منابع پایان نامه ارشد درمورد مسئولیت قراردادی، قانون مجازات، مسئولیت قراردادی پزشک، قانون مجازات اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

بیمار می نماید ، در صورتی که مرتکب تقصیر شود و به بیمار خسارتی وارد آید ، مسئولیت او قراردادی است. در مواردی که پزشک بدون وجود قرارداد به عنوان مثال در موارد اورژانسی ، مبادرت به درمان بیمار می نماید و در نتیجه ی نقض تعهدات شغلی یا قانونی خسارتی به بیمار وارد شود ، مسئولیت او قهری است. اما اصل کلی در مسئولیت پزشک ، مسئولیت قراردادی است . و به طورکلی امروزه همگان بر این باورند که مسئولیت پزشک ریشه قراردادی دارد. به استثنای موارد اورژانس و …. که درمان بدون رضایت بیمار شروع می شود . علی الاصول مسئولیت پزشک به دلیل تراضی طرفین بر معالجه و تعهدات پزشک ، قراردادی است. برای اثبات مسئولیت قراردادی وجود و اثبات قرارداد، امری ضروری است . که در بخش بعد به طور مفصل در مورد آن بحث خواهیم کرد.
گفتار سوم- ماهیت تعهد پزشک
برای اینکه محدوده مسئولیت پزشک و قواعد مسئولیت پزشکی را مشخص نماییم باید ماهیت تعهدات و التزامات پزشک را در ابتدا مشخص نماییم.
1- دیدگاه قائلین تعهد به نتیجه
همانطوری که در فصل اول این رساله آمده است که تعهد به نتیجه، تعهد به تحقق نتیجه است و اجرای آن جز با تحقق نتیجۀ معین حاصل نمی‌شود و یک تعهد قطعی بوده و مقید به امکانات نیست .چون مقصود طرفین این است که ، نتیجه معین ، حاصل شود : مانند تعهد به انجام عمل معین یا تسلیم مال معین و تعهد به خودداری از انجام عمل معین. در مورد تعهد به نتیجه اثبات به دست نیامدن آن کافی است و نیازی به اقامۀ دلیل وجود ندارد .(مرتضوی ،۱۳۸۹ ، ۱۷).دیدگاه تعهد به نتیجه در مورد مسؤولیت قراردادی پزشک، در فقه امامیه طرفداران فراوانی دارد (مروارید،1410،191،الکیدوری،1416 ، 496 ،علامه حلی،1403 ، 102، سیستانی ،1415،121). پیروان دیدگاه فوق ، عقیده دارند که همانگونه که هریک از طرفین یک قرارداد مانند بیع، ملزم به ایفای تعهدات خود هستند، پزشک نیز به ایفای تعهد خود که درمان و شفای بیمار است، ملزم می باشد. براساس این دیدگاه، به دلیل آنکه پزشک متعهد به حصول نتیجه می باشد، در صورت عدم شفای بیمار، فرض می شود که پزشک خطا کرده است. به عبارت دیگر، عدم حصول نتیجه، قرینه ای است بر اینکه پزشک از نظامات و قواعد مسلم علم پزشکی، تخطی کرده است و در این حالت بیمار ملزم به اثبات خطای پزشک نیست.شهید ثانی معتقد است که پزشک حتی اگر دارای علم و دانش کافی باشد و تمام مهارت خود را جهت درمان بیمار به کار گرفته باشد و مرتکب تقصیری هم نشده باشد در صورت مرگ و یا هر گونه صدمه جسمانی به بیمار، ضامن است. قانونگذارايران هم در قانون مجازات سابق به تأسي ازفقه وبه موجب ماده۳۱۹ق.م.ا پزشک را در قبال هرنوع خسارت مالی و جانی مسئول می دانست,البته خسارتی که ناشی از فعل پزشک باشد و تعهد پزشک را تعهد به نتیجه میدانست. (عباسي،۱۳۸۹ ،۶۲)
2- دیدگاه قائلین تعهد به وسیله
در تعهد به وسیله، مدیون به عهده می‌گیرد که وسیلۀ رسیدن به نتیجۀ مطلوب را فراهم آورد، در این راه کوشش کند، جانب احتیاط نگاه دارد و همۀ صلاحیت‌های خود را به کار برد.(جعفری لنگرودی، ۱۳۸۷،ش۱۳۴۷) تمام مواردی که حصول نتیجه جنبۀ احتمالی دارد و در اختیار متعهد نیست را باید در زمرۀ تعهد به وسیله به شمار آورد. این گونه از تعهدات، تعهد به نتیجۀ معین نیست، بلکه تعهد به بذل سعی در راه رسیدن به نتیجه است، و تحقق هدف و یا عدم آن تأثیری در تعهد ندارد.(سنهوری ،۱۹۵۲ ،۶۵۷)در تعهد به نتیجه احراز این امر که قرارداد به هدف نهایی خود نرسیده است برای اثبات عدم اجرای عقد کافی نیست چرا که متعهد وصول به آن هدف را بر عهده نگرفته بوده است. پس طلبکار ناچار است نشان دهد که طرف قرارداد رفتار متعارف نداشته است و مرتکب تقصیر شده است. گفته شده مسئولیت قراردادی پزشکی غالباً بر نقض تعهد به وسیله استوار شده است و پیروان این دیدگاه معتقدند که برای اثبات خطای پزشک، عدم حصول نتیجه کافی نیست. بنابراین در صورتی که بیمار، بهبودی کامل نیافت، پزشک، مسؤولیتی ندارد مگر اینکه بیمار، تقصیر پزشک را ثابت کند. زیرا که تعهد پزشک تعهد به وسیله است و او سعی می کند تمامی امکانات خویش را جهت درمان بیمار به کار گیرد. بسیاری از حقوقدانان اعتقاد دارند که تعهد پزشک، تعهد به وسیله است و پزشکی که با بذل عنایت و تلاش و کوشش خود، تمام امکانات لازم برای درمان را به کار می گیرد، عدم حصول نتیجه موجب مسؤولیت او نمی شود (شهیدی،1382،290،جعفری لنگرودی،1386،185والسنهوری،1382،42). از نظر اجتماعی نیز مسؤول شناختن پزشک درباره زیان ناشی از اقدامی که او در چهارچوب دانش زمان خود انجام داده است، قدرت ابتکار را از او می گیرد و علم را در مرز ماده های مرسوم و بی ضرر متوقف می سازد. از نظر اخلاقی نیز، چگونه می توان جزای احسان را به بدی داد و از انسانی که همه کوشش و دانش خود را در راه درمان بیمار به کار برده است، خسارت گرفت؟(دریا باری،۱۳۸۱،ش۶و۷)
3- نظریه برگزیده
اصل در تعهدهای قراردادی ، به نتیجه بودن آنهاست اما در برخی موارد، تعهد قراردادی به وسیله است. یکی از این موارد، قرارداد پزشک با بیمار برای درمان اوست .تعهد پزشك فقط نسبت به يك نتيجه معين يعني بهبودي کامل تعهد به وسيله است به این معنی که تعهد پزشک به مداوای بیمار ، تامین سلامت او نیست . چرا که شفای بیمار به عوامل متعددی بستگی دارد و پزشک تنها مکلف است تمام تلاش خود را در این راه به کار برد( (Barrett 1972,38 که یکی از آن موارد علم و تخصص پزشک است ولی مهم ترین آنها خود بیمار و واکنش های او در برابر بیماری است. و موضوع تعهد پزشک در حالت عادی صرفا عبارت است از بکارگیری دانش پزشکی و ابزار مربوط به معالجه و اعمال مراقبت و دقت کافی در این راه.و آنچه که موجب مسئولیت پزشک میگردد ، تجاوز از رفتار یک پزشک متعارف است.ولي برخي ازاقداماتي كه پزشك براي تشخيص و درمان ، متعهدبه انجام آن است به عنوان مثال تعهد پزشک در بکارگیری ابزارهای سالم و عاری از آلودگی و نصب وسایل و ابزار درست مانند کاشت دندان مناسب در دهان،حفظ اسرار بیمار و… ازنوع تعهد به نتيجه است. (تفرشی و مرتضوی ،1388، ش15و صالحی ، 1389، ش5و6) اين اقدامات ممكن است باجزييات درقرارداد درمان ذكرشده باشد،همچنان كه ممكن است به موجب قانون ياعرف انجام آن لازم يا ضروري باشد.همچنان که تعهدوكيل تعهد به وسيله است ، اما امور معيني كه براي تحصيل نتيجه لازم است مانند تقديم دادخواست،حضور در دادگاه،ارائه لايحه دفاعيه،تجديدنظرخواهي ظرف مهلت مقرر و نظايرآن ازنوع تعهدبه نتيجه اند.در قانون مدنی ماده ای که درباره تعهد پزشک باشد وجود ندارد. یا ماده ای که بتوان از مفهوم آن استفاده کرد یافت نمی گردد اما در قانون مجازات اسلامی سابق و جدید موادی به تعهد پزشک اختصاص یافته است که در قانون مجازات سابق طبق مواد 319 و 322قانون مجازات اسلامی پزشک را حتی در صورتی که مأذون باشد در برابر خسارات وارده به بیمار ضامن می داند ولی این مطلب را نیز بیان کرده است که ابراء قبل از درمان سبب معافیت طبیب از ضمان خواهد بود، ماده 319 مقرر میدارد« هرگاه طبيبي،گرچه حاذق و متخصص باشد، درمعالجه های كه شخصاً انجام می دهد يا دستور آن را صادر می کند، هر چند با اذن مريض يا ولي او باشد،باعث تلف جان يا نقص عضو يا خسارت مالي شود ،ضامن است».واضح است که ماده مذکور تعهدات پزشک را تعهد به نتیجه اعلام کرده و برای مسئول شناختن پزشک کافی است که رابطه سببیت بین فعل پزشک و زیان وارده به اثبات برسد.ولی با توجه به قانون مجازات جدید طبق بند دوم ماده 495که مقرر میدارد:« … پزشک ضامن دیه است مگر عمل او مطابق مقررات پزشکی و موازین فنی باشد و …» قانون جدید تعهدپزشک را،تعهد به وسیله دانسته شده است.اما از متن ماده که بگذریم در تبصره یک این ماده بار دیگر بر این نظر تاکید موکد شده است و یک گام به جلو برداشته شده : «در صورت عدم قصور یا تقصیر پزشک در علم و عمل برای وی ضمان وجود ندارد هرچند برائت اخذ نکرده باشد» به عبارت دیگر از جمع ماده و تبصره آن چنین نتیجه ای به دست می آید که پزشک اگر قصور نداشته باشد و موازین فنی را رعایت کرده باشد چه از بیمار یا ولی او برائت گرفته باشد و چه نگرفته باشد ضامن نیست بنابراین قانونگذار از نظریه پیشین خود عدول کرده و تعهد پزشک را تعهد به وسیله می داند.
3-1-استثنائات وارده بر تعهد به وسیله
تعهدپزشك فقط نسبت به يك نتيجه معين يعني بهبودي و شفا، تعهد به وسيله است ولي برخي از اقداماتي كه پزشك براي تشخيص و درمان متعهد به انجام آن است از نوع تعهد به نتيجه است. اين اقدامات ممكن است با جزييات در قرارداد درمان ذكر شده باشد ،همچنان كه ممكن است به موجب قانون يا عرف انجام آن لازم يا ضروري باشد.توضيح آن كه هنگامي كه ميخواهيم تعهدي همانند تعهد پزشك را در درون اين تقسيم مورد بررسي قرارد هيم ،ابتدا بايد معلوم كنيم كه اين تعهد را نسبت به چه امري در نظر مي گيريم؟ اگر تعهد پزشك را نسبت به امري همانند بهبودي كامل يا شفاء در نظر بگيريم ميتوان گفت اين تعهد نسبت به شفاء ، كه در حوزه اقتدار پزشك نيست تعهد به وسيله محسوب مي شود. يعني نه شفاء ،مورد تعهد پزشك است و نه عدم تحصيل آن ، نشانه عدم انجام تعهد او. ولي در غالب مواردي كه تعهد پزشك نسبت به اين نتيجه،تعهد به وسيله محسوب مي گردد،ممكن است نسبت به امر معين ديگري،تعهد به نتيجه تلقي شود وعدم تحقق آن امر ، نشان دهنده عدم انجام تعهد باشد ،به عبارت ديگر،آن امر خود به عنوان نتيجه ،موضوع تعهد پزشك محسوب شود هر چند هنوز نسبت به امر بهبودي بيمار،وسيله باشد.در مثال تزريق خون آلوده هنوز هم تعهد به تزريق خون،نسبت به بهبودي كامل بيمار،تعهدبه وسيله است و عدم تحصيل آن به رغم تزريق خون، حكايتي از عدم انجام مورد تعهد ندارد. اما بي ترديد مورد تعهد پزشك ،تزريق خون سالم است و اگر چيزي همانند نشانه هاي بيماري جديد حكايت از تزريق خون آلوده كند(پرونده موصوف به هموفيليها) ( عباسي، 1389 ،58) معلوم مي گردد كه پزشك به مورد تعهد خود عمل نكرده است. و تعارضی میان تعهد پزشک که تعهد به وسیله است و تعهد تضمین ایمنی خون وجود ندارد زیرا بیمار از خون اهداء یا دریافت شده، توقع شفا ندارد اما این انتظار معقول را دارد که با تزریق خون ، دردی به او اضافه نشود.(صالحی وهمکاران،1390،ش16) همه مواردي كه به عنوان استثنا بر وسيله بودن مورد تعهد پزشك نقل مي گردد،از اين قبيل است. نمونه بارز آن ، تعهد پزشك درجراحي زيبايي است كه جنبه ترميمي ندارد و تعهد پزشك در اينگونه جراحي ها،اساساً نظري به بهبود ودرمان بیمار ندارد.زيرا بنا به فرض،شخص دچار بيماري يا نقص و ايرادي در عضو نيست بلكه صرفاً به دلیل تغييري مطلوب اقدام مي كند.تعهدپزشك نيز ايجاد وضعيتي جديد در عضو است. چنانچه تعهدپزشكرادرخصوص ايجاد اين وضعيت منظور،درنظر بگيريم تعهد بي ترديدتعهد به نتيجه است وعدم تحقق آن،نشانه عدم ايفا مورد تعهدپزشك است.(سادات اخوی،1392،ش24)

بخش دوم- شرایط مسئولیت قراردادی پزشک
هر یک از انواع مسئولیت ،دارای ارکانی است که شناخت آن بدون بررسی ارکان مزیور امکان پذیر نیست. به عنوان مثال ،مسئولیت کیفری ،پایه در وجود قانون و تخلف از آن دارد. بدین معنا که بایستی پیش از ارتکاب عمل از سوی متهم ،قانونی که حدود جرم و مجازات را به دقت تعیین کند وجود داشته و متهم با داشتن سوءنیت ،اقدام به عمل مجرمانه کرده باشد.مسئولیت قراردادی نیز دارای ارکانی است که با فقدان هر یک از آنها ،مسئولیت یاد شده نیز منتفی خواهد بود. مطلبی که در مسئولیت قراردادی مورد اهمیت است شرایط ایجاد آن است ،یعنی در واقع در چه شرایطی مسئولیت قراردادی به وجود می آید. برای تحقق مسئولیت قراردادی شرایطی لازم است که می بایست موجود بوده و وجود آن به اثبات برسد که در این بخش به تفضیل در مورد آن بحث خواهیم کرد.
گفتار اول- شرایط ایجاد مسئولیت قراردادی پزشک
مسئولیت پزشک در صورتی قراردادی است که شرایط ذیل در آن جمع شده باشد و فقدان یکی از آنها مسئولیت را از زمره قراردادی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد مسئولیت مدنی، مسؤولیت مدنی، جبران خسارت، قانون مجازات Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد عقد اجاره، بیمارستان، مسئولیت قراردادی، شخص ثالث