منابع پایان نامه ارشد درمورد مسئولیت مدنی، مسؤولیت مدنی، جبران خسارت، قانون مجازات

دانلود پایان نامه ارشد

که انجام آن، از عهده اش خارج است، برعهده بگیرد. به دیگر سخن، پزشک، قدرت و توان آن را ندارد که در هر صورت، نتیجه عقد، یعنی بهبودی و شفای مریض را برعهده بگیرد و تنها هنگامی از نظر پزشکی خطاکار محسوب می شود که آنچه را که در توان و اختیار دانش پزشکی روز است و طبیعت بیمار، اقتضای آن را دارد، به کار نگیرد.بنابراین معیار خطای شغلی رفتار معمولی شخص از همان حرفه که از لحاظ علمی و لیاقت و شایستگی و آگاهی و کوشش در حد متوسط بوده و مطابق با اصول علمی و فنی ثابت و مسلم عمل می نماید می باشد و هرگونه انحراف از این معیار باعث به وجود آمدن خطای شغلی می گردد.(الحسینی،1987، به نقل از شجاعپوریان،1373،27)
گفتار دوم- مسئولیت پزشک
ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﭘﺰﺷﻜﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺳﺎﺳﻲ ﺣﻘﻮق ﭘﺰﺷﻜﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ در راﺑﻄﻪ ﭘﺰﺷﻚ و ﺑﻴﻤﺎر ﻣﻄﺮح ﻣﻲ شود. ﺑﺪﻳﻦ ﺳﺎن، زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ از«ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ» ﻳﺎد ﻣﻲ ﺷﻮد، ﻣﻘﺼﻮد ﮔﺴﺘﺮه ﻣﻌﻨﺎﻳﻲ ﺣﻘﻮﻗﻲ اﻳﻦ واژه اﺳﺖ ﻛﻪ آﺛﺎر و ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎي ﺣﻘﻮﻗﻲ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد . در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ، ﭘﺰﺷﻚ در ﺣﻴﻄﻪ ﺗﺨﺼﺺ ﺧﻮﻳﺶ و به اﻧﺪازه ﺗﻮاﻧﺎﻳﻴﻬﺎ و ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎي ﻋﻠﻤﻲ اش، ﺑﺮ وﻓﻖ ﻧﻈﺎﻣﺎت ﻣﻘﺮر وﻇﻴﻔﻪ دارد ﺿﻤﻦ ﻋﻨﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﺣﻔظ اﺳﺮار اﻳﻦ راﺑﻄﻪ و ﻋﺪم اﻓﺸﺎي آﻧﻬﺎ، در درﻣﺎن و ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ ﺑﻴﻤﺎر ﻫﻤﺖ ﮔﻤﺎرد و ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ « ﺧﻄﺎ و ﻗﺼﻮر » از ﺳﻮي وي، ﻣﻮﺟﺐ ﺗﺤﻘﻖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺣﻘﻮﻗﻲ و ﻛﻴﻔﺮي ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد . در واﻗﻊ، زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻣﻴﺎن ﺑﻴﻤﺎر و ﭘﺰﺷﻚ راﺑﻄﻪ اي ﺣﻘﻮﻗﻲ ﺑﺮﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﺮدد، ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﭘﺰﺷﻚ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﺗﺒﻠﻮر ِ ﻣﻲ ﻳﺎﺑﺪ و ﺿﻤﺎﻧﺖ اﺟﺮاي ﻗﺼﻮر و ﺧﻄﺎ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴت پزﺷﻜﻲ ﻧﺎﺷﻲ از اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻇﻬﻮر و ﺑﺮوز « ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺣﻘﻮﻗﻲ و ﻛﻴﻔﺮي » بر حسب مورد میﮔﺮدد.
1- تاریخچه مسئولیت پزشک
موضوع مسؤوليت پزشكان و دست اندركاران حرفه ي پزشكي ازگذشته هاي بسيار دور مطرح بوده و پيشينه اي كهن دارد. از بدوتشكيل تمدنهاي بشري و مطرح شدن پزشكان به عنوان يكي ازطبقات جامعه، قانون گذاران مقرراتي را براي ساماندهي و تنظيم ونظارت بر فعاليت پزشكان تدوين كرده اند.در ادامه به بررسی مختصر تاریخچه مسئولیت پزشک خواهیم پرداخت.
1-1- تمدنهاي ابتدايي
در تمدنهاي ابتدايي كه جوامع بشري بصورت قبيله اي بود، مردان روحاني قبيله با احاطه بر شناخت گياهان دارويي، طبابت نيز مي كردند؛ يعني علاوه بر منصب قضاوت، به امور پزشكي نيز مي پرداختند. كلمه طبيب كه معناي آن جادوگر يا افسونگر است، از زمانهاي قديم مصطلح شده و به اينگونه روحانيون پزشك اطلاق مي شد. در آن زمان، چون روحانيون، اين فكر را كه بيماريها، ناشي از خشم خدايان هستند، گسترش داده بودند، مسؤوليتي متوجه آنها نبوده است. بعدها كه تمدن پيشرفت كرد و طبابت از روحانيت جدا شد، به تدريج براي پزشكان مسؤوليت قائل شدند. البته در آغاز به دليل آنكه مسؤوليت مدني و مسؤوليت كيفري از هم جدا نبودند، جبران خسارت مفهومي نداشت. مجازات نيز به جهت تسكين آلامي بود كه به يك الهه وارد مي آمد. بعدها، با توجه به گسترش انديشه فردگرايي، مسؤوليت كيفري از مسؤوليت مدني جدا شد و در نتيجه مسؤوليت پزشكي نخستين تحولات خويش را تجربه نمود.(گودرزی،1377،54و نجم آبادی،1371، 10)

1-2- بابل، يونان و روم باستان
در بابل باستان، حمورايي، مجموعه قوانيني وضع نمود كه به موجب آن در صورتي كه پزشكان در اثر عدم آگاهي از اصول مسلم دانش پزشكي و خطاء در معالجه، موجب بروز ضرر و زيان به بيماران مي شدند، مسؤوليت داشتند. در بخش پزشكي اين قانون، ميزان دستمزد و اجرت پزشكان مشخص شده بود و بيماران مي دانستند بابت هر درمان، معالجه يا جراحي چه ميزان دستمزد بايد پرداخت كنند. اين دستمزد با تمكن بيمار تناسب داشت. براساس آن قانون، اگر پزشك باعث مرگ برده اي مي شد، بايد در ازاي آن برد هاي مي داد و اگر درمان او به مرگ فرد آزادي منجر م يشد، دست پزشك قطع مي گشت و حتي اگر فرزند كسي در اثر درمان پزشك مي مرد، پسرپزشك قصاص می گرديد و به قتل می رسيد . در يونان باستان در صورتي كه پزشك به علت خطاء در معالجه موجب مرگ بيمار مي شد، مستوجب مرگ بود. در ماجراي هفستيون، اسكندر مقدوني، دستور اعدام پزشك معالج او را به علت عدم شفاي نامبرده، صادر نمود. روميان باستان نيز كه وارث علوم، فنون و طب يوناني و ايراني بودند، جهل و خطاي پزشكي را موجب مسؤوليت مي دانستند و در صورتي كه يك پزشك در معالجاتش، از اصول و ضوابط مسلم پزشكي تخطي مي كرد، او را به جبران خسارات وارده به متضرر ملزم مي نمودند.(سیریل،مترجم فرقانی،1371،21)
1-3- ايران باستان
فتح بابل توسط كوروش كبير در سال ۵۰۵ قبل از ميلاد، موجب آشنايي ايرانيان با دستاوردهاي پزشكي چند صد ساله بابل شد. افزون بر اين، در دوران پادشاهي هخامنشيان، ارتباط فرهنگي ميان ايران و يونان وجود داشت و حتي عده اي از پزشكان يوناني در كنار اطباي ايراني، در دربار پادشاهان ايران، به طبابت اشتغال داشتند.(نجم آبادی،1371، 33) در دوران ساسانيان پزشكان داراي اعتبار خاصي بودند. در اين دوره پزشكان به چهار دسته تقسيم مي شدند كه عبارت از دارو پزشكان و تن پزشكان ، كرتوپزشكان (جراحان) ، داتپزشك (پزشك قانوني) و مهتر پزشكان (روانپزشكان) بودند. آنان در دانشگاه مجهز جندي شاهپور و بيمارستان آن به تحصيل پرداخته بودند. دروس پزشكي در دانشگاه جندي شاهپور، مخلوطي از طب ايران، هند و يونان بود. در آنجا روشهاي جديد داروشناسي توسعه يافت؛ بدين معني كه اطباي جندي شاهپور روشهاي علمي ديگر ملتها را اخذ و با معلومات و نظرات و اكتشافات خود، آن را تكميل كردند و روشي اتخاذ كردند كه ايراني بود. از همين دانشگاه افرادي چون برزويه طبيب، بزرگمهر و نيز خرداد برزين فارغ التحصيل شدند كه سرآمد پزشكان آن دوران بودند. براي نمونه در بيماري سخت دختر ملكه چين كه پزشكان چيني از درمان آن عاجز ماندند، خرداد برزين، پزشك مشهور عصر خسروپرويز، به چين رفت و بيماري او را درمان نمود. با توجه به مراتب فوق اهميت علم پزشكي در ايران باستان مشخص مي گردد. افزون بر اين، پزشكان براي بيماريها، ماهيت مادي قائل بودند و در قبال بيماران، خود را مسؤول مي شناختند. بنابراين مسئولیت پزشکی نخستین بار در ایران باستان مطرح شد و پزشكان افزون بر مسؤوليت اخلاقي و كيفري كه در «ونديداد» پيش بيني شده بود، داراي مسؤوليت مدني نيز بوده اند.(کراچیان ثانی و سلطانی،1390،ش2)
1-4- دوران اسلامي
با توجهي كه دانشمندان بزرگ اسلامي به اين دانش داشتند، شعبه ها و فروع زيادي در آن پيدا شد. اين شعب، به موضوعات آن علم مربوط مي شد كه گاهي به كيفيت درمان و گاهي به حالتهاي مختلف انسانها هنگام معالجه مي پرداخت؛ مانند تدبير الاصحاء(تندرستي اشخاص)، تدبير الحبالي(سلامتي زنان آبستن جهت سالم نگاه داشتن جنين)، تدبير المولودين(پزشكي نوزادان)، تدبير الصبيان(پزشكي كودكان)، تدبير المشايخ(پزشكي سالخوردگان). رشد و اعتلاي پزشكي اسلامي بيش از هر چيز مرهون تلاشهاي پزشكان برجسته ايراني مانند ذكرياي رازي، ابوعلي سينا و … بود. ذكرياي رازي، پزشك مسؤول بيمارستان ري بود. هر بيماري كه به بيمارستان مراجعه مي كرد، ابتدا توسط شاگردان او معاينه مي شد و اگر مسأله براي آنان، بسيار پيچيده و غامض بود، به شاگردان بلافصل استاد و در نهايت به خود او ارجاع مي شد. ذكرياي رازي، بعدها پزشك مسؤول بيمارستان بزرگ بغداد شد. تصدي مسؤوليتهاي فوق، در حقيقت پذيرش مسؤوليت دوگانه بود. زيرا كه در فقه اسلامي، پزشكان به موجب رواياتي كه از پيامبر و ائمه(ع) وارد شده بود، مسؤول بودند و افزون بر اين، با قبول مسؤوليت بيمارستان، مي بايست پاسخگوي اقدامات خدمه و كاركنان خود نيز مي بودند.(آل شیخ مبارک،مترجم عباسی،1388، 34) بحث مسؤوليت مدني پزشكي در فقه اسلامي، بسيار مورد توجه قرار گرفته است و ما در جاي خود ديدگاههاي مختلفي را كه در مورد مسؤوليت مدني پزشكي وجود دارد، بررسي خواهيم كرد.

گفتار سوم-انواع مسئولیت پزشک
1- مسؤوليت اخلاقي
اخلاق پزشكي، اصول و قواعد اخلاقي است كه يك پزشك بايد آن را رعايت كند. اهميت آداب و اصول اخلاقي لازم الرعايه براي پزشك، از لحاظ شدت و ضعف بستگي به اثري دارد كه به روان بيمار وارد مي كند. مهمترين آداب پزشكي، راستگويي و برخورد ملاطفت آميز با بيمار است.پزشك در صورتي كه مصلحت بيمار اقتضاء كند، بايد او را از نوع بيماري اش آگاه كند.( یزدانیان، ۱۳۷۹، ۳) مسؤوليت اخلاقي پزشكي و مسؤوليت مدني پزشكي، رابطه عموم و خصوص من وجه دارند. از اين رو، در پاره‎ اي موارد، پزشك، علاوه بر مسؤوليت اخلاقي، ملزم به جبران خسارت بيمار نيز مي باشد. همچنين مسؤوليت اخلاقي، گاهي با مسؤوليت كيفري تداخل پيدا مي كند كه نمونه آن، افشاي اسرار پزشكي است كه در قوانين برخي كشورها از جمله ايران جرم تلقي شده، مستوجب مجازات است. پزشك از نظر اخلاقي نيز وظايفي دارد: پاكدامني وپرهيز كاري ورعايت عفت وتحميل نكردن مخارج غير ضروري بر بيمار وخودداري از ايجاد هراس دربيمار از راه نشان دادن وخامت بيماري به منظور استفاده مادي (مواد۱ تا ۷ آئين نامه انتظامي پزشكي ، مصوب ۱۳۴۸) نيز پزشك مكلف به حفظ اسرار بيماران خود است. به اين وظيفه هم درآئين نامه انتظامي پزشكانماده ۴ وهم قانون مجازات اسلامي اشاره شده است .

2- مسؤولیت حقوقي
مسؤولیت قانونی به سه دسته مسؤولیت انتظامی، مسؤولیت مدنی ،مسؤولیت کیفري تقسیم می شود که در ذیل مختصراً به توضیح هر کدام پرداخته شده است.
2-1-مسؤولیت انتظامي یا شغلي
اگر مسؤولیت در حرفه اي خاص مورد ، نظر باشد، در این صورت چنانچه فردي از اعضاي آن صنف، مرتكب اعمالی بر خلاف اخلاق، عرف یا مقررات آن حرفه گردد ، با او برخورد می شود . به همین ترتیب در حرفة پزشكی مجموعة قواعد و مقرراتی وجود دارد كه رعایت آنها از طرف پزشكان لازم است و در صورت تخلف سبب مسؤولیت انتظامی او می شود ، که در این صورت بر حسب نوع تخلف ، به مجازات هاي انتظامی محکوم می گردد . براي مثال اگر پزشکی مرتکب فعل یا ترك فعلی شود که در آیین نامه انتظامی رسیدگی به تخلفات حرفه پزشکی، ممنوع باشد، به مجازات انتظامی مربوطه محکوم خواهد شد .( عباسی، ۱۳۸۸، ۴۴) این نوع مسئولیت را كه ناشی از تقصیر انضباطی می‏باشد، به طور کلی تقصیرات اداري یا تخلفات انتظامی یا مسئولیت حرفه ‏ای می‏گویند. به عبارت دیگر، نقض مقرارت صنفی به وسیله یک فرد از افراد آن صنف، تخلف انتظامی محسوب می شود. (جعفري لنگرودي، ۱۳۷۵ ، ۱۴۳)
2-2- مسؤولیت کیفری
در امور کیفري، اصولاً قانون گذار، اوامر و نواهی خود را که تخلف از آنها جرم است و کیفر به همراه خواهد داشت را به طور حصري برمی شمارد. این مهم که به « قاعده قبح عقاب بلابیان » و معروف است در اصل ۲ قانون اساسی و در ماده۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ هم چنین در اصلاحات ۱۳۹۲درج شده است . (گلدوزیان، ۱۳۸۷، صص۱۴-۱۹) هنگامي پزشك از لحاظ كيفري مسؤول است كه عمل ارتكابي او، توأم با سوءنيت باشد و قانون نيز آن را مستوجب مجازات بداند. پرداختن به بحث مسؤولیت کیفري پزشک از حوصله این پایان نامه خارج است . لکن قصور و سهل انگاری پزشک ، اسقاط جنین به صورت غیرمجاز یا فراهم نمودن وسایل آن توسط پزشک ، یا افشاي اسرار بیمار ، از جمله مهم ترین عناوین مجرمانه پزشکان محسوب می شود. مسؤولیت مدنی و کیفري با وجود تشابهات جزئی، از نظر هدف، منبع، قلمرو و آیین دادرسی و رسیدگی از یکدیگر متمایز هستند. (نجاتی، ۱۳۸۹، ۴۸-۴۹)
2-3-مسئولیت مدنی پزشک
پزشك در صورتی دارای مسئولیت مدنی خواهد بود که در ﻧﺘﻴﺠﻪ اﻋﻤﺎل ﭘﺰﺷﻜﻲ زﻳﺎﻧﻲ ﻣﺘﻮﺟﻪ اﺷﺨﺎص ﺣﻘﻴﻘﻲ ﮔﺮدد . به عبارت دیگر مرتكب جرم مدنی شود و جرم مدنی با توجه به مادة ۱ قانون مسئولیت مدنی شامل عملی است  كه موجب ورود ضرر و زیان و یا خسارت به دیگری شده و عامل آن ملزم به جبران ضرر و زیان و یا رفع خسارت است .

فصل دوم :

ماهیت مسئولیت مدنی پزشک

‍‍‍‍‍‌

مسؤوليت پزشك در برابر خسارتهاي پديد آمده به لحاظ فقهي و حقوقی بسيار مهم و حياتي

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد مسئولیت قراردادی، مسئولیت مدنی، قانون مدنی، جبران خسارت Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد مسئولیت قراردادی، قانون مجازات، مسئولیت قراردادی پزشک، قانون مجازات اسلامی