منابع پایان نامه ارشد درمورد مالکیت فکری، اثر مشترک، پایگاه داده ها، فیلم نامه

دانلود پایان نامه ارشد

عرف درآمده است و کارگردان، فیلمنامه نویس، بازیگران و… در نمایش های موجود سودی نخواهد برد چون حقوق مادی خود را طی قرارادادی به تهیه کننده منتقل کرده اند. البته این مشکل در مورد سایر آثار نیز وجود دارد. یعنی حق استیفای هزینه ای، بوسیله صاحب اثر یا قائم مقام او از بهای فروش مجدد اثر هنری امکانپذیر نیست.
2-2-2-3- آثار ثانوی در نظام های حقوقی
در فرانسه آثار ثانوی مطابق بند2 ماده 113 قانون مالکیت فکری اینگونه تعریف شده است که :« اثر ثانوی، اثر جدیدی است که با استفاده از اثر سابقاً موجود، اما بدون همکاری مؤلف آن تهیه شده باشد» ، اما در ایران قانونگذار در ق.ح.ح.م.م.ه 1348تعریفی از آثار ثانوی نکرده ولی در پیش نویس لایحۀ به پیروی از قانون فرانسه اثر ثانوی را تعریف کرده است در بند 3 ماده 1 اثر اشتقاقی : «اثری برگرفته از یک یا چند اثر موجود است، از قبیل اثر ترجمه ای، اثر موسیقیایی اقتباسی، فیلم نامه یا نمایش نامه اقتباس شده از داستان، تلخیص، چکیده یا شرح اثر، اثر ویرایش شده یا تصحیح شده، اثر ترکیبی.» و اثر ترکیبی ثانوی بند 9 ماده 1: «اثری مرکب است از چند اثر بدون اینکه پدیدآورندگان یکایک آن آثار در خلق این اثر جدید، با یکدیگر همفکری نموده باشند، از قبیل مجموعه یا گزیدۀ آثار، گلچین اشعار، جُنگ ادبی، مجموعه داده ها و پایگاه داده ها اعم از اینکه به شکلی باشند که با دستگاه یا به طریق دیگر قابل خواندن باشند، مجموعه نمودهای فرهنگ عامه و پایگاه داده ها» را بیان کرده است.
قانونگذار نه فقط از آثار کاملاً اصیل حمایت می کند بلکه از آثار نسبتاً اصیل نیز حمایت می کند. هر چند در حقوق ایران از آثار فرعی به استثنای ترجمه، صریحاً حمایت نشده است ولی با توجه به عموم ماده1 187و بندهای 5 و 6 و7 از ماده 5 و بند12 ماده 2 و مفاد ماده22 و 24 قانون حمایت حقوق مؤلفان 1348 و قانون ترجمه، تکثیر و نشر کتب و آثار صوتی 1352 به خوبی استنباط می شود که این آثار ثانوی و فرعی مورد حمایت قانونگذار قرار دارد.
البته آثار فکری فرعی با حفظ حقوق پدیدآورندگان آثار اصلی مورد حمایت قرار خواهند گرفت، در مادۀ 60 پیش نویس لایحۀ مذکور در خصوص اثر اشتقاقی بیان می دارد که حقوق مادی اثر با رعایت حقوق پدیدآورندۀ اثر نخستین، متعلق به پدیدآورندۀ اثر اشتقاقی است، و ماده 3 لایحۀ علاوه بر رعایت حقوق مؤلف اثر سابق، اصالت را نیز از شرایط حمایت قرار داده و در فرانسه پدیدآورندگان آثار ثانوی نظیر ترجمه، اقتباس، تلخیص، تبدیل مورد حمایت قرار داده اند و ماده 2-113 قانون مالکیت فکری فرانسه آفریننده را در صورت رعایت حقوق مؤلف اثر از قبل موجود، مالک می داند.
این سوال به ذهن می رسد که هرگاه یک سناریونویس با اقتباس از یک اثر ادبی داستانی، فیلمنامه ای را می نویسد آیا نویسنده اثر ادبی نیز در فیلمی که ساخته می شود شریک است یا نه؟ آیا لفظ ماده 6 ق.ح.ح.م.م.ه چنین موردی را نیز شامل می شود؟ به نظر می رسد که مادۀ 6 در این باره صراحتی ندارد حتی کلمۀ همکاری در مادۀ مذکور اشاره به این است که پدیدآورندگان در عمل آفرینش اثر نقش مستقیم داشته باشند. پارگراف سوم ماده 14 قانون حق مؤلف فرانسه مصوب 1975در این زمینه می گوید: « وقتی یک اثر سینمایی از اثر یا سناریویی که قبلاً وجود داشته و مورد حمایت نیز بوده ، گرفته شده باشد پدیدآورندگان اثر اصلی شبیه پدیدآورندگان اثر جدید هستند.» این عبارت بدان معنا است که چنانچه فیلمی از یک رمان اقتباس شده باشد که هنوز در معرض استفادۀ عمومی واقع نشده، رمان نویس پدیدآورندۀ مشترک فیلم مزبور
محسوب می شود.188
اما به نظر می رسد در صورتی که نویسندۀ اثر ادبی اثر خویش را برای اینکه مجدداً توسط سناریونویس تنظیم و به صورت فیلم سینمایی درآید می نویسد در فیلم سینمایی، پدیدآورندۀ مشترک است و در حقوق مربوط به آن به اندازۀ نقشی که ایفا کرده است سهیم است در غیر این صورت جهت رعایت حقوق مادی و معنوی مؤلف اثر، قطعاً باید سناریونویس از صاحب اثر مذکور اجازه بگیرد و در این مورد دیگر سهیم کردن وی در حقوقی که مربوط به فیلم سینمایی است موردی ندارد.
وفق مادۀ 57 پیش نویس لایحه که مقرر می دارد: «در خصوص آثار دیداری- شنیداری، کلیۀ اشخاص حقیقی که اثر در نتیجۀ خلاقیت آنها به وجود آمده است پدیدآورندگان و نخستین مالکین مشترک آن هستند در صورتی که دلیلی برخلاف آن وجود نداشته باشد، چنین فرض می شود که پدیدآورندگان کارگردان اصلی، نمایش نامه یا فیلم نامه نویس، نویسندۀ متن گفتگو، آهنگ ساز خاص همان اثر و اقتباس کننده هستند. چنانچه اثری که قبلاً وجود داشته و هنوز از حمایت قانونی برخوردار است در اثر جدید بکار رفته یا اثر جدید از آن اقتباس شده باشد، پدیدآورندگان آن اثر نخستین در حکم نویسندگان مشترک این اثر هستند.»، پس می توان گفت، اگر مؤلف اثر سابق در تهیۀ اثر دوم همکاری داشته باشد اثر دوم ثانوی نیست، بلکه اثر مشترک تلقی می شود، به هر حال امکان اینکه یک اثر مشترک در عین حال ثانوی هم باشد، وجود دارد.

فصل سوم – احکام و آثار اشاعه در مالکیت فکری

ماهیت “مالکیت ناشی از کار گروهی” تفاوتی با مالکیت بطور کلی ندارد و لکن به دلیل ارتباطی که محصول کار گروهی با مالک یا مالکین متعدد، که در حصول آن نقش دارند، پیدا می کند، احکام و آثار خاصی بر آن مترتب می گردد.
در مالکیت ناشی از عمل گروهی، گاهی اشاعه بین اموال شرکاء قبل از عمل شرکاء صورت می گیرد و گاهی بعد از عمل گروهی شرکاء مالکیت گروهی تحقق می یابد، و در مواردی هم مالکیت فردی حادث می شود. اشاعه ای که بعد از عمل شرکاء محقق می شود، در مواردی سهم هر شریک دخیل درعمل گروهی معین شده است، لکن در مصادیقی از عمل گروهی سهم هر شریک از “محصول عمل گروهی” تعیین نشده و مشاع بین تمام شرکاست.
به هر ترتیب در هر صورتی که مالکیت مشاع میان گروهی از شرکا محقق می گردد، اداره اموال مشاع، تصرف و کنترل آنها نظامات خاص را می طلبد که در این فصل طی مبحث های متعدد به آن می پردازیم. در جهت نیل به هدف، احکام و آثار “مالکیت ناشی از کارهای گروهی” در چند مبحث پیاپی تبیین می شود: ابتدا به رابطۀ حقوقی پدیدآورنده با آفرینه و تعیین مالک و چگونگی مالکیت مالکان «حاصل کار گروهی» پرداخته، سپس در صورت اشتراک مالکان در حاصل کار گروهی و قصد ادامه مالکیت گروهی بر آن، نظام حاکم بر این مالکیت گروهی بیان می شود. طریقۀ انتقال، بهره برداری و انتفاع از حاصل عمل مورد بررسی قرار می گیرد.

3-1- رابطۀ حقوقی آفرینۀ فکری با پدیدآورنده
پدیدآورنده آفرینه فکری کسی است که به یاری اندیشۀ خلاق و ذهن فعال خود، آفرینه ای را می آفریند. از نظر حقوقی بین پدیدآورنده آفرینه فکری و آفرینه پدیدآمده دو نوع رابطه وجود دارد نظام حقوق مالکیت فکری فارغ از هرگونه شروط قراردادی، حقوقی را برای پدیدآورنده آفرینه شناخته و مقرر داشته است و این حقوق در انحصار پدیدآورنده است که عبارتند از: حقوق مادی(مالی) و حقوق معنوی(اخلاقی). هریک از این دو رابطۀ حقوقی اوصاف خاص خود را دارد که همواره همۀ افراد جامعه مکلف به رعایت آن هستند. به عبارت دیگر، این نظام موجب می شود که این حق قانونی، مستقل از قرارداد و ارادۀ افراد تحقق یابد. لذا لازم است ابتدا انواع حقوق پدیدآورنده بیان گردد و سپس اوصاف خاص این حقوق جداگانه در دو نظام صنعتی و ادبی هنری مورد بررسی قرار گیرد:
3-1-1- انواع حقوق پدیدآورنده و اوصاف آن
3-1-1-1- انواع حقوق پدیدآورنده
الف- حق مادی (مالی)189
حق مالی، رکن دوم حقوق فکری صاحب آفرینه است به تعبیر دیگر سخن از این حقوق زمانی به میان می آید که حقوق معنوی پدیدآورنده پا به عرصۀ وجود گذاشته باشد و حقوق مادی پدیدآورنده، بازتاب و تابشی از حقوق معنوی اوست یعنی حقوق مادی جنبۀ استقلالی در برابر حقوق معنوی ندارد.190 به لحاظ قانونی تا وقتی آفرینه به وجود نیامده باشد، حقوق مالی آن قابل تصور نیست. منظور از رابطۀ حقوقی مالی یا اقتصادی در آفرینۀ فکری آن است که آفرینندۀ آفرینه، مالک آفرینۀ فکری خود محسوب می گردد و بین او و آفرینه ای که آفریده است رابطۀ مالکیت وجود دارد لذا مالک آفرینه می تواند از آنچه ملک او است بهرۀ مالی و اقتصادی ببرد و حقوق مادی زمینه بهره برداری مالی از اثر، نام و علامت تجاری را برای مخترع و طراح و حق بهره برداری انحصاری ناشی از تکثیر یا نمایش یا عرضه عمومی اثر را برای مؤلف فراهم می نماید.191 به موجب این حق، صاحب آفرینه می تواند از کلیۀ منافع مالی آن منتفع شده و در مقابل تصرف دیگران وجهی را مطالبه کند.
ب- حق معنوی (اخلاقی)
حق معنوی یا اخلاقی مزایای قانونی و غیرمادی هستند که به لحاظ ارتباط بین شخصیت مؤلف و مخترع و آفرینه وی، به موجب عرف و قانون برای پدیدآورنده ایجاد اعتبار می کنند و به موجب آن وی برای همیشه از یک دسته حقوق خاص برخوردار است.192
حق معنوی برحسب موارد پدیده های فکری نمایندۀ شخصیت، اعتبار، جایگاه آفرینه و نشان خلاقیت، نوآوری، ابتکار، صداقت و امانت صاحب آفرینه است. این حق جدا از حق مادی پدیدآورنده است و حتی پس از انتقال حقوق مادی آفرینه، برای پدیدآورنده حفظ خواهد شد.193
این حق از دیرباز به رسمیت شناخته شده است و برای نخستین بار در قرن هجدهم، ایمانوئل کانت194 دانشمند و فیلسوف آلمانی به حق اخلاقی مؤلف اشاره کرد.195 به دنبال آن حقوقدانان این نظریه را تأیید کردند. در سال 1928 میلادی، برای نخستین بار کنفرانس بین المللی رم، حق مؤلف را بطور رسمی مورد شناسایی قرارداد و به دولت های عضو”اتحادیه برن” توصیه کرد که قوانین حق مؤلف را در این زمینه تکمیل نمایند و رفته رفته مجامع قانونگذاری و دولت ها قوانین حمایتی مناسبی برحسب شرایط زمان و مکان و نوع اثر منبع حق معنوی وضع کردند و متجاوزان به آن در بدو امر مورد مذمت اخلاقی قرار می گرفتند.196
در چند بند پیاپی به اوصاف حقوق مادی و معنوی می پردازیم:
3-1-1-2- اوصاف حقوق پدیدآورنده
الف – اوصاف حقوق مادی
این اوصاف، در نقطه مقابل ویژگی های حقوق معنوی پدیدآورنده قراردارد. مالکیت معنوی اصل است و حقوق مادی فرع بر این حقوق است و از آن تراوش می کند. خصیصه های حقوق مادی پدیدآورنده می توان به شرح ذیل خلاصه کرد:
1 – قابل انتقال بودن
از نظر حقوقی، مال پدیدۀ حقوقی است که قابلیت تملک دارد، می توان رابطۀ حقوقی یعنی مالکیت بر آن مال را به دیگری، انتقال داد؛ مثل حق و امتیاز مادی یک اختراع، ویژگی این حقوق، قابلیت انتقال به غیر می باشد. مواد 5 و12و18 ق.ح.ح.م.م.ه، ماده 12 ق.ث.ع.ا، ماده 1 قانون ترجمه و تکثیر1352 مؤید قابل نقل و انتقال بودن حقوق مادی می باشد، که این انتقال ممکن است معوض یا مجانی باشد همچنین قابل انتقال از طریق ارث و وصیت باشد. بطور مثال: اجازه پخش موسیقی یک خواننده یا قاری قرآن از صدا و سیما یا اجازه ترجمه اثر یا استفاده از اثر تولید شده در کارهای علمی، ادبی و هنری.
2-محدودیت زمانی
سیاست حمایتی دولت ها در دنیای معاصر و فراهم ساختن زمینه انتقال سریع دانش و تکنولوژی و اطلاعات علمی و جلوگیری از پیدایش قطب های انحصاری دانش و اطلاعات فنی و حمایت اقشار وسیع نیازمند جامعه موجب شده است که محدودیت هایی اعمال شود. کشورها هم معمولاً به تناسب شرایط اقتصادی، علمی و تکنولوژی خویش محدودیت زمانی متفاوتی را پیش بینی می کنند.
بنابرابن باید گفت، حقوق مادی پدیدآورنده، موقت است. علت این امر این است که آفرینۀ صنعتی و ادبی و هنری برای استفاده عموم پدیدآمده است و آفرینه ای که باقی می ماند کم کم جزء دارایی فکری و معنوی جامعه می شود. بنابراین پس از مدتی که بهره برداری مادی از آفرینۀ منحصر به پدیدآورنده و بازماندگان او بوده و پس از اینکه آنان به قدر کافی از آن بهره مند شدند، باید حقوق فردی نسبت به

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد اثر مشترک، مالکیت فکری، شخص حقوقی، حقوق ایران Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد آثار ادبی، سیاست های حمایتی، کشورهای در حال توسعه، رادیو و تلویزیون