منابع پایان نامه ارشد درمورد زاینده رود، رشد جمعیت، حوزه نفوذ، جامعه روستایی

دانلود پایان نامه ارشد

هوره
4956
5864
9164
9895
10285
جمع
8633
10574
16895
18717
19686
طرح ساماندهی روستاهای بخش سامان ؛ 1378 و محاسبات نگارنده

نمودار شماره 4-4- تغییرات جمعیت بخش سامان در سرشماریهای مختلف از سال(1385- 1345)
4-2-3-2- رشد جمعیت
نرخ رشد جمعیت دو دهستان سامان و هوره طی سالهای (75-45)، 2.6 درصد بوده است. بر اساس این محاسبه آبادی های دهستان های فوق بیشتر از 2.6 درصد در سال به جمعیت خود افزوده اند. تغییرات نرخ رشد جمعیت دو دهستان در طول 35 ساله (45 تا 80 ) در جدول شماره ( 4-5 ) آمده است . این اطلاعات بیانگر آن است که نرخ رشد دو دهستان همواره مثبت بوده است. دو دهستان در دهه 55 تا 65 نرخ رشدی کمتر از 4.8 درصد در سال داشته و در دهه بعدی به شدت از نرخ رشد خود کاسته است. نرخ رشد جمعیت دو دهستان در فاصله سالهای 75 تا 1380 برابر 1.4 درصد بوده است. طی سال های 1345 تا 1375، آبادی های دهستان سامان 1.7 درصد در سال به جمعیت خود افزوده اند در حالیکه آبادیهای دهستان هوره دارای نرخ رشدی معادل 0.38 درصد در سال بوده است در دوره 1375 تا 1385 دهستان سامان و هوره به ترتیب دارای نرخ رشد 0.63 و 0.38 درصد در سال بوده اند. (طرح ساماندهی روستاهای بخش سامان ؛ 1378 : 37 )
این اطلاعات نشان دهنده آن است که دو دهستان در دهه 55 تا 65 بیشترین نرخ رشد را داشته که در دهه بعدی به شدت از نرخ رشد خود کاسته اند.
جدول شماره4-8- تغییرات نرخ رشد جمعیت در دهستانهای سامان و هوره طی سالهای( 1385 – 1345 )
 
45-55
55-65
65-75
75-85
دهستان سامان
2.5
5.1
1.3
0.63
دهستان هوره
1.7
4.6
0.8
0.38
جمع
2
4.8
1
0.51

نمودار شماره 4-5- تغییرات نرخ رشد جمعیت بخش سامان در سرشماریهای مختلف از سال (1385- 1345)
مقایسه نرخ رشد روستاهای دو دهستان نشان می دهد که روستای قراقوش دارای نرخ رشد منفی و بقیه روستاها از رشد مثبت برخوردارند. در سال 1385 تعداد روستاهایی که دارای نرخ رشد منفی هستند افزایش یافته است به طوری که 3 روستا دارای نرخ رشد منفی می باشند. (طرح ساماندهی روستاهای بخش سامان ؛ 1378 : 36 )

4-2-3-3-مهاجرت
مهاجرت یکی از جنبه های تحلیل جمعیتی است که به نقل و انتقال و جابجایی مردم از مکانی به مکان دیگر مربوط می شود. مهاجرت از یک مکان شاخصی از فشار جمعیت بر منابع موجود آنجاست در صورتی که مهاجر پذیری یک منطقه به قدرت منابع آنجا مربوط می گردد. مهاجرت فعل و انفعالی از پراکندگی مجدد جمعیت است که در ورای شکل ظاهری آن یک ارتباط پر معنی بین جمعیت و پراکندگی منابع نهفته است. در چند دهه گذشته، تحولات اقتصادی، اجتماعی حاکم بر یک کشور از یک سو و آگاهی جمعیت از سوی دیگر سبب حرکات شدید مهاجرتی گردیده است که این جابجایی در بعضی مناطق کشور با شدت بیشتری همراه بوده است. بر اساس اطلاعات گردآوری شده از روستاهای دهستان سامان در طی سالهای 80-1370 از میان 23 روستای موجود در 10سال گذشته تعداد قابل توجهی از خانوارها مهاجرت کرده اند. از این میزان مهاجرت سهم دهستان سامان بیشتر از دهستان هوره می باشد.(طرح ساماندهی روستاهای بخش سامان ؛ 1378 : 47-46 )
مقصد مهاجرت :
با توجه به اینکه محل های اسکان مهاجرین ممکن است درون منطقه ای یا برون منطقه ای باشد بنابراین با توجه به انتخاب های مهاجرین دردو منطقه فوق، مقاصد مهاجرت نیز در مناطق یاد شده قابل بررسی است. بر اساس بررسی های صورت گرفته از مجموع خانوارهای مهاجر دهستان سامان بیشترین تعداد به ترتیب به شهرهای سامان، شهرکرد، اصفهان، نجف آباد رفته و در آنجا ساکن شده اند و در مراتب بعدی به زرین شهر، فلاورجان، کرسنگ و تیران مهاجرت کرده اند. در دهستان هوره نیز ازکل خانوارهای مهاجر بیشترین تعداد به ترتیب به شهرهای نجف آباد، اصفهان، شهرکرد، شیراز، مهاجرت کرده اند و درمراتب بعدی مهاجرت به اهواز و جهرم صورت پذیرفته است. بنابراین در دهستان هوره مهاجر فرستی به برون استان صورت گرفته است. (طرح ساماندهی روستاهای بخش سامان ؛ 1378 : 47-46 )
دلایل مهاجرت :
پدیده مهاجرت در کشور زاییده عوامل مختلفی است که سراسر جامعه روستاییان تحت تأثیر این عوامل می باشند. و عمدتاً ریشه در مسائل اقتصادی و اجتماعی داشته و روستا نشینان، بسته به اینکه تا چه میزان برخوردار از موقعیت های اقتصادی و اجتماعی باشند، اقدام به مهاجرت می کنند. در روستاهای شهرستان شهرکرد نیز پدیده مهاجرت تحت تأثیر عوامل یاد شده بوده و دلایل مختلفی وجود دارند که از پایداری جامعه روستایی جلوگیری کرده و منجر به مهاجرت می شوند. بر اساس مطالعات و برداشت های میدانی علت عمده مهاجرت در هر دو دهستان بخش سامان در امر مهاجرت روستاییان، مسأله اشتغال می باشد. بعد از عامل اشتغال، دومین عاملی که در مهاجرت نقش بسزایی دارد ضعف برخورداری از امکانات و مسأله تحصیل می باشد. (طرح ساماندهی روستاهای بخش سامان ؛ 1378 : 47-46 )
4-2-4- اوضاع اقتصادی منطقه
اقتصاد منطقه مورد مطالعه بر پایه ی فعالیتهای کشاورزی و دامپروری آن هم به شکل سنتی استوار بوده و به علت عدم وجود نظام ارتباطی مطلوب بین این منطقه و سایرشهرهای استان این بخش از فعالیت های اقتصادی نتوانسته به میزان رشد و توسعه ی مطلوب نائل آید. بافت اقتصادی در منطقه کشاورزی است و همچنین منطقه دارای پتانسیل اکوتوریستی می باشد. البته نقش صنایع دستی خصوصا بافت فرش و کیسه بافی را نمی توان از نظر دور داشت. روستاهای حوزه نفوذ سامان اکثرا در مسیر رودخانه زاینده رود شکل گرفته اند و رودخانه زاینده رود نقش بسیار مهمی در نحوه استقرار روستاها و توسعه امر کشاورزی ایفا می کند . و حدود 40 درصد از شاغلین حوزه نفوذ شهر سامان در بخش کشاورزی مشغول به فعالیت هستند . وجود اراضی شیب دار موجب شده است که باغداری بر زراعت برتری یابد . (طرح جامع سامان مطالعات حوزه فراگیر ؛ 1388 : 41 )

جدول شماره 4-9- مساحت اراضی زراعی و باغی در منطقه
شرح
کل
اراضی زراعی
باغات و قلمستان

تعداد بهره بردار
مساحت
تعداد بهره بردار
مساحت
تعداد بهره بردار
مساحت
شهرستان شهرکرد
15057
59565
10026
51353
11058
8212
بخش سامان
3954
6198
942
1675
3840
4523
شهر سامان
809
1777
447
1066
760
711
دهستان سامان
1501
2709
276
417
1422
2292
دهستان هوره
1644
1712
219
192
1638
1520
مآخذ: طرح جامع شهر سامان
4-2-5- موقعیت ساختاری سكونت گاه هاي بخش سامان
موقعیت ساختاری سکونتگاهها در ارتباط با ساختارهای طبیعی ناحیه مطرح می باشد که به صورت فیزیکی در موقعیت یابی آنها دخالت داشته اند. با توجه به ویژگیهای طبیعی بخش سامان، دو عامل توپوگرافی و منابع آب مهمترین عوامل ساختاری تأثیر گذار در استقرار سکونت گاه ها بوده اند.
آب (زاینده رود)
بررسی های به عمل آمده نشان می دهد که اصلی ترین عامل در شکل گیری سکونتگاهها در این بخش، زاینده رود می باشد با توجه به نقش حیاتی آب، در این بخش نیز این عامل از اهمیت بیشتری برخوردار است.رودخانه ی زاینده رود، به عنوان یک شریان حیاتی در شکل گیری سکونت گاه ها تأثیر گذار است. به گونه ای که هر چه به کناره ها وسواحل این رودخانه نزدیکتر می شویم، تعداد سکونت گاه ها بیشتر می شود و همین عامل سبب شده تا سکونت گاه های این بخش تا آنجا که عوامل طبیعی ازجمله کوه ها اجازه داده اند در کناره رودخانه و بصورت طولی استقرار یابند . به بیان دیگر بیش از 90 درصد روستاهای مسکون این بخش در سواحل زاینده رود استقرار یافته اند و کمتر از 10 درصد روستاها از رودخانه فاصله گرفته اند.

توپوگرافی
عامل ناهمواری همواره و در همه حال در مکان گزینی جوامع مؤثر می باشد مهم ترین چشم انداز طبیعی حوزه، ارتفاعات رشته کوه زاگرس می باشد. بررسی و مطالعه ویژگیهای توپوگرافی منطقه حاکی از آن است که اغلب سکونتگاههای روستایی بخش از نظر ارتفاع، در فاصله 1900 تا 2000 متر از سطح دریا واقع شده اند. از نقطه نظر شیب نیز اغلب سکونتگاههای روستایی در شیب بین 50-30 درصد واقع شده اند. لذا با توجه به موارد فوق سکونتگاههای این بخش بویژه در نواحی شمالی با محدودیت های شیب و توپوگرافی مواجه می باشند.بر پایه این مباحث، سکونتگاه های روستایی حوزه در دو گروه جلگه ای و کوهستانی طبقه بندی گردیده است.
– جلگه ای
در نواحی جنوبی بخش سامان وضعیت توپوگرافی و ناهمواری تا حدودی بهبود یافته و در منطقه شهری سامان به صورت دشت نمایان می شود، استقرار جمعیت و فعالیت وضعیت متفاوتی نسبت به نواحی شمالی پیدا کرده است. ، به طوری که با شکل گیری و استقرار شهر سامان، علاوه بر فعالیتهای باغداری زراعت نیز انجام می شود. و از اطراف و به خصوص با حرکت به سمت شمال بخش و دهستان هوره، منطقه کوهستانی می گردد. بنابر طبقه بندی سکونتگاه های انسانی با در نظر گرفتن عامل توپوگرافی تعداد دو روستا (شوراب کبیر و محمد آباد طباطبایی) با جمعیتی بالغ بر 536 نفر که به ترتیب معادل 8.6 درصد تعداد کل آبادیها و 2.72 درصد جمعیت آبادیهای دارای سکنه و متوسط جمعیت ساکن در هر آبادی 268 نفر را شامل می گردد از روستاهای دشتی منطقه می باشند.
– کوهپایه ای
سکونت گاه های کوهپایه ای درکشور و حوزه ی مورد مطالعه، بخاطر وجود مشکلات فراوان، به علت وجود تنگناهایی از نظر راه ارتباطی و کمبود فضا، فرم مخصوصی از نحوه استقرار جغرافیایی و شکل یابی فضایی را به معرض دید می گذارند. نواحی کوهستانی بخاطر اقلیم نا مساعد، شکل ظاهری زمین،اراضی ناهموار، دره های تنگ و پر شیب و … پارامترهای جاذب سکونتی کمتری دارند. این نواحی به دلیل محدودیت توسعه فیزیکی امکان جذب جمعیت بیشتر را نمی دهد. کمبود اراضی و کیفیت آنها برای کشاورزی، بقای اقتصاد روستایی را با مشکلات بسیار روبرو می نماید. علل ذکر شده سبب می گردد تا اینگونه آبادی ها از لحاظ فرم و شکل ظاهری، ساخت های بسیار فشرده و کنار هم را در فرم ظاهری به نمایش بگذارند. سکونت گاه های این بخش عمدتاً به جهت توپوگرافی ناهموار و کمبود زمین بصورت خطی در حاشیه زاینده رود استقرار یافته اند.
بنا بر بررسی های صورت گرفته، روستاهای واقع در ناهمواری کوهستانی، 21 آبادی و برابر 91.3 درصد آبادی های حوزه و با جمعیتی برابر 19150 نفر و معادل 97.3 درصد بوده است. متوسط جمعیت ساکن در هر روستا، 912 نفر می باشد.
4-2-6- تجزیه و تحلیل شبکه راهها و ارتباطات فضایی
شبکه های ارتباطی بعنوان شریان های تعاملات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در بین سکونت گاه های انسانی ایفای نقش می نمایند. به گونه ای که هر چه سکونتگاه به شریان اصلی ارتباط نزدیک تر داشته باشد، بهره گیری آن از امکانات و خدمات بیشتر می باشد و در مقابل سهم بیشتری در ارائه خدمات به نقاط پیرامون خود خواهد داشت. لذا یکی از عوامل شکل دهی به سکونت گاه های انسانی راه ها می باشند.در بخش سامان اصلی ترین محور ارتباطی جاده آسفالته درجه یکی است که از شهرکرد به سمت سامان امتداد می یابد و طول آن 23 کیلومتر است و تداوم آن به سمت تیران است که مجموعا 36.5 کیلومتر مسافت دارد. این راه اگر چه نقشی اساسی در ارتباط بخش سامان و مرکز دهستان سامان با مرکز شهرستان و حتی استان دارد، لکن بدلیل استقرار روستاهای بخش سامان در امتداد جاده ای که از آنجا به سمت ساحل زاینده رود تداوم می یابد. و همچنین تعداد دیگری از روستاهای این بخش که در قسمت شمال سامان استقرار دارند، لذا میزان بهره مندی آنها صرفا در دستیابی به مرکز استان (شهرکرد) است، بنابراین از این بعد محور ارتباطی مذکور نقشی اساسی ایفا می نماید. محور ارتباطی دیگری که در بخش سامان وجود دارد، جاده ساحلی زاینده رود است که بیشترین ارتباط با بخش سامان نیز از طریق این محور صورت می گیرد، این جاده که یک جاده آسفالته کوهستانی است، از روستاهای چم عالی، چم جنگل، دشتی و هوره عبور نموده و تداوم آن به سمت شمال غرب روستاهای یاسه چای، قوچان و قراقوش منتهی می گردد و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سازمان فضایی، شبکه شهری، چهارمحال و بختیاری، حوزه نفوذ Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سلسله مراتب، زاینده رود، بهره مندی، پراکنش جمعیتی