منابع پایان نامه با موضوع اکولوژی اجتماعی، مکتب شیکاگو، اعمال مجرمانه، سبک زندگی

دانلود پایان نامه ارشد

توجه به تبیین عوامل جغرافیایی و کالبدی – فضایی مؤثر در بروز جرم، نظریههای مکتب شیکاگو و کانون جرمخیز به عنوان مبانی نظری این پژوهش مورد بررسی قرار میگیرد.
از ديدگاه نظري، سابقهي نگاه علمي به موضوع جرم در ارتباط با محيط شهري براي نخستين بار به مكتب جامعه شناسي شيكاگو برميگردد. دانشمندان مكتب جامعهشناسي شهري شيكاگو، جرايم شهري را در محيطهاي شهري با توجه به ويژگيهاي اقتصادي، اجتماعي و كالبدي مناطق مختلف شهر مورد بررسي قرار دادند و بر این باور بودند كه رفتار ساكنان شهري در قالب محيطهاي شهري قابل مطالعه است و ويژگيهاي اجتماعي و اقتصادي و كالبدي در جرم زایی منطقه تأثير دارد (موسوی، 1378: 92). از نظر اين مكتب شهر در آن واحد هم يك نظام پيچيده از افراد و نهادهاي وابسته به هم است و هم يك نظم اجتماعي كه در آن پديد آمدن خرده فرهنگها و بیگانه گرایی، زمينههاي مساعدي يافته است. در اين ديدگاه شهر همچون پهنههاي جغرافيايي در نظر گرفته ميشد كه در آن همانند پديدههاي گياهي و حيواني، تقسيمبنديهاي متفاوت و فرايندهايي چون تهاجم، همزيستي، جايگزيني، استيلا، رقابت و همگون سازی وجود دارد. انگيزههاي اصلي اين مكتب رشد سرسامآور جمعيتهاي شهري و ورود مهاجران و مشكلات آن‌ها و به طور كلي معضلات روزافزون اجتماعي در شهرها بود (فکوهی، 1385: 81). رابرت پارك بنیان‌گذار مكتب بومشناسي انساني، شهر را به مثابه آزمايشگاهي براي تحقيق و تفحص رفتار انساني پيشنهاد ميكند (افروغ، 1377: 95). پاتريك گدس از ديگر افرادي است كه در زمينه اكولوژي انساني در سال 1920 به مطالعه شهر و نواحي اطراف آن پرداخت. ابركرامبي و جفرسون از افرادي هستند كه مفاهيم اكولوژيكي را در تمامي زمينه هاي شهري به كار بردند و بر وابستگي انساني و محيط شهري تأكيد كردند. از ديگر پيروان اين مكتب می‌توان به ارنست برگس اشاره كرد. وي متابوليسم اساسي شهر را در مفهوم تحرك جستجو ميكرد و معتقد بود اين امر سبب پدید آمدن فرايندهاي چرخه ای و پيوسته از سازمان زدايي و تضادها و در كنار آن‌ها انطباقها و باز انطباقها می‌شود كه ميان افراد، نهادها و فضاها در جريان است. بدين ترتيب در شهرها شاهد تفاوت‌هایی هستيم كه گروههاي مختلف را به وجود آورده‌اند. جدا شدن گروههاي اجتماعي و اقتصادي از يكديگر به آن‌ها محل مشخصي در شهر می‌دهد و حاصل اين فرايند شخصيت گرفتن پهنههاي خاصي از شهر است كه به همين دليل افراد و فعاليتهايي را به خود جذب يا از خود دفع می‌کند. افراد بر اساس تقسيم اقتصادي مشاغل، طبقات اجتماعي و گروههاي فرهنگي در شهر جاي ميگيرند و ممكن است موقعيت برخي از آن‌ها با يكديگر متعارض باشد .بنابراين برگس معتقد است تحليل مشكلات شهري از جمله انحرافات اجتماعي و بزه کاری جوانان را بايد از خلال تبلورهاي فضايي آن‌ها انجام داد (افروغ، 1377: 183- 188). جامعهشناسان مکتب شیکاگو به مطالعه رابطه بین ساخت فیزیکی شهر با نظام اخلاقی پرداختند و رابطه نرخهای جرم و بزه کاری نظیر خودکشی، طلاق، فحشاء و … را با فضای طبیعی درون شهر مطالعه نمودند. هدف آن‌ها درک تأثیر عوامل اجتماعی و بومشناسی بر بی سازمانی اجتماعی و رفتار انحرافی بود (فکوهی، 1383). تحقیقات مکتب شیکاگو اسکان شبانهروزی آن دسته از جوانان و نوجوانانی که از مناطق مختلف شهر به دادگاه ویژه این افراد ارجاع شده بودند، را برنامهریزی کرد. این مطالعات نشان داد که توزیع بزه‌کاران در اطراف و اکناف شهر با یک الگوی نظامدار تناسب دارد. نرخهای بزه کاری در بین افراد طبقه پایین در محلات قدیمی شهر در بالاترین حد امکان بود و در مناطق مرفهتر کاهش مییابد. همچنین، الگوی کاهش نرخهای بزه کاری، به موازات افزایش فاصله از اهالی ساکن در محلات قدیمی شهر، در ارتباط با گروههای نژادی یا قومی ملاحظه گردید (Akers, 2004: 159-160).
علاوه بر نظریههای مرتبط با مکتب شیکاگو، مبانی نظریهای این پزوهش جهت شناسایی نواحی جرمخیز و ارائه راهکارهای اساسی در زمینه کاهش جرم متکی بر نظریه کانونهای جرمخیز است. واژه مکانهاي جرم خيز براي اولين بار توسط شرمن30 ، گارتين31 و برگر32 و براي تحليل مکاني بزه کاری مورد استفاده قرار گرفت. اين واژه، به معناي يک مکان يا محدوده جغرافيايي است که ميزان بزه کاری در آن بسيار بالاست. محدوده اين مکان می‌تواند بخشي از يک شهر، محله، چند خيابان مجاور هم و حتي ممکن است يک خانه يا مجتمع مسکوني باشد (کلانتري و همکاران، 1389: 148). مرکز کاهش بزه کاری متعلق به وزارت کشور انگلستان، « کانون‌های جرم خيز» را اين گونه تعريف می‌کند: ناحيهاي جغرافيايي که در آن وقوع بزه از حد متوسط بالاتر است و يا ناحيه اي که وقوع بزه کاری در آن در مقايسه با توزيع جرم در کل ناحيه متمرکزتر است. مطابق اين تعريف «کانون‌های جرم‏خيز» محدوده هاي مشخص و معيني هستند که سهم زيادي از کل جرايم در کل محدوده مورد مطالعه را در خود جاي داده‌اند (کلانتري و همکاران، همان: 44). برخي در تعريف مکان‌های جرمخيز، آن را معادل مکانهاي کوچک با تعداد جرم زياد قابل پيش بيني ، حداقل در يک دوره زماني يک ساله دانسته‌اند. طبق اين نظريه محدوده يا نقاط خاصي از شهر، به دليل وجود برخي عناصر کالبدي، اجتماعي و اقتصادي، داراي نرخ جرم بالايي است. برخي گذرها و حواشي شهر نيز داراي اين خصوصيت هستند (جعفريان و شايسته زرين،1388: 96-97). بسياري از صاحب نظران و از جمله طرفداران نظريه فعاليت روزمره، دليل توزيع مکان‌های تمرکز بزه کاری در محدودههاي خاص جغرافيايي را هم گرايي و ترکيب سه عامل زير دانستهاند که موجب شکلگيري کانون‌های جرم خيز می‌شوند: الف) وجود اهداف مجرمانه، ب) وجود بزه‌کارانی که انگيزه و توان مهارت کافي براي انجام عمل مجرمانه را دارند؛ ج) نبود مراقبت و کنترل مناسب براي مقابله با اقدامات مجرمانه از سوي مردم و مسئولان. در نقطه مقابل، برخي از انديشمندان عامل اصلي شکلگيري کانونهاي جرمخيز را به اين نکته مهم نسبت ميدهند که مجرمان همانند ساير مردم به زندگي و کار و تفريح در سطح شهر مشغول هستند و در حين انجام امور روزمره درصدد ارتکاب عمل مجرمانه هستند و طبيعي است افراد يا اشيايي که در مجاورت محل کار يا زندگي و فعاليت اين بزه‌کاران قرار دارند، بيشتر در معرض بزه کاری قرار می‌گیرند؛ و به عکس افراد يا اموال يا به عبارت ديگر اهداف مجرمانهاي که در محدودههاي دورتر واقعاند کمتر در معرض اقدام مجرمانه اين بزه‌کاران قرار دارند. بدين ترتيب محدودههاي جرمخيز شهري عمدتاً در محلهايي شکل ميگيرند که در مجاورت و نزديکي محل سکونت يا فعاليت و يا تفريح بزه‌کاران قرا دارند (کلانتري و همکاران، 1389: 44). به طور کلی در این مطالعات چگونگی پیدایش، کیفیت و نحوه پراکندگی اعمال مجرمانه در محدوده جغرافیایی شهر مورد بررسی قرار می‌گیرد و به کمک نمایش فضایی اعمال مجرمانه و تلفیق این اطلاعات با دادههاي مکانی محل ارتکاب جرایم و شاخصهاي اجتماعی، اقتصادي مجرم و محل سکونت او، امکان شناسایی کانونهاي جرمخیز33، پیشبینی محلهاي احتمالی وقوع ناهنجاري در محدوده شهر فراهم میشود. در نهایت این اطلاعات به شکل موثري میتواند به کاهش میزان جرایم در سطح شهر و پیشگیري از بزه کاری و افزایش ایمنی کمک نماید (کلانتری، 1380: 64).
2-3-1- نظریات مکانی جرایم شهری
اولین مطالعات جغرافیای بزهکاری در شهرها به شیوه علمی از نیمه اول قرن نوزدهم و با بهرهگیري از اندیشههای اکولوژی اجتماعی (کارهای اولیه کتله وگری) شروع و توسط محققین و دانشمندان مکتب اکولوژی اجتماعی شیکاگو در اوایل قرن بیستم (شاو و مک کی) ادامه یافت. اما از چند دهه قبل خصوصاً از سال 1990 به بعد و با رشد شتابان شهرها و افزایش بی رویه جرم و جنایت در آنها توجه و علاقه زیادی نسبت به بررسیهای مکانی جرایم شهری شکل گرفت و همین امر موجب شد تا ابزارهای تحلیل فضایی توسعه یافته و نظریات و رویکردهای مکانی جدیدی در این زمینه مطرح گردد.
نظریه‏های مکانی به تشریح و تبیین این امر می‏پردازند که چرا رویدادهای جرم در مکان های ویژه‏ای اتفاق می‏افتند. آنها به جرایمی می پردازند که در پایین ترین سطوح تحلیل – مکان های ویژه- رخ می دهند. آنها به بررسی وقایع و پاسخ به این پرسش می پردازند درچه مکان هایی دزدی و جرایم اتفاق می افتد و” درچه مکانهایی این پدیده رخ نمی دهد؟”پدیدة جرم در این سطح به عنوان “نقاط” اتفاق می افتند، به گونه‏ای که واحدهای مناسب تحلیل مشتمل برآدرس ها، گوشه های خیابان و سایر مکان های کوچک می باشند که نوعاً روی نقشه ها به عنوان “نقطه”نمایش داده می شوند. اقدامات پلیس که آدرس‏های دقیق رامشخص می سازند دراین سطح بسیار دقیق می باشد.
جدول شماره 2: تمرکزهای نقاط جرم خیز، شواهد، نظریه و علل
تمرکز
الگوی نقشه
بعدهندسی
نظریه ها
علل محتمل
مکان-در آدرس‏های ویژه، گوشه‏ها یا سایر مکان ها
تمرکز نقاط مکان های اندکی جرم خیزند و بسیاری ازمکانها یا دارای جرم کمی هستند و یا اینکه اصلاً جرم در آنها اتفاق نمی افتد. مکانهای تکراری جرم اغلب به صورت متمرکز می‏باشند.
صفر؛تمرکز در نقاط
نظریه فعالیتهای روزمره؛ مدیریت مکان
مدیریت رفتار در مکان ها
در میان قربانیان
اغلب با مکان های جرم خیز تکراری تمرکز خود را ازدست می دهند. اگرقربانیان درمکان ها، روی خیابانها یا در مناطق متمرکز شده باشند، تنها در آن صورت روی نقشه نمایان هستند.
صفر،یک یادو؛تمرکزدرنقاط،خطوط و مناطق
نظریه فعالیت های روزمره سبک زندگی
مسیرهای قربانیان و انتخاب های سبک زندگی
خیابان- به موازات یک خیابان یا بلوک
تمرکز خطی به موازات خطوط مسافری، شمار اندکی از بلوک ها جرم خیزند و بسیاری از بلوک ها به صورت اندک جرم در آنها اتفاق می افتد.
یک؛ تمرکز به موازات خطوط
نظریه تحقیق بزهکار
الگوهای حرکت بزهکار و تمرکزهای هدف
منطقه- مناطق محله ای
تمرکز چندین بلوک منطقه راتحت پوشش خود قرار می دهد
دو؛تمرکزدرمناطق
نظریه نابسامانی اجتماعی،ونظریه های اکولوژیک مربوط به جرم؛نظریه های فرصت
اثربخشی جمعی درسطح پایینی است، افتراق اجتماعی، تمرکز جوانان، عدم سرمایه گذاریهای اقتصادی، تمرکز اهداف جرم
2-3-1-1- اکولوژی انسانی
اکولوژی از کلمه یونانی (اویکوس) به معنی مسکن، محل زیست و خانه و (لوگوس) به مفهوم دانش آمده است در سال 1868 عنوان اکولوژی به وسیله ارنست هاکل که به پدر اکولوژی گیاهی معروف است مطرح شد (شکویی، 1369 : 5).
در تعریف اکولوژی انسانی، آن را علم شناسایی روابط متقابل میان انسان و محیط ذکر نمودهاند که همان تعریف سنتی جغرافیایی انسان، طبیعت و روابط متقابل این دو را نشان میدهد. و بی جهت نیست که « هارلن باروز » جغرافیدان معروف، جغرافیا را علم اکولوژی انسانی میداند (همان: 5).
در سال 1965 عنوان اکولوژی تطبیقی به وسیله (اف اي سویتزر) به مثابه یک مدل برای آگاهی از تفاوتهای اکولوژیکی به کار گرفته شد. هدف از روش تطبیقی، آگاهی از تفاوتهای اکولوژیکی محلات شهری بود. مراد از اکولوژی تطبیقی، به کارگیری اصول و شاخصهایی است که در شناخت زندگی مردم در محلات مختلف شهری میتواند محققین را یاری دهد. در مطالعه اکولوژی داخل شهرها که بیشتر روی پایگاههای اجتماعی، اقتصادي، جمعیتی، مشخصات قومی، نژادي، مذهبی و زبانی مناطق و محلات شهری تأکید میشود. همواره آسیب شناسی اجتماعی فراموش میگردد. (همان: 89).
2-3-1-2- مکتب اکولوژی اجتماعی شیکاگو
طی دهه 1930- 1920 مطالعات اکولوژی اجتماعی شهرها به شدت از مکتب جامعه شناسی شیکاگو تأثیر پذیرفت و طی 60 سال اخیر بیش از دیگر مکاتب شهری بحثهایی را در مطالعات شهری مطرح کرد. این مکتب اولین بار در سال 1916 در زمینه بررسیهای شهری به وجود آمد. بنیانگذاران این مکتب معتقدند گروههای شهری با هر پایگاه اجتماعی و اقتصادي و قومی، مانند گونههای گیاهی در حرکت به سوی تعادل و توازن، همه مراحل اکولوژی را در زیستگاه خویش در طول زمان طی میکنند، به نظر میرسد شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهر شیکاگو در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم از

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع پیشگیری از جرم، اعمال مجرمانه، ایالات متحده، تحلیل فضایی Next Entries منابع پایان نامه با موضوع جرم شناسی، ارتکاب جرم، پیشگیری از جرم، ترس از جرم