منابع پایان نامه ارشد درمورد گابریل تارد، ارزشیابی عملکرد، کودک و نوجوان، تعلیمات اجتماعی

دانلود پایان نامه ارشد

بچّه ها پرسید: بهترین جمله را چه کسی نوشته است؟ بچّه ها یکصدا گفتند: سعید! معلم از سعید خواست جمله خود را با صدای بلند بخواند. سعید گفت: خدا پیامبران را فرستاد تا مردم را راهنمایی کنند. معلم پرسید: آن ها را به چه چیزی راهنمایی می کنند؟ سعید گفت: کارهای درست را به مردم یاد می دهند و آن ها را از کارهای زشت باز می دارند.»
در قسمت فعّالیت های جانبی از دانش آموز خواسته شده است که با پر کردن جاهای خالی بیان کند پیامبران مردم را به چه کارهایی دعوت می کنند و از چه کارهایی باز می دارند تا معنای معروف و منکر برای آنان تداعی شود.
2-درس هجدهم: «مرد از راه دوری آمده بود. با عجله از کوچه های مدینه گذشت و خود را به مسجد رساند پیامبر خدا برای یارانش سخن می گفت و آن ها را به کارهای خوب تشویق میکرد. مرد جلو رفت و سلام کرد… وقتی حرفهای پیامبر تمام شد مرد برخواست و گفت: ای رسول خدا من می خواهم آدم خوبی باشم تا همه مرا دوست داشته باشند. می خواهم همیشه زندگی خوبی داشته باشم… رسول خدا کمی فکر کرد و گفت: اگر می خواهی خوشبخت باشی، هرگز دروغ نگو!».
در قسمت فعّالیت های جانبی و تمرین ها، دانش آموز با پرکردن جای خالی بیان می کند که سعادت و خوشبختی دنیوی و اخروی تبعیت کردن از سخنان پیامبر و دروغ نگفتن(دوری از منکر) است.

ب) دگر خواهی و احترام به حقوق دیگران
افراد بر اساس نیازهای خود وارد اجتماع شدند و زندگی در کنار یکدیگر را آغاز می کردند. این نوع از زندگی مسئولیّت هایی را به وجود آورد به نام مسئولیّت اجتماعی که افراد مکلف به انجام آن ها هستند. برخی از این مسئولیّت ها جنبه ی تکلیف ندارد و باری معنوی بر دوش اعضای جامعه می گذارد.156 یکی از این مسئولیّت ها اهمیّت قائل شدن برای دیگران یا به تعبیر جامعهشناسان «دگر خواهی» است. اگر کودک و نوجوان درک کند که علاوه بر مسئولیت هایش درقبال خود و خانواده و نزدیکانش، در قبال سایر اعضای جامعه هم مسئول است و این مسئولیت را بپذیرد علیالقاعده مرتکب اعمالی نمی شود که به سایرین لطمه وارد کند زیرا سایرین برای وی دارای اهمیّت هستند و زیر پا گذاشتن این اهمیّت برای وی قابل قبول نیست و در این صورت این امر چون خط قرمزی می شود برای اعمال ارتکابی.
جرم، انحراف و هنجار شکنی مواردی هستند که با ارتکاب آن ها یا به بیان بهتر با انجام طیف وسیعی از آن ها، به حقوق دیگران تعرّض می شود و یا حتی اگر مستقیما حقوق آن ها را مورد تعدّی قرار ندهد باز هم لطمه ای معنوی به جامعه و اعضای آن وارد می شود. احترام به حقوق دیگران نیز مفهومی است مشابه دگرخواهی ولی خاص تر و محدودتر از آن. افراد در جامعه دارای حقوق و تکالیف متعددی هستند. احترام به حقوق دیگران امری است که رابطه مستقیم با کاهش جرم، انحراف و نابهنجاری دارد. واضح است که وقتی فردی مرتکب سرقت می شود حقّ صاحب مال را نادیده گرفته و یا در سطح ابتدائی تر وقتی دانش آموز احترام گذاشتن به معلم که از حقوق معلّم است را نیاموزد و بدان پایبند نشود، با اعمالی چون «سلام نکردن» و… حقوق معلّم را زیر پا گذاشته و رفتاری در تضادّ با هنجار مدرسه انجام داده است. همین سطح از ناهنجاری اگر مورد اصلاح و درمان قرار نگیرد در سنین بالاتر و بزرگسالی تبدیل به رفتارهای مجرمانه چون توهین… و خواهد شد. لذا ضروری است که این مفاهیم از ابتدائی ترین سال های یادگیری به فرد آموزش داده شود. در زیر به بررسی موارد موجود در کتاب هدیه های آسمانی پایه دوم خواهیم پرداخت.
1-درس اوّل : «…خانم معلّم از در وارد شد و با لبخند گفت: بچّه ها سلام همه به احترام او ایستادند و یک صدا گفتند: سلام.»
ایستادن به احترام معلّم از تکالیف دانش آموز و حقوق معلم است با وجود اینکه این امر در درس آورده شده است ولی به صورت حاشیه ای مطرح شده است و در تمرین های درس نیز هیچ اشاره ای به آن نشده در حالی که متن درس و تمرین ها فضای زیادی برای پرداختن به این موضوع دارد.
2-درس سوم: «…..مادر دست به سوی آسمان بلند کرده بود و زیر نور ماه دعا می کرد. پسر دعاهای مادر را شنید و آهسته آمین می گفت. خدایا بیماران را شفا بده. خدایا به نیازمندان کمک کن. خدایا همه را به راه درست راهنمایی کن. پسر پرسید: مادر! چرا به برای خودت دعا نمیکنی؟ مادر دستی بر سرفرزند خود کشید و گفت: عزیزم اوّل برای دیگران دعا میکنیم و بعد برای خود.» در تمرین های درس از دانش آموز خواسته می شود تا برای دیگران دعا کند و بدین صورت دگر خواهی در قالب تمرین هایی ساده و جذاب به وی آموزش داده شود.
3- درس دهم: «…خانواده امام علی(ع) روزه هستند. هنگام افطار سفره ای ساده پهن می کنند. صدای در خانه بلند می شود و کسی از پشت در می گوید فقیری هستم گرسنه. غذایی به من بدهید. مرد فقیر می داند اهل این خانه، خانواده پیامبر هستند و مانند پیامبر، مهربان و دلسوز. آن ها تصمیم گرفتند به او کمک کنند. مرد فقیر نان ها را از دست امام علی(ع) می گیرد و تشکّر میکند. روز بعد هنگام افطار یتیمی در می زند. تصمیم دیروز تکرار می شود و آن ها غذایشان را به او می بخشند. روز سوم… صدای در بلند می شود…مردی هستم گرسنه. غذایی می خواهم. برای سومین بار خانواده ی امام علی غذای خود را به نیازمندان می بخشند.»
احسان نیز از جنبه های دگر خواهی است. تمرین های درس به گونه ای است که به فهم آن توسط دانش آموز کمک می کند.
بند سوم: مقلَّدهای مثبت(الگوهای رفتاری نیکو)
یکی از خصوصیّت های انسان تقلید است. تقلید فطرتا در ذات انسان وجود دارد. انسان در اثر ارتباط و تعامل با سایرین با الگوهای رفتاری متفاوتی برخورد می کند و اغلب تداوم این ارتباط موجب تقلید از رفتارها می شود. در سنین کودکی و نوجوانی به دلیل شخصیت انعطاف پذیر و خمیری شکل فرد، تقلید سریع تر و عمیق تر صورت می گیرد به طوری که بخش عمده ای از رفتار آن ها با هم نشینان و یا افرادی که تأثیر بیشتری بر روی آن ها دارند تطابق کامل پیدا میکند. همه ما بارها شاهد تکرار رفتارها و دیالوگ های شخصیت های فیلم ها و سریال ها توسط کودکان و نوجوانان بوده ایم. بنابراین ضرورت توجّه به الگوهای رفتاری و به تعبیر دیگر مقلَّدها، انکارناپذیر است. خداوند در قرآن کریم می فرماید: «لَقَد کانَ لَکُم فی رَسولِ الله أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»157 از این آیه ی مبارکه در می یابیم خداوند که نسبت به ماهیت انسان آگاه ترین است نیز به نیاز انسان در تقلید توجّه داشته و پیامبر(ص) را بهترین الگو برای تقلید معرفی کرده است. این امر در نظریات جرم شناسی نیز منعکس شده است. نظریه تقلید یکی از نظریه های یادگیری اجتماعی است. از دیدگاه نظریه پردازان این نظریه ها، رفتار مجرمانه یک پدیده ی اکتسابی و آموختنی است و برخلاف آن چه سزار لومبروزو بیان می کرد، وراثتی و ذاتی نمی باشد.158
پدیده تقلید نخستین بار توسط آدام اسمیت در اثری به نام « عواطف » مورد بحث قرار گرفت و بعد از آن اسپنسر در کتاب «قوانین تقلید» و کتله بلژیکی درکتاب « سیستم اجتماعی»، آن را مورد تجزیه قرار داده اند، ولی در واقع گابریل تارد آن را اساس کار خویش قرار داد و اهمیّت خاصّی برای آن قائل شد و اصول نظریات خود را بر این مبنا ارائه نمود.
براساس اعتقاد شدیدی که گابریل تارد به نفوذ و تأثیر محیط اجتماعی دارد براین باور است که سفارش ها، تلقین ها، سرمشق ها و نمونه ها است که باعث گرایش افراد به طرف اعمال ضدّاجتماعی می شود. بنابراین اثرات روانی– اجتماعی است که از یک انسان سالم موجودی ناسازگار می آفریند و او را به سوی بزهکاری سوق می دهد. تارد معتقد است که حسّ تقلید یکی از قویترین غرائز انسان است.کلیّه اعمال مهم در زندگی اجتماعی رخ می دهد از یک نمونه و مثال الهام می گیرد. هرکس به هر عملی دست می زند یا حتّی مانع انجام کاری می شود در اثر تقلید است.159 هرچند این نگاه قدری افراطی است ولی اگر آن را به حد اعتدال برسانیم قطعا غیر قابل انکار خواهد بود.
بر پایه ی نظریه تقلید، برای جلوگیری از بروز رفتار مجرمانه باید مقلَّد ها را اصلاح کنیم و الگوهای خوب در جامعه ایجاد کنیم. لذا یکی از راه های جلوگیری از بروز جرم، اصلاح مقلَّدهای منفی و ارائه ی مقلَّدهای مثبت است. برای ارائه ی الگوهای مثبت ابزارهای گوناگونی وجود دارد که می توان گفت مدرسه بهترین ابزار ارائه ی الگو برای سنین کودکی و نوجوانی است. اگر نمی توان محیط پیرامون کودک و نوجوان را به طور کامل به گونه ای اصلاح کرد تا به حداقل جرم زایی برسد ولی می توان به کاهش و خنثی سازی اثر آن پرداخت.
کودک از آغازین سال های افزایش رشد شناختی خود پا به مدرسه می گذارد و زمان قابل توجّهی را به طور مستمر در آن جا سپری می کند. این ارتباط مستمر باعث تعامل نزدیک با معلّمان و دانش آموزان، محیط مدرسه، محتوای آموزشی و… می شود. در مدرسه نیز ابزارهای متعددی برای الگو سازی وجود دارد من جمله: معلمان، دانش آموزان و الگوهای ارائه شده در محتوای کتب درسی.
کتاب های درسی به عنوان منبع اصلی آموزش، تأثیر بسزایی در دانش آموزان دارد. محتوای کتب درسی به عنوان منبع ارزشیابی عملکرد فراگیر، دغدغه ی اصلی وی می باشد و علیالقاعده اهتمام ویژه ای در یادگیری آن مبذول می دارد. اگر محتوای کتب درسی به ویژه کتابهای تعلیمات اجتماعی، بخوانیم و بنویسیم و هدیه های آسمانی که ظرفیت الگو سازی را دارا میباشند، اقدام به ارائه ی الگوهای مثبت و شایسته بنماید، دانش آموز خصوصیّات رفتاری این الگوها را «یاد» می گیرد، آن ها را تقلید می کند و از این طریق از وقوع جرم به میزان چشم گیری جلوگیری می شود. بدیهی است که تقلید از الگوهای مثبت و دارای خصوصیّات اخلاقی ممتاز، برای همگان میسّر است و به دلیل تمایل ذاتی انسان به خوبی ها، این صفات، صفاتی غیر قابل دسترس و محال نمی باشند و هر دانش آموز در هر شهر و روستایی به راحتی می تواند این صفات را درک کند و الگوی عمل قرار دهد.
در ادامه به ذکر نمونه هایی از الگوسازی در محتوای دروس کتاب هدیه های آسمانی این پایه خواهیم پرداخت.
1-درس دوازدهم: «هوا گرم وآفتابی بود. امام علی(ع) سبدی به دست گرفت و از خانه خارج شد. مقداری آرد، گوشت و خرما تهیه کرد و در سبد گذاشت. امام از چند کوچه گذشت و به خانه ای رسید. چند کودک به همراه مادرشان در آن خانه زندگی می کردند پدرآن ها در جنگ شهید شده بود.کودکان با دیدن مهمان خود خوشحال شدند و به طرف او دویدند. امام آرد وگوشت را به مادر داد تا برای بچّه ها غذا بپزد. آن گاه به سوی کودکان رفت. آن ها را در آغوش گرفت و با دست خود خرمایی در دهانشان گذاشت. سپس با آن ها مشغول بازی شد. صدای خنده و شادی حیاط خانه را پر کرده بود….امام مانند یک پدر نسبت به آن ها مهربان بود.»
این درس مفهوم دگر خواهی را نیز منتقل می کند ولی با توجّه به تمارین درس آن چه طراح در پی آن بوده است آشنا کردن دانش آموز با خصوصیّات و سجایای اخلاقی و رفتاری حضرت علی(ع) می باشد که الگویی کامل و شایسته برای تقلید کودک است.
2-درس سیزدهم: «مرد مسافر خسته و عصبانی به نظر می رسید. در شهر مدینه کسی را نمیشناخت. صدای پای اسبی به گوشش رسید. مرد سواره به او سلام کرد. مرد مسافر پرسید: کیستی؟ گفت: من حسن فرزند علی هستم. با شنیدن این نام، مرد خشمگین شد و با امام به تندی سخن گفت… امام از اسب پیاده شد و حرف های او را شنید و با مهربانی گفت: مثل اینکه در شهر ما کسی را نمی شناسی. اگر دوست داشته باشی می توانی به خانه ی ما بیایی و استراحت کنی. ما از تو پذیرایی می کنیم و تا هر وقت بخواهی می توانی در خانه ی ما بمانی. مرد نمی دانست چه جوابی بدهد. نمی توانست باور کند آیا واقعا او امام حسن بود؟ سرش را به زیر انداخت و گفت: من چیزهای دیگری درمورد شما شنیده بودم و حرف های بدی به شما زدم لطفا مرا ببخشید ….شما بهترین دوست من هستید.»
در پایان درس دو تصویر طرّاحی شده است که کاملا با متن هم خوانی دارد و مفهوم را به راحتی بیان

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد آموزش و پرورش، قوانین داخل، قوانین داخلی، سازمان ملل Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد نماز جماعت، همبستگی اجتماعی، امر به معروف، نهی از منکر