتی از حقوق اولیه انسانیشان محروم بودند.23 در ایران‌ قبل‌ از اسلام‌ نیز زنان، شخصیت‌ اجتماعی‌ و صلاحیت‌ معاملات‌ حقوقی‌ نداشته‌اند و رأی‌ مرد دربارة‌ آنها نافذ بوده‌ است. زنان، حق‌ رأی‌ و اختیار و تشخیص‌ خیر و شر در زندگی‌ خود نداشته‌ و نفوذ مطلق‌العنان‌ مرد، طاقت‌فرسا بوده‌ است. »24
زن در تمدن ساسانی شخصیت حقوقی نداشته است و پدر و شوهر اختیارات بسیار وسیعی در دارایی وی داشتهاند. هنگامی که دختری به پانزده سالگی میرسید و رشد کامل کرده بود، پدر یا رئیس خانواده مکلف بود او را شوهر دهد دختری که به شوی میرفت دیگر از پدر یا کفیل خود ارث نمیبرد و در انتخاب شوهر هیچ گونه حقی برای او قائل نبودند. اما اگر در سن بلوغ، پدر در زناشویی وی کوتاهی میکرد حق داشت به ازدواج نامشروع اقدام بکند و در این صورت از پدر ارث نمیبرد.25 به طور کلی میتوان گفت وضع زن در ایران باستان نسبت به دیگر جوامع متمدن آن روز بهتر بود. هرچند جایگاه واقعی خود را نداشت و رفتار مناسبی با او نمیشد.26
2-2-4-یونان باستان
در یونان قدیم، زن شخصیت انسانی نداشت و به آسانی، خرید و فروش یا هبه میشد یونانیها، زن را موجودی شیطانی میدانستند.27 به همین دلیل، زن درتمدن بزرگ یونان جایگاهی نداشت زن در اندرون خانه به سر می برد،بدین معنا که کوشکی در طبقه فوقانی خانه به اوتخصیص داشت، او در خانه زندانی بود، نمیتوانست در زندگی اجتماعی سهیم باشد.28
از اینرو در یونان و روم باستان که رژیم بردگی حاکم بوده، بالطبع با زنان هم برپایه این گفتار ارسطو نسبت زن به مرد مثل نسبت غلام به مولی است رفتار میکردند.
«گوستاولوبون فرانسوی میگوید: یونانیان عموما زن را موجودی پست میدانسته که تنها برای ادامه نسل و کارهای خانه به درد میخورد واگر زنی بچه ناقص و بدقواره میزائید زن را میکشتند» «مسیوتروپلنگ مینویسد:«زن بیچاره که در اسپارت فرزند نیرومند وشایسته برای جنگ نمیزائید او را میکشتند» و نیز مینویسد«اگر زنی بسیار فرزند میآورد مردان دیگری آن را به عنوان عاریه از شوهرش میگرفتند تا از آنها نیز برای وطن فرزند بزاید تمام قانونگزاران قدیم نیز مانند همین رفتار خشونتآمیز را نسبت به زن معمول داشتهاند از آن جمله قانون هندیها میگوید: قضاوقدر حتمی طوفان، مرگ، جهنم، افعی، زهر کشنده، مار گزنده آتش سوزان هیچکدام از زن بدتر نیست؛ نظریه توریه نیز نسبت یه زن بهتر از نظریه هندیها نیست از آن جمله در سفر جامعه میگوید: زن تلختر از مرگ است و نیز میگوید: مردی که نزد خدا صالح و شایسته است کسی است که زن نداشته باشد؛ میان هزار مرد یک مرد شایسته پیدا میشود، ولی میان تمام زنان عالم، یک زن هم یافت نمیشود. تمام قوانین هندو یونان و روم و همچنین قوانین فعلی زن را در زمره کنیزان و کودکان محسوب داشتهاند از آن جمله در قانون منو میگوید: زن در کوچکی مطیع پدر و در جوانی مطیع شوهر و در بیوهگی مطیع پسران و اگر پسری نداشته باشد، مطیع خویشان باید باشد، یعنی نمیشود اختیارش را به خودش واگذار کرد و قوانین روم و یونان نیز نظیر این را میگویند.29
در یونان منظور از ازدواج بقای نسل بوده و اگر زنی پسر به دنیا نمیآورده و عقیم بوده، طلاق دادن او منعی نداشته است. بقای خانواده را فقط در وجود اولاد ذکور میدانستند و قرابت حقوقی زمانی بود که دو نفر در پرستش خدایان خانواده، به حد مشترکی میرسیدند. در یونان نیز زن شخصیت حقوقی و اجتماعی نداشت و شوهر میتوانست او را به هر که بخواهد، قرض دهد.30
زنان طفیلی مردان به حساب میآمدند. به همین جهت زن در تصمیمگیری و رفتار خود استقلال نداشت. بلکه تحت سرپرستی مرد بود. همه این ملتها طفیلی بودن زن را تنها در منافعشان میدانستند و حکم میکردند اگر زنان کار نیکی میکردند، پاداش آنها به کیسه سرپرست آنها میرفت حال و وضعش مراعات نمیگردید در تمام این قوانین زن در این دیدگاه، موجودی است ضعیف و جزیی از جامعه؛ اما جزیی ناتوان و نیازمند به قیم. با این دید، به او نگاه میکردند که موجودی مضر، و مانند میکروبی است که طبیعت جامعه را تباه میکند مساله ازدواج و طلاق نیز در یونان و روم نزدیک به هم بود. در هر دو قوم، چند همسری روا بود. اگر زن از یکی بیشتر میشد، یکی از آنها، زن رسمی و بقیه غیر رسمی بود.31
در یونان باستان نیز زن، در اختیار مرد بود و او مجاز بود، هر گونه رفتاری را با زن انجام دهد و زن از هرگونه حقوق انسانی و منافع اقتصادی محروم بود.32 پس از سالها و قرنها تلاش، زن از آن پندارهای پست و غیرانسانی خارج شد و جایگاهی شایسته به دست آورد، ولی این تلاشها نیز نتوانست زن را به مقام واقعی خود برساند؛ زیرا به تدریج، زن مظهر فساد و فحشا و ارضاکنندهی شهوت مردان گردید.33
2-2-5-روم
زنان از هنگام تولد تا روز مرگش همواره تحت قیمومت قرار داشت، یعنی از بچگی تا سن بلوغ و از آن پس تمامی دوران زندگی بزرگسالیاش زیر سلطه پدر یا شوهر میگذشت دو گونه ازدواج وجود داشت: ازدواج اجباری و ازدواج اختیاری که مستلزم توافق و تایید پدر بود. پیمان ازدواج اجباری،زن را به رفتن به خانه شوهر و فرمانبرداری از وی مجبور میکرد. زن رومی با به سر بردن زیر دست شوهر در مقابل قانون عاجز بود. تا قرن سوم پس از میلاد،ازدواج اجباری همهگیره شده بود،اما از آن پس این شکل ازدواج که در آن،زن تمامی حقوق خود را از دست میداد منسوخ شد.34
«در روم سرنوشت و حقوق زنها با ملل ايران باستان، هند قديم و سرزمين اعراب جاهليت اندك تفاوت داشت. در ازدواجهائي كه به رسم sime manu)) صورت ميگرفت زن اختيار داشت كه بدون رضايت شوهرش، از او جدا شود. يعني خود را مطلقه نمايد. اما در ازدواج از نوع( cummanu) حق طلاق فقط و فقط منحصر با مرد بود، در مورد جهيزيه زن، تا زماني كه زن وشوهر با هم زندگي ميكردند، جهيزيه در اختيار شوهر قرار داشت، ولي اگر طلاق واقع ميشد، در اين صورت، جهيزيه به زن برگردانده ميشد. در روم، مرد حاكم مطلق و بي چون و چراي زن و خانواده خويش بود، مرد اختيار مرگ و زندگي زن خود را در دست داشت. بدين معنا كه اگر زن مرتكب جنايتي ميشد، شوهرش ميتوانست او ر ا اعدام كند«كاتن» يكي از روميان قديم ميگويد: شوهربر زن خود حاكم است و اختيارش را حدي نيست.هر چه میخواهد میتواند اگر از زن خطایی سر بزند او را جزا ميدهد؛ اگر شراب بياشامد محكومش ميكند، و اگر بي ناموسي كند او را ميكشد. بنابراين زن در روم همانند كنيزي بود كه هيچ قدر و منزلتي در اجتماع نداشت».35
به اعتقاد روميان زن موجود نانالغ و رشد نيافته بود، در خانواده‌های‌ رومی، قرابت‌ و خویشاوندی‌ رسمی‌ و حقوقی‌ جز بین‌ مرد با مرد، معنا نداشت‌ و بین‌ زن‌ با مرد یا زن‌ با زن‌ خویشاوندی‌ حقوقی‌ وجود نداشت میراث‌ پدر فقط‌ به‌ پسرانی‌ می‌رسید که‌ فرزند حقوقی‌ او بوده‌اند و عموم‌ دختران‌ و پسرانی‌ که‌ اخراج‌ یا آزاد می‌شدند و نیز زن‌ متوفی‌ حقی‌ در میراث‌ نداشتند.»36در حقوق روم قديم، زنها با حوادث گوناگوني مواجه بودند به نحوي كه اگر زن متهم به جرم ميشد، شوهرش حق دادرسي و مجازات او را داشت و نياز به مراجعه به محكمه نبود. شوهرش ميتوانست زن خود را به مرگ محكوم كند. اين امر در عرف و قانون آن زمان وجود داشت. شوهر اختيار

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع قانون مدنی، حقوق زنان، تعدد زوجات، حقوق مدنی Next Entries منابع پایان نامه با موضوع عقد ازدواج، حقوق اجتماعی، حقوق انسان، تعدد زوجات