منابع پایان نامه ارشد درمورد فعالیتهای اقتصادی، نیروی انسانی، دوره پهلوی، ساختار کالبدی

دانلود پایان نامه ارشد

به شهری کوچک تبدیل میشود. این موقعیت با رسمی شدن مذهب تشیع در ایران در عصر صفویه و گشایش راه کربلا موجب تقویت شهر شد. هسته اولیه شهر در پیرامون بازار شکل گرفت و بعدها توسعه کالبدی شهر با شکل شعاعی– مرکزی بر گرد این هسته توسعه یافت. در دوران افشاریه و در زمان نادرشاه افشار، شهر کرمانشاه اهمیت زیادی به لحاظ نظامی یافت که با ساخت قلعه نادری این شهر به یک دژ نظامی تبدیل شد. در دوره زندیه رشد و توسعه شهر مدتها دچار رکود میشود، ولی بعدها آرامش به شهر بر میگردد (گزارش اداره کل مسکن و شهرسازی استان کرمانشاه، 1376: 75).

3-9-10-3- دوران قاجاریه
در این دوره شهر اهمیت خاصی مییابد و آثاری چون دیوانخانه شهر، میدان توپخانه، سربازخانه شهری و حمامها و مساجد متعدد احداث میشود.در دوره قاجاریه، محمدعلیمیرزا دولتشاه حاکم این شهر میشود. کرمانشاه کنونی بازمانده و صورت استمرار یافته حکمرانی دولتشاه است. در اواخر دوران قاجار شهر کرمانشاه دارای جمعیتی در حدود 60000 نفر میشود. در این دوره شهر رونق و رشد مییابد.
در سال 1850 میلادی، گروهی از نقشهبرداران روسی، نقشه مشروحی از شهر کرمانشاه تهیه کردند که در زیر به توصیف آن نقشه میپردازیم:
شهر کرمانشاه در پنج کیلومتری غرب رودخانه قرهسو واقع شده است؛ و از هر طرف با دیوار خشتی محصور است. بزرگترین طول شهر از شمال شرق به جنوب غربی یک هزار و پانصد متر و بزرگترین عرض از شمال به جنوب در حدود یک هزار و دویست متر است. شهر کرمانشاه در این زمان چهل هزار سکنه دارد. شهر به 6 محله تقسیم گشته است: محله فیضآباد، محله تویشهر، علافخانه، برزهدماغ، محله ملاعباسعلی و محله قرهباغ. شهر دارای 7 دروازه است به نامهای دروازه قلعهحاجیکریم، دروازه بالااصفهان، دروازه پاییناصفهان، دروازه چیاسرخ، دروازه عمرمل، دروازه فیضآباد و دروازه شاهنجف و سه میدان در شهر وجود دارد به نام میدانهای توپخانه، سربازخانه و علافخانه و نام 11 آبادی در اطراف آن ذکر شده است.
نقشه استخوانبندی کرمانشاه، در پایان جنگ جهانی اول به گونهای تحسین برانگیز در تاریخ 4 مارس 1919 به مقیاس 12 اینچ پیاده شده است. این نقشه توسط بخش تدوین نقشه، در ستاد فرماندهی نیروی عملیاتی بینالنهرین، از روی کنار همچینی عکسهای هوایی به مقیاس (6000 /1) تهیه شده است. براساس نقشهای که در سال 1298 شمسی (1919 میلادی) توسط عکس هوایی از کرمانشاه گرفته شد میتوان گفت شهر در این دوره شامل تمامی عناصر یک شهر کوچک بوده است (منبع قبلی: 76).

3-9-10-4- دوره پهلوی
دگرگونی اساسی بافت شهر کرمانشاه از دوره پهلوی انجام شده است. این دگرگونیها، حاصل دخالت در بافتهای شهری از سال 1304 میباشد که از طریق اجرای نقشههای گذربندی و توسعه و اصلاح برخی معابر، برخورد با مراکز تاریخی شهرها آغاز شد. حاصل این برخورد بیتوجهی به ساختار کالبدی شهر و ایجاد ساختارهایی نه بر پایه ضرورتهای واقعی بلکه بدون توجه به ویژگیهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه بوده است.
در عصر پهلوی شهر کرمانشاه به عنوان یک قطب اقتصادی در منطقه مطرح میشود و شهر توسعه یافته و به لحاظ تجاری اهمیت مییابد در نتیجه کرمانشاه مرکز استان پنجم میشود. در این دوره، شهر شاهد تغییرات و تحولات کالبدی زیادی میگردد و سازمان فضایی شهر به کلی دگرگون میشود. ورود اتومبیل و مدرنیسم به ایران و رشد و توسعه صنعت و تجارت و اقدامات جدید در شهرسازی در کرمانشاه موجب تحولات چشمگیری در سازمان فضایی و ساختار کالبدی شهر میگردد. این دوره را میتوان به دو دوره تقسیم نمود:

دوره پهلوی اول (1299-1320)
این دوره مقارن با فاصله جنگ جهانی اول و دوم است. در این دوره شهرنشینی جدید در کرمانشاه توسعه یافته و ایجاد خیابانهای جدید و تعریض و توسعه معابر، ایجاد میادین و پارکها و همچنین ایجاد محلات با سبک معماری خاص موجب گشت که ساختار کالبدی شهر کاملاً دگرگون شود. خصوصیات کلی شهر عبارت است از:
پهن کردن خیابانها و ایجاد میدانهای شهر.
توسعه فضاهای نظامی در اطراف شهر شامل پادگانها و مراکز نظامی، توسعه محلات مسکونی شهر از سال 1300 به بعد در قسمتهای جنوب و مرتفع شهر و شکلگیری محلات جدید (شریعتی، فردوسی و …).
ایجاد خیابان مدرس در سال 1314 از میدان آزادی فعلی تا میدان فردوسی فعلی و همچنین بناهای دو طبقه در اطراف آن و قطع ساختار کالبدی بازار و شهر.
ایجاد خیابان شریعتی (پهلوی سابق) که موجب توسعه شهر به سمت شرق در امتداد مسیر شمال و جنوب شد.
ساخت و ساز گاراژها در انتهای شمال شهر، کنار جاده همدان- تهران.
توسعه به سمت جنوب شهر تا دره آبشوران.
روی کارآمدن حکومت پهلوی و آغاز روند مدرنیزاسیون باعث رشد و گسترش شهر کرمانشاه نگردید و عصر توسعه سریع کرمانشاه به حساب نمیآید، اما از جمله عواملی که باعث توسعه نه چندان زیاد شهر کرمانشاه شد عبارتند از:
از جمله مهمترین تحولات کالبدی شهر کرمانشاه در این دوره، محدودیت شهر توسط خیابان سپه سابق (مدرس) بودکه از شمالشرق به طرف جنوبغربی ادامه دارد و مهمترین مسیر داخلی آن زمان بود را قطع کرده و سبزه میدان، میدان توپخانه را از شکل آن زمانی خارج و تغییر عملکرد وسیعی را در منطقه باعث گردیده و زمینه را برای انزوای بازار قدیم با هجوم به بدنههای خیابانی فراهم نمود و عامل کمتوانی بازار گردید. به طور کلی بین سالهای 1299 تا 1320 ه. ش، سوای تغییر فوق، تغییرات جدیدی از جمله احداث خیابانها و میادین جدید، احداث گاراژها در منتهیالیه شهر به شکل مسکونی و خشکاندن باغها و ایجاد منازل مسکونی در آنها ایجاد گردید.

دوره پهلوی دوم
با آغاز سلطنت پهلوی دوم اساس تشکیل کرمانشاه فعلی نیز شروع شد. در این دوران رشد شهر در درون باغها کماکان ادامه مییابد. این دوره را میتوان اساس تشکیل کرمانشاه جدید و فعلی دانست.
بین سالهای 1320- 1335 شهر رشدی اساسی داشت و در اولین سرشماری عمومی نفوس که در این سال انجام شد، جمعیت کل شهر 125439 نفر بود. اگر ارقام سالهای 1941 و 1956 دقیق بوده باشند، این به معنی رشد سالانه به میزان 7/2 درصد است. خصوصیات کلی شهر عبارت است از:
توسعه قابل ملاحظه شهر به سوی جنوب، جنوبغربی و غرب.
توسعههای جزیی در امتداد حاشیه شرقی.
گاراژهای جدید در جوانب شمالی و غربی شهر.
اتمام خیابانهای پهلوی و رشید یاسمی که خیابان پهلوی را به خیابان سپه (مدرس) متصل میکنند.
این دوره را میتوان توسعه حاشیهای شهر ارزیابی نمود؛ اما در این دوره آخرین تغییرات در بافت کالبدی شهر قدیم انجام شد؛ که به دنبال آن میدان قدیمی شهر در محل میدان آزادی تخریب شد و میدان آزادی جدید شکل گرفت. بعد از احداث خیابان چهلمتری مطهری (سیروس سابق) و تعریض خیابانهای وکیلآقا و صابونی و ایجاد خیابان سیلو را میتوان آخرین دخالتهای سازمان یافته در بافت قدیم شهر ارزیابی نمود. تأثیرات این روند را میتوان در رکود بیشتر شهرسازی در بافت کالبدی و تخریب بیشتر آن و گسترش تعداد این بافتها با معماری مدرن و جدید کرمانشاه ارزیابی نمود.

3-9-10-5- دوره حاضر (بعد از انقلاب جمهوری اسلامی ایران)
دوران حاضر را میبایست دوران تحولات اجتماعی در بافتهای قدیم شهر کرمانشاه ارزیابی نمود. این تحولات ساختاری در بافت اجتماعی محلات قدیمی را موجب شده و روابط اجتماعی را که قرنها در شهر قدیم شکل گرفته بود، یا تضعیف کرد و یا از هم پاشاند.
علل عمده تغییرات ساختاری– اجتماعی بافتهای قدیم شهر کرمانشاه در این دوران را میتوان به شرح زیر بیان کرد:
تحولات ساختاری کالبدی در عصر پهلوی.
جنگ و بمبارانهای هوایی که موجب تخریب شدید بافت قدیم شده و موجبات خالی شدن آن را فراهم ساخت.
فرسایش شدید کالبدی شهر قدیمی و گسترش بخشهای مخروبه در این بخش از شهر.
تداوم بیتوجهی به بافت قدیم و گسترش بخشهای مخروبه در این بخش از شهر.
گسترش بیرویه افقی در اراضی اطراف در سالهای بعد از انقلاب و کاهش تراکم مراکز شهر.
اقدامات و مداخلات بیبرنامه و غیرتخصصی در سالهای اخیر.
گسترش شهر در این دوران باعث رشد لجام گسیخته شهر و فرسودگی و تهی شدن شهر از درون و گسترش افقی شهر میباشد. بالطبع با افزایش جمعیت نیاز به تزاید فضای زیستی، فضاهای عمومی و عملکردی بدون در نظر گرفتن توقعات شهروندان از این فضاهاکه فقط تأکید بر جنبه کالبدی آن مورد نظر بوده است موجب گسترش شهرنشینی و رشد شهر کرمانشاه از نظر کالبدی شده است (منبع قبلی: 82-77)
نقشه 3-8: روند تکوین شهر کرمانشاه

مأخذ: بلوکهای آماری شهر کرمانشاه و نگارنده، 1393

3-9-11- ویژگیهای اقتصادی شهر کرمانشاه
ویژگی اقتصادی جمعیت شهر، چگونگی ورود جمعیت به بازارکار و فعالیت و ویژگیهای عرضه و تقاضای نیروی کار در این بازار را نشان میدهد. بررسی خصوصیات از طریق شاخصهایی انجام میشود که اندازه آن شدت نسبی مشارکت جمعیت در ورود به بازار و انجام فعالیتهای تولید و خدماتی، امکانات و توانمندیهای بخشها و رشته فعالیتهای اقتصادی در ایجاد فرصتهای شغلی و جذب نیروی کار وارد شده به بازار کار، نقش بخشهای عمومی و خصوصی در ایجاد مشاغل جدید و چگونگی بهرهبرداری از سرمایهها را نشان میدهد.
بنابراین نظام فعالیت و اشتغال جامعه یکی از اجزای اساسی ساختار اقتصادی آن جامعه است. این نظام نشان دهندۀ میزان مشارکت جمعیت در فعالیتهای اقتصادی است و به تبع آن تأثیر پدیدههای جمعیتی و اجتماعی و فرهنگی در شکل دادن به رفتارهای اقتصادی جمعیت و عرضه نیروی انسانی به بازار کار و اهمیت نسبی بخشها و رشته فعالیتهای اقتصادی در ایجاد اشتغال و جذب نیروی انسانی را نشان میدهد. در این بخش مهمترین خصوصیات این نظام به طور خلاصه بیان میشود.
میزان فعالیت جمعیت تابعی از میزان مشارکت افراد واقع در سنین کار آن جمعیت در فعالیتهای اقتصادی و عاملی است که شدت عرضه نیروی انسانی آن جامعه به بازار کار را نشان میدهد. از این رو، هرچه اندازۀ میزان فعالیت جمعیت بیشتر باشد، شدت نسبی عرضه نیروی انسانی به بازار کار آن جمعیت بیشتر است.
با توجه به جدول (3-11)در سال 1390، تعداد جمعیت 10 ساله و بالاتر (جمعیت در سن کار و فعالیت) ساکن شهر کرمانشاه بالغ 1667735 نفر بوده است که از میان آنان 471720 نفر شاغل و 153921 نفر بیکار بودهاند. تعداد جمعیت فعال در این شهر در این هنگام 625940 نفر بوده است. عرضه نیروی انسانی به بازار کار در کرمانشاه 21/37 درصد جمعیت 10 ساله و بالاتر است. این رقم میزان فعالیت عمومی جمعیت شهر را نشان میدهد. با در نظر گرفتن تعداد بیکاران، میزان فعالیت واقعی جمعیت به 28 درصد کاهش مییابد. به این ترتیب، پایین بودن سهم نسبی شاغلان در میان کل جمعیت شهر نمایان است.
با توجه به گروههای تشکیل دهندۀ جمعیت غیرفعال (محصلان، خانهداران، دارندگان درآمد بدون کار و …) ملاحظه میشود که افزایش سهم نسبی آنان در میان جمعیت موجب کاهش میزان فعالیت عمومی جمعیت و تضعیف تمایل بالقوۀ آنان برای انجام فعالیتهای اقتصادی میشود. گسترش نظام آموزشی تا سطوح بالاتر تحصیلی، رواج بیشتر نظام تأمین اجتماعی و بازنشستگی، تنوع بیشتر روشهای کسب درآمد بدون کار و استقبال بیشتر جمعیت از آنها و گرایش زنان به خانهداری در جهت کاهش اندازۀ میزان فعالیت عمومی جمعیت شهر عمل میکند (تشدید سهم نسبی جمعیت غیرفعال در کل جمعیت).
در سال 1390، از کل جمعیت ده ساله و بالاتر ساکن کرمانشاه 1027535 نفر غیرفعال بودهاند (7/61 درصد کل جمعیت 10 ساله و بالاتر). جمعیت غیرفعال شهر متشکل از 235793 نفر محصل، 79915 دارای درآمد بدون کار 347218 نفر خانهدار و 79323 نفر سایر غیرفعالان است به ترتیب 7/61، 9/20، 4/5، 7/32، 7/7) درصد کل جمعیت غیرفعال شهر این نسبت نشان دهنده اهمیت نسبی خانهداران و محصلان در کل جمعیت غیرفعال است.
میزان فعالیت عمومی یکی از شاخصهای تعیین کننده وضعیت یا میزان مشارکت افراد واقع در سنین کار و فعالیتهای اقتصادی

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه شهر، مناطق شهری، سازمان فضایی، توسعه شهری Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، سلسله مراتبی، توسعه شهر، استان کرمان