منابع پایان نامه ارشد درمورد هیجانات منفی، مقابله با استرس، اجتناب شناختی

دانلود پایان نامه ارشد

ترین مسئله در این قلمـرو، سـاختن مق ولـههـایی کامـل و

منسجم در این سطح بینابینی است؛ مقوله هایی که بتوانند به پاسخ هـاي متعـدد و وابـسته بـه موقعیـت

سازمان دهند و کنشهاي آنها را در تعدیل آثار استرس در نظر گیرند.

مدلهاي مقابله با استرس

مدل موس و بیلینگز

در یکی از رویکرد هاي روانشناسی سلامت، ابعادارزیابی و مقابله در سه حـوزه سـازماندهی شـده

است؛ که هر سه حوزه بر اساس تمرکز اولیه اش بر ارزیابی مجدد یک موقعیت، درگیري واقعی با یـک

موقعیت و دستکاري هیجانات برانگیخته شده از موقعیت مورد اندازه قرار گرفتهاند. مقابله متمرکـز بـر

ارزیابی، با کوشش هایی براي تعر یف و معیت کردن معانی یک موقعیت درگیر است و شـامل راهبـرد-

هایی نظیر عقلانی و بازیابی شناختی است. مقابله متمرکز بر مسئله، در جهت اصلاح یا محدود کـردن

منابع استرس و درگیر شدن با نتایج قابل لمس یک مسئله یا بطور فعال اهتمام به تغییر خودپنداره فـرد

یا ایجاد یک موقع یت خوشایند تلاش میکندمقابله. متمرکز بر هیجان، شـامل پاسـخهـایی اسـت کـه

کارکرد اولیه اش تحت کنترل در آوردن هیجانات برانگیخته بوسیله عوامل استرس زا است کـه از طریـق

٢٢

آن می توان آرامش خود را فراهم نمود( موس و بیلینگز،.(1982 مدل مقابلهاي مـوس و بیلینگـز شـامل

موارد زیر میباشد:

الف) مقابله متمرکز بر ارزیابی

1
تحلیل عقلانی : راهبرداي موجود در این طبقه شامل تلاش براي مـشخص کـردن علـت مـسئله،

توجه کردن به یک جنبه از موقعیت در هر لحظه، شناخت تجارب گذشته وابسته به مـسئله موجـود و

تمرین ذهنی اعمال ممکن و نتایجشان است(موس و بیلینگز،.(1982

2
تعریف مجدد شناختی مسئله : این طبقه شامل آن دسته راهبردهاي شناختی است که بوسیلهآنهـا

یک فرد واقعیت شرایط موجود را قبولمی کند و آن را براي یافتن چیز هاي مطلوبتر بازسـازي مـی-

کند.

3
اجتناب شناختی : این راهبرد ها عبارتند از انکار اضطراب و ترس تحت شـرا یط اسـترسزا، تـلاش

براي فراموش کردن کل موقعیت استرسزا،رد کردن این باور که مسئله واقعـاً وجـود دارد و مـشغول

شدن در رویاهاي خودکامرواساز در برابر تفکر واقعی در برابر مسئله.

ب) مقابله متمرکز بر مسئله

4
جستجوي اطلاعات :در ایـن طبقـه پاسـخهـا، بیـشتر بـر جـستجوي اطلاعـات دربـاره مـسئله و

درخواست از یک فرد براي ارائه انواع کمکها متمرکز است.

1

تمرکز بر مسئله گشایی فعال : این راهبرد ها شامل موارد زیر میباشد: ساختن یک برنامه جایگزین،

مشغول شدن به یک عمل ویژه براي درگیري مستقیم با مسئله، یادگیري مهارتهاي جدیـدي کـه بـا

مسئله همخوانی دارند، گفتگو و مصالحه کردن براي رسیدن به راهحل.

rational analysis .١ cognitive redfinition of problem .٢ cognitive avoidance .٣ information seeking .٤

٢٣

2
بوجود آوردن پاداش هاي جایگزین : این راهبرد ها عبارتند از کوشـش بـراي درگیـري بـا موقعیـت

مسئله آفرین، بوسیله تغییر دادن فعالیتهاي یک فرد و ایجاد منابع جدیدي براي خوشنودي فرد(مـوس

و بیلینگز،.(1982

ج) مقابله متمرکز بر هیجان

3
تنظیم خلق و عواطف : این طبقه شامل راهبرد هاي زیر میباشد: کوشش هاي مستقیم بـراي کنتـرل

هیجان بوجود آمده از مسئله بوسیله واپسزنی هـشیارانه یـک تکانـه، تجربـه کـردن و کـار کـردن بـا

احساسات یک فرد، تلاش براي عدم دستکاري احساسات متعارض، بوجـود آمـدن ا حـساس غـرور و

خم به ابرو نیاوردن در مواجهه با مشکل، مدارا کردن با ابهامات بوسیله خودداري کردن از انجام عمـل

فوري.

4
پذیرش و کنارهگیري : این طبقه شامل راهبردهاي زیر استبه: انتظار زمان نشستن بـراي گریـز از

مسئله، انتظار خطا، قبول موقعیت به آن صورتی که هست، پذیرشاین موضوع کـه هـیچ چیـز بـراي

تغییر موقعیت نمیتوان انجام داد و تسلیم شدن به تقدیر.

5
تخلیه هیجانی : این طبقه شامل موارد زیر است: اظهارات کلامی براي رهـایی از حـالات هیجـانی،

اشتغال به اعمال تکانهاي، این پاسخها ممکن است فرد را از تنظیم اعمال خویش دور نماید.

مدل لازاروس و فولکمن

مدل لازاروس و فولکمن((1984 از تأثیرگذارترین مدل هاي سبک مقابله با استرس محـسوب مـی-

گردد و غالب تحقیقات انجام شده، مدل لازاروس و فولکمن را مبناي کار خود قرار دادهاند. مقابلـه در

این دیدگاه، نه تنها مترادف با حل مسئله در نظر گرفتهمی شود بلکه بر فرد، محیط و شیوههاي تعامـل

focus on action problem solving .١ development alternative reward .٢ affective regulation .٣ resigned acceptance .٤ emotional discharge .٥

٢٤

آنها در موقعیتهاي تهدید آمیز اسـتوار اسـت. لازاروس و فـولکمن، شـیوه
هـاي مقابلـه بـا اسـترسو
موقعیت هاي استرسزارا به دو راهبرد مسئله محور و هیجان محور تقسیم
میکنند. راهبردهاي مقابله-

اي مسئله محور، عبارتند از روشهاي فعال حل مسئله که جهت مقابله موفقیت آمیز بین فـرد و محـیط

صورت میگیرد(کانر- اسمیت،کومپاس،سالتزمن،تامسن و واتسوورث2000به نقـل از مـشفق .(1389

راهبردهاي مقابلهاي هیجان محور عبارتند از شیوههایی که بر پایه آن افراد به سطح بهینـهاي از تنظـیم

1
هیجانی و توانایی برخورد با موقعیت ها و احساسات شدید و بحرانی دست مییابند(سارنی ،1999 بـه

نقل از هیبتی .(1381

2
الف) انطباق متمرکز بر مسئله

افرادي که از این راهبرد استفاده میکنند بطور فعال می کوشـند در موقعیـت اسـترس زا تغییـر ایجـاد

کنند که این امر از طریق مهارت هاي حل مسئله انجام میشود. راهبر د متمرکـز بـر مـسئله، مـی توانـد

معطوف به درون یا معطوف به بیرون باشد. هدف از راهبردهاي مقابلهاي معطوف به بیرون، تغییر دادن

موقعیت یا رفتارهاي دیگران است. در صورتیکه راهبردهاي مقابله اي معطوف به درون، شامل تلاش-

هایی است که براي بررسی مجدد نگرش ها و نیازهاي خو د و کسب مهارت ها و پاسـخ هـاي تـازه بـه

عمل میآید. این افراد اغلب گرایش به حل مشکلات بنیادي دارند.(لازاروس و فولکمن،.(1988

3
مقابله رویارویانه تلاشهاي ستیزه جویانه براي تغییر موقعیت؛ یا به عبارت دیگر فرایندي استکه

شخص در طی آن فعالانه براي تغییر منبع استرس تلاش میکند.

. Saarni ١ . problem focused coping ٢ . confrontive coping ٣

٢٥

1
جستجوي حمایت اجتماعی . تلاش در راستاي کسب حمایت هیجانی و اطلاعاتی از دیگران؛ ایـن

راهبرد، به تناسب نیاز و نوع مشکل میتواند کسب اطلاعات از طریق ارائه خدمات مشاوره، راهنمـایی

و جذب امکانات مادي و یا معنوي از دیگران باشد.

2
راهبرد حل مسئله با برنامه . تلاشهاي سنجیده مسئله مدار جهت حل مشکل؛ در این نـوع مقابلـه

فرد براي کنترل موقعیت و حل مشکل با تکیه بر فکر و اندیشه خود به ارزیابیراه حـلهـاي متفـاوت

میپردازد و بعد از آن با انتخاب بهترین شیوه، اقدام به حل مسئله مینماید.

3
خویشتنداري تلاش. و کوشش شخصيبراتنظیم و کنترل احساسات خود؛ یا به عبـارت دیگـر

اجتناب از فعالیت هاي ناپخته اي که منجر به پیچیدهترشدن مسئله و ایجاد اخلال در روند حل مـسئله

شود.

4
ب) انطباق متمرکز بر هیجان

افرادي که از انطباق متمرکز بر هیجان استفادهمی کنند، روي تغییر واکنشهاي درونـی کـه ناشـی از

وقوع حادثه می باشد، تمرکز دارند. مقابله متمرکز بر هیجان، معطوف به مهار نـاراحتی هیجـانی اسـت؛

مانند مراقبه و بیان احساسات و جستجوي حمایت. این افراد اغلب گرایش به تـأثیرات عواطـف ویـا

نتایجی که منجر به بروز مشکل می شود، دارند در بیشتر موقعیتها، احتمـالاً تر کیـب ایـن دو راهبـرد،

مفیدتر خواهد بود(لازاروس و فولکمن،.(1989

5
فاصلهگیريتلاش. جهت جدا شدن از موقعیت؛ در این مقابله فـرد بـا انجـام رفتارهـاي متنـوع و

مختلف سعی بر مشغول کردن افکار خود دارد و از این طریق مانعی را براي فکر کردن به مسئلهایجاد

٨. seeking social support ١ . plantful problem-solving ٢ . self-control ٣ . emotion focused coping ٤ . distancing ٥

٢٦

میکند. مانند ردنپناهب به رؤیاهاي روزانه، خوابیدن بیش ازحد، تماشاي فـیلم و تلویزیـون و سـرگرم

شدن با فرد دیگر.

1
ارزیابی مجدد، سازگاري با موقعیتتلاش. براي یافتن معناي مثبت در تجربه بـا تأکیـد بـر رشـد

شخصی؛ به عبارت دیگر ارزیابی مثبت از حوادث که مبتنی بر نگرش خوشبینانه بر رویدادهاست کـه

بیشتر براي کنترل عواطف و آشفتگی بکارمیرود. در برخی شرایط که منبع استرس قابل تغییر نیست،

شخص واقعیت شرایط استرسزا را میپذیرد و با آن سازگار میشود.

2

راهبرد پرهیز-گریز . تلاش براي رهایی و یا پرهیز از موقعیت؛ گاهی افراد براي پرهیـز و رهـاییاز

رنج ناشی از استرس ها به داروهایی مانند الکل، نیکوتین، مسکنهاي خوابآور و ضد افـسردگی روي

میآورند. یا به گونهاي با مسئله برخورد میکنند که گویی اتفاقی نیفتاده است(تایلر،.(1999

فاصله گیري، پرهیز- گریز و انکار، راهبردهایی هستند که در دسته سبکهاي مقابلهاي سازشنایافتـه

قرار میگیرند. فاصلهگیري و یا انزواي مأیوسانه، حاکی از تسلیم در برابر مشکل و کنارهگیـري از هـر

نوع مقابله با آن است و منجر به احساس ناتوانی در مواجهه با مسئلهمی گردد، تا بـدون هـیچ تلاشـی

خود را بدست امواج بسپارد و در شرایطبی تصمیمی قـرار بگیـرد( دادسـتان،حاجی زادگـان،علیپـور و

عسکري،.(1386

مدل اسکروئرز و همکاران

اسکروئرز،ویلیج،تلگان و براسکات(1984ابعاد) راهبردهاي مقابله را در دو بعد اصـلی طبقـهبنـدي

کردهاند:

. reapprasial/adaption ١ . avoidence/escape ٢

٢٧

الف) مقابله فعال: روش مقابلهاي فعال و متمرکز بر مسئله زمانی اتفاق می افتد که شـخص بـهطـور

مستقیم با منبع استرسزا روبرو میشود. بدین معنی که فرد در تـلاش جهـت حـل موقعیـت مـشکلزا

برمیآید. این رویکرد دربردارنده موارد زیر میباشد:

راهبرد حل مسئله فعال: در این راهبرد فرد از مهارت هاي شناختی جهت حل مسئله بهره میجوید.

براین اساس، راهبردهاي مقابله با مشکل بطور مستقیم بررسی میشوند و با یافتن راهحلهـاي مناسـب

براي مشکل، رضایت روانشناختی حاصل میگردد.

راهبرد جستجوي حمایت هاي اجتماعیبـه: معنـاي جـستجوي منـابع مفیـد و در دسـترس ماننـد

جستجوي افراد حرفهاي جهت اداره و مدیریت برخورد با محركهاي استرسزاست.

راهبرد کاهش الگوهاي
واکنشی: در این راهبرد فرد با اجتناب از شرایط مشکل زا اقـدام بـه کـاهش
استرس و اضطراب در رویارویی با این گونه موقعیتها مینماید.
ب)
مقابله منفعل: بروز روشهاي مقابله اي منفعل، زمانی است که شخص در رویارویی با موقعیـت
مشکل
زا با هیجانات منفی واکنش نشان می دهددرو جهت تلاش به منظور حـل مـشکل برنمـی آیـد.
روشهاي مقابله منفعل، اشاره دارد به:
راهبرد بیان عواطف:
در این راهبرد فـرد در رویـارویی بـا موقعیـت مـشکل زا بـا بـروز عواطـف و

هیجانات منفی واکنش نشان میدهد.

راهبرد اجتنابی: در این نوع راهبرد مقابله اي، فرد بـا انجـام رفتار هـاي متفـاوت و متنـوع تـلاش در

جهت ایجاد ممانعت بر تفکر در رابطه با موقعیت مشکلزا دارد.

راهبرد واکنش افسردگی: در این راهبرد فرد با ابراز واکنش افـسردگی از صـورت مـسئله و مـشکل

فرار میکند و به خود پناه میبرد.

٢٨

راهبرد ادراکات تسکین دهنده و التیام بخش: این راهبرد تفسیر مثبت و هیجانی شرایط استرسزا را

که در بردارنده گسترش متدهاي جدید جهت رویارویی با شرایط استرسزاست؛ شامل میشود.

طبق مدل اسکروئرز و همکاران(1984در) فرایند مقابلـه فعـال، کـه ویژگـی مـشترك راهبردهـاي

مقابله اي مسئله مدار شناخته شده است؛ پویایی امکانات لازم براي مقابله فعال با موقعیت اسـترسزا را

در مسئله فرا میخواند و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد منابع اجتماعی، سلامت روانی، سلامت روان Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سبک مقابله، هیجانات منفی، مقابله با استرس