منابع پایان نامه ارشد درمورد شورای امنیت، سازمان ملل، حزب دموکرات، مجلس شورای ملی

دانلود پایان نامه ارشد

قرارداد قوام –سادچیکف
سال 1325 ش . سال پیروزی بزرگ و درخشان تاریخی ایران یعنی رهایی آذربایجان و شکست قطعی بیگانه پرستان و در عین حال یکی از بحرانی ترین دوران تاریخی ایران است . این سال با موافقتنامه ی قوام –سادچیکف،تخلیه ی ایران از نیروهای نظامی اتحاد شوروی عملی شد. قوام السلطنه از این موفقیت و دوران فترت برای تحکیم حکومت خود استفاده کرد و سیاستمداران مخالف خود مانند سیدضیاءالدین طباطبایی ،جمال امامی و کریم خان رشتی را به نام «حشرات موذی »بازداشت کرد.156
احمد قوام که رویه ی خاصی در سیاست داخلی و خارجی دولت پیش گرفته بود از شاه خواست که در غیاب قوه مقننه اورا در اداره ی امور کشور کاملا ازاد گذارد و شاه هم تا حدودی که مصالح کشور ایجاب می نمود به نخست وزیر خود آزادی عمل داد. محمدرضا شاه خود در این باره چنین میگوید: «قوام پس از بازگشت خود اصرار ورزید که باید به او اختیارات کافی داده شود تا تمام تصمیمات را خودش بگیرد .برای کاهش از اصطحکاک و هرج و مرج بیهوده به او آزادی عمل دادم. قوام که در حل و عقد امور داخلی و خارجی کشور خود را آزاد می پنداشت در تاریخ 5 فروردین 1325 (4 اوریل 1946)در تعقیب مذاکراتی که در مسکو با استالین و اولیای دولت اتحاد جماهیر شوروی داشت با سادچیکف سفیر اتحاد جماهیر شوروی وارد گفتگو شد و در تاریخ 15 فروردین 1325 به توافقات ذیل رسید :
1.واحدهای ارتش سرخ از تاریخ 24 مارس 1946 یعنی یکشنبه چهارم فروردین 1325 در ظرف مدت یک ماه و نیم خاک ایران را تخلیه می نمایند.
2.قرارداد ایجادشرکت مختلط ایران و شوروی و شرایط آن از تاریخ 24 مارس تا انقضای هفت ماه برای تصویب به مجلس پانزدهم پیشنهاد خواهد شد.
3.راجع به آذربایجان چون امر داخلی ایران است ترتیب مسالمت آمیزی برای اجرای اصلاحات طبق قوانین موجوده و با روح خیر خواهی نسبت به اهالی آذربایجان بین دولت و اهالی آذربایجان داده خواهد شد.
پس از اعلام موافقتنامه ،نخست وزیر ایران نامه ای به سفیر کشور شوروی به این مضمون نوشت:
«اقای سفیر کبیر پیرو مذاکرات شفاهی که بین ما به عمل امده است احتراما به استحضار ان جناب میرساند که دولت ایران موافقت می نماید که دولتین ایران و شوروی شرکت مختلط ایران و شوروی را برای تجسسات و بهره برداری اراضی نفت خیز در شمال ایران با شرایط اساسی ذیل ایجاد نمایند:
1.در مدت 25 سال اول عملیات شرکت 49 درصد سهام به طرف ایران و51درصد سهام به طرف دولت شوروی متعلق خواهد بود و در مدت 25 سال دوم 50 درصد سهام به طرف ایران و 50 درصد به طرف شوروی خواهد بود.
2.منافعی که به شرکت عاید میگردد به تناسب مقدار سهام هر یک از طرفین تقسیم خواهد شد .
3.حدود اراضی اولی که برای تجسسات اختصاص داده میشود همان است که در نقشه ای که جنابعالی ضمن مذاکرات در روز 24 مارس به این جانب واگذار فرموده اید،به استثنای قیمت خاک آذربایجان غربی که در باختر خطی که از نقطه ی تقاطع در حدود اتحاد جماهیر شوروی و ترکیه و ایران آغاز و بعد از سواحل شرقی دریاچه ی رضاییه گذشته تا شهر میاندواب میرسد ،واقع است همان طوریکه در نقشه ی مذبور روز چهارم آوریل سال 1946 اضافه و تعیین گردیده است.
4.سرمایه ی طرف ایران عبارت بوده است از اراضی نفت خیز مذکور در ماده ی 3 که پس از عملیات فنی دارای چاههای نفت و محصول آن قابل استفاده شرکت خواهد گردیدو سرمایه ی طرف شوروی عبارت خواهد بود از هر قبیل مخارج و آلات و ادوات و حقوق متخصصین و کارگران که برای استخراج نفت و تصفیه ی آن مورد احتیاج خواهد بود.
5.مدت عملیات شرکت پنجاه سال است.
6.پس از انقضاء مدت عملیات شرکت ،دولت ایران حق خواهد داشت سهام شرکت متعلق به شوروی را خریداری نمایدو یا مدت عملیات شرکت را تمدید کند.
7.حفاظت اراضی مورد تجسسات و چاههای نفت و کلیه ی تاسیسات شرکت منحصرا به وسیله ی قوای تامینه ایران خواهد بود.قرارداد ایجاد شرکت نفت شوروی و ایران که مطابق متن این نامه عقد می شود به مجردی که مجلس شورای ملی ایران تازه انتخاب شود و به عملیات قانونگذاری خود شروع نماید،در هر حال نه دیرتراز هفت ماه از تاریخ 24 مارس سال جاری برای تصویب پیشنهاد خواهد شد.157
اما در باب شکایت ایران به سازمان ملل و سرانجام این شکایت باید گفت که حسین علاء سفیر ایران در شورای امنیت طی نامه ای از شورا خواست که شکایت ایران همچنان در دستور کار شورا باقی بماند. قوام بلافاصله به حسین علاء دستور داد که علا شکایت ایران را پس بگیرد و علا هم در پی این دستور شرحی به شورای امنیت نوشت و تقاضای استرداد شکایت را نمود……در نتیجه با اکثریت 8 رای موافق در مقابل 3 رای مخالف، تصمیم شورای امنیت بر این شد که با وجو درخواست مسترد داشتن شکایت، دادخواست ایران همچنان در شورای امنیت باقی بماند.158
علاء چون خبر انتشار خبر پس گرفتن شکایت ایران را موجب صدمه به هیئیت و اعتبار ایران می دانست فورأ در تلگرافی به قوام زیان این گونه انتشارات را متذکر شد.159.
علاء در آن شرایط افکار جهانی را بیشتر از اوضاع داخلی کشور مدنظر داشت. اما قوام که سعی داشت به هر قیمت و طریق ممکن بحران های کشور را خاتمه دهد به نگرانی های علاء از افکار جهانی و سازمان ملل توجهی نمی کرد و بر بازی های سیاسی اش ادامه دادو تصمیم داشت حتمابرنده شود. زیرا وی مستقیما از شاه دستور می گرفت .شوروی از از این تصمیم برآشفت. این یک قلم دیگر جزء سیاست های حساب شده ی قوام شدو اماسازمان ملل که نمیخواست دوباره شاهد بحران در ایران باشد و از ابهت سازمان در آغاز کارش کاسته شود این تصمیم را گرفت که به نام ایران تمام شد .هر چند ماه اول و دوم قرارداد نفت اجرا شد اما مجلس شورای ملی سرانجام تصمیم قانونی دایر به بد اثر بودن قرارداد قوام –سادچیکف راجع به ایجاد شرکت مختلط ایران و شوروی در تاریخ 30 مهر 1326 از تصویب مجلس گذراند و واگذاری هر گونه امتیاز استخراج نفت و مشخصات آن به خارجی ها و ایجاد هر نوع شرکت برای این منظور که خارجی ها در آن به وجهی سهیم باشند را مطلقا ممنوع اعلام کرد.160سرانجام در پایان ماه جاری و آغاز ماه اوریل 1946 خروج نیروهای شوروی از ایران تحقق یافت.161

5-4 تشکیل حکومت آذربایجان –کردستان
از زمان های کهن، مشخصه ی تاریخ ایران ،دوره های متناوبی از اشکال متمرکز و غیر متمرکز حکومت بوده است، طی دوره هایی که حکومت متمرکز مقتدر و موثری وجود نداشته، در مناطق مختلف ایران جریان های نامتناجس سیاسی به صورت آشکار بر طبل جدایی سیاسی می کوبیدند.این امر غالبا به تحولات ناهموار سیاسی و ناهماهنگ در سطح ملی منتهی می شد. در چنین دوره هایی نه تنها برای حکومت مرکزی نگه داشتن خط مشی سیاسی ملی در سراسر کشور دشوار بود، بلکه برای مخالفان سیاسی هم متقابلا مشکل بود که به برنامه ی حزبی منسجمی دست یابند.هم حکومت و هم مخالفان، با این مشکل روبرو بودند که برای یک حزب «ملی» یا برنامه ی «ملی»کار آمدی بسیج مطلوب راه اندازند. از آغاز تشکیل احزاب سیاسی در ایران این موضوع بیشترین توجه برنامه ریزان حزب ها و بویژه کاردانان سیاسی اردوی مخالف دولت را به خود جلب کرده بود .162
دهه ی 1320 شمسی یکی از بحرانی ترین ادوار تاریخ معاصر ایران است.اوج بحران سال 1324 است که احزاب دموکرات آذربایجان و کردستان جهت خودمختاری تشکیل دادند و کشور ایران را با خطر تجزیه مواجه نمودند. پس از سقوط رضا شاه جنبش های آزادی خواهانه و احزاب به تدریج فزونی یافتند،که از بین رفتن حکومت یکپارچه ی مرکزی، نفوذ و تحریکات دول خارجی ،رشد اندیشه های ناسیونالیستی و ضعف دولت های ایران در پیدایش این جنبش ها موثر بودند.
آذربایجان همواره استانی نسبتا ثروتمند بود. مردم آذربایجان بیشترین سهم را در انقلاب مشروطه داشتند . آذربایجانی ها در جریان انقلاب مشروطیت برای نخستین بار برای اداره ی امور استان به تشکیل انجمن ایالتی دست زدند. با روی کار آمدن رضاشاه ،آذربایجانی ها دریافتند که سهمی شایسته در مبارزات خویش در صحنه ی سیاسی ، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به دست نیاورده اند، بنابراین بسیاری از مردم تبریز ،با ارسال تلگراف های اعتراض امیزی نسبت به این مسئله واکنش نشان دادند.و به دنبال فضای ایجاد شده دراثر اشغال نظامی کشور، آذربایجانی ها برای تحصیل حقوق خود با کمک دولت شوروی هدف خود را دنبال کردند. تسلیم المان در اردیبهشت 1324 فرصت مناسبی بود تا استالین مجددابه فکر نهضت شمال بیفتد.در این اوضاع و احوال مجلس چهاردهم شورای ملی در اوایل کار خود و مشغول بررسی اعتبار نامه های نمایندگان بود.
سید جعفر پیشه وری با حمایت حزب توده و جبهه ی آزادی وکیل اول تبریز شد ،اما مالکین و منتفذین آذربایجان که منافع خود را در خطر می دیدند به مخالفت با او برخاستند و اعتبار نامه ی او را رد کردند.؛ رد اعتبار نامه ی پیشه وری جرقه ای بود برای شروع حرکت آذربایجانی ها.163
پیشه وری در شهریور 132 در حالی که روزنامه اش توقیف شد مایوس از مجلس چهاردهم وارد تبریز گشت.164سرانجام فرقه ی دموکرات آذربایجان بسته شد و پیشه وری برای رهبری فرقه انتخاب گردید. در دیدار استالین با باقر اوف در کرملین ،استالین به باقر اوف دستور داد که کمونیست های آذربایجان شوروی و رفقایش در آذربایجان ایران کمک کنند. سپس ملاقاتی بین باقر اوف و پیشه وری در باکو صورت گرفت و دستورات لازم به پیشه وری ابلاغ شد.165
در روز 24 شهریور 1324 فرقه ی دموکرات آذربایجان با انتشار بیانیه ای به دو زبان ترکی و فارسی ،رسما موجودیت خود را اعلام کرد. این بیانیه شامل یک مقدمه و دوازده تبصره به صورت زیر بود:
1.همراه با حفظ استقلال و تمامیت ایران لازم است به مردم آذربایجان ،آزادی داخلی و مختاریت مدنی داده شود تا بتوانند در پیشبرد فرهنگ خود و ترقی و آبادی آذربایجان با رعایت قوانین عادلانه کشور، سرنوشت
خود را تعیین کنند.
2.در اجرای این منظور باید به زودی انجمن های ایالتی و ولایتی انتخاب شده و شروع به کار کنند،این انجمن ها ضمن فعالیت در زمینه های فرهنگی و بهداشتی و اقتصادی به موجب قانون اساسی اعمال تمام مامورین دولتی را بازرسی کرده، در تغییر و تبدیل آن اظهار نظر خواهند کرد.
3.در مدارس آذربایجان تا کلاس سوم تدریس فقط به زبان آذربایجانی خواهد بود و از ان به بعد زبان فارسی به عنوان زبان دولت ،همواره به زبان آذربایجانی تدریس خواهد شد. تشکیل دانشگاه ملی دارالفنون در آذربایجان یکی از مقاصد اصلی فرقه دموکرات است.
4.تلاش برای توسعه صنایع و کارخانه ها و نیز تلاش برای رفع بیکاری.
5.تلاش برای توسعه ی تجارت و جست وجوی راه های ترانزیتی تا بتوان با استفاده از ان کالاهای آذربایجان را صادر کرد.
6.تلاش برای ازاد ساختن شهرهای آذربایجان که این امر مستلزم تغییر یافتن قانون انجمن های شهری است و نیز تامین اب شهر تبریز.
7.تلاش برای تامین احتیاجات دهقانان ،تعیین حدود مشخص بین مالکان و دهقانان و جلوگیزی از گرفتن مالیات های غیر قانونی.
8.مبارزه با بیکاری؛ بدین منظور تاسیس کارخانه ها، توسعه تجارت، ایجاد موسسات زراعتی و کشیدن راه آهن و شوسه ممکن است مفید واقع شود.
9.با توجه به اینکه بیش از چهار میلیون نفر در آذربایجان زندگی می کنند و به نمایندگان آذربایجان فقط هشت کرسی داده شده است ،فرقه خواهد کوشید که آذربایجان به تناسب جمعیت خود حق انتخاب نماینده داشته باشد که تقریبا معادل یک سوم نمایندگان مجلس است.
10.مبارزه با اشخاص فاسد،مختلس و رشوه بگیر در ادارات دولتی و تامین زندگی بهتر مامورین دولتی.
11.فرقه خواهد کوشید بیش از نصف مالیات ها ،صرف احتیاجات خود آذربایجان شود.
12. دوستی با کلیه ی دولت های دموکرات مخصوصا متفقین.166
در 25 شهریور1324 مردم شهرها و روستاهای آذربایجان صبح اول وقت روی دیوارها اعلامیه هایی چاپ شده به زبان آذری را مشاهده کردند که در آن حزب دموکرات آذربایجان از مردم خواسته بود ،دور این حزب جمع شوند تا اهداف و خواسته های انها برآورده شوند. اعلامیه ی حزب دموکرات آذربایجان بین مردم جایگاه

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد شورای امنیت، دولت ایران، مجلس شورای ملی، خودمختاری Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد حزب دموکرات، خودمختاری، انجمن ایالتی، فرقه ی دموکرات