منابع پایان نامه با موضوع اقتصاد اطلاعات، تنوع مبادلات، عصر اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

جهان به عنوان يک کل تعريف مي کند (رابرتسون 1385: 35). از نظر “مالکوم واترز” نيز جهاني شدن، فرايندي اجتماعي است که در آن قيد و بندهاي جغرافيايي که بر روابط اجتماعي و فرهنگي سايه افکنده است، از بين مي رود و مردم به طور فزاينده اي از کاهش اين قيد و بندها آگاه مي شوند (واترز، 1379: 12). صندوق بين المللي پول نيز جهاني شدن را با مشخصاتي نظير ادغام وسيع تر اقتصادهاي جهان و رشد وابستگي اقتصادي متقابل کشورها در سراسر جهان از طريق افزايش حجم و تنوع مبادلات کالا و خدمات و جريان سرمايه در ماوراي مرزها و همچنين از طريق پخش گسترده تر فن آوري تعريف مي کند(بهکيش 1381: 25). بر اساس تعاريف ياد شده و اذعان به تنوع فراوان در نگاه ها به مفهوم جهاني شدن، توجه به خصوصيات مشترک اين تعاريف نشان مي دهد که به طور کلي جهاني شدن با چهار تحول مهم زير همراه است.
* افزايش به هم پيوستگي و ارتباطات فردي و اجتماعي در گستره جهاني
* گسترش فراملي عرصه فعاليت هاي اقتصادي
* افزايش اهميت اطلاعات در اقتصاد جهاني و کاهش اهميت مرزها و کنترل هاي ملي
* ارتقاي مقياس تاثيرات فعاليت و عملکردهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي در سطح جهاني. (پوراحمد 1390: 31)
هريک از جوامع انساني، متناسب با شرايط و مقتضيات اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي خود، تاثيراتي از اين تغييرات اجتماعي جديد مي پذيرد و شدت و ضعف، مثبت و منفي بودن پيامدهاي جهاني شدن براي اين جوامع مختلف، بستگي به شرايط ياد شده دارد. شهرها بر اساس اهميت تاريخي خود به عنوان واحدهاي اقتصادي-اجتماعي، در کانون توجه فرايندها و آثار جهاني شدن قرار دارند و بازتابنده بيشترين تاثيرات امواج جهاني شدن و دربرداردنده بيشترين و آشکارترين جهاني شدن هستند. اين سکونتگاه ها، همانند گذشته، مهمترين نقش را در فضاي جريانات جهاني معاصر ايفا مي کنند.

3-2-2- روند جهاني شدن شهرها
شايد اولين بار اصطلاح شهر جهاني11 به وسيله پاتريک گدس شهرساز مشهور اسکاتلندي12 در سال 1915 به کارگرفته شد، که به شهرهاي گسترش يافته به درون گروه بندي هاي وسيعتر جديد يا منظومه هاي شهري13 اشاره دارد (Meekam Ng& Petter Hill,2003,151). به دنبال آن در سال 1966، پيتر هال14 شهرهاي جهاني را منتشر کرد. او بررسي کرد که چگونه شهرهايي مانند نيويورک، لندن، توکيو، پاريس و مسکو سريعتر رشد ميکنند و حوزه ي نفوذشان را براي اين که اين شهرهاي جهاني برار شوند، گسترش مي دهند. پيترهال، اين شهرها را به عنوان مراکز عمده ي قدرت سياسي، مراکز دولت هاي ملي و بين المللي، مراکز تجاري، منابع مالي و ارتباطات و تمرکز نخبگان در آموزش و تحقيق و هنرشناسايي کرد. در عصر جهاني شدن شهرهاي واقعي مهمتر از هر زمان ديگر شده اند، شهر جهاني نقطه منزوي در منطقه کلانشهري نيست، بلکه شبکه هاي عطيم متنوعي که جهان را احاطه کرده اند، به قدري به هم پيچيده اند، که آنها شهرهاي موجود را در يک ماهيت شهري جهاني متحد کرده اند، در اين شبکه ها، شهرها کانوني براي ساخت، توزيع و مصرف هستند. (Gallis,2002,2)

4-2-2- ظهور جهان شهرها
بر اساس تعاريفي که “رنه شورت” از جهان شهر ارائه کرده است چنين مي توان گفت که حضور يک شهر در شبکه مي تواند مبناي جهاني بودن آن شهر محسوب شود (short,2004,2) در حقيقت جهان شهرها را بايد به عنوان مکان ها و موقعيت هايي به حساب آورد که از طريق آنها مناطق وسيعي به فضاي انباشت جهاني سرمايه مي پيوندند. اين شهرها گره هاي اصلي شبکه محسوب مي شوند که در عملکرد هر اندازه يک گره در ساختار شبکه بتواند برخورد صميمانه با سرمايه داشته باشد سرمايه و شرکت هاي چند مليتي را به سوي خود خواهد کشاند. در اين وضعيت سرمايه مي تواند به نحو کامل از اين فرصت بهره مند و برخوردار شده و به راحتي شهري را از فرصت هاي توسعه در جهان برخوردار کند.

شکل شماره1: چرخه پيدايش شهر جهاني

ماخذ : تيلور و شورت ،2004

امروزه شهري را مي توان جهاني تعريف کرد که به عنوان پايگاه توليد اقتصاد اطلاعاتي در فضاي جريان ها نقشي را به خود بگيرد. جهان شهر در اين چهارچوب نه بر مبناي جمعيت يا درآمد سرانه، بلکه بر اساس جايگاه آن در ساختار شبکه اي فضاي جريان ها است. او معتقد است که در عصر اطلاعات که هم اکنون داريم در آن به سر مي بريم، دانش بيش از هر زماني نشان دهنده قدرت است که آن نيز در جهان شهرها جاي گرفته است. تمرکز دانش به ويژه در خدمات توليدي پيشرفته همچون؛ حسابداري، تبليغات، فعاليت هاي بانکي و مالي، بيمه، حقوق، مشاوره هاي مديريتي سبب شده است تا اقتصاد چهاني در عملکرد بسيار جلوه کند. (Taylor,2001,7)

5-2-2- خصوصيات شهرهاي جهاني
بخشي از تعاريف و توصيفات درباره شهر جهاني بيانگر وضعيت تاثيرپذيري آنها از فن آوري هاي ارتباطات و اطلاعات است. در اين رابطه، بيشتر تبيين ها متاثر از نظريات مانوئل کاستلز درباره ماهيت جوامع اطلاعاتي و شبکه اي معاصر هستند. کاستلز با نگرش به تاثير پذيري شهرها از فن آوري هاي ارتباطات و ظهور اقتصاد اطلاعاتي، شهرهاي جهاني را نه يک مکان، بلکه يک فرايند تلقي ميکند. فرايندي که مراکز توليد و مصرف خدمات پيشرفته و جوامع محلي وابسته به آنها را در يک شبکه جهاني به يکديگر پيوند مي دهد (کاستلز،1380: 462).
کاستلز شهر جهاني را با شهر تطلاعاتي مترادف مي گيرند و فعاليت موثر اين شهرها در فضاي جريان ها را بر مبناي توصيف آنها تلقي مي کند. “ميشل پاسيون” در جمع بندي خصوصيات شهر جهاني، 17 خصيصه مهم را براي اين شهرها بر مي شمرد. از نظر وي، اين شهرها بر اساس جايگاه شرکت هاي فراملي در پيوند با اقتصاد جهاني و دولت هاب ملي، بيش از حد متعارف، محل استقرار دفاتر مرکزي بزرگ ترين شرکت ها و بانک هاي بين المللب هستند. در اين شهرها، حضور دفاتر شرکت هاي بزرگ و نهادهاي مالي و جهاني موجب رشد سريع طبقه اي نخبه با حقوق بالا مي شود که در زمينه ارائه خدمات مولد فراملي نظير خدمات حقوقي، بانکداري، بيمه، خدمات کسب و کار، حسابداري، تبليغات و … فعاليت دارند. شهرهاي جهاني به دليل اقتصاد رو به گسترش و تجديد و تمرکز سرمايه گذاري، مراکز بيشترين سرمايه گذاري بين المللي هستند (Pacione,2001:296). در اين تعاريف، نقش شرکت هاي فراملي و فعاليت هاي جهاني آنها در ارتقاي جايگاه جهاني شهرها مهم تلقي شد.
توجه به تعاريف ياد شده و انواعي از تعاريف و توصيفات ديگر از شهرهاي جهاني، بيانگر چندين خصيصه عام اين شهرهاست که سطح کارکردي و انحصار شهرها در داشتن آنها، مبناي تعيين سطح جهاني بودن آنهاست. گرچه اين خصوصيات عام ممکن است در همه شهرهاي جهاني وجود داشته باشد، ولي همه شهرها لزوما در داشتن آنها يکسان نيستند و برخي شهرها در يک نوع خاص از کارکردها داراي شهرت بالاتري است. اين خصيصه هاي عام عبارتند از:
1. فعاليت هاي شهر جهاني بيشترين پيوند با اقتصاد جهاني را دارند.
2. شهر جهاني، مناسبترين مکان براي استقرار ادارات مرکزي شرکت هاي اقتصادي براي هدايت فرايند توليد جهاني هستند.
3. شرکت هاي فراملي به عنوان مهمترين فعالان اقتصاد جهاني با استقرار در شهرهاي جهاني، بيشترين کمک را به توسعه اين شهرها و ارتقاي جايگاه جهاني آنها مي کنند.
4. شهرهاي جهاني به دليل حضور شرکت هاي فراملي و ديگر عاملان توليد جهاني در اين شهرها، بزرگترين مراکز توليد و عرضه خدمات پيشرفته تخصصي براي توليدکنندگان جهاني هستند.
5. شهرهاي جهاني، مرکز استقرار نهادهاي قدرت در سطح ملي و بين المللي هستند.
6. شهرهاي جهاني به دليل حضور بازارهاي مالي و شرکت هاي مديريت توليد جهاني و خدمات متنوع اقتصادي، مکان مطلوبي براي تجارت و بازرگاني در سطح بين المللي نيز هستند.
7. شهرهاي جهاني به دليل تعدد مراکز علمي و آموزشي، تراکم نيروي انساني متخصص و تقاضاي روز افزون توليد جهاني، بهترين تسهيلات و زمينه ها را براي نوآوري و توسعه فن آوري هاي مرتبط با توليد جهاني و انتشار آنها در سطح جهاني فراهم مي کنند.
8. شهرهاي جهاني به دليل تمرکز انواعي از کارکردهاي اقتصادي، سياسي و فرهنگي، گره گاه هاي مهم حمل و نقل مسافر و کالا در جهان هستند.
9. شهرهاي جهاني به دليل نياز شرکت ها و فعاليت هاي جهاني، جمعيت مهاجر زيادي را به خود جذب مي کنند و تنوع فرهنگي، تحصيلي و تخصصي قابل توجهي را ايجاد مي کنند.

6-2-2- شهرهاي جهاني معاصر
با وجود بررسي هاي مختلف درباره جايگاه شهرهاي جهاني مختلف در طول چند دهه اخير، همچنان ابهام در تعيين موقعيت جهاني بيشتر شهرها وجود دارد و جز در مورد برخي شهرها در اروپا و آمريکا و معدودي از شهرهاي آسيايي نظير توکيو، اتفاق نظري نسبي درباره سطح جهاني بودن آنها وجود ندارد. بيشترين اتفاق نظر درباره سه شهر نيويورک، لندن و توکيو وجود دارد که همواره در راس رتبه بندي ها قرار دارند. اين وضعيت موجب گستردگي دامنه تعريفي شهر جهاني براي دربرگرفتن شهرهاي بيشتري به عنوان شهرهاي جهاني شد. با توجه به نسبي بودن جايگاه جهاني شهرها در همه رتبه بندي هاي ياد شده، برخي شهرها، همواره در بالاي سياهه ي رتبه بندي قرار دارند. اين وضعيت با توجه به استفاده از شاخص ها و روش هاي مختلف براي رتبه بندي، نشانگر موقعيت ممتاز اين شهرها در بين شهرهاي جهان از نظر ميزان جهاني بودن است. جدول 2 نشانگر شهرهاي جهاني در پنج رتبه اول فهرست رتبه بندي شده مختلف است. (پور احمد1390، 39).

جدول شماره 2 : شهرهاي رتبه يک تا پنج در فهرست رتبه بندي اخير
رتبه
فهرست بيورستاک 1999
فهرست Foreign Policy 2007
فهرست ساسن 2007
رتبه اول
لندن
نيويورک
لندن
رتبه دوم
پاريس
لندن
نيويورک
رتبه سوم
نيويورک
پاريس
توکيو
رتبه چهارم
توکيو
توکيو
شيکاگو
رتبه پنجم
شيکاگو
هنگ کنگ
هنگ کنگ
ماخذ: پوراحمد 1390، 39

7-2-2- جهاني شدن و تحولات شهري
بررسي تاثيرات ناشي از جهاني شدن در شهرها، موضوع بخش اعظم مطالعات مربوط به جهاني شدن و شهرهاست. گسترش توجه به نظريه شهر جهاني توسط پژوهشگران در سراسر جهان و تلاش براي بررسي جايگاه شهرهاي کشور خود در فضاي عملکردي جهاني، موجب غني شدن اين ادبيات و آشکار شدن نسبي تاثيرات جهاني شدن بر شهارهاي بسيار زيادي در جهان شده است. برخي از اين تاثيرات و فرايند تاثيرگذاري جهاني شدن بر شهرها در ادامه تشريح مي شوند. گرچه تاثيرات جهاني شدن بر شهرها و پاسخ شهرها به جهاني شدن تنها محدود به اين عرصه ها نمي شود.(پوراحمد 1390، 33)

8-2-2- شهرهاي جهاني و سياه چاله ها
بزرگ ترين شهرهاي جهاني15 آن هايي هستند که در بالاترين سطح، جهاني شده اند. با اين حال، همه ي شهرهاي بزرگ، شهرهاي جهاني نيستند. (تيلور،1999). به منظور شناسايي “شهرهاي بسيار بزرگ و کمتر جهاني شده”، دو مجموعه داده با هم تلفيق شدند. نخستين مجموعه، ارقام جمعيتي براي مراکز عمده ي پرتراکم است که توسط برينکوف (2001) در دسترس قرار گرفته است. وي دردسترس ترين و روزآمد ترين ارقام جمعيتي را براي مجموعه هاي شهري سراسر جهان که بر اساس ميزان جمعيت رتبه بندي شده اند، ارائه مي کند. بر اين اساس، بزرگ ترين مجموعه شهري، توکيو با جمعيت 34 ميليون و پس از آن، نيويورک با جمعيت 21.5 ميليون و سپس سئول با جمعيت 20.4 ميليون نفر است. ارقام جمعيتي براي مناطق کلان شهري به وضوح شک برانگيز است. علاوه براين، تفاوت هاي ملي در تعريف شهر، مقايسه ارقام جمعيتي براي شهرهاي کشورهاي متفاوت را دشوار کرده است. اين حقيقت که ارقام جمعيتي برينکوف، همگي رقم هايي گرد شده اند، براي مثال ارقام مرتبط با لوس آنجلس آمريکا و بمبئي هندوستان – به ترتيب به عددهاي 16700000 و 16650000 گرد شده اند، جاي ترديد دارد. اين عمل شايد از نظر زيبايي شناسي جالب توجه باشد، اما از دقت لازم برخوردار نيست. لذا اين ارقام بايستي محتاطانه به کارگرفته شوند نه به شکل ايده آل، با اين وجود، ما بهترين آمارها را دارا هستيم.
داده هاي جمعيتي براي شهرهاي خاص با داده هاي شهرهايي که توسط “گروه تحقيقاتي جهاني شدن و جهان شهرها16” توليد شده، مقايسه شده اند (GAWC,2002)

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه با موضوع ريزي، شهري، فرايند Next Entries منابع پایان نامه با موضوع رفتار بازار، افراد فعال