منابع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، سلسله مراتبی، توسعه شهر، استان کرمان

دانلود پایان نامه ارشد

است محاسبه چنین نسبتی از تقسیم گروه فعالان بر کل جمعیت به دست میآید (مؤمنی، 1376: 39). میزان فعالیت زنان کرمانشاه نیز به مراتب کمتر از مردان ساکن شهر و در سطح پایینی است که نشان دهنده رواج بیشتر فرهنگ مشوق خانهداری و محدود کننده کار زنان در این شهر دارد. قومگرایی و مقبولیت بنیادهای فرهنگ ایلیاتی، وجود بیکاری عمومی گسترده در سطوح شهر و … عوامل مؤثر در بروز این وضع است. در سال 1390، میزان فعلایت عمومی مردان شهر کرمانشاه، 7/56 درصد و زنان شهر 4/9 درصد است. این وضع موجب میشود تا بازار کار در این شهر چهرهای مردانه داشته باشد به طوری که 8/86 درصد از جمعیت فعال شهر را مردان و فقط 10/13 درصد را زنان تشکیل میدهد و علت اساسی غیرفعال بودن زنان شهر نیز خانهدار بودن آنان است.
جدول 3-12: توزیع نسبی جمعیت 10 ساله و بیشتر برحسب وضع فعالیت به تفکیک جنس (درصد) در سال 1390
شرح
مرد و زن
مرد
زن
سهم نسبی هر گروه از جمعیت 10 ساله به درصد
سهم نسبی مردان و زنان هر گروه (درصد)
جمعیت ده ساله و بالاتر
1667735
838671
829064
مرد و زن
مرد
زن
مرد
زن

100
100
100
6/50
40/49
جمعیت فعال
625940
543613
82028
2/33
7/56
4/9
8/86
10/13
جمعیت شاغل
471720
421401
50319
28
5/48
3/7
89/0
66/10
جمعیت بیکار
153921
122212
39709
7/2
5
3/0
79/0
6/20
جمعیت غیرفعال
1027535
287091
740444
7/61
2/43
6/90
9/27
06/72
جمعیت محصل
235793
162175
148407
9/20
3/32
6/19
18/50
98/4
خانهدار
347218
1433
34632
7/32
2/0
5/65
41/0
97/9
درآمد بدون کار
79915
52499
27416
4/5
8/5
9/11
65/0
3/34
سایر
117363
70984
46379
7/7
9/11
5/2
4/60
5/39
اظهار نشده
14559
7967
6592
87/0
7/8
39/0
7/54
2/45
مآخذ: آمارنامه سال 1390 و محاسبات نگارنده.

3-9-12- ساختار اشتغال در بخشهای عمده فعالیت
در سال 1385 از کل شاغلان نقاط شهری کرمانشاه 6/7 درصد در بخش کشاورزی 25 درصد در بخش صنایع و 3/67 درصد در بخش خدمات مشغول به کار بودهاند و نقش مسلط و غالب فعالیتهای خدماتی در اقتصاد شهر کرمانشاه کاملاً مشهود است. مرکزیت اداری، سیاسی، تجاری و مبادلاتی استان کرمانشاه ضعف بنیانهای تولیدی، نقش سنتی خدماتی شهر در مسیر راه کربلا، ناکارآیی کافی نظام سلسله مراتبی شهری استان و انتقال فشار خدماتی از شهرهای کوچک استان به مرکزیت آن سهولت نسبی فعالیت در غالب مشاغل خدماتی و بازدهی نسبی بیشتر این فعالیتها و … موجب ماندگاری و تقویت این ساختار در اقتصادی شهر بودهاند در جمعبندی کلی اقتصاد شهر کرمانشاه مبتنی بر خدمات است که خدمات دولتی وجه غالب آن است، با توجه به نقش ضعیف و بسیار کم فعالیتهای تولیدی در اقتصاد شهری میتوان گفت اقتصاد شهر متکی به تغییر و تحولات بیرونی است و ویژگی عمده آن جنبه واسطهگری و دلالی قوی آن است. برای تعیین نقش اقتصادی شهری، ژاکلین بورژو و گارنیه و ژوژشابو جغرافیدان فرانسوی روشی پیشنهاد دادهاند که مبنای تقسیمبندی کولین کلارک را دارد، به بیان دیگر، ترکیب مشاغل شهری (کشاورزی، صنعت و خدمات) پرداخته و در نتیجه نقش شهر را تعیین میکند (حکمتنیا و موسوی، 1392: 71-70).
براین اساس نقش اقتصادی شهر کرمانشاه خدمات میباشد که درصد قابل توجهی از شاغلین این بخش به مشاغل غیررسمی مشغولند (شکل 3-12).
شکل 3-1: تعیین نقش اقتصادی کرمانشاه با مدل دیاگرام سه گوش ژورژ شاپو و بوژوگارنیه 1385

مآخذ: مرکز آمار ایران،سرشماری نفوس و مسکن سال1385.

3-9-13- خصوصیات اجتماعی شهر کرمانشاه
شهر کرمانشاه شهری قدیمی و تاریخی است که در طول سالهای اولیه قرن اخیر متحول و نوسازی شده است. در این فاصله ساختار قلعهای شهر عوض شده، باروها، دیوارها و حومه قدیمی آن به ساخت و سازهای جدید تبدیل گردیده است. عملکردهای قدیمی شهر نیز متحول شده است؛ در کنار عملکردهای قدیمی مثل موقعیت گذرگاهی راه عتبات، جاده شاهی – موقعیت تجاری، کشاورزی (سیاسی) عملکردهای جدید اقتصادی، اجتماعی (موقعیت اداری، خدماتی، گردشگری و …) در سطوح شهرستان، استان و کشور تثبیت شدهاند. رشد شهر به گونهای است که هم اکنون توسعه بیشتر آن در منطقه از زوایای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی با محدودیتهای متعددی روبرو است. با تشدید مهاجرت روستاییان به شهر کرمانشاه،به تبع آن افزایش جمعیت شهر در فاصله ی سالهای 60-1350 شهر کرمانشاه گسترش فراوانی یافته، در هر چهار سمت، زمینهای اطراف شهر اشغال شده است. هرچند که گسترش شهر عمدتاً در سمت شمال (از میدان آزادی به طرف طاقبستان) انجام گرفته است.
دلایل گسترش بخشهای شمالی شهر به شرح زیر است:
مسطح بودن زمینهای وسیع و باز در اطراف بلوار طاق بستان.
قیمت ارزان زمین به نسبت زمینهای داخل شهر.
وجود روستاها با فاصله کم از یکدیگر در این ناحیه که برای مهاجرین روستاها مکان مناسب با امکان کار در فاصلههای نزدیک را مهیا میکرده است.
نزدیکی به تأسیسات زیربنایی شهر (لولهکشی آب، برق رسانی و …).
توسعه شهر به طرف شمال به اشکال مختلفی صورت گرفته است ایجاد شهرکهای جدید، توسعه در پیرامون روستاها و شکلگیری محلات اسکان غیررسمی و تفکیک و آمادهسازی اراضی از جمله اشکال توسعه شهری در حوزههای شمالی بوده است. شهرکهای حاشیهای و ساکنین آنها به سه گروه عمده تقسیم میشوند:
گروه اول: ساکنین شهرکهایی هستند که توسط دولت یا سرمایهداران بزرگ به وجود آمده و گاه از نظر کیفی بهتر از بسیاری نقاط شهری میباشد (مانند شهرک معلم).
گروه دوم: ساکنین بخشهایی که از گسترش و بازسازی روستاهای اطراف (که قبلاً نیز مسکونی بودهاند) به وجود آمدهاند (باغ ابریشم، چقاکبود، مرادحاصل، حکمتآباد یا قلعه حکیم باشی، چقامیرزا، قلعه کهنه، چقاگلان، باغنی، سراب قنبر).
گروه سوم: حاشیههایی که قبلاً مسکونی نبوده و ساکنین آنها مهاجرین روستایی یا کسانی هستند که به دلایل گوناگون از محل اصلی خود مهاجرت کردهاند مانند «شاطرآباد، جعفرآباد، کولیآباد» (مهندسان مشاور تدبیر شهر، 1389: 227-226).
نقاط اشتراک گروههای دوم و سوم – جمعیت بیشتر، تشابه وضعیت اقتصادی، کمبود یا نبود امکانات و تأسیسات و خدمات شهری و … میباشد. شهرک شهید باهنر (آناهیتا) در این میان وضعیت خاصی دارد. این شهرک قبل از انقلاب ساخته شده که در زمان جنگ تحمیلی، مهاجران این بناهای نیمه ساخت را تصرف و اشغال کردهاند.
یکی از مهمترین اثرات جنگ در شهر کرمانشاه، دوگانگی پدید آمده در ساختار اجتماعی – فرهنگی ساکنان آن و شکل گرفتن دو گروه عمدۀ اجتماعی است. به این معنا که اگرچه طی سالهای اخیر به علت ساز و کارهای مهاجرفرستی و مهاجرپذیری در این شهر موازنه جمعیتی برقرار بوده، ولی از نظر اجتماعی تعادل نسبتاً بالای گذشته به هم ریخته و شهر با مشکلی اساسی روبرو شده است. تقابلهای ناشی از مسائل اخیر در بسیاری زمینهها مانع جدی در برابر برنامهریزیهای رشد و توسعه است.
انعکاس کالبدی تحولات اجتماعی و چند دوره مهاجرتهای گسترده از روستاها به کرمانشاه و از مناطق آسیب دیده در جنگ به این شهر، گسترش شتابان شهر و خارج شدن شکل توسعه از الگوهای متعارف شهرسازی و پیدایش چند گونۀ بافت شهری بوده است. شهر به صورت خطی به سمت شمال گسترش یافته و یا جذب اراضی کشاورزی کم نظیر دشت کرمانشاه و طاقبستان وارد حریمهای طاقبستان نیز شده است و در منتهی الیه شمالی به سمت شرق و غرب امتداد یافته است. طی این مراحل روستاهای زیادی جذب بافت شهر شدهاند و شهرکهای متعددی نیز با یکدیگر موزائیک شده و پارههای بافت را تشکیل دادهاند.
نمونههای گویای این گرایش اتصال روستاهای مرادحاصل، چقاکبود، چقاگلان، سرخهلیژه، چمن، درهدراز، طاقبستان، نوکان، کرناچی … و جذب شهرکهای 22 بهمن، کارمندان، مسکن، شهرک نبوت، الهیه، 100 دستگاه، بهزیستی و … بوده است (منبع قبلی،228).

3-9-14- آسیبشناسی جمعیتی و اجتماعی – فرهنگی شهر کرمانشاه
شهر کرمانشاه در دهههای اخیر به ویژه پس از اصلاحات اراضی سال 41 با مهاجرتهای روستایی مواجه شده و همانطور که قبلاً نیز گفته شد این روند در دهه 65-1355 با تغییر رژیم شاهنشاهی، بروز جنگ تحمیلی و ادامه مهاجرتهای روستایی به بالاترین نرخ رشد خود طی 55 سالۀ اخیر رسید و تبعات چنین وضعیتی، مسائل مختلف جمعیتی، اجتماعی – فرهنگی و اقتصادی مانند عدم توازن و تعادلِ جمعیتی و عدم انسجام کالبدی و فضایی شهر، بیکاری وسیع، فقر و فحشا و اعتیاد، کمبودهای شدید خدمات و امکانات شهر، گسیختگی اجتماعی – فرهنگی و ساختار بیمار اقتصادی آن را دامن زده است. این مسئله در شهر کرمانشاه و به تبع آن در بافت مرکزی و قدیمی شهر نیز بازتاب خود را بر جای گذاشته است که جابجاییهای جمعیتی و جایگزینیهای اجتماعی – فرهنگی را تشدید نموده است و بر فرهنگ شهری اثرات منفی بر جای گذاشته است. به طور کلی مسائل جمعیتی و اجتماعی – فرهنگی شهر کرمانشاه را میتوان به شرح زیر بیان نمود:
متناسب با افزایش جمعیت شهر، امکانات و خدمات شهری توسعه نیافته و کمبودهای شدید خدماتی – رفاهی وجود دارد، به گونهای که فقدان زیر ساختها، امکانات و خدمات لازم یک کلانشهر، در شهر کرمانشاه نیز خود به عنوان عامل منفی در این جهت عمل میکند و این مسائل باعث شده است از نظر اجتماعی – فرهنگی در شهر مشکلات عدیدهای بروز کند که بازتاب آن در بافت شهر متبلور است.
سیاستهای انبساطی جمعیت و عدم کنترل موالید و تنظیم خانواده از سویی و تشدید مهاجرتهای عمدتاً روستایی به شهر و با وقوع جنگ سرازیر شدن سیل آورگان جنگ به شهر کرمانشاه مسائل و مشکلات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و … آن را تشدید نموده است.
مهاجرت ساکنان اصلی از شهر و جایگزینی آنها با اقشار ضعیف شهری و عمدتاً مهاجران روستایی در ابعاد مختلف به ویژه بُعد اجتماعی – فرهنگی به روند نامطلوب فعلی کمک نموده و اثرات نامطلوب بر فرهنگ شهری آن بر جای گذاشته است(عبدیان راد،1389: 173).

4- یافتههای تحقیق
4-1- بررسی نحوه تراکم جمعیت در محلات مورد مطالعه
با توجه به جدول شماره)4-1 (: میتوان گفت که بیشترین تراکم جمعیت با 261 نفر در هکتار مربوط به محله شاطرآباد است و کمترین تراکم جمعیت با 24 نفر در هکتار مربوط به محله حافظیه میباشد.
جدول 4-1: جمعیت، مساحت و تراکم جمعیت محلات مورد مطالعهسال 1390
ردیف
نام محله
جمعیت
مساحت
تراکم (نفر در هکتار)
1
باغ ابریشم
11877
629688
188
2
الهیه
21567
1757831
123
3
مسکن
31280
2537209
123
4
نقلیه
14740
1370335
107
5
کسری
8010
781440
102
6
شاطرآباد
35558
1360944
261
7
فیض آباد
3025
333015
90
8
دولت آباد
33239
3497027
95
9
فرهنگیان فاز 2
15866
1554409
102
10
فرهنگیان فاز 1
19194
1287266
149
11
حافظیه
18799
7745653
24
12
22 بهمن
50554
4170000
121
مأخذ: استانداری استان کرمانشاه دفتر آمار و اطلاعات ، 1393

نقشه 4-1

مأخذ: نگارنده، 1393
4-2- مدل تحلیلی پژوهش و معرفی معیارهای مورد استفاده
در این پژوهش از روش AHP برای تعیین تراکم جمعیتی استفاده شده است. در روش AHP نیاز به ساختن درخت سلسله مراتبی و مشخص کردن شاخصها وجود دارد لذا در ابتدا نمودار تحلیلی به سه سطح تقسیم میشود. در سطح اول راهبردهای مطلوب (معیارها) قرار دارند و در سطح دوم شاخصها (زیرمعیارها) و در سطح سوم گزینهها (محلات) قرار دارند (شکل 4-1).

هدف

معیارها

زیرمعیارها

گزینهها

نمودار 4-1: نمودار گرافیکی سلسله مراتبی مدل AHP برای توزیع تراکم جمعیتی
این راهبردها برای افزایش سطح تراکم، لازم و ضروری هستند و هر منطقه یا شهری که به این سمت میل کند، میتواند تراکم بیشتری داشته باشد. در انتخاب شاخصها سعی شده تا

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد فعالیتهای اقتصادی، نیروی انسانی، دوره پهلوی، ساختار کالبدی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد حمل و نقل، سیستم حمل و نقل عمومی، تراکم جمعیتی، مسیر پیاده