منابع پایان نامه ارشد درمورد پیشگیری از جرم، الگو برداری، کودکان و نوجوان، جامعه پذیری

دانلود پایان نامه ارشد

این مرحله محقق به تحلیل مواد به دست آمده می پردازد و آن ها را به لحاظ کیفی مورد ارزیابی قرار می دهد.
گفتار سوم: روش انجام کار
در این پژوهش با توجّه به اهداف و سؤالات مطرح شده، کتاب درسی هدیه های آسمانی مقطع ابتدایی مورد تجزیه وتحلیل قرار می گیرد.
در گام اوّل متن کتب درسی هدیه های آسمانی مورد مطالعه قرار می گیرد تا مفاهیم پیشگیرانه از جرم موجود در آن ها براساس عناوین کلی و به لحاظ کمّی استخراج شود. پس از تجزیه ی محتوا و استخراج مفاهیم مذکور، در گام بعد به بررسی میزان انطباق این مفاهیم با ویژگی های بنیادین کتب درسی از بعد معنایی و محتوا پرداخته خواهد شد تا از این طریق کیفیت مفاهیم پیشگیرانه از جرم موجود در کتب هدیه های آسمانی و میزان یادگیری آن ها توسط فراگیران مورد ارزیابی قرار گیرد.

فصل دوم
مبانی

پس از پرداختن به کلّیاتی در خصوص پژوهش پیش رو در فصل گذشته، اینک در این فصل در پی تبیین پایه های اساسی و مبانی تحقیق می باشیم.
تحلیل محتوای کتب درسی در فرآیند آموزش و طرّاحی این کتب مؤثّر است، از این رو بررسی نتایج حاصل از تحلیل محتوای کتب درسی از حیث توجّه به مفاهیم پیشگیرانه از جرم، راهنمای مؤثّری در ارزیابی و نحوه ی طرّاحی آموزه های مذکور در این کتب می باشد. محتوای کتب درسی به طرق مختلف در پیشگیری از جرم و به طور خاص پیشگیری رشدمدار از جرم مؤثّر است لذا توجّه به کیفیت و کمیّت این مفاهیم در کتب درسی، نقش مهمی را در فرآیند جامعه پذیری صحیح کودکان و نوجوانان و در نتیجه کاهش انحرافات و بزهکاری آن ها دارا میباشد. اسناد و قوانین بین المللی و داخلی موجود در زمینه ی اهمیت آموزش و پرورش و کیفیت محتوای کتب درسی نیز مهر تاییدی است بر ضرورت توجّه به ابزارهای آموزشی و به طور خاص کتب مذکور.
در ادامه در قالب چهار مبحث به تفسیر موارد فوق خواهیم پرداخت.
مبحث اوّل: نقش کتب درسی در پیشگیری از جرم
کتب درسی و محتوای سازماندهی شدهی آن به طرق مختلف آموزشی، می تواند در پیشگیری از جرم فراگیران مؤثّر باشد. در ادامه به بررسی این موارد خواهیم پرداخت.
گفتار اوّل: جامعه پذیری
کودک به تدریج محیط کوچک خانواده را ترک می کند و وارد محیط اجتماعی بزرگتری به نام جامعه می شود و در تعامل با گروه ها و افراد بسیاری قرار می گیرد. حضور در عرصه جامعه نیازمند آشنایی با قواعد و مقررات اجتماعی و نیز نحوه معاشرت و تعامل با آحاد جامعه است. در صورتی که کودک با این قواعد و مقررات آشنا نباشد نه تنها حضور مؤثّر او در جامعه با مشکل مواجه خواهد شد بلکه چه بسا موجب عوارض سوء اخلاقی، انحرافات و کجروی های اجتماعی برای او می گردد و این گونه امور، خود راه را بر رشد و تکامل فردی او مسدود خواهد کرد. 109
در جوامع امروزی تفاوت سرمایه های خانوادگی و…، محدودیت روابط کودک به روابط درون خانوادگی که غالبا مبتنی بر احساسات و عواطف است و تفاوت آداب و رسوم و فرهنگ و زبان محلی، موجب تنوع فرهنگی و تفاوت های هنجاری در کودکان می شود. بنابراین در این جوامع، آموزش رسمی الگوهای فرهنگی، هنجارها، ارزش ها و اهداف اجتماعی، بر عهده آموزش و پرورش بوده و مدرسه به عنوان دومین کارگزار عمده پس از خانواده، وظیفه مهم جامعهپذیری افراد و آماده کردن آن ها برای پذیرش نقش های اجتماعی را بر عهده دارد.110 مدرسه این وظیفه مهم را به طرق مختلف به انجام می رساند که مهم ترین آن ها، آموزش از طریق محتوای کتب درسی است.
فرآیند جامعه پذیری طی دو مرحلهی آموزش هنجارها و درونی کردن آن ها صورت میپذیرد. طبق بندهای الف و ه ماده 21 رهنمودهای سازمان ملل متحد برای پیشگیری از بزهکاری نوجوانان (رهنمودهای ریاض)، آموزش ارزش های اساسی و ارزش های اجتماعی کشوری که کودک در آن زندگی می کند و نیز حقوق بشر و آزادی های بنیادین و تشویق جوانان در زمینه درک و احترام به نظرات مختلف از راهکارهای پیشگیرانه از جرم می باشد.
کودک از طریق محتوای کتب آموزشی ارزش هایی از جمله عام گرایی( توجّه به منافع عمومی به جای منافع شخصی)، اکتساب گرایی(کسب مدارج و رتبه ها بر اساس تلاش وکوشش) و بی طرفی عاطفی(اتّخاذ مواضع بدون لحاظ پیوندهای عاطفی خانوادگی) را می آموزد. همچنین یادگیری الگوهای رفتاری در محیط آموزشی از همان بدو ورود به مدرسه آغاز می شود. کودک با قرار گرفتن در محیط مدرسه از افعال و رفتار معلّمان و گروه دوستان الگو برداری می کند ولی تقلید و الگو برداری به همین سطح محدود نمی شود. محتوای آموزشی کتب درسی هم چون هدیه های آسمانی، تعلیمات اجتماعی و بخوانیم و بنویسیم به لحاظ موضوع به گونه ای است که غالبا فضایی داستانی را دنبال می کنند. این داستانهای آموزشی دارای شخصیت هایی هستند که افعالشان راهی برای آموزش هنجارها و ارزش ها و همچنین ملاکی برای الگو برداری فراگیران قرار می گیرد. در حقیقت کتب درسی هم از طریق آموزش هنجارها به طور مستقیم و هم از طریق انعکاس هنجارها در شخصیت ها ی داستانی الگو برداری شده به طور غیر مستقیم، نقش مؤثّری را در فرآیند جامعه پذیری ایفا می کند.
گفتار دوم: آموزش مدیریت بحران و خویشتن داری
آموزش و درونی سازی هنجارهای پذیرفته شده دریک جامعه و ارزش های اخلاقی و اسلامی جامعه ایرانی به کودکان و نوجوانان اگر چه به لحاظ تئوری، مهم ترین نقش محتوای کتب درسی در پیشگیری از جرم به حساب می آید ولی در عمل به وضوح می توان دریافت که این سطح از آموزش برای کاهش آمار بزهکاری کودکان و نوجوانان کافی نیست. به کرّات مواردی در کانونهای اصلاح و تربیت و زندان ها مشاهده شده است که فرد علی رغم داشتن علم و ایمان به هنجارها و ارزش ها، مرتکب افعالی شده است که در واقع نقض صد درصدی همان هنجارها و ارزش ها می باشد. این امر از عوامل مختلفی ممکن است نشأت بگیرد که اغلب فشارهای روانی ناشی از کاستی های اقتصادی، فرهنگی، اخلاقی و محیطی مهم ترین آن ها می باشد.
وضعیّت و حالت روانی، هم چنان که از منظر حقوق جزا در مجرمانه بودن اعمال و رفتار یک انسان نقش دارد و عنصر روانی را به عنوان یک رکن مستقل از ارکان جرم به حساب می آورد، در اصل شکل دهی رفتار و نوع عملکرد افراد نیز تأثیر مستقیم دارد. آرامش فکری و سلامت روانی نقش بسزایی را در کاهش رفتارهای مجرمانه و نابهنجار دارا می باشد. واضح است که افزایش فشار روانی و کاهش آستانه تحمّل در مواجهه با رخدادهای گوناگون فردی و اجتماعی در جامعه قطعا موجب بروز پاره ای از جرائم همچون ضرب و شتم، توهین و… می شود.
یکی از راهکارهایی که در جهت کاهش فشار روانی ارائه می شود، توصیه به صبر و تحمل و افزایش قدرت خویشتن داری است. چنان که گفته شد مهارت خود کنترلی و افزایش صبر به لحاظ ارتباط مستقیم با آمار بزهکاری از اهمیّت بالایی برخوردار است و همین امر ضرورت آموزش و پرداختن به آن را در مراحل اوّلیه ی یادگیری، توسط محیط مدرسه توجیه می کند. مدرسه نیز از طریق ابزارهای موجود باید این رسالت را به بهترین نحو به انجام برساند. علاوه بر آموزش عملی از طریق معلّمان و مربّیان، کتب درسی نیز جایگاه و فضای مناسبی برای آموزش این مهارت در اختیار دارد و از طریق آموزش مستقیم و یا اعمال کمال خویشتن داری در رفتار شخصیت ها و الگوهای داستان های کتب درسی می تواند فراگیر را به تمرین این مهارت معطوف سازد.
گفتار سوم: آموزش کاربردی حرفه و فنون
جرائم و انحرافات به ویژه جرائم مالی دلایل مختلفی دارد که یکی از آن ها مسائل اقتصادی است. تقریبا در تمام دنیا فقر و بیکاری به عنوان موارد مهم دخیل در بروز جرائم و خشونت ها برشمرده می شود.111 کشور ما نیز از این امر مستثنا نیست. در دین مبین اسلام نیز فقر به عنوان عاملی در راستای انحراف و سقوط فرد معرفی شده است. پیامبر (ص) می فرمایند: «کادَ الفَقرُ أَن یَکوُنَ کُفرا: نزدیک است که فقر به کفر انجامد.»112 همچنین می فرمایند: «مَن لا مَعاشَ لَه، لا مَعاد َلَه: کسی که زندگی مادّی ندارد زندگی معنوی هم ندارد.»113
فقر، بیکاری و مشکلات اقتصادی علل مختلفی دارد که نداشتن مهارت برای اشتغال به کار و کسب درآمد شاید یکی از شایع ترین آن ها باشد. از این رو آموزش فنون و مهارت هایی که نوجوانان را برای اشتغال و کسب درآمد در آینده آماده سازد، برای پیشگیری از بزهکاری آنان ضروری است.
مدرسه به عنوان نهاد رسمی آموزش و پرورش و یکی از مهم ترین کانون های یادگیری در سنین کودکی و نوجوانی، سهم بالایی درآموزش مهارت ها و فنونی دارد که فراگیر را در کسب شغل در آینده یاری می دهد. مدرسه این وظیفه را نیز به طرق مختلف می تواند انجام دهد که آموزش از طریق کتب درسی همچون حرفه و فن یکی از ابزارهای کاربردی در این زمینه است. کتب فنّی و حرفه ای به لحاظ محتوایی باید به گونه ای طرّاحی شود که بتواند حداقّل مهارت هایی سطحی و در عین حال پایه ای را به فراگیر آموزش دهد تا همین سطح از آموزش زمینه ای برای قدرت کسب فنون حرفه ای در آینده شود. بنابراین کتب درسی از طریق آموزش صحیح مهارتهای شغلی، می تواند باعث کاهش فقر و بیکاری و در نتیجه آمار بزهکاری شود.
گفتار چهارم: بیان پیامدهای هنجار شکنی و عدول از ارزش ها
هدف های سیاست جنایی مؤثّر در جامعه وقتی تحقّق می یابد که تدابیر پیشگیرانه همواره در درجه ی نخست اهمیّت باشد. یکی از جنبه های پیشگیری از جرم از منظر حقوقدانان این است که تنظیم فهرستی از جرائم و مجازات ها و آگاهانیدن افراد جامعه نسبت به آن ها تأثیر نیکویی در پیشگیری از جرم خواهد داشت. با اجرای مجازات ها، این انتظار می رود که آثار عبرت انگیز آن در تعدیل تمایلات بزهکارانه افراد مؤثر افتد و کسانی که میکوشند راه بزهکاری را انتخاب کنند از راه خود باز ایستد و در واقع پیشگیری عمومی تأمین شود.114 پیشگیری عمومی از بزهکاری و ارعاب عام یکی از اهداف مجازات ها است. بنابراین نشان دادن نتیجهی هنجارشکنی و تخلفات، به افراد یک جامعه نقش مؤثّری در پیشگیری از جرم دارد. این امر در آموزه های دین مبین اسلام نیز مورد توجّه قرار گرفته است. خداوند مهم ترین هدف ارسال پیامبران را در آیه 48 سوره ی مبارکه انعام اینگونه بیان می کند:«وَ ما نُرسلُ المُرسِلین اِلاّ مُبشِّرین وَ مُنذَرین…..: و ما پیامبران را جز برای بشارت و بیم دادن نفرستادیم». همانطور که مشخّص است بیم دادن و بر حذر داشتن افراد از نتایج اعمالشان قطعا موجب سعادت دنیوی و اخروی خواهد بود که خداوند آن را مهم ترین رسالت انبیاء دانسته است. در آیه های دیگری از قرآن کریم نیز خداوند بندگان را مورد بیم و انذار قرار می دهد. به عنوان مثال در آیه 257 سوره مبارکه بقره در وصف کافران می فرماید: « و الَذّینَ کَفَروا اوّلیاؤهُم الطّاغوت یُخرِجونَهُم مِنّ النّورِ اِلَی الظُّلمات اوّلئِکَ اَصحابُ النّارِ هُم فیها خالِدون: و کسانی که کفر ورزیدند، سرپرستانشان طغیان گران هستند که آنان را از روشنایی سوی تاریکی ها به در می برند آنان همراهان آتش اند و در آن جا جاودانند». بنابراین از دیدگاه اسلام نیز آگاه کردن افراد به آثار مخرّب عدول از ارزش ها، عاملی مؤثّر در پیشگیری از بروز گناه و انحراف است.
با وجود اینکه پیشگیری عمومی از طریق اجرای مجازات بر عهده ی نظام قضائی یک جامعه است، ولی سایر نهادها هم نه از طریق اعمال مجازات بلکه دیگر طرق می توانند در ارعاب عام گام هایی مؤثر بردارند. نظام آموزش و پرورش و در معنای خاص مدرسه، به عنوان متصدّی امر تعلیم و تربیت، با توجّه به ارتباط مستمر و نزدیک با کودکان و نوجوانان در سال های آغازین یادگیری، نقش مهمی را در انجام این رسالت بر عهده دارد.کتب درسی این قابلیت را دارد که نتایج هنجار شکنی را در قالبی قابل فهم و متناسب با رشد شناختی فراگیران، به تصویر بکشد، چه از طریق آموزش مستقیم و بی واسطه و چه از طریق قالبی داستانی. واضح است که در پرداختن به این امر و ارعاب و آگاه کردن فراگیران باید سن و روحیه ی شکننده و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد محیط های آموزشی، عوامل خطر، اجرای برنامه، آموزش و پرورش Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد عوامل خطر، پیشگیری رشدمدار، کودک و نوجوان، پیشگیری اجتماعی