منابع پایان نامه ارشد درمورد مدیریت شهری، کاربری اراضی، خدمات شهری

دانلود پایان نامه ارشد

ثمرات توليد وتوزيع مسئوليت ها در فرآيند كار جمعي باشد. اين اصول همچنين شامل نهادها و سازمان هاي اجتماعي مرتبط با فعاليت توليد و توزيع نيز مي شود. لذا به كمك اين اصول مي توان مسائل متنوعي مانند مكان يابي قدرت و توانايي تصميم گيري، توزيع نفوذ نهادهاي كنترل كننده و تنظيم كننده فعاليت ها و جز آن را بررسي كرد(هاروي، 1376، 97).
هاروي در تحليل اصول عدالت اجتماعي سه معيار مهم« نياز»، «منفعت عمومي» و «استحقاق» را مطرح مي كند و معتقد است اين سه معيار از جامعيت كاملي برخوردارند كه معيارهاي ديگر را نيز در بر مي گيرند (حاتمي نژاد وراستي، 1385، 47). هاروي برجنبه هاي اخلاق گرايانه جغرافيا در خصوص تأمين عدالت اجتماعي ورسالت جغرافيدانان در تامين عدالت فضايي تأكيد دارد(Harvey, 1969,3-8).وي مسأله علم جغرافيا را به منظور اجراي عدالت اجتماعي دستيابي به نوعي سازمان يابي فضايي مي داند و معتقد است كه شرط لازم واوليه چنين كاري اين است كه معيار اجتماعي عادلانه اي اولاً براي تعيين حد و مرز مناطق و ثانياً براي تخصيص منابع به اين مناطق داشته باشيم. شرط اول مربوط به مطالعات سنتي جغرافيا يعني منطقه بندي است و در زمينه تخصيص منابع نيز هاروي پايبند اين استدلال رالز است كه بيشترين منابع بايد به محروم ترين منطقه اختصاص يابد(هاروي، 1376، 113). در اين پژوهش نظريه عدالت اجتماعي و به خصوص عقايد ديويد هاروي در زمينه لزوم به كارگيري اصول عدالت اجتماعي در برنامه ريزي شهري و برخورداري برابر شهروندان از خدمات وامكانات شهري به عنوان مبناي نظري پژوهش مد نظر قرار گرفته است.
2-6)نقش عدالت اجتماعی در توسعه شهری
مسئله مهم در برقراري توسعه ي پايدار شهري، توجه به شاخص هاي اقتصادي، محيطي و سلامت اجتماعي شهرها دربستر برنامه ريزي است. از اوايل قرن نوزدهم، تفاوت ميان نحوه ي درآمد در نقاط مختلفي شهري، نظريه پردازن شهري را به ارائه ي فرضيه هايي پيرامون پيدايش نابرابري، واداشته است(Arbakaf, 2008,28). هنگامي كه پايين بودن درآمد با فقر درآمد ناشي از دسترسي كمتر به كالا و خدمات ارائه شده از سوي بخش دولتي تركيب شود، به عقب ماندگي نواحي مي انجامد(حسين زاده، 1380). در ماده ي اوّل اعلاميّه جهاني حقوق بشر آمده است كه تمام افراد بشر از لحاظ حقوق با هم برابرند. در اصل سوم قانون اساسي نيز يكي از اساسي ترين اهداف دولت، ايجاد امكانات دادگرانه است (قربان نيا، 1380، 227-281). بنابراين، دولت ها و دستگاه هاي برنامه ريز، وظيفه ي سنگيني درخصوص ايجاد تعادل در توزيع خدمات و امكانات شهري برعهده دارند. از سوي ديگر، بنياد اسلام بر پايه ي عدالت استوار است و عدالت خود نتيجه ي تكامل اجتماعي است كه به دو دسته ي الهي و غير الهي و عدالت غيرالهي نيز به عدالت اجتماعي و فردي تقسيم مي شود. عدالت اجتماعي عبارت است از احترام به حقوق ديگران و رعايت مصالح عمومي( اخوان كاظمي، 1381، 23؛ مطهري، 1360، 6؛ قربان نيا، 1380، 21). وقتي درباره ي اين موضوع صحبت مي شود، در مورد چگونگي توزيع چيزهاي خوب و بد، بين اعضاي جامعه انساني گفت وگو مي شود (Miller, 1999,1) . عدالت اجتماعي با لايه ي سوم مفهوم توسعه ي پايدار، ارتباط پيدا مي كند(حكمت نيا، 1383، 42) كه اين لايه ها بيشتر در چارچوب سه واژه ي محيط، اقتصاد و عدالت بيان مي شوند كه از اين ميان، واژه ي عدالت كمتر مطرح شده است(روبرت بولارد، 1384، 230).
روش شناسايي شهرنشيني جهان سومي كنوني، ناموزوني و بي عدالتي است. توزيع قابل توجهي از ثروت و از سوي ديگر اقليّت هاي فقير، از ناكامي هاي خط مشي شهري به شمار مي روند؛ البتّه دسترسي برابر به نيازهاي اوّليه از تأمين آن مهم تر است. اين نابرابري ها بيشتر در آفريقا، آسيا و آمريكاي لاتين ديده مي شوند. در كتاب تئوري شكل شهر كوين لينچ، تأمين عدالت و برابري، در رديف ارزش هاي آرماني آمده است كه كسب آنها تا كنون به ندرت اتّفاق افتاده است (لينچ، 1387، 69؛ وارثي و همكاران، 1386؛ هال، 1387، 311؛ پاتر و ديگران، 1384، 147؛ شيخي، 1380، 156).
توزيع فضايي متعادل خدمات شهري از مهم ترين نشانه هاي عدالت اجتماعي در شهر به شمار مي رود. عدالت اجتماعي در شهر يعني تداوم حفظ منافع گروه هاي اجتماعي متفاوت بر اساس گسترش بهينه ي منابع شهري، درآمدها و هزينه ها(Gray, 2002, 27). مسئله ي مهم در توزيع عادلانه امكانات به عنوان راهبرد عدالت اجتماعي، چگونگي توزيع خدمات و توانايي ها بين نواحي شهري است (هاروي، 1379، 97). نظام كاربري اراضي، امروزه به يكي از عرصه هاي تشديد نابرابري هاي اجتماعي در شهرها بدل شده است (قرخلو و ديگران، 1383،89). عدالت اجتماعي با مفهوم رفاه نيز رابطه ي تنگاتنگي داشته (جاجرمي و همكاران، 1385، 6) و از شاخص هاي آن به شمار مي رود(علي اكبري، 1383، 58).
رفاه جامعه در گرو اطمينان از اين نكته است كه همه شهروندان آن احساس كنند سهمي در آن دارند و از جريان عادي جامعه كنار گذاشته نشده اند(برآبادي، 1384، 127).
تراكم هاي زياد، محيط هاي ناسالم را پديد آورده (مجتهدزاده، 1383، 184) و به علّت رعايت نكردن مقررات زيست محيطي، سلامت عمومي شهرها را با خطر جدّي روبه رو مي كند (نظريان، 1386، 17). اين در صورتي است كه نيروي كار سالم، بهتر بتواند در جهت اجراي عدالت اجتماعي و برابري در شهر مشاركت كند (پاتر و ديگران،1384، 147). از سوي ديگر پايين بودن تراكم جمعيّت نيز تا حدّ زيادي به دليل وجود اراضي خالي و بدون كاربري در قسمت هاي مختلف شهر است. در شهر اردكان وجود اين زمين ها، مشكلاتي را در اين شهر ايجاد كرده است. از لحاظ سيماي شهر نيز بافت هاي خالي، چشم انداز ناهنجاري را در پي دارند(مؤيدفر، 1386،11) از سوي ديگري، مسئله ي زمين همواره سرآغاز منازعه ها و مشكلات اجتماعي و حقوقي بوده است (زياري، 1381، 6).
مكاتب مختلف به بررسي عدالت اجتماعي پرداخته اند. عدالت جويي سوسياليسم، بيشتر معطوف به ثروت بود و شاخص مهم عدالت نزد آنان، توزيع عادلانه ي ثروت شمرده مي شد (اخوان كاظمي، 1379، 72). در ليبراليسم، بيشتر به جنبه هاي اجتماعي، كالبدي و اقتصادي نابرابري تأكيد دارند و عدالت اجتماعي را امري واجب براي دست يابي به تعادل مطرح مي كنند. برخي از پژوهشگران به مسئله ي برابري اجتماعي از ديدگاه بوم شناسي شهري نگريسته اند و تلاش كرده اند تا با توجّه به بافت فيزيكي شهر، سازوكار پيدايش نابرابري ها را توجيه كنند. اين ديدگاه بر پايه ي مكتب شيكاگو، صحنه ي شهري را مكان تنازع بقا و جاي گيري مناسب تر در بهترين فضاي شهري تحليل مي كند ( پيران، 1380، 33). براساس ديدگاه اقتصاد سياسي فضا يا ديدگاه بنيادگرايان، الگوي توسعه ي وابسته و برون زا، شهرنشيني شتابان و ناهمگون را در پي دارد كه در راستاي نامتعادل اقتصادي، نابربراي در آمدها نيز افزايش مي يابد و نابرابري هاي ساختاري جامعه شتاب مي گيرد.( حاج يوسفي، 1381، 17-16). توزيع برابر خدمات عمومي شهري از مهم ترين نشانه هاي عدالت اجتماعي در شهر به شمار مي رود. مفهوم عدالت و كاربرد آن، پيشينه ي طولاني دارد و فيلسوفان و انديشمندان از قديم تا كنون درمورد آن ديدگاه هاي خود را بازگو كرده اند. افلاطون، فيلسوف بزرگ يوناني ، در كتاب “جمهوريت ” به طور مفصل از عدالت سخن مي گويد. به نظر او عدالت اجتماعي هنگامي برقرار مي شود كه هر كس به كاري دست زند كه شايستگي واستعداد آن را دارد. البتّه در اين مورد آثار راولز، رشر و رانسيمن نمونه هاي برجسته اي هستند . مفهوم عدالت اجتماعي همواره در فلسفه ي اجتماعي از اخلاق ارسطو به اين طرف مطرح بوده است. به تازگي اين موضوع دوباره مورد توجّه قرارگرفته و به اشكال امروزي تري بيان شده است (هاروي، 1379، 97). جان استوارت ميل نخستين كسي است كه اصطلاح عدالت اجتماعي را به معناي امروزي آن به كار برد. طبق نظر وي عدالت اجتماعي يعني، جامعه رفتار يكساني با تمام كساني كه شايستگي يكساني دارند، داشته باشد (Miller, 1999,2). ديويد اسميت نيز نخستين جغرافي داني بود كه درباره ي كيفيت زندگي، رفاه و عدالت اجتماعي در جغرافيا سخن گفت (اسميت، 1381، 169). نخستين كار نظام يافته در فضا و نابرابري اجتماعي از جانب رابرت پارك صورت گرفته است. وي با توجّه به ماهيّت نابرابري فضاي شهري، به نقش ويژه ي سلطه در ايجاد اين فضاي نابرابر نيز اشاره مي كند (افروغ، 1377، 203).
ديويد هاروي نويسنده كتاب هاي ارزشمند ” تبيين در جغرافيا” “عدالت اجتماعي و شهر و عدالت”، ” طبيعت و جغرافياي افتراق”، به كارگيري عدالت اجتماعي را در تحليل هاي جغرافيايي، انقلاب در انديشه هاي جغرافيايي مي داند (شكويي، 1378، 141). هاروي در كتاب عدالت، طبيعت و جغرافياي افتراق، عوامل نژادي، فضاهاي زندگي، درآمد و … رامورد بررسي قرار مي دهد(Harvey, 1996,394). همچنين كتابي در اين زمينه توسط عماد افروغ با عنوان ” فضا و نابرابري اجتماعي” و با ارائه ي الگويي براي جدايي گزيني فضايي و پيامدهاي آن چاپ شده است (افروغ، 1377). به نظر جانستون، هدف اساسي برنامه ريزي اجتماعي شهر، تقويّت پايداري اجتماعي دسته هاي مختلف جامعه ي شهري است. در مسائل اجتماعي، پايداري اهمّيّت زيادي دارد و در پايداري نيز شاخص هاي نيازهاي ضروري و كيفيّت زندگي مطرح مي شوند(Johnston, 1980,125).
2-7)برنامه ریزی کاربری اراضی شهری
شهر پایگاه اصلی تمدن انسانی و تبلور ذهنی و تکنولوژیک بشر است. مطالعه سطوح و رشد شهر نشینی منعکس کننده این واقعیت است که رشد جمعیت شهری به سرعت در حال افزایش است.(سیف الدینی،1375، 75). شهرنشین شدن جمعیت، افزایش جمعیت شهرها و به تبع آن توسعه شهرهای کوچک و بزرگ، ویژگی عصرحاضر است و توسعه پایدار این شهرها در گرو داشتن برنامه ربزی و مدیریت شهری کارآمد آن می باشد. از نظرپیترهال برنامه ریزی به عنوان یک فعالیت عمومی عبارتست از ایجاد سلسله ای منظم از اقداماتی که منجر به حصول هدف یا اهداف خاص می شود (Hall,1989,p6). در این ارتباط هدف کلی برنامه ریزی شهری تأمین رفاه مردم است از طریق ایجاد محیطی بهتر، سالمتر، آسان تر، مؤثرتر و دلپذیرتر (حسين زاده دلير، 1377، 25). برنامه ریزی کاربری زمین شهری در عمل، به عنوان هسته اصلی برنامه ریزی (Chapin,Stuart,1978,10-15).فرایندی است که در آن نحوه استفاده از زمین و الگوی پراکنش مکانی – فضایی کاربری های شهری به منظور رفاه زندگی اجتماعی شهروندان مشخص می شود. در این خصوص سیستم مدیریت شهری بنا به تعریف و به لحاظ وظایف عملی خود، موظف به برنامه ریزی توسعه و عمران شهری و اجرای برنامه ها و طرح های شهری مربوطه است(رضویان، 1381، 50). شناخت، گام نخست در امر برنامه ریزی است. امروزه از جمله عواملی که باعث نابسامانی کاربری اراضی شهری شده علاوه بر شهرنشینی فزاینده1 و مشکلات محتوایی طرح های شهری (پوراحمد، 1385، 174)، ضعف عملکرد مدیریت شهری در این راستاست که موجب آشفتگی در توزیع کاربری ها و تخصیص منابع و خدمات در نواحی شهری شده و محیطی ناامن را برای شهروندان خلق کرده است. این مسئله نه تنها در شهرهای بزرگ ومتوسط بلکه در شهرهای کوچک مثل باغ شهر بناب به ابعاد ناموزونی فضای شهری افزوده و به ایجاد نابرابری های فضایی، نابسامانی در نحوه اسکان و استقرار جمعیت و فعالیت، کمبود شدید خدمات شهری، گسترش حاشیه نشینی و توزیع ناعادلانه خدمات شهری انجامیده است. با گسترش رو به رشد شهرنشینی و مشکلات مترتب بر آن، در زمینه مدیریت شهری و برنامه ریزی کاربری اراضی تحقیقات متعددی انجام یافته است. در سال 1980ارنست گریفین و لاری فورد به بررسی نمونه ای از شهرهای جهان سوم بخصوص شهرهای امریکای لاتین پرداخته و از ترکیب «ساخت دوايرمتحدالمركز وقطاعي»مدل ساخت شهری جهان سوم را بوجود آوردند.(صابري فر، 1378، 31). لذا تجزیه و تحلیل ساختار مدیریت شهری مشهد)رهنما، 1380، 72-62) بیانگر چندگانگی در مدیریت شهری، تعدد فعالیت های موازی بین سازمانی، هدر رفتن انرژی و سرمایه، بی توجهی به عنصر زمان دررویارویی با شهروندان و متقاضیان با سازمان های دست اندرکار مدیریت شهری و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد عدالت اجتماعی، اوقات فراغت، روستا- شهر Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد رشد هوشمند، سلسله مراتب، اقتصاد بازار