منابع پایان نامه ارشد درمورد ژاندارمری، وثوق الدوله، شهرهای خراسان، وزارت عدلیه

دانلود پایان نامه ارشد

محمد علی میرزا و اداره ی کشور به وسیله ی سپهسالار تنکابنی 17وپس از معرفی کابینه ، سردار اسعد بختیاری وزیر داخله،میرزا احمد خان قوام السلطنه را به عنوان معاون داخله برگزید.وجود قوام السلطنه در عمارت بهارستان و عضویت او در هیئت صدور احکام او را با قوانین آشنا ساخت،بطوری که ظرف چند روز سردار اسعد علاقه ی زیادی به او پیدا کرد و از اطلاعات و انشاء وخط خوش او تمجید فراوان کرد واو را به معاونت خویش برگزید تا امور آن وزارتخانه را تحت نظر قرار بدهد. سردار اسعد سابقه ی دیوانی و اداری نداشت و طبعأ میبایستی شخصی در کنار او قرار گیرد که سابقه ی طولانی در ان کار داشته باشد .در آن روز بین مشروطه خواهان و اطرافیان سردار اسعد کسی بهتر از میرزا احمد خان قوام السلطنه نبود.قوام السلطنه معاون وزارت داخله فعال مایشاء شد و تمام کارها با نظر و موافقت او حل و فصل میشد.معاونت قوام السلطنه در وزارت داخله حدود شش ماه طول کشید18. قوام در این سمت توانست سازمانی بر اساس کشورهای اروپایی برای وزارت داخله پی ریزی کند و برای احراز مشاغل ضوابطی را تعیین نمود.در مرداد 1289 ش در کابینه ی اول مستوفی الممالک وزارت جنگ را احراز کرد ،قوام السلطنه در این سمت توانست لایحه ی خلع سلاح مجاهدین را از تصویب مجلس بگذراند. همچنین از خودسرس های بختیاری ها و تروریست ها جلوگیری کند، ستارخان و فداییان او که مسلح و غالبأ موجب بروز حوادث ناگواری در شهر می شدند،خلع سلاح شدند،و در زدوخوردی که بین قوای دولتی و فداییان ستارخان در پارک اتابک به وقوع پیوست ستارخان گلوله خورد.قوام در همین سمت قیمتی برای سلاح مردم تعیین کرد و با قیمتی مناسب آنها را خرید و تحویل انبار مهمات وزارت جنگ داد.در ترمیم سوم کابینه ،سپهدار اعظم،میرزا احمد خان قوام السلطنه را به سمت وزارت عدلیه معرفی نمود.
اما قوام السلطنه در کابینه ی سپهدار فقط شش روز وزیر عدلیه بود،ودر مرداد1290 در هیئت دولت صمصام السلطنه بختیاری به وزارت داخله رسید ودر هر سه ترمیم کابینه در وزارت داخله باقی ماند. قوام السلطنه وزیر داخله ی کابینه ی صمصام السلطنه از همان نخستین روز تشکیل هیئت وزیران برای تاسیس و تشکیل ژاندارمری دست به اقدام زد و کشور بی طرفی چون سوئد را که هیچ گونه منافعی در ایران نداشت در نظر گرفت تا از آنجا مستشار نظامی استخدام نماید .در نتیجه هفتاد افسر سوئدی داوطلب خدمت در ایران شدند .در مرحله ی اول دولت ایران سه افسر سوئدی را با دو درجه ترفیع استخدام نمود و این افسران در اواخر خرداد 1290 وارد ایران شدند.
قوام السلطنه در طول زندگی سیاسی خود همواره نسبت به ژاندارمری توجه داشت و در هر دوره ی که مصدر کاری می شد در تقویت و نیرومندی آن می کوشید.در سال 1291 در کابینه ی محمد علی خان علاءالسلطنه، وزارت مالیه را عهده دار گردید و دست به تغییر سازمان آن وزارتخانه زد و با جمع اوری مقادیری پول از منابع مختلف دستور پرداخت سه ماه از حقوق معوقه ی کارمندان دولت را صادر کرد همچنین دستور داد صاحب منصبان وزارت مالیه اعم از ایرانی و مستشاران خارجی بایستی لباس مخصوص که طرح و دوخت و علائم آن مشخص شده است بر تن نمایند.
قوام السلطنه در ترمیم کابینه ی وثوق الدوله در سال 1295ش. به جای میرزا حسن خان مشارالملک به وزارت مالیه انتخاب شد و در ترمیم کابینه ی دوم علاء السلطنه در سال 1291 در رأس وزارت داخله قرار گرفت و در کابینه ی بعدی که تحت ریاست عین الدوله در سال 1293 ش . تشکیل شد کماکان وزیر داخله بود. آزادیخواهان تبریز به زعامت شیخ محمد خیابانی به عضویت قوام السلطنه و وثوق الدوله در این کابینه اعتراض کردند و اخراج آنها رااز کابینه خواستار شدند 19.
تا اینکه قوام السلطنه در سال 1296 به جای کامران میرزا برای سرو سامان دادن به اوضاع خراسان به ریاست این ایالت منصوب شد.
3-3 فرمانروایی خراسان
مستوفی الممالک در سومین کابینه ی خود (دیماه 1296) بفکر امنیت ایالت ها افتاد و “قوام ” را برای فرمانروایی خراسان و سیستان در نظر گرفت و فرمان او در ماه اسفند صادر شد ودر 15فروردین عازم خراسان گردید و “ماژور شولبرگ” افسر سوئدی را هم برای سامان دادن شهربانی خراسان با خود برد و تعدادی هم تفنگ از دولت تحویل گرفت. ورود قوام السلطنه در خراسان با استقبال گرم مردم روبروشد.20
انتخاب قوام به این سمت حساس ،حاصل موقعیت بحرانی خراسان و ضرورت پایان بخشیدن به اغتشاش و ناامنی و نیز ایجاد شرایطی بود که امنیت داخلی و ثبات و ایمنی مرزهای کشور با سرزمین های بیگانه را فراهم سازد ،و خراسان به دور از پایتخت ،زیر تیغ انقلاب نو خاسته ی بلشویکی در شمال و تهدید استعمار کهن انگلستان در جنوب قرار داشت، قبایل کرد و ترکمن نیز همدست اقوام دیگر، چون مانعی بر سر راه اقتدار دولت مرکزی و حکومت محلی بشمار می آمدند .
سالهای فرمانروایی میرزا احمد خان قوام در خراسان،سالهای پر مخاطره ا ی بود، جنگ داخلی در قفقاز به سان پیامد انقلاب بلشویکی روس و قدرت روز افزون حزب کمونیست (عدالت ) در خراسان و بویژه در میان کارگران مهاجر ایرانی در ترکمنستان،خطر جدی محسوب میشد. در ادامه ی درگیری ها ی نظامی میان نیرو های کمیته ی ماورای قفقاز و متحدان انگلیس آنها با بلشویک ها و رشد هرج و مرج در مناطق ترکمن نشین مجاور ایران ، وزارت داخله با توجه به حساسیت اوضاع سرحدی خراسان از قوام خواست “مقرر فرماید اقدامات موثر در حفظ نظم و امنیت آن حدود ” بشود21.
پس از چند ماه از تجاوزات ترکمن ها جلوگیری شد ،روس ها نیز از تجاوزات خود دست برداشتند22. در تیرماه 1299 ش. در مناطق قوچان و شیروان قیامی به سرکردگی خداوردی، از سران عشایر رخ داد که در این قیام شماری از روستاییان و خان های قبایل کوچک دست به مصادره ی املاک و زمین های اربابی زدند و خواستار مجازات خان ها و مالکان بزرگ و اخراج انگلیس از خراسان شدند.
در این ایام قوام ،والی خراسان دست به کار شد ،او طی مذاکراتی با شماری از مالکان و روسای عشایرو تقویت روابط خود با آنان ،شرایط را برای رویارویی با شورشیان فراهم ساخت و خود برای هدایت عملیات نظامی راهی شیروان شد . در نخستین درگیری نتیجه ی حاصل نشد . پس قوام با شماری از سرکردگان قبایل کرد و بلوچ مذاکره کرد و حمایت آنان را برای پیوستن به نیروهای دولتی و مقابله با شورشیان جلب کرد.سرانجام نیروهای دولتی ،که به توپخانه مجهز بودند ،قلعه ی گلیان را محاصره و در فاصله ی چند روز آن را تصرف کردند،خداوردی رهبر شورشیان به عشق آباد گریخت و باقی شورشیان دستگیر و اعدام شدند.23
دشواری های خراسان تنها محدود به شورش های ایلی و درگیری های نظامی نبود، اقتصاد نیز موقعیتی آشفته داشته و کسادی بازار بیکاری را فزایش می داد. این وضعیت که کاهش بودجه و درآمدهای مالیاتی را به دنبال داشت، کوشش قوام برای سازماندهی ژاندارمری و نیروهای انتظامی را که برای حفط امنیت خراسان اهمیتی حیاتی داشتند با مانع روبرو می ساخت. نفوذ روسای عشایر محلی، قدرت گماشتگان دولت ،هریک دلیلی بر وجود بحران و رشد و گسترش آن بود. قوام با سازماندهی ژاندارمری و نظمیه و سرکوب شورشیان و ایجاد امنیت در راه ها و شهرهای خراسان، شرایط را برای بهبود ، اوضاع اقتصادی فراهم ساخت و موفق شد مردم آن منطقه را از خطر گرسنگی و جنگ داخلی مصون بدارد. قوام هر نه سرقت را که در حوزه ی فرمانداران خراسان واقع می شد در صورت کشف نشدن اموال، از فرماندار محل غرامت صاحبان اموال را میگرفت و همین سختگیری از موجبات امنیت راهها و شهرهای خراسان گردید. رفته رفته نفوذ و قدرت قوام در خراسان تا جایی افزود که او را خدای خراسان می گفتند.24 هر چند که اقدامات او مانع از آن نشد که به فساد مالی متهم نشود.
قوام السلطنه در حدود سه سال و اندی والی خراسان بود ودر این مدت تقریبا نفوذ خود را در ایالات برقرار کرده بود. حتی موقع تشکیل کابینه ی جدید(سید ضیاء الدین)نیز همینطور پایگاه خود را حفظ و علی الظاهر روابط حسنه میان او و رئیس الوزرا برقرار بود، تا اینکه از خراسان به سید ضیاء خبر رسید که والی خراسان با یکی از سرکردگان به نام زبردست خان که دارای قوای مسلح غیر نظامی می باشد در صدد طرح نقشه علیه نفوذ و قدرت کابینه می باشد،این خبر سید ضیاءالدین را به هراس می اندازد و کاملا نسبت به والی خراسان سوءظن پیدا میکند. لذا در صدد برآمد که هر چه زودتر برای دستگیری والی خراسان تدابیری اتخاذ و اقدامات موثری بنماید که در عین حال هم اشکالی تولید نشود و هم به عدم موفقیت مواجه نگردد.برای اجرای این منظور معتصم السلطنه (فرخ)را بعنوان کارگزار خراسان مأمور مشهد کرده وبه او دستور داد که در آنجا محرمانه با کلنل محمد تقی خان ،رئیس ژاندارمری که روابط حسنه ای با قوام السلطنه داشت وارد مذاکره شود و او را هر طور شده راضی نماید که در توقیف قوام السلطنه طبق نقشه عمل نمایداتفاقا کلنل محمد تقی خان موافقت کرد، سید ضیاء دستور داد که با سیاست ملایم و مخصوصی و بدون نزاعی موفق گردد که قوام السلطنه را دستگیر نماید و به تهران بفرستد، کلنل محمد تقی خان نیز با نهایت زبردستی ماموریت خود را انجام داد.25
در روز سیزده فروردین 1300 روزنامه نگاری جسور که در پی کودتایی برق اسابر کرسی صدارت و جایگاه ،اعیان و اشراف قاجار تکیه زده بود خدای خراسان را از اریکه ی قدرت به زیر کشید.
سیزده نوروز،مشهد “علی الرسم”تعطیل و قوام ،والی ایالت با جمعی از طبقه ی ممتاز به باغ ملک آباد رفته بود تا ان روز را به خوشی و تفرج سپری کند .هنگام غروب اتومبیل والی که اسکورت مخصوص پشتیبان آن در حرکت بود، خیابان کنار خندق را پشت سر گذاشت و راه خود را از میان انبوه جمعیت شکافت وبه سمت دارالایاله پیش رفت .یاور اسماعیل خان بهادر، افسر ژاندارم،مقابل سربازخانه قرار داشت با شماری از ژاندارم ها راه را بر والی خراسان بست و میرزا احمد خان قوام السلطنه و همراهانش به نام شاه و امر کلنل محمد تقی خان توقیف شدند26. بدین سان قوام السلطنه را بردند ودر اتاق طبقه ی دوم ژاندارمری توقیف کردند و کلیه ی کسانی که آنروز با قوام بودند توسط مامورین کلنل پسیان دستگیر شدند .پس از توقیف قوام السلطنه ،بلافاصله از املاک و دارایی های او در حضور عده ای از روسای مسؤل صورت برداری به عمل آمد.27
قوام السلطنه مدت ده تا دوازده روز در مشهد توقیف بود تا دستور حرکت او به تهران از مرکز رسید و او را با کالسکه در حالیکه مبتلا به مالاریا و تب بود به تهران آوردند و در زندان عشرت آباد زندانی شد.28
3-4 کابینه اول قوام السلطنه
صبح 17 رمضان 1339 قمری برابر با چهارم جوزای 1300 خورشیدی کابینه ی سید ضیاءالدین طباطبایی سقوط کرد. در همین روز “رتشتین” نماینده ی سیاسی دولت شوروی با احمد شاه ملاقات کرده، مدتی برای تعیین رئیس الوزرای جدیدمذاکره کرد ،ضمنأاظهار داشت که دولت شوروی با تعیین هر کس که اراده ی شاه تعلق بگیرد ،مخالفت نخواهد نمود. در همین روز از طرف شاه ریاست کابینه به مشیرالدوله تکلیف شد ،ولی او پاسخ منفی داد. سپس مقام ریاست کابینه به مستوفی الممالک تکلیف شد، مستوفی نیز در چنین موقعی از قبول آن وزرایی خوداری کرد و هر چه اصرار کردند زیر بار نرفت .
بعدا مشاورالملک وزیر دربار از طرف شاه نامزد گردید، ولی چون از طرف انگلیسی ها نسبت به ریاست او مخالفت شد، مشاورالملک نیز نتوانست رئیس الوزرا شود. ولی چون ممکن بود این بحران تا چند روز دوام یابد تا رئیس دولت جدید معین گردد و نمایندگان دولتین در انتخاب و تعیین رئیس الوزرا مخالفت نمایند ،احمد شاه به مشاورالملک دستور داد که به کلیه ی معاونین وزارتخانه ها ابلاغ نماید تا انتخاب رئیس دولت جدید به کارهای مربوط به وزارتخانه های خویش رسیدگی نموده، در مواقع ضروری مستقیمأبه دربار مراجعه نمایند.
حضور قوام در مسند ریئس الوزرایی میتوانست چالش برانگیز باشد. زیرا حضور رضاخان در وزارت جنگ و مقاومت افرادی نطیر کلنل پسیان از معضلات کابینه قوام بشمار میرفت . از طرف دیگر و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد امین السلطان، ناصرالدین شاه، مجلس شورای ملی، استقراض Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد دولت ایران، ژاندارمری، نظم و امنیت، انقلاب اکتبر