منابع پایان نامه ارشد درمورد سازمان ملل، آغاز بحران، افغانستان، وجوه نقد

دانلود پایان نامه ارشد

به عمل ننگين خود ادامه دهند و تا استرداد محمدرضا پهلوي براي محاكمه استرداد آنچه به يغما برده است اين لانه جاسوسي و آن جاسوسان حرفه اي به حال خود باقي خواهند ماند». (همان : 195)
سيري كوتاه به شرح وقايع اين بحران نقش فوق العاده موثر امام خميني(ره) را در جريان اين بحران بر ما آشكار مي سازد. در پي اشغال سفارت و اغتشاشات گوشه وكنار كشور برخي مناظران سياسي به اين باور رسيده بودند كه «امام خميني دارد نفس هاي آخر را مي كشد و اين كشور چه خواهد شد؟». (خمینی،197:1362)
در واقع يكي از دلايل پيچيدگي و تطويل اين بحران مواضع جسورانه و سازش ناپذير انقلابيون و در راس آن امام خميني (ره) در مراحل مختلف اين بحران بود. اين همان تحليلي بود كه سازمان سيا درباره شخصيت امام در جريان بحرانهاي مختلف به آن دست يافته بود . «خميني داراي اعتماد به نفس و واقعيت شگفت انگيزي است…او به هيچ قيمتي حاضر به سازش درباره ديدگاهش نيست . تصميمات و استراتژيهاي وي پيش بيني ناپذير است». (ابتكار، 1379: 139 ) در نتيجه بحران تسخير سفارت آمريكا از سطح يك بحران صرف ديپلماتيك كه حل و فصل آن از سوي زمامداران امكان پذير باشد، فراتر رفت و به يك معضل و مساله ملي تبديل شد و تبعات خواسته و ناخواسته داخلي ناشي از اين بحران بر پيچيدگي آن افزود؛ اين موضوع نخست با تظاهرات شبانه روزي دسته ها و گروه هاي مردم در جنب سفارت خانه اوج گرفت. سپس با افشاي اسناد بازسازي شده از سوي دانشجويان صورتي حاد به خود گرفت . به علاوه اينكه هم زمان با اين بحران استعفاي دولت موقت نيز«قطعي و نهايي» شد و موجب تضعيف نيروهاي ليبرال(ميانه رو) در داخل گرديد. در اين شرايط فضاي عمومي جامعه انقلابي در وضعيتي نبود كه با عرف و زبان ديپلماتيك رايج آشتي نمايد، «حتي رجال سياسي نيز در اين زمينه متاثر از هيجان ها و هنجارهاي عمومي بودند.»
در نخستين عكس العملهاي مقامات سياسي- اجراي بحث از«آزادي گروگان ها» مطرح بود. آقای هاشمي رفسنجاني در جلسه شوراي انقلاب در 14آبان58 صريحاً پيشنهاد مي نمايد كه « براي پيشگيري از پيچيدگي و وخامت بيشتر اوضاع گروگان ها آزاد شوند» (رضوي ،1376 :422) اما بعد از موضوع گيري امام (ره) در حمايت از تسخير سفارت چنين پيشنهادي تكرار نشد. همچنين در همان روز نخست تسخير سفارت آقاي مهدوي كني به كميته دستور مي دهند كه دانشجويان را از سفارت بيرون كنند اما امام (ره) بلافاصله به حمايت از دانشجويان مي پردازد و اين مساله منتفي مي شود. (گفتگو با هاشمي رفسنجاني ،روزنامه كيهان،12 بهمن 1382 : 12)
در آغاز بحران ، دولت آمريكا نيز مثل غالب ايرانيان و همچنين دانشجويان فكر مي كرد كه بحران بزودي حل خواهد شد اما اين بحران عميق تر و ريشه دار تر از اين تصورات بود. در نتيجه بايد به دنبال چاره جويي ديگري رفت.
بلافاصله پس از بروز بحران دولت آمريكا براي كسب اطمينان از آزادي گروگان ها «رمزي كلارك و ويليام ميلر» را به ايران فرستاد ولي امام حاضر به ملاقات نشد و ديگران را نيز منع كرد. بعد از اين ناكامي كارتر معامله نفت با ايران را متوقف نمود و همچنين وجوه نقد ايران را در شعب بانكهاي آمريكا كه بين 7تا 8ميليارد دلار مي شد،توقيف نمود.در اين رابطه شوراي امنيت نيز طرح آمريكا را كه به شورا 78 روز فرصت مي داد تا بحران گروگانها را حل نمايد تصويب نمود. در اين مورد، از ايران خواسته شد تا نماينده اي را براي تشريح مواضع خود به اين جلسه اعزام كند در حالي كه اعضاي شوراي انقلاب و ديگر رجال انقلاب و كشور معتقد بودند كه بايد نماينده ايران براي تحليل اوضاع و جلوگيري از مواضع تند شوراي امنيت حضور داشته باشد اما اين بار نيز امام با بيان اين استدلال كه «عليه شما راي خواهند داد» به مخالفت پرداخته و بار ديگر تأثير و قطعيت«كلام نهايي» خود را به نمايش گذاشت . در اين زمان بني صدر آماده شده بود كه در اين جلسه شوراي امنيت حاضر شود اما امام موضع گيري تند كرد و گفت اگر بني صدر برود اعلام مي كنم كه سمتي ندارد». (رضوي،1376: 405) با شكست پي درپي تلاشهاي سازمان ملل به ويژه شوراي امنيت و فرستادگان ويژه آمريكا به ايران در 11 دي ماه89 كورت والدهايم دبير كل سازمان ملل به تهران سفر كرد. اما اين بار نيز از سوي امام پذيرفته نشد و با انتشار عكس والدهايم در حال بوسيدن دست اشرف پهلوي وي عملاً به مهره اي سوخته تبديل شد.
پس از آن كه براي چندمين بار كميسيون ويژه بين المللي براي فيصله بحران در 4 اسفند 58 وارد تهران شد امام هرگونه مذاكره درباره گروگانها را منوط به تشكيل مجلس شوراي اسلامي و توسط اين مجلس اعلام كرد . بعد از ناكامي هاي متعدد آمريكا ، كارتر دست به اجراي سياست چهار مرحله اي عليه ايران زد: «1-قطع روابط ديپلماتيك در20فروردين 59 2- تحريم اقتصادي 3- استفاده از ذخاير ارزي مسدود شده ايران جهت بررسي شكايات آمريكا عليه ايران 4- توقف صدور ويزا به ايرانيان» (صديقي ،1378 :184-200)
كارتر در واپسين تلاشهاي خود جهت مهار بحران در صدد برآمد كه تهديدات نظامي را به عنوان آخرين مرحله سياستش به اجرا درآورد. قبلاً نيز كاخ سفيد هشدار داده بود كه هرگاه ايالات متحده نتواند يك راه حل صلح آميزي براي حل مشكل پيدا كند ناچار خواهد بود كه« ساير درمان ها» را مورد توجه قرار دهد.
در اين راستا دولت مردان ايالات متحده با حمله نظامي به ايران (طبس) در5 ارديبهشت 1359 جهت آزاد سازي گروگان ها به طرز ناشيانه اي بر پيچيدگي و عمق بحران افزودند در نتيجه، اين عمليات كه «چنگال عقاب» ناميده شد با ناكامي مواجه گرديد .
بدين ترتيب ، تطويل و تداوم بحران گروگانگيري كه در آغاز غير قابل پيش بيني بود، ناگهان به پديدهاي غير قابل درك و پيچيده مبدل شد و روند حوادث جملگي ناظران و حاضران عرصه بحران را متحير و مبهوت ساخت. به زودي اين ابهت و سرگشتگي به ترس و وحشت ناگهاني از عواقب وخيم احتمالي و سرنوشت ساز اين بحران مبدل گرديد. در اين شرايط همه حوادث از پي هم مي گذشت ولي امام خميني سرسخت بر موضع خود باقي مانده بود.
4-1-3-تدبير و تحديد بحران
مخالفت با شاه كه همچون رشته تسبيح ، نيرويهاي سياسي- اجتماعي پراكنده را كنار هم نگه مي داشت در جريان خارج ساختن قدرت از دست شاه از هم گسست . همانگونه كه در فصل دوم اوضاع سياسي پس از پيروزي انقلاب به تفصيل بيان شد ، شرايط انقلابي حاكم بر جامعه و نظام سياسي ، محيطي راديكال و متشنج را خلق كرده بود. اين گونه احساس مي شد كه همه چيز دارد از دست مي رود و شيرازه امور از هم گسيخته است. گويي اصلاً مملكت حكومت ناپذير شده بود در واقع به تصريح يكي از دانشجويان فقدان توان لازم براي اداره كشور از سوي نهادهاي انقلاب در روزهاي نخست پيروزي، حركتهاي جدايي طلبانه استانهاي مرزي ، حركت آشوب طلبانه ضد انقلاب، اغتشاش ادارات و كارخانه ها، امري عادي شده بود.شواهدي در دست بود كه اين وضع طبيعي نيست اين تصور بين دانشجويان بوجود آمد كه اين كارها بايد از جايي هدايت شده و اين برداشت به طور جدي وجود داشت كه اين كارها مستقيم يا غير مستقيم توسط آمريكا هدايت مي شود و زماني كه سفارت اشغال شد تمام اين گونه برنامه ها تعطيل شد و شور و شوقي گسترده در مملكت بوجود آمد كه همه چيز را تحت الشعاع قرار داد. (ستوده كاوياني ،1379: 67)
در حالي كه آغاز بحران به طوري مبهم مي نمود اما امام خميني(ره) خيلي سريع با تشخيص فوايد بالقوه چنين اقدامي از آن به عنوان «انقلاب دوم» ايران ياد نمود. در اين مبحث نقش و جايگاه امام خميني (ره)در تأثير دوگانه ايشان در تدبير (بهره گيري از فرصتها) و تهديد و مهار بحران تسخير سفارت بررسي مي شود. دانشجويان تسخير كننده سفارت طبق محاسبات خود بر فيصله چند ساعته و چند روزه بحران تعجيل مي نمودند، غافل از اينكه سير تحولات خارج از اداره آنان در جريان است به تعبير «ساندرا مك كي» حال كه دانشجويان «هديه بزرگ انقلاب» را گرفته بودند، نمي دانستند با آن چكار كنند اما آيت ا… خميني مي دانست وي اشغال سفارت را تشويق نكرده بود ولي از آن استقبال كرد. (مك كي ،1380 :303)
به نظر مي رسد در فرايند تدبير بحران، بهره گيري از فرصت ها و كاربري آن در جهت اهداف و منافع نظام سياسي حاكم، مستلزم شناسايي و درك و فهم ابعاد و جوانب مخرب بحران نيز هست. لذا تدبيرگران بحران در نخستين گام جهت مهيا سازي بستر بهره برداري امكان دستيابي به نتيجه مطلوب در جهت منافع خودي، بايد به تحديد اهداف خود بپردازد.اين اقدام كه از سوي «شاون پي مك كارتي» به عنوان «اولين اصل مديريت بحران»(مك كارتي ،1381 :61) مطرح مي گردد ،مستلزم توانايي ها و قابليت هاي واحد سياسي بر اهداف محدود در بحران جاري است تا از گسترش دامنه بحران كه ممكن است از آستانه تحمل نظام سیاسي فراتر رود جلوگيري به عمل آيد. امام خميني(ره) كه پس از پيروزي انقلاب جايگاه و نقش ايشان در جريان تحولات مختلف در راس هر تصميم گيري و قدرت سياسي- مذهبي جمهوري اسلامي تثبيت شده بود در پي آن برآمد تا از گسترش بي حاصل و مخرب ابعاد بحران ممانعت به عمل آورد . در واقع محدوديت اهداف در اين بحران در دو بعد متجلي شد:
بعد اول، اهدافي كه جمهوري اسلامي در درون اين بحران تعقيب مي كرد عمدتاً بر حول محور شاه و فعاليتهاي ضد امنيتي آمريكا دور مي زند و خواسته هاي جمهوري اسلامي محدود و در عين حال مهم و اساسي بود. بعد دوم: اهدافي كه ممكن بود با تصور و تفكري مشابه مورد هجمه واقع شده و نظام را با چندين بحران مشابه مواجه سازد و امام در پي ممانعت از آن بود. مواضع مدبرانه ذيل ناظر بر چنين هدفي است:
«زمزمه است در تبريز و تهران و بعضي جاهاي ديگر يك تظاهراتي بكنند براي پشتيباني از آقاي مهندس بازرگان… بعد اين را بكشانند به يك جايي كه مثلاً سفارت عراق هست، بريزند و بكشند، سفارت- فرض كنيد كه- افغانستان هست، بريزند و بكشند كه ممالك ايران را مواجه كنند با همه ممالك. آن شياطين يك همچو نقشه هايي دارند. جوان هاي ما بايد بيدار بشوند كه تحت تأثير اينها وافع نشوند». (خمینی،1362: 150 )
با تحقق چنين اصول و اهدافي بود كه رهبري كاريزمایی-الهی، نخستين نقش مؤثر و تدبيرگرانه خويش را در اين بحران به نمايش گذاشتند. پس از آن كه بحراني واحد در كانون توجهات و تصميمات تدبيرگر يا تدبيرگران قرار مي گيرد،تبعاً تلاش هاي بازيگران بحران به بسيج نيروها جهت دستيابي به نتايج مطلوب در بحران معطوف مي شود. در اين وضعيت چنانچه اراده طرفين در جهت حل بحران به عنوان بخشي از فرآيند مديريت بحران سوق يابد، مذاكرات مستقيم طرفين راهگشاي اين امر خواهد بود. در بحران تسخير سفارت ارتباط طرفين بحران و مذاكره دوجانبه مي توانست گامي در جهت حل بحران به شمار آيد اما در اين اصل مديريت بحران فقدان انگيزه چنين ارتباطي كه موجب تطويل و تداوم بحران شده بود اين بار از بعدي ديگر زمينه ساز بهره گيري از فرصت هاي آن در مدت زمان استمرار بحران گرديد.«برقراري ارتباط در خلال بحران عامل تعيين كننده اي براي مهار آن و پيشگيري از وخيم تر شدن ابعاد بحران است. كشورهاي ديگر در بحران اگر به علت قطع روابط سياسي و ديپلماتيك نتواند خواسته ها، اهداف و مواضع يكديگررا براي هم توجيه و بيان نمايند با مشكلاتي مواجه خواهند شد كه گاهي اوقات مخاطرات ناشي از بحران را افزايش مي دهد»و موجب تطويل بحران مي گردد. (كاظمي، 1368: 153 ) در«بحران گروگان گيري»نيز انعطاف ناپذيري و يا عدم پذيرش فرستادگان ويژه و ميانجيگران بين المللي از سوي جمهوري اسلامي و قطع روابط سياسي در 20 فروردين 1359 از سوي آمريكا از علل قطع ارتباط مستقيم دو طرف بحران به شمار مي رود. امام (ره) تا ضرورت مصلحت ايجاب نكرد،راه را بر مذاكره كه در گفتمان انقلابي آن دوره مترادف با«سازش» و به لحاظ ايدئولوژيكي داراي بار منفي بود، بست». امام (ره) درطول انقلاب سازشكاران را كساني معرفي كردند كه ملت خويش را تضعيف مي كنند. «از همان ابتدا اتفاق نظر بود كه نبايد بر سر اصول خود سازش كرد. شايد

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد امام خمینی، انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره)، لابی ایران Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد انقلاب اسلامی