منابع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، حوزه نفوذ، توسعه روستایی، توسعه روستا

دانلود پایان نامه ارشد

موجب رسوخ توسعه و یا کارکردها و خدماتی که زمینه ساز توسعه می باشند، به درون نواحی پیرامونی شده اند. شهر سامان با داشتن 9 مرکز روستایی توسعه یافته و نسبتا توسعه یافته (39.1 درصد) و دارای کارکردهای شهری کافی و14 سکونت گاه پیرامونی به نسبت توسعه نیافته (60.8درصد) یا فاقد کارکردهای مناسب شهری مطرح است و لذا با بهره گیری از این شاخص می توان گفت که شهر سامان در ارائه یا تزریق امکانات و کارکردهای اولیه جهت توسعه و پیشرفت اقتصادی– اجتماعی نقاط و مراکز روستایی پیرامون خود موفقیت چشمگیری نداشته است.
بعنوان نتیجه نهایی از این بحث می توان بیان کرد که نواحی روستایی پیرامون شهر مورد مطالعه، نیازمند دریافت و ایجاد امکانات و تسهیلات اولیه ي زیستی و ارتقاي سطح متغیرهای توسعه ای می باشند و شهر مورد نظر از این جهت هنوز توانمندی و تأثیر و کارایی از خود نشان نداده است که شاید یکی از مهمترین دلایل آن، توسعه نیافتگی و سطح پایین استانداردهای زندگی و زیست شهری در خود شهرهای مورد مطالعه باشد. بطوری که توانایی لازم در انتقال همان سطح ناچیز از پیشرفت و توسعه را نیز نداشته باشند.

5-1-3- آیا شهر سامان به عنوان یک مکان مرکزی باعث استحکام روابط روستا – شهری و انتظام بخشیدن به سلسله مراتب سکونتگاهی شده است ؟
در فصل چهارم سازمان فضایی بخش سامان مورد بررسی قرار گرفت كه از آن جمله الگوی سیاسی-اداری در سطح بخش بوده است. علی رغم تغییر در الگوی سیاسی- اداری در سطح بخش در سال 1376 و مرکزیت شهر سامان، روابط عملکردی بین سکونتگاهها روستایی با یکدیگر و شهر سامان به دلایلی مانند : عدم انطباق سلسله مراتب عملکردی و سیاسی، عدم انطباق مراکز جغرافیایی و سیاسی پیشرفت چندانی نداشته است. این مسئله در روستاهای نواحی شمالی بخش که فاصله بیشتری با مراکز سیاسی دارند باعث شده تا به نقاط خارج از محدوده بخش جهت برآوردن نیازهای خود مراجعه نمایند. ضعف شهر سامان به لحاظ شاخص های توسعه شهری و همچنین ضعف سکونتگاههای پیرامون چه به لحاظ شاخص های توسعه و چه خدماتی، حاکی از عدم وجود روابط عملکردی سازمان یافته و ارتباطات سلسله مراتبی بین سکونتگاههای بخش می باشد. هر چند وجود مهاجرت ها به دیگر نقاط استان و وجود نقايص خدماتی و پرشهایی که در مراجعات ساکنین سکونتگاههای بخش به سکونتگاههای با ارائه سطح خدمات بالاتر و دیگر نقاط خارج از بخش وجود دارد می تواند این مسأ له را به اثبات برساند.
بر خلاف شبکه ارتباطی نسبتاً مناسب بین شهر و روستاهای حوزه نفوذ، وجود توپوگرافی ناهموار درمحدوده بخش و بویژه درناحیه شمالی بخش باعث کاهش روابط متقابل روستا شهری شده است. وجود مراکز شهری قوی تر در منطقه مانند شهرکرد، با توجه به فاصله نسبتاً نزدیکی که با شهر سامان و محدوده بخش دارد و با توجه به اینکه خدمات برتر را در سطح استان ارائه می دهد باعث وابستگی هر چه بیشتر ساکنین این منطقه شده است .
در نهایت اینکه فاصله جمعیتی زیاد شهر با روستاهای مرکزی و نیز شکاف عملکردی موجود بین شهر و حوزه نفوذ رابطه یک سویه بوجود آورده که ساماندهی نظام سکونت گاهی را ضروری می سازد. ایجاد نظم سلسله مراتبی بین سکونت گاه ها در ذات خود توزیع فعالیت ها را بر مبنای اندازه جمعیتی هر سکونتگاه در بر دارد. بدین خاطر نظم سلسله مراتبی سکونت گاه های حوزه نفوذ شهر در سطح بندی خدماتی آشكار مي گردد. در این بین شهر سامان همچنان به عنوان مرکز خدماتی سطح یک باید تقویت شود تا وابستگی به دیگرکانون های شهری کاهش پیدا کند و جهت ایجاد توازن بین سطوح دیگر باید امکانات و خدمات به طور متعادل بین شهر و روستا توزیع گردد و با تکیه بر حوزه نفوذ شهر سلسله مراتب سکونت گاهی منظم و متعادل بوجود آید به گونه ای که بتواند اهداف توسعه منطقه ای را محقق کند.

5-1-4- آیا شهرکوچک سامان باعث افزایش و بهبود کارکردهای خدماتی روستاهای حوزه نفوذ خود شده است؟
در دوره سرشماري 1375 میزان برخورداري آباديهاي بخش سامان از خدمات و تسهيلات بسيار پايين بوده است تعداد خدمات ارائه شده و رقم ضريب ويژگي و مركزيت در اين دوره گواه اين مدعاست. در دوره بعد یعنی سال 1385 هم تغییرات چندانی در برخورداری سکونتگاهها از خدمات وجود نداشته است و تغییرات بسیار نا چیز بوده است. هر چند با تغییراتی که در الگوی تقسیمات سیاسی و اداری بخش از سال 1376 به بعد جهت محرومیت زدایی صورت گرفت و دهستان سامان به بخش سامان ارتقاء پیدا کرد، مناسبات اداری و الگوهای خدمات رسانی و روابط عملکردی بین شهر سامان و سکونت گاه های پیرامون تغییر و تحولات زیاد به خود ندیده است و شهر سامان همچنان در ارائه خدمات مورد نیازهای حوزه نفوذ خود ناتوان بوده است و برای رسیدن به یک وضعیت مطلوب خدمات رسانی فاصله زيادي وجود دارد و در بسیاری از روستاهایی که در حوزه نفوذ شهر واقع شده اند به دلیل فاصله زیاد با شهر سامان و نزدیکی به دیگر نقاط شهری خارج از محدوده بخش و استان خدمات مورد نیاز را از این مراکز دریافت می کنند.
در ادامه بررسی و تحلیل های صورت گرفته می توان به روش گاتمن اشاره کرد . در این روش روستاها به لحاظ رتبه خدماتی از بیشترین به کمترین مرتب شده اند با توجه به اینکه خدماتی که در این تحلیل مبنای کار قرار گرفته اند بر اساس روابط سلسله مراتب عملکردی لحاظ شده اند اما شکافها و كمبود هاي خدماتی در میان روستاها، بسیار دیده می شود حتی در روستاهایی که به عنوان مرکز دهستان انتخاب شده اند. بررسی جریان مهاجرتها نیز بر این مسأله تأكيد می گذارد که در بسیاری از روستاها محروم تر به دلیل ضعف در امکانات و خدمات رسانی بسیاری از ساکنین این روستاها به شهر سامان و شهرهای دیگر استان و استانهای دیگر نقل مکان می کنند. در نهایت می توان گفت که شهر سامان در ارائه خدمات به روستاهای حوزه نفوذ خود و همچنین در بهبود تنوع و تعداد خدمات مورد نیاز سکونت گاه های روستایی ناتوان بوده است.

5-2- نتیجه گیری نهایی :
شهرهای کوچک به عنوان یکی از عناصر مهم سیستمهای منطقهای در شکلدهی، ثبات و تحقق اهداف کلی سیستم عمل میکنند. اینگونه شهرها در تعامل با کوچکترین عنصر سکونت گاهی یعنی روستاها، و در تعامل با بزرگترین شهرها در سطح ملی و منطقه ای نقش مهمی در توسعه و توازن منطقهای نظیر تثبیت جمعیت، فعالیتها و سرمایه در فضای ملی کشور ایفا میکنند. تجربیات جهانی در این زمینه بیانگر این واقعیت است که حل مشکلات شهرهای بزرگ و میانی در گرو حمایت جدی از مراکز شهری کوچک می باشند. یکی از نتایج مهم این پژوهش پیبردن به ضرورت های توسعه شهرهای کوچک برای رسیدن به توسعه روستایی و منطقهای از نگاه ملی است. نقش اینگونه شهرها در تمرکز زدایی،کاهش اختلافات منطقه ای، تعادل بخشی به نظام اسکان جمعیت ، توسعه روستایی ، توسعه پایدار و جامعه مدنی به اندازهایست که نادیده گرفتن این موارد توسعه ملی ، توسعه روستایی و منطقهای را با خطرات جدی روبهرو میسازد. این گونه شهرها به عنوان آخرین حلقه اتصالی نظام شهری به نظام سلسله مراتب روستایی تلقی میگردند و از نظر حفظ حرکات جمعیت، توسعهپایدار و توسعه منطقهای و انتقال خدمات و امکانات شهری به نقاط دوردست روستایی جایگاه خاصی دارند.
نتیجه این که نقش شهرهای کوچک در درازمدت، اساس توسعه روستایی و درنهایت توسعه ملی را تشکیل خواهد داد چرا که توسعه اینگونه شهرها برخلاف شهرهای بزرگ و میانی بر اساس امکانات و منابع حوزه نفوذ خود بوده و برای رسیدن به درجهای اشباع و مشکلاتی که شهرهای بزرگ و میانی با آن روبه رو هستند فاصله زیادی دارند. نتیجه دیگر در زمینه شهرهای کوچک، توجه به ارزشهای انسانی،عدالت اجتماعی و ارتقاي قدرت سیاسی و اجتماعی اقشار فقیر و متوسط جامعه است. به علاوه شهرهاي كوچك با ايفاي نقش بازارمركزي برای حوزه نفوذ روستايي،ضمن ارائه خدمات در اين زمينه،محرك مهمي در تقويت و استحكام اقتصادي نواحي روستايي پيرامون قلمداد مي‌شوند.دراين مراكز میتوان با ايجاد امكانات و زمينه‌هاي اشتغال،توليد مسكن،گذراندن اوقات فراغت سالم و مفيد،خدمت‌رساني بهداشتي- درماني و آموزش مناسب و كافي و تمام تأسيسات زيربنايي و ساختاري شهري،محيطي جذاب براي سكونت دايم و پايدار جمعيتفراهم آورد.‌

از مجموع مباحث و مطالعات انجام گرفته در اين پژوهش نتایج زير به دست آمد :
نتایج مطالعات در سطح فرا منطقه ای (استان) :
روند تحولات کانون های شهری استان نشان می دهد رشد جمعیت شهرهای کوچک نسبت به شهرهای بزرگ بیشتر و عمده عامل گسترش این شهرها مهاجرت روستاییان به این کانونها بوده است. از نکات مهم در تحلیل نظام شهری استان وجود تفاوت های مهم بین شهرهای نیمه شرقی و جنوبي استان با نیمه ي غربی و شمالی استان در رشد جمعیت، ساختار کارکردی و شبکه شهری است. شهرهای نیمه ي جنوبی از رشد جمعیت بیشتری نسبت به نیمه ي غربی و شمالی برخوردارند. از طرف دیگر سلسله مراتب شهری در نیمه شرقی استان نسبت به نیمه غربی نظم بهتری دارد. ساختار کارکردی کانونهای شهری، نشان می دهد موقعیت منطقه ای، نوع و توان منابع تولیدی، کارکرد ویژه ای به شهرها بخشیده است. اکثر شهرهای استان از کارکرد کشاورزی شروع و به کارکردخدماتی رسیده اند. فاصله نسبتاً زیاد شهرکرد با سایر کانونهای شهری از نظر بخش های سه گانه اقتصادی زیاد است. بطوری که این شهر با دارا بودن 33 درصد جمعیت شهری استان، بیشترین واحدهای صنعتی و تولیدی را در خود جای داده و تمرکز 63 در صدی شاغلین در بخش خدمات، خصلت خدماتی به شهر داده است. در این میان شهر سامان از تمرکز بالای اشتغال در بخش خدمات برخوردار است. واین به دلیل موقعیت جغرافیایی این شهر و توریستی بودن شهر و حوزه نفوذ آن می باشد.
در نهايت شبکه شهری استان چهارمحال و بختیاری از تعادل نسبی برخوردار است که این امر زمینه های مناسبی در اجرای سیاستهای توسعه شهری استان به همراه خواهد داشت . ضعف ارتباطی بین شهر کوچک سامان با سایر شهرهای کوچک و میانی استان به ضرر استان و به نفع شهرهای خارج از محدوده استان می باشد.
در سطح بخش نیز شرایط بدین شرح می باشد.
بخش سامان به لحاظ برخورداری از شبکه ارتباطی وضعیت نسبتاً مناسبی دارد. در بررسی نظام سکونت گاهی و شکل گیری ساختار کالبدی بخش سامان، اشکال و عناصر طبیعی نقش بسزایی داشته است . وجود رودخانه زاینده رود به عنوان مهمترین عامل در شکل گیری ساختار کالبدی سکونت گاه ها و همچنین توپوگرافی ناهموار به صورت هم زمان سازمان فضایی این بخش را شکل داده اند. و این دو عامل باعث رونق فعالیت های کشاورزی و بویژه باغداری شده و اقتصاد سکونت گاه های بخش بر اساس فعالیت های کشاورزی شکل گرفته است.
الگوی استقرار نقاط روستایی تحت تأثیر عوامل طبیعی بویژه رودخانه زاینده رود بصورت خطی می باشد، به لحاظ خدماتی ارتباطاتی بین روستاها و مراکز دهستان وجود دارد اما به لحاظ سیاسی ارتباطات فعالی وجود ندارد و به دلایلی از جمله عدم استقرار نهادهای اداری در مراکز دهستان، عدم انطباق مرکزیت جغرافیایی و سیاسی و استقرار نهادهای اداری در مرکز بخش ، مراجعات بیشتر به مرکز بخش و یا مراکز سطح بالاتر صورت می گیرد.
عدم انطباق سلسله مراتب کارکردی و سلسه مراتب جمعیتی درسطح بخش وجود دارد به گونه ای که برخی روستاها با جمعیت بیشتر به لحاظ خدماتی در سطح پایینی قرار گرفته اند و می توان اینگونه بیان کردکه هیچ ارتباطی بین تعداد جمعیت و برخورداری از خدمات برای سکونت گاههای بخش وجود ندارد وهمچنین ارتباط مستقیمی بین برخورداری از خدمات و فاصله از شهر مرکزی برای سکونتگاههای بخش وجود ندارد.
عدم تعادل در سازمان فضایی و توزیع امکانات و خدمات در منطقه سامان شرایط خاصی برای ارائه نقش کارکردی شهر سامان به وجود آورده است . بدین خاطر سامان دهی سلسله مراتب سکونتگاهی از اهم ضرورت های توسعه منطقه به شمار میرود .تعداد و نوع خدمات در حاشیه ي جنوبی و نیز در حاشیه شمالی بخش از وضعیت مناسبی برخوردار نیست و نقاط روستایی در این حوزه از روابط

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع قانون حاکم، حقوق ایران، نظم عمومی، داوری‌های تجاری بین‌المللی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، حوزه نفوذ، توسعه روستا، محصولات کشاورزی