منابع پایان نامه ارشد درمورد مسئولیت قراردادی، بیمه گذار، مسئولیت مدنی، مسؤولیت مدنی

دانلود پایان نامه ارشد

كند. براي مثال در قرارداد حمل ونقل كه شرط عدم مسئوليت درآن شده است زيان ديده در صورتي مي‌تواند جبران خسارت خود را بخواهد كه تقصيرعمدي متصدي را در دادگاه اثبات كند .(شجاع پوریان ،۱۳۷۳ ،۲۳۴) بدین ترتیب ،وجود شرط برائت سبب می‌شود تا پزشک از اثبات احتیاط به وسیله خود را انتساب خطر و خطا به عامل خارجی معاف گردد و بیمار و بازماندگان او برای مطالبه خسارت باید بی‌مبالاتی و عمد پزشک را به اثبات برسانند. فقها در مورد تأثیر شرط برائت میان پزشک حاذق و ماهر با پزشک جاهل تفاوت قائل شده اند و متقعدند برائت مسؤولیت پزشک حاذق را برمی دارد؛ ولی اگر پزشکی غیر ماهر یا جاهل به طبابت بپردازد و حتی از بیماران هم برائت أخذ کند مسؤولیت مدنی و حتی کیفري چنین پزشکی به قوت خود باقی است . چرا که شرط برائت و عدم مسئولیت او در صورت ورود خسارت به بیمار ، غیر قابل استناد و باطل است و چنین طبیبی از نظر شرعی ضامن است . (مکارم شیرازی به نقل از محمد نکوئی ،1390، 226). از سوي دیگر، برائت همان گونه که اشاره شد معافیت پزشک حاذق و ماهر از مسؤولیت بدان معنا نیست که پزشک در پناه برائت می تواند به عمد به بیمار خسارتی وارد آورد؛ زیرا نظم عمومی و اخلاق برنمی تابند که پزشک آزادانه و در سایه ي برائت به هم نوع خود زیان وارد آورد). ماد ه ي 975 قانون مدنی( پس برائت خسارت عمدي را در برنمی گیرد و پزشک را در برابر چنین خسارت هایی معاف نمی سازد. افزون بر این، برائت تنها پزشک حاذق و ماهر و آشنا به ضوابط پزشکی را از مسؤولیت معاف می سازد و نه دیگران را و حتی پزشک ماهر هم باید پس از أخذ برائت با رعایت اصول و موازین پزشکی به درمان بپردازد. و طبق ماده489 قانون مجازات اسلامی بر می آید که تحصیل برائت از ضمان رافع مسئولیت پزشک در صورت ارتکاب تقصیر،چه عمدی باشد و چه غیر عمدی،نیست بنابراین چنان چه پزشکی با توجه به نداشتن تجهیزات جراحی کافی و مناسب به عمل جراحی بپردازد و یا در حال مستی به جراحی بپردازد، مسؤول است و برائت تأثیري در از بین بردن مسؤولیت او ندارد.
گفتار سوم- بیمه مسئولیت مدنی حرفه ای پزشکان
1- مفهوم بیمة مسئولیت پزشک
بیمة مسؤولیت مدنی حرفه ای پزشکان ، نوعی خاص از بیمه های مسؤولیت مدنی است .بیمة مسؤولیت پزشک، مسؤولیت زیان مالى ناشى از فعل و ترک فعل بیمه گذار را که طبق قانون مسؤول شناخته مى شود، جبران مى کند. به عبارت دیگر، تأمین بیمه اى شامل جرح و صدمة بدنى و خسارت هاى مادى (زیان هاى ناشى از عدم مراقبت، ترک درمان، اشتباه در ارائة خدمات پزشکى، تجویز نابه جاى دارو و نظایر آن) است ولى شامل مسؤولیت شخصى بیمه گذار که جزء فعالیت حرفه اى او نیست نمى شود. لذا، اگر پزشک به دلیل بى احتیاطى در رانندگى مرتکب، قتل غیر عمدى شود، بیمه گر بیمة مسؤولیت حرفه ای، در مورد پرداخت خسارت وارده به اولیاى دم زیان دیده تعهدى ندارد و ملزم به پرداخت این خسارت نیست.(صالحی ،1393،ش29)بنابراین ، بیمه در هر مورد فقط خسارت هایی را که موضوع بیمه نامه است ، تحت پوشش قرار می دهند.

2- ماهیت بیمه مسئولیت پزشک
از نظر حقوقی، بیمه مسؤولیت مدنی ، .عقدی است که به موجب آن ، بیمة گر در ازای دریافت حق بیمة مقرر از بیمه گذار متعهد است در صورت بروز خطر موضوع قرارداد ، خسارت وارد به اشخاص ثالث را جبران کند. درواقع بیمه مسئولیت مدنی، گونه‌ای قراردادی به سود ثالث است که بر پایة آن بدهکاری ناشی از تحقق خطر مربوط به فعل و فعالیت بیمه گذاران ، مورد تعهد و تضمین بیمه گران قرار می گیرد.اين خصلت تعهد به نفع ديگران (اشخاص ثالث) ويژگي بارز بيمه مسئوليت مدني است.
3- موضوع بیمة مسؤولیت پزشک
موضوع بيمه مسئوليت حرفه‌اي پزشکان عبارت است از جبران خسارت بدني وارد به بيماران که ناشي از مسئوليت پزشک به علت اشتباه، غفلت يا قصور وي در انجام خدمات حرفه‌اي به وقوع پيوسته باشد.(جعفرزاده ،1381،ش4) به عبارت دیگر چنانچه پزشک بغیر عمد یعنی بعلت خطا، اشتباه یا غفلت و قصور در انجام معالجه، تجویز نادرست و اعمال جراحی موجب صدمات جسمانی یا روانی یا فوت بیمار گردد و طبق قانون مسئول شناخته شود بیمه گر آنرا جبران خواهد نمود.بنابراین ، بیمه نامه های مسئولیت پزشکی ،خطرهای پزشکی را تحت پوشش قرارمی دهند. نفع بیمه اى که یکی از انگیزه های مهم بیمه گذار در انعقاد قرارداد بیمه است و مبناى اساسى، بیمه هاى مسؤولیت، از جمله بیمه نامة مسؤولیت پزشکى است. مادة 4قانون بیمة ایران در این خصوص مقرر داشته است : « موضوع بیمه ممکن است مال باشد، اعم از عین یا منفعت یا هر حق مالى یا هر نوع مسؤولیت حقوقى، مشروط بر آن که بیمه گذار، نسبت به بقاى آن چه مى دهد، ذى نفع باشد و هم چنین ممکن است، بیمه براى حادثه یا خطرى باشد که از وقوع آن، بیمه گذار متضرر مى گردد .» از سیاق اصطلاحات « مسؤولیت حقوقى»و «حق مالى »،«مال» که در ماده به کار رفته است چنین برمى آید که نفع بیمه اى به بیمه هاى زیان- که بیمة مسؤولیت پزشکى نیز در زمرة آن است- اختصاص دارد و در بیمه هاى اشخاص ، مسألة لزوم نفع بیمه اى مطرح نیست (ایزد پناه ،1371، 47 ) لذا نفع بیمه اى باید وجود داشته باشد تا بیمه موضوعیت پیدا کند. منطقاً هم شخصى که تحقق خطر به او زیانى نمى رساند، درصدد تحصیل پوشش بیمه برنمى آید اگر حرف پزشکی هم مسؤولیت خود را بیمه مى کنند به این علت است که احتمال دارد در آتیه محکوم به پرداخت وجهى در مقابل زیان دیده شوند. بیمه نامة مسؤولیت مدنی حرفه ای پزشکان معمولاً برای مدت یک سال صادر می شود، ولی صدور بیمه نامه برای مدت کم تر یا بیش تر از یک سال بلامانع است و در این خصوص برطبق تعرفه های موجود عمل خواهد شد.
4- تفاوت بیمه مسئولیت پزشک با شرط عدم مسئولیت
يكي از قراردادهايي كه پيش از ورود خسارت منعقد مي‌شود، بيمه مسؤوليت است كه به موجب آن شخص با ديگري ( بيمه گر ) توافق مي‌كند تا مسؤوليت خود را در برابر پرداختن مبلغ معين بر عهده او قرار دهد. بيمه مسؤوليت نيز سبب مي‌شود كه جبران خسارت به عهده شخص مسؤول قرار نگيرد. ولي طبيعت اين قرار داد با شرط عدم مسؤوليت به كلي متفاوت است. شرط عدم مسئولیت قراردادی است که بین مسئول و زیان دیده احتمالی آینده منعقد و به موجب آن مسئول از پرداختن تمام یا بخشی از خسارت معاف می شود. هرچند که بیمه مسئولیت و شرط عدم مسئولیت به رفع بار مسئولیت از دوش مسئول منتهی می شود.ولی در شرط عدم مسئولیت زیان دیده این بار را متحمل خواهد شد ،برخلاف بیمه مسئولیت آن را از دوش خود بر میدارد و بر دوش دیگری می گذارد . بنابراین بیمه مسئولیت برخلاف شرط عدم مسؤولیت، مسئولیت را تأکید مى کند و در صدد نفى آن برنمى آید، زیرا که هدف از بیمة مسؤولیت، ابقاى مسؤولیت در ذمة مسؤول است و بیمه گر آن را تضمین مى کند، در حالى که در شرط عدم مسؤولیت ذمة مسؤول، از پرداخت خسارت برى مى شود بدون آن که شخص دیگرى، قائم مقام مسؤول در پرداخت خسارت باشد.(دریاباری ،1381،ش67) به عبارت ساده تر، در بيمه مسؤوليت، حقوق زيان ديده تضمين و استحكام بيشتري پيدا مي‌كند. زيرا اختيار پيدا مي‌كند كه علاوه بر مسؤول حادثه به بيمه گر نيز رجوع كند. قرارداد بيمه به نفع زيان ديده يك متعهد ثانوي ايجاد مي‌كند. در حالي كه شرط عدم مسؤوليت، مسؤوليت فاعل زيان را از بين مي‌برد و در نتيجه زيان ديده نمي‌تواند به منظور جبران ضرر و زيان وارده به فاعل زيان مراجعه كند. بنابراين در بيمه مسؤوليت، مسؤوليت فاعل زيان برخلاف شرط عدم مسؤوليت زائل نمي‌شود. به عبارت ديگر در بيمه مسؤوليت، متضرر از عقد اصلي، خسارتش جبران مي‌شود و حال آنكه در مورد شرط عدم مسؤوليت چنين نيست.

فصل سوم :
مبنای فقهی و حقوقی مسئولیت پزشک در فرض وجود قرارداد

آنچه در حیطه مبنای مسئولیت قراردادی مطرح می گردد در واقع پاسخ به این سوالات است که تقصیر دخالتی در تحقق مسئولیت و لزوم پرداخت خسارت دارد یا خیر؟به عبارت دیگر آیا تقصیر متعهد قراردادی یا به به عبارت کلی تر تقصیر عامل ورود زیان در شکل گیری مسئولیت تاثیری دارد؟بار اثبات بر دوش کدام یک از زیان دیده و عامل زیان است؟تمامی سوالات فوق در اصطلاح و عبارت«مبنای مسئولیت مدنی»نهفته که مناسب ترین تعریفی که می توان بر این اصطلاح بار کرد«جایگاه و نقش تقصیر در مسئولیت مدنی است».در فصل قبل درمورد ماهیت مسئولیت مدنی پزشک و رابطه قراردادی ایجاد شده بین بیمار و پزشک ،که به واسطه آن پزشک به درمان اقدام می نماید پرداختیم.در این فصل در سه بخش به بررسی مبنای مسئولیت قراردادی طبق قواعد فقهی و ضمان طبیب از منظر فقه امامیه و در نهایت مبنای مسئولیت پزشک در فرض وجود قرارداد با تکیه بر مواد قانون مجازات اسلامی خواهیم پرداخت.

بخش اول- مباني فقهي مسئوليت قراردادی
از مطالعه و بررسی نظام مسئولیت در حقوق اسلامی و ملاحظه نظر فقیهان و دانشمندان اسلامی بر می آید که مبنای مسئولیت در فقه فقط بر یک مبنا استوار نبوده است. بلکه در موارد مختلف و با توجه به موقعیتهای گوناگون درجه مسئولیت متفاوت است. اصل مسئولیت در فقه بر مبنای اتلاف استوار می باشد. قانونگذار هیچ ضرری را جبران نشده باقی نمی گذارد هر چند که عامل ورود آن مقصر نیز نباشد. منتهی نکته ای را که بایستی توجه داشت این است که ضرر در صورتی جبران می شود که ناروا و غیر عادلانه باشد. لزوم ناروایی ضرر در بیشتر موارد ایجاب می کند که وارد کننده زیان مقصر باشد و گاه نیز بدون تقصیر هم این شرط تحقق می یابد. در حقوق اسلام همین اندازه که در نظر عرف بتوان اضرار ناروایی به کسی نسبت داد او ضامن جبران خسارت می شود و در این راه وضع روانی و جسمی این عامل سهم ناچیز دارد. در زمینه مسئولیت مدنی ، فقها به اجرای عدالت واقعی و رعایت انصاف بیشتر از احترام بر اصل و منطق توجه داشته اند. آنان دریافته اند که روابط انسانها چنان تنوع دارد که محال است همه مظاهر آن را در سایه یک اصل قرار داد.اما پرسش اصلی در این زمینه آن است که آیا مبنای فقهی مسئولیت قراردادی (به ویژه مسئولیت قراردادی پزشک)را می توان بر قواعد فقهی نظیر اتلاف،تسبیب و قاعده لاضرر که همگی مصادیق ضمان قهری می باشند استوار ساخت یا این که مسئولیت قراردادی پزشک فقط می تواند بر اساس ارادۀ دو طرف برقرار گردد؟
گفتار اول-قواعد فقهی
قبل از ورود به بحث لازم است مقدمه ای را ذکر کنیم ،ممکن است این اشکال شود که مطابق آنچه در فصل گذشته در بحث ماهیت حقوقی پزشک به دست آمد،علی الاصول نباید قواعد کلی باب ضمان را مطرح نمود چرا که ضمانی که از این قواعد به دست می آید ،از نوع ضمان قهری است. این در حالی است که در فصل گذشته ،به این نتیجه رسیدیم که مسئولیت پزشک علی الاصول قراردادی است. اما این اشکال را می توان این گونه رد کرد که مهمترین تفاوت ضمان قهری و عقدی در اصل ثبوت ضمان نیست ،بلکه در امکان توافق بر خلاف یا توافق در کمیت آن است.بنابراین، اتحاد قواعد فقهی استنادی هرگز این واقعیت را محو نمی کند که مسئولیت قراردادی ناشی از اراده طرفین است و ضمان قهری ناشی از حکم مستقیم قانونی و شرعی.لذا به همین اعتبار،قطعاًبرخی احکام و ارکان و شرایط مسئولیت نیز متفاوت خواهد بود.نکته مهم قابل ذکر جهت رفع ابهام اینکه منظور از ابتنای مسئولیت قراردادی بر اراده طرفین صرفاً آن است که اگر تعهد ارادی و قراردادی وجود نداشت،تخلف از آن نیز بی معنا می گشت و نتیجتاً مسئولیت قراردادی موضوعاً منتفی می شد.به عبارت دیگر،مبنای مسئولیت قراردادی ریشه در اراده دو طرف دارد. آنان هستند که خواسته اند متعهد در صورت تخلف از اجرای تعهد ،در برابرخسارت مسئول باشد.لذا منظور ما فعلاًاین نیست که با قطعیت قائل بر این باشیم که مسئولیت قراردادی و لزوم پرداخت خسارت را اراده طرفین در تمامی موارد،پدید آورده است،یعنی صریحاً یا ضمناً،طرفین توافق کرده باشند که اگر متعهد از اجرای تعهد سرباز زد،باید خسارت بپردازد. و هدف ما در این مبحث ثبوت اصل ضمان

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد نظم عمومی، اخذ برائت، ضمن عقد، جبران خسارت Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع علامه طباطبایی، نهج البلاغه، علامه طباطبایی (ره)، قرآن کریم