منابع پایان نامه ارشد درمورد سبک مقابله، هیجانات منفی، مقابله با استرس

دانلود پایان نامه ارشد

احتمال موفقیت وي را افزایش میدهد. همچنین راهبردهاي کارآمد مقابلـه از

طریق افزایش اعتماد به نفس افراد، مهارتهاي حل
مسئله آنها را بهبود بخشیده و
بـه رضـایت بیـشتر
منجر میشود( اسکروئرز و همکاران،1988به نقل
از مشفق .(1389 ویژگی دیگر افراديکـه از راهبـرد
مقابله فعال سود میجویند، تنش پایین در رویارویی با موقعیت استرسزا میباشد.
پـایین بـودن سـطح

تنش هیجانی منجر به آرامش روانی فرد در بهره گیري از مهارت هاي شناختی و پویایی براي مقابلـه بـا

مشکل میگردد. هم چنین مقابله فعال، شامل برنامهریزي بـراي انجـام کـار، جـستجوي حمایـتهـاي

اجتماعی، افزایش تلاش و در یک شیوه معقول پیش رفتن میباشد. در ایـن میـان جـستجوي حمایـت

اجتماعی راهبرد دیگري است که شامل یافتن دوستان، خویشان و یا افراد دیگر براي حمایت هیجانی،

ملموس و یا اطلاع اتی است. داشتن شـبکه اي قـوي از حمایـت اجتمـاعی مـی توانـد سـپري در برابـر

پیامدهاي مضر ناشی از محرك هاي استرسزا باشـد. حمایـتهـاي اجتمـاعی فرصـتی را بـراي ابـراز

1
هیجانات جهت درك بهتر از موقعیت استرس زا فراهم میآورند( لپور،سیلور،ورتمن و ویمنـت ،1996،

به نقل از شریفی .(1383

اما روي آوردن به راهبرد مقابله
اي منفعل در مواجهه با موقعیت هاي استرسزا سبب مـی شـود کـه،
توجه فرد از محرك استرسزا دور
شود و فرد به فعالیت دیگـري مـشغول شـود.
هـدف اساسـی ایـن
راهبرد، گریز و یا اجتناب از محرك استرسزا و خنثـی کـردن نـاراحتی هیجـانی
اسـت( اسـکروئرزو

. Lepore,Silver,Worthman&Wayment ١

٢٩

همکاران،1988 ، به نقل از مشفق .(1389 گیبهرهي نوجوانان از عامل انکار،
به معناي عدم تمایل آنهـا
براي رویارویی با جهان واقعی است.
به عبارت دیگر، موضوع آنقدر دردناك محسوب میشود که می-
بایست از عرصه هشیاري فرد واپسرانده
شود تا وي بتواند به گونـهیـی عمـل کنـد کـه گـویی هـیچ
مشکلی ندارداما. این مکانیزم حوزه تفکر،
تلاش و فعالیـت فـرد را محـدود مـی کنـد و مـانعی در راه
تحول بهنجار وي در زمینه هاي مختلف شناختی- عاطفی بهوجود میآورد.
با این سبک مقابلـه مـشکل

پیش آمده لاینحل می ماند و در نتیجه نارضایتی افزایش مییابد. از طرفی،بکـارگیري راهبـرد انکـار در

مواجهه با موقعیت استرس زا، از طریق کاهش اعتماد به نفس در فـرد، منجـر بـه افـزایش مـشکلاتو

نارضایتی میگردد(اسکروئرز و همکاران،.(1984

قابل ذکر است که این مدل در پژوهش حاضر مورد استفاده قرار گرفته و همچنین از ابزار ساخته

شده توسط اسکروئرز و همکاران((1984 در سنجش روشهاي مقابلهاي دانشآموزان بهره گرفته شده

است.

1
مدل اندلر و پارکر

اندلر و پارکر(1990بابررسی) فرایند مقابله عمومی، افراد را بر حسب سه سبک مقابلـهاي متمـایز

مینماید.

سبک مقابلهاي تکلیف محور2این: سبک راهبردهایی را که بر اساس آن فرد اعمالی را که می-

بایست جهت کاهش و یا از بین بردن استرس انجام دهد، توصیف میکند. همچنین سبک مقابلهاي

مذکور، رفتارهاي مسئله محور، جستجوي اطلاعات بیشتر در رابطه با مسئله، تغییر ساختار مسئله از

نظر شناختی و اولویت دادن به گامهایی براي مواجهه با مسئله را شامل میشود(اندلر و پارکر،.(1990

. Endler&Parker ١ . task-oriented coping style ٢

٣٠

1
سبک مقابلهاي هیجان محور : این سبک توصیف کننده راهبردهایی است که بر اساس آن فرد بر

خود و احساسات خود متمرکز میشود و تمام تلاش وي متوجه کاهش احساسهاي ناخوشایند

خویشتن است. سبک مقابلهاي هیجان محور، دربرگیرنده
واکنشيها متفاوتی مانند گریه کردن،
عصبانی شدن، پرداختن به رفتارهاي عیبجویانه، اشتغال
ذهنی و خیالپردازي است(اندلر و
پارکر،.(1990

2
سبک مقابلهاي اجتنابی :راهبردهاي بکارگرفته شده در این سبک، مستلزم فعالیتها و تغییرات

شناختی با هدف اجتناب از موقعیت اﺳﺘﺮسزاﺳﺖ. رفتارهاي مقابلهاي اجتنابی، به شکل درگیر شدن با

3
یک فعالیت تازه و یا روي آوردن به اجتماع و افراد دیگر نیز تظاهر مییابد راجر و همکاران (1993)؛

به نقل از شریفی((1383 علاوه بر تأیید سه راهبرد قبل، راهبرد چهارمی را تحت عنوان راهبرد

4
انفصالی به این طبقهبندي اضافه کردنهد.ف فرد از بکارگیري این راهبرد، کاهش درگیري با

موقعیت فشارزا میباشد؛ به گونهاي که بتوان بهطور مؤثرتري موقعیت را کنترل کرد.

مدل اسکینر و همکاران

5
اسکینر،ادگ،آلتمن و شرود (2003) ابعاد مقابله را در سه بعد بدین شرح مقولهبندي ﮐﺮدهاﻧﺪ:

6
7
بعد تکلیف محور :
این بعد، مقابله کنترل اولیـه نیـز خوانـده مـی شـود. و بـه راﻫﺒﺮدﻫـﺎﯾﯽ کـه در

فعالیت هاي مشکلو چالش برانگیز که به طور مستقیم بر جنبههایی از موقعیت استرسزا انجام میشـود

و براي تغییر منبع استرس بکار میرود، اشاره دارد.

. emotion-oriented coping style ١ . avoidence-oriented coping style ٢ . Rajer, et al ٣ . etachment strategy ٤

. Skinner,Edge,Altman&Sherwood ٥ . task-oriented ٦ . primary control coping ٧

٣١

1
بعد هیجان محور یا مقابله کنترل ثانویهبه: راهبردهـایی در جهـت تغییـر معنـی و درك موقعیـت

استرس
زا و تنظیم هیجانات منفی ناشی از این موقعیت، اشارهدارد. هدف اصـلی ایـن دو بعـد، ایجـاد
واکنش
هاي مثبت، سازماندهی شده و منعطف در یک ساختار مناسب در مواجهه با محـرك اسـترسزا

میباشد.

2
بعد عقبنشینی محور : هدف این راهبرد عقب نشینی ذهنی و رفتـاري از تکـالیف، ﻣـﺴﺌﻮﻟﯿﺖهـا و

تمرکز بر تکالیف نامربوط، مانند پناه بردن به الکل و دارو و انکار واقعیـتمـی باشـد. بـه دلیـل اینکـه

ویژگی هاي این راهبرد غیر قابل انعطاف، ناپسند و بدون برنامهریزي میباشد با پیامدهاي مثبت کمتري

همراه است.

روشهاي مقابله و استرس

استرس را یکی از جنبه هاي طبیعی و اجتناب ناپذیر زندگی انسان معاصر خواندهاند کـه قـدمتی بـه

اندازه عمر انسان دارد و تاکنون با او همراه بوده است. با این حال واژه اسـترس زمـان کوتـاهی اسـت

وارد خزانه واژگان عموم مردم شده است و به اشکالمختلف تعریف شده است. معـادل فارسـی ایـن

واژه، تنیدگی است(غلامینیا،.(1388 استرس را توانمی به عنـوان یـک تجربـه هیجـانی منفـی کـه بـا

تغییرات بیوشیمیایی، روانشناختی، شناختی و رفتاري همراه می باشـد، تعریـف کـرد. ایـن تغییـرات در

جهت تعویض وقایع پرفشار روحی- روانی و یا تغییر اثرات آن است. بطور کلی، استرس پیامد فراینـد

ارزیابی فرد از تجارب تنشآفرین محیط است(فتی و موتابی،.(1385

استرس مکانیسم فیزیولوژیک بهنجاري است که از انسان ها در برابر خطر حمایت میکند. مواجهـه

با استرس موجب می شود تا بدن انسان با آزادسـازي هورمـون هـایی کـه حالـتم راقبـت و تمرکـز را

. emotion oriented coping or secondary control coping ١ . disengagment-oriented ٢

٣٢

1
افزایش می دهند، براي عمل سریع آماده شود( انجمن ملی سلامت کودك ،.(2007 بنـابراین، اگـر منبـع

استرس از بین نرود، هورمون هاي استرس میتوانند در بدن باقی بمانند و فرد را در معرض خطر طیف

گسترده اي از بیماري هاي جسمانی مانند چاقی مفـرط، اخـتلالهـاي معـدي-روده اي، قلبـی-عروقـی،

پوستی و اختلالهاي روانشناختی مانند حمله هاي اضطرابی و افسردگی قـرار دهنـد( کالـدز،.(2010 بـا

بروز این ناملایمات و در معرض خطر قرار گرفتن کنش وري جسمانی و روانی، انـسانهـا بـه مبـارزه

دست می زنند و به تدارك مجموعهاي از فرایندهاي سازشی میپ
ردازنـد تـا مـشکلات را
دفـع کننـدو
تجربههاي استرس زا را در خـدمت تحـول روانـشناختی بکـار
گیرنـد.مقابلـه، توصـیف
کننـده ایـن

2

فرایندهاي سازشی است(وایت ،1974 ؛به نقل از اسکینر،.(2003 بنابراین عوامل اسـترس زا و مـشکلزا،

تنها به یک رویداد ضربه آمیز معین پوشش نمیدهند، بلکهمعرف یک ردیـف از رویـدادهاي جدیـد و

الزام هاي متراکم هستند.
براي مثال می توان به نشانه هاي بیماري، فرایند درمان، عوارض جانبی، پـیش-
آگهی و نیز به پیامدها و
واکنش هاي اجتماعی، هیجانی و جسمانی بیمـاريهـا اشـاره کـرد. در چنـین

مواردي تدارك الگوهاي مقابله، نه تنها مستل زم جستجوي اعمال مؤثر است بلکه تعیین اولویت هدف-

ها، مدیریت هیجان ها و حفظ روابط را نیـز در چهـارچوب خـود قـرار مـی دهـد و ضـرورت کـاربرد

مجموعه اي از راهبردهاي مقابله اي را براي مواجهه با این رویدادهاي متناقض مطـرح مـی کنـد. از ایـن

دیدگاه مقابله، نشاندهنده راه هایی اس ت که یـک فـرد در مواجهـه بـا یـک اسـترس خـاص و در یـک

چهارچوب معین، انتخاب میکند. بنابراین شیوه هاي مقابله افراد، نه تنهـا بـر اسـاس عوامـل شخـصی،

بلکه براساس نوع عامل استرس زا شکل می گیرند به نظر میرسد که تکثر و ناهمسویی ابـزار سـنجش

مقابله و عدم تجانس گزارهها حاصل بی توجهی به وجـوه درهـم تنیـده و عوامـل متعـددي اسـت کـه

روشهاي مقابله را تعیین میکنند(دادستان و همکاران،.(1387

. national institute of child health and human development ١ . White ٢

٣٣

1
لازاروس((1996 معتقد است که استرس شامل سه مرجلهمیباشد. مرحله اول، ارزیـابی مقـدماتی

2
در هنگام مواجهه با یک خطر میباشد. مرحله دوم، ارزیابی ثانویه که ج ستجوي یـک پاسـخ در ذهـن

می
باشد و مرحله
سوم، بکارگیري آن پاسخ یا مقابلهمیباشد. از زمان رشد مفهوم استرس و طرح ایـن
مراحل
توسط ﻻزاروس
مفهوم مقابله با استرس وارد ادبیـات روانـشناسی شـد. مقابلـه بـه روشهـاي

3

رفتاري و شناختی که فرد جهت غلبه با استرس بکارمیبرد اطلاق مـیشـود( کاسـتا،.(1990 از اینـرو

مقابله، کوشش ها وهاییتلاشاست که فرد به منظور از میان بردن و یا بـه حـداقل رسـاندن اسـترس

بکار میگیرد. به علاوه پیامد هر عامل فشارزا بر روي فرد نه تنها به وسیلهراه هایی که وي فشارزاها و

محرك هاي استرسزا تفسیر می کند بلکه از ط ریق راههایی که با آنها مقابله می کند نیز متـأثر مـی شـود

4
(زیندر ،.(1995 زمانیکه مقابله مؤثر باشد، با موقعیت سازگاري صورت مـیگیـرد و اسـترس کـاهش

مییابداین. در حالیست که تلاش هاي مقابلهاي همیشه به سازگاري فرد بـا محـیط منجـر نمـی شـود.

مقابله نابهنجار، میشاملتواند افکار یا رفتارهایی باشد که نـاراحتی را تـشدید و تـداوم ببخـشد و یـا

5 6
اینکه منجر به خود-مغلوبی گردد(هاکنبري و هاکنبري ،.(1998

7
کالدز (2010) اظهار میدارد استرس، تجربهاي است که در رویارویی با یک موقعیت خاص،

قابلیت مدیریت فرد را در اداره آن موقعیت تحت تأثیر قرار میدهد. زمانیکه افراد با محدودیتی روبرو

میشوند، با توجه به آن پیشامد و رویداد، درجاتی از استرس را تجربه میکنند.

از اینرو، روش هاي مقابله بهعنوان تلاش هاي افراد جهت مدیریت شرایط اسـترسزا تعریـف شـده

است ( لازاروس و فولکمن،.(1984 بطور کلی، رویکردهايمقابله، بـه سـمت مقابلـه بـا محـركهـاي

. primary appraisal ١ . second appraisal ٢ . Costa ٣ . Zeinder ٤ . self-defeating ٥

. Hockenbury&Hockenbury ٦ . Caloudas ٧

٣٤

استرس زا و مدیریت آن متمایلند.
از طرف دیگر، مقابله اجتنابی فرد را از رویارویی و مقابله با محرك-
هاي استرسزا دور میکند ( فولکمن و لازاروس،(1984بنابراین،.
رویکرد مقابله اجتنابی بـه نـوعی بـا

اضطراب، استرس و غلبه ضعیفتر همراه است (لازاروس و فولکمن،.(1999 نتایج یافتـههـا بـصورت

پایدار نشان داده اند که رویکردهاي مقابله فعال، همبستگی منفی اي با اضطراب و پیامدهاي روانی دارد.

در حالیکه روشهاي مقابله منفعل، همبستگی مثبتی با این قبیل پیامدها دارد. به عنـوان مثـال، در میـان

گروه هاي گوناگ
ون نژادي و در افراد مبتلا به سرطان سینه، روش مقابله اجتنابی رابطه مثبت با افـزایش

1
اضطراب، قبل و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد هیجانات منفی، مقابله با استرس، اجتناب شناختی Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد کیفیت زندگی، زبان فارسی، رضایت از زندگی