منابع پایان نامه ارشد درمورد منابع محدود

دانلود پایان نامه ارشد

سانتي گراد را بدون اثرات منفي محسوس تحمل کند. به همين دليل گلرنگ را گياهي متحمل به گرما دانسته اند (Knowles and Miller, 1989; Kipps, 1970). طي دورهي تشکيل طبق درجه حرارت زياد و رطوبت نسبي بالا موجب کاهش عملکرد دانه مي شود. در درجه حرارت بالا علاوه بر کاهش تعداد دانه در طبق، به تشکيل دانه هاي کوچک تر منتهي خواهد شد و اين گياه در رطوبت نسبي زياد به زنگ ها، بيماري هاي برگي و پوسيدگي جوانهي گل بسيار حساس است (Urie et al., 1996). در گلرنگ نيز مانند ساير محصولات زراعي بين دماي زياد و رطوبت خاک رابطه اي وجود دارد. بدين معني که کمبود رطوبت خاک اثرات زيان آور دماي زياد را افزايش مي دهد و از طرف ديگر کافي بودن رطوبت خاک، تأثير سوء دماي زياد را کاهش مي دهد.
در بين مراحل تکامل طبق، مرحلهي گرده افشاني و پيش از گرده افشاني به تنش حرارتي بسيار حساس است. تحت شرايط رطوبت زياد و حرارت، تمام طبق ها اعم از طبق هاي نخست (اصلي)، دوم، سوم و آن هايي که در رأس ساقه هاي فرعي تر تشکيل مي شوند به حرارت حساسيت نشان دادند و دانه بندي آن ها 56 تا 78 درصد در مقايسه با طبق هايي که در شرايط حرارت 31 درجهي سانتي گراد و رطوبت زياد قرار داشتند کمتر بوده است (Zimmerman, 1972). گلرنگ نسبت به تنش هاي کم آبي مقاوم است زيرا همان گونه که گفته شد به سبب دارا بودن ريشهي عميق و توسعه يافته از سطوحي که براي اکثر گياهان جذب آب ممکن نيست رطوبت را به دست مي آورد (ناصري، 1370). با اين حال مقاومت به خشکي گلرنگ نسبت به جو کمتراست. کشت ديم گلرنگ درمناطقي با بيش از 300 ميلي متر بارندگي و در طي فصل رشد امکان پذير است. در صورتي که ميزان بارندگي به 600 ميلي متر برسد و بخش عمدهي آن نيز قبل از گل دهي گياه باشد انتظار مي رود که حداکثر عملکرد تحت شرايط ديم حاصل گردد (ناصري، 1370). گلرنگ نسبت به شرايط غرقابي و کمبود تهويه حساس بوده و پوسيدگي ريشه و بوته ميري در اين شرايط توسعه مي يابد به طوري که مي توان گفت گلرنگ گياه نواحي خشک است و براي نواحي مرطوب چندان مناسب نيست. رطوبت نسبي زياد هوا در هنگام گل دهي علاوه بر اختلال در باروري گل ها و تشکيل بذر، باعث هجوم شديد عوامل بيماري زا مي شود (Arnon, 1982; Delio, 1985; Zimmerman, 1972 ). بهترين خاک براي کشت گلرنگ خاک هاي لومي- رسي و لومي- شني است. اما گلرنگ در طيف وسيعي از خاک هاي مختلف رشد کرده و محصول قابل توجهي توليد مي نمايد (ناصري، 1370). عمق نفوذ ريشهي گلرنگ در خاک تحت تأثير خصوصيات خاک قرار مي گيرد. سطحي بودن خاک زراعي و به عبارت ديگر وجود لايه هاي سخت در اعماق نفوذ ريشهي پرقدرت و قوي گلرنگ به اعماق پائين تر را محدود مي سازد. به همين دليل در خاک هاي کم عمق، بازدهي گياهان زراعي با ريشهي سطحي و افشان مثل گندم و جو بيش از گلرنگ است. اما در خاک هاي عميق با شرايط مناسب جهت نفوذ ريشه به خصوص در زراعت ديم، عملکرد دانه و سودمندي گلرنگ از جو بيشتر است (Dedio, 1985; Kipps, 1970; Knowles, 1979). گياه گلرنگ تحمل زيادي به شوري نشان مي دهد. تحمل اين گياه به شوري کمي کمتر از پنبه است. شوري بيش از حد تحمل گياه، عملکرد دانه را از طريق کاهش تعداد بذر در هر طبق و تعداد طبق هاي حاوي دانه کاهش مي دهد. با اين وجود تأثير شوري بر طبق هاي واقع در موقعيت هاي مختلف بوته يکسان نيست. معمولاً با افزايش شوري خاک از سهم طبق هاي سوم در عملکرد دانه کاسته شده و بر سهم طبق هاي نخست و دوم افزوده مي شود. شوري خاک، ارتفاع گياه و قطر ساقه را کاهش مي دهد و گل دهي و رسيدگي را تسريع مي نمايد (Dedio, 1985).

1-4: مراحل نموگلرنگ:
طول هر يک از مراحل رشد و نمو توسط عوامل محيطي متعدد از جمله: دما، طول روز، رطوبت خاک،
تراکم بوته، تاريخ کاشت و عوامل ژنتيکي تعيين مي گردد (Able, 1976; Ashri, 1971; Beech and Norman, 1986). تراکم بوته از عوامل مؤثر بر طول دورهي رشد گياه است و کارايي جذب انرژي تابشي بستگي به ميزان سطح برگ و توزيع برگها در داخل کانوپي دارد. فاصلهي زماني از کاشت تا سبز شدن به رطوبت و درجه حرارت لايهي سطحي خاک بستگي دارد (محمدي نيکپور، 1374؛ Hashim et al., 1998). به طور کلي رشد و نمو گياه فرآيندي تدريجي است که از زمان جوانه زدن آغاز و تا هنگام رسيدن و بلوغ بذر ادامه مي يابد (Gubbles and Dedio, 1986). تعيين مراحل نمو در بسياري از مطالعات فيزيولوژيک براي مشخص کردن مراحل بحراني و حساس چرخهي رشد و نمو گياه به عوامل محيطي، مفيد مي باشد (ناصري، 1370). اما بررسي دقيقي که به طور جامع، مراحل رشدو نمو و ملاک هاي تشخيص آن را تعيين نمايد درمورد گلرنگ صورت نگرفته است ولي به طور پراکنده و به تناسب موضوع تحقيقاتي دربارهي اين مسئله انجام شده است. مراحل فنولوژي گلرنگ را شامل: جوانه زني، روزت تا طويل شدن ساقه، شاخه دهي، گل دهي و رسيدگي فيزيولوژيک بيان نموده و در منطقه اي با شرايط آب و هوايي اصفهان براي ارقام گلرنگ بهاره مراحل نمو را شامل: سبز شدن، ساقه دهي، ظهور جوانه، غنچه زايي، کامل شدن طبق ها، گل دهي و رسيدگي فيزيولوژيک دانسته است (Knowles, 1980). باقري(1374) در آزمايشي مراحل نمو گلرنگ را شامل سبز شدن، ساقه دهي، تکمه دهي، گل دهي و رسيدگي فيزيولوژيک دانسته است. وي مراحل مختلف فوق را از ساقه دهي به بعد به ترتيب حدود 43، 62، 101 و 133روز پس از کاشت ثبت کرده است.
در بررسي خصوصيات مرفولوژيکي، فيزيولوژيکي و عملکرد دانهي ارقام گلرنگ بهاره در اصفهان، مراحل نمو گلرنگ را شامل سبزشدن، ساقه دهي، ظهور جوانه هاي زايشي، غنچه زايي، کامل شدن طبق ها، گل دهي و رسيدگي فيزيولوژيک دانستهاند و مراحل فوق الذکر را به ترتيب در حدود 14، 50، 66، 94، 78 و 124 روز پس از کاشت ذکر کردهند (نژادشاملو، 1375). سبز شدن را از زماني محسوب مي دارند که لپه ها در 50 درصد از نقطه هاي کاشت سر از خاک بيرون آورده، از يکديگر کاملاً جدا شده و به حالت افقي قرار گرفته باشند. بنابراين، دوران کاشت تا سبز شدن برابر فاصلهي زماني کاشت مؤثر تا 50 درصد سبز شدن مي باشد. اين دوره در شرايط مساعد کمتر از يک هفته و در شرايط نامساعد به حدود 3 هفته مي رسد. وقوع تنش رطوبتي، سردي و سلهي خاک سبب طولاني شدن اين دوره مي گردند. پس از سبز شدن، ميان گره هاي ساقه رشد نکرده و برگها به حالت افقي روي سطح زمين قرار مي گيرند. اين مرحله از رشد را روزت مي گويند. زمان به ساقه رفتن را با مشاهدهي اولين ميانگره به طول 1 سانتي متر مشخص مي سازند. طول دوران رشد روزت در کشت بهاره 2 تا 4 هفته مي باشد. تنش رطوبتي، افزايش دماي هوا و افزايش طول روز (در ارقام حساس به طول روز) سبب کوتاهي اين دوره مي گردند. از آنجايي که تعيين دقيق زمان به ساقه رفتن در مزارع مشکل است، تعيين دقيق طول دوران رشد روزت نيز مشکل مي باشد. طي دوران رشد روزت و رشد طولي ساقه، ريشه ها گسترش زيادي در خاک مي يابند. همراه با رشد طولي ساقه، ريشه ها گسترش زيادي در خاک مي يابند. همراه با رشد طولي ساقه و ارتفاع گرفتن مريستم انتهايي بوته از خاک، به حساسيت گياه به تنش هاي محيطي افزوده مي شود. همراه با افزايش رشد طولي ساقه، مريستم انتهايي برگ به صورت گل آذين در مي آيد. در يک مطالعه، بوته ها در مرحلهي تشکيل جوانهي گل 10 برگي بودند و ارتفاع بوته ها تا رأس مريستم انتهايي ساقه حدود 7 سانتي متر بود. طي حدود 2 تا4 هفته پس از شروع رشد طولي ساقه، افزايش قطر گل آذين و رشد براکته هاي کناري آن سبب مي شود که گل آذين به صورت يک تکمه در انتهاي ساقه اصلي مشاهده گردد. پيدايش تکمه در رأس ساقهي اصلي در 50 درصد از بوته ها را مرحلهي رويت طبق يا تکمه دهي مي گويند. طول اين دوران به تاريخ کاشت، رقم، دماي هوا و رطوبت خاک بستگي داشته و از 40 تا 90 روز در کاشت بهاره مي رسد. در يک مطالعه، بوته ها در مرحلهي رؤيت طبق در وضعيت 15 برگي بودند. طي دوران رشد طولي ساقه تا گل دهي شاخه هاي جانبي در نيمهي فوقاني گياه به تدريج تشکيل و در انتهاي هر ساقه فرعي نيز يک طبق بوجود مي آيد. پيدايش ساقه هاي فرعي ممکن است تا اوخر دورهي رشد گياه ادامه يابد. شروع تا خاتمهي گل دهي هر طبق غالباً 3 تا 5 روز مي باشد. طول دوران از کاشت تا گل دهي با گرم شدن هوا و افزايش تنش رطوبتي کاهش يافته و در ارقام زودرس کوتاه تر از ارقام ديررس مي باشد. غالباً گلرنگ تا مرحله گل دهي حدود دو سوم از کل طول دوره رشد خود را طي نموده است.
رشد دانه ها بين 20 تا 35 روز و غالباً حدود 4 هفته پس از گرده افشاني تکميل مي شود. تفاوت زماني بين رسيدگي اولين تا آخرين دانه در يک طبق 3 تا 7 روز و بين اولين تا آخرين طبق حدود 2 تا 3 هفته مي باشد. زمان رسيدگي فيزيولوژيک هنگامي است که طبق زرد شده و فقط آثار سبزي روي براکته ها مشاهده شود. زمان رسيدگي فيزيولوژيک مرزعه هنگامي است که 75 درصد طبق ها به مرحلهي رسيدگي فيزيولوژيک رسيده باشند. کل طول دورهي رشد گياه را از تاريخ کاشت مؤثر تا رسيدگي فيزيولوژيک محسوب مي دارند. طول اين دوره بسته به رقم و کليهي عوامل محيطي، در تاريخ کاشت پاييزه 200 تا 300 روز و در تاريخ کاشت بهاره 100 تا 150 روز مي باشد. گلرنگ طي حدود 2 هفته پس از رسيدگي فيزيولوِژيک به مرحلهي رسيدگي کامل مي رسد و آمادهي برداشت است. در اين مرحله حداقل 75 درصد طبق ها کاملاً قهوه اي شده و دانه ها به سهولت از طبق جدا مي شوند.
جدول 1-2. سطح زير کشت و عملکرد گلرنگ در آسيا و جهان
سال
منطقه
سطح زير کشت
( هكتار )
عملکرد بذر در هکتار
(كيلوگرم در هكتار)
2007
جهان

آسيا
738175

464555
8426

7218
2008
جهان

آسيا
691436

470472
8897

6955
منبع : سايت رسمي FAO

1-5: زئوليت:
بيش از 80 درصد زمين هاي کشاورزي در ايران را خاک هاي مناطق خشک و نيمه خشک تشکيل مي دهند و به همين دليل منابع آب در کشور ما از اهميت بسيار بالايي برخوردار هستند (سالار ديني، 1371). منابع آب يکي از سرمايه هاي ملي هر کشور است از طرفي يکي از منابع محدود کننده افزايش سطح زير کشت در مناطق خشک و نيمه خشک نيز آب است ( جليني و كاوه، 1382). در گذشته که نيازهاي جوامع بشري به آب در مقايسه با پتانسيل ها کمتر بوده است اين سرمايهي طبيعي کمتر مورد توجه و اهميت قرار مي گرفت و غالباً منابع آب به حدي بود که هيچ گونه رقابتي در استفاده از آب ها ايجاد نمي‌شد. اين موضوع در مناطق خشک و نيمه خشک حادتر و از اهميت بيشتري برخوردار مي‌باشد، بنابراين مديريت و برنامه ريزي صحيح براي استفادهي بهينه ازآب امري ضروري است.
در سال هاي اخير توسعه ي سيستم هاي کشاورزي پايدار مورد توجه بوده و در اين راستا کاربرد مواد معدني
طبيعي به منظور بهبود باروري، اصلاح ساختمان فيزيکي و شيميايي خاک که منجر به افزايش ظرفيت نگهداري آب در خاک نيز مي شود توصيه شده است که زئوليت يکي از اين مواد معدني مي باشد. زئوليت ها (بلورهاي آلومينوسيليکات هيدراته با خلل و فرج ريز) داراي کاتيون هاي قليايي قابل تبادل با ساختمان سه بعدي نامحدود هستند و فرمول کلي اکسيد زئوليت به صورت زير تعيين شده است: m2 /no.AL2 O3 . xsio2 . Yh2O هر يک از انواع زئوليت ها داراي ساختمان بلوري واحد خاص خود هستند و بدين جهت از خواص فيزيکي و شيميايي مجزايي برخوردار بوده و به طور برگشت پذير آب را جذب مي کنند. وجود ساختمان کريستالي ويژه و منفذ دار که در حضور آب سخت باقي مي ماند باعث شده زئوليت ها براي کاربرد هاي متفاوتي سازگار شوند (Andrews and kimi, 1996 ; Mumpton, 1996 ). يکي از علل استفاده از زئوليت در توليدات کشاورزي و بهره وري خاک، خاصيت جذب رطوبت و نگهداري آن براي مدت طولاني و صرفه جويي در مصرف کود شيميايي و جلوگيري از آلودگي هاي زيست محيطي مي باشد (Huang and petrovic, 1995). از جمله راهکارهاي جديدي که براي افزايش تأثيرگذاري و جلوگيري از هدر روي رطوبت و کودهاي شيميايي مورد استفاده قرار گرفته به کارگيري ترکيبات طبيعي چون کاني هاي زئوليت در مزارع

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد طول فصل رشد Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد زئوليت، افزايش، کودهاي