منابع پایان نامه ارشد درمورد روانشناسی، پاداش و کیفر، تعبیر و تفسیر، نیازهای فردی

دانلود پایان نامه ارشد

هنگامی که در محدوده حواس پنج گانه او قرار دارند درک می شوند.
– مفروضات تئوری پیاژه:
1- این تئوری در مورد رشد شناختی مطرح شده و سایر جنبه های رشد را در بر نمی گیرد.
2- کودک صرفا دریافت کننده تجربه نبوده و خو د دارای ذهن فعال و تحلیل گر می باشد.
3- رشد هوش نتیجه تعدل بین ساخت ژنتیک و تجارب محیطی کودک است.
4- تمایل به شناخت جهان به جهت امکن سازگار شدن با آن در تمام کودکان وجود دارد.
5- فرآیند رشد طبق مراحل خاص و از پیش تعیین شده ای صورت می گیرد و در هر مرحله کیفیت ذهنی کودک تغییر می کند.
6- مراحل رشد جهان شمول بوده و کودک نمی تواند بدون گذر از یک مرحله به مرحله بعد برسد.
7- سنین مطرح شده تقریبی بوده ولی ترتیب آنها ثابت می باشد.
8- این مراحل برای کودکان سالم، طبیعی و نرمال وضع شده است.
مراحل رشد ذهنی به اعتقاد پیاژه
مراحل رشد ذهنی به اعتقاد پیاژه شامل مراحل زیر می باشد:‌
1-دوره حسی- حرکتی (تولد تا 2 سالگی)
2- دوره پیش عملکردی (2 تا 4 سالگی)
3- دوره تفکر شهودی- نمایشی (4 تا 7 سالگی)
4- دوره عملکردی (7 تا 11-12 سالگی) (دورههای 3 و 4 گاهی درقالب یک دوره نیز جمع بندی شدهاند.)
5- دوره منطق صوری یا تفکر انتزاعی (11 تا 15-16 سالگی)
1- دوره حسی- حرکتی (تولد تا 2 سالگی):
در این دوره هوش کودک وابسته به اعمال او بوده و این دوره شامل مراحل زیر می باشد:
1- رفتار انعکاسی 2- عادات نخستین (هماهنگی بین دیدن و گرفتن) 3- هماهنگی بین دیدن، گرفتن و لمس کردن 4- هدفداری و درک استفاده از وسایل برای رسیدن به هدف 5- کشف وسایل جدید و بروز واکنشهای روانی آزمون و خطا برای دیدن نتیجه اعمال مختلف بر محیط 6- آغاز درونی شدن روان بنه های حسی- حرکتی (فکر کردن کودک برای حل مشکلات و بکار بردن ابتکار).
2- دوره پیش عملکردی (2 تا 4 سالگی):
رفتار سمبولیک، زبان، تکرار، نماد سازی و تقلید از مشخصه ای رفتار کودک در این دوره می باشند.
3- دوره تفکر شهودی و نمایشی (4 تا 7 سالگی):
رفتار خود محور، عدم امکان قراردادن خود بجای دیگران، جانگرایی، مصنوع گرایی، واقع گرایی و رابطه ناقص علت و معلولی از ویژگیهای رفتار کودک در این دوره می باشند.
4- دوره عملکردهای عینی و واقعی (7 تا 11-12 سالگی):
توانایی انجام عملیات ذهنی، اعمال برگشت پذیر، تفکر استقرایی، نگهداری (توانایی کودک در پی بردن به مفاهیم وزن، طول، عدد، مساحت، حجم، …)، تمرکز روی چند جنبه بطور همزمان, فهم روابط کل و جزء، سری کردن برحسب ویژگیها و امکان تفکر نسبی از ویژگیهای کودکان در این دوره می باشند. با اینحال کودک در این دوره هنوز توانایی تفکر انتزاعی، محاسبه احتمالات و امکانات را ندارد.
5- دوره منطق صوری یا تفکر انتزاعی (11 تا 15-16 سالگی):
در این دوره کودک به تدریج قیاس، تجربه و سایر اشکال استدلال را یاد گرفته و در آنها تبحر پیدا می کند.
اشکالات وارد شده به نظریه پیاژه:
1- پیاژه معتقد است در دوره حسی حرکتی رشد دانش وابسته به اعمال کودک است در حالیکه برخی از صاحبنظران معتقدند که کودکان در این دوره از طریق مشاهده، ادراک و استدلال نیز شناختهایی را بدست می آوردند و شناختهای آنان لزوما فیزیکی نیست.
2- منطق و استدلال حاکم بر فرهنگهای مختلف، متفاوت بوده و برای تمام کودکان یکسان نمی باشد.
3- تفاوت کیفی مراحل رشد مورد قبول همه نبوده و برخی متفکران رشد را جریانی پیوسته می دانند.
4- در اینکه کودک قبل از ورود به مرحله عملکرد عینی، خود مرکز گراست و امکان قرار دادن خود بجای دیگران را ندارد و نیز در درک مفهوم عدد و رابطه جز و کل قبل از مرحله عملکردی اختلاف نظر وجود دارد چرا که تجربیاتی وجود دارد که نشان می دهد اگر نحوه طرح سوال از کودک در مورد این آیتمها تغییر کند، کودک قابلیت و توانایی پاسخدهی صحیح به سوالات را خواهد داشت.
3-2-2-3. نظریه یادگیری اجتماعی بندورا
این نظریه نیز جزء نظریات رفتارگرایان محسوب می شود که در آن بر یادگیری و تاثیر عوامل خارجی تاکید زیادی شده است. با اینحال بندورا معتقد است که آزمایشات انجام شده بر روی حیوانات امکان تعمیم به انسانها را ندارند. اصول کلی این نظریه شامل موارد زیر است:
– یادگیری از طریق شرطی شدن کلاسیک و شرطی شدن عامل صورت می گیرد.
– قسمت عمده رفتار اجتماعی از طریق مشاهده و تقلید آموخته می شود.
– نقش والدین و نظام پاداش و کیفر در این نظریه حائز اهمیت بسیار است.
– یادگیری مشاهده ای تقلید صرف نیست بلکه انتخاب کودک هم در آن نقش دارد و لذا مراحل جلب توجه به الگو، نگهداری، تعبیر و تفسیر و سازماندهی اعمال الگو و انجام اعمال مشابه توسط کودک مراحل الگوپذیری کودک عنوان شده است.
3-2-2-4. تئوری نضجی گزل
گزل به عنوان پدر روانشناسی کودک شناخته می شود. او رفتار کودکان را با فیلم برداری و ابزارهای دقیق مشاهده کرده، روند و جزئیات زیادی را در مورد رفتارهای آنان مورد بررسی قرار داد. اصول کلی عنوان شده توسط او را می توان در اصول زیر خلاصه کرد:
– روند رشد ناشی از قوانین طبیعت است.
– تمام جنبه های رشد (جسمانی، روانی، شاختی،…) بصورت هماهنگ با گذشت زمان رشد پیدا کرده و الگویی از پیش تعیین شده، متوالی و نظام مند دارند.
– تغییرات کودک در طول فرآیند رشد وابسته به رشد مغز و سیستم عصبی است و محیط و یادگیری نفشی در آن ندارند.
– خصوصیات کسب شده در کودکی آیینه بزرگسالی هستند.
– مقصود از نضج در نظریات گزل رشد بدنی و عقلی می باشد.
– مقیاس رشد گزل:
گزل مقیاسی را برای رشد کودک تعریف کرده است که مراحل مختلف فرآیند رشد از نظر او را نشان میدهد:
1- مرحله رفتار سازی: نظام دادن به محرکها و هماهنگی دست و چشم.
2- مرحله رفتار کلی حرکتی: تعادل، نشستن، ایستادن، خزیدن و راه رفتن.
3- مرحله رفتار حرکتی پیچیده: گرفتن اشیا با دست و کارهای ظریف.
4- مرحله رفتار تکلمی: سخن گفتن و تغییرات حالات چهره.
5- مرحله رفتار فردی و اجتماعی: واکنش نسبت به محیط و همکاری با همسالان.
3-2-2-5. تئوری روانکاوی فروید
تئوری روانکاوی بیان می کند که ساخت شخصیت انسان غریزی و فطری بوده و رشد او بر اساس یک سری اصول کلی صورت می گیرد با اینحال جنبه های کنشی شخصیت هر فرد بوسیله تجربیات محیطی او شکل میگیرند. (خصوصا تجربیات کودکی) این تئوری معتقد به نظریه جبر روانی بوده و وجود علت برای هر رفتاری را لازم می داند. مطابق این تئوری قسمت اصلی شخصیت انسان در ناخودآگاه او قرار دارد که از سه قسمت نهاد (عوامل بیولوژیک)، خود و فراخود (عوامل اجتماعی) تشکیل شده است. مراحل رشد از دیدگاه تئوری روانکاوی از 5 مرحله زیر تشکیل شده است:
1- مرحله دهانی (7 ماهگی تا 5/1 سالگی)
2- مرحله مقعدی (5/1 تا 5/3 سالگی)
3- مرحله فالیک (5/3 تا 6 سالگی)
4- مرحله نهفتگی (6 سالگی تا بلوغ)
5- مرحله جنسی (بعد از بلوغ) (قربانی، 1390).
مرحله دهانی
در خلال این مرحله، تنها راه تعامل نوزاد با جهان از طریق دهان است و در نتیجه واکنش مکیدن اهمیت خاصی دارد. دهان برای خوردن، ضرورت دارد و نوزاد از تحریک دهانی از طریق فعالیت های ارضاء کنندهای نظیر مکیدن و مزه کردن، لذت می برد. به دلیل آن که نوزاد به طور کامل به پرستارش وابسته است (کسی که به او غذا می دهد)، نوعی حس اعتماد و آسایش از طریق این تحریک دهانی در او رشد می یابد.
تعارض اصلی در این مرحله، فرایند از شیرگرفتن است- بچه باید وابستگی کمتری به پرستارش پیدا کند. اگر تثبیت در این مرحله اتفاق افتد، فروید معتقد است که فرد در آینده با مشکلاتی از بیل وابستگی یا پرخاشگری روبرو خواهد شد. تثبیت دهانی می تواند به مسائلی در خوردن، آشامیدن، سیگار کشیدن یا ناخن جویدن منجر شود (سید محمدی، 1390).
مرحله مقعدی
در خلال این مرحله، به عقیده فروید تمرکز اصلی «زیست مایه» بر کنترل حرکت های ادرار و دفع است. تعارض اصلی در این مرحله, آموزش آداب دستشویی رفتن است. بچه باید یاد بگیرد که نیازهای بدنی خود را کنترل کند. رشد این کنترل به حس استقلال و پیشرفت می انجامد.
بنا بر گفته فروید، موفقیت در این مرحله به رویکرد پدر و مادر در آموزش آداب دستشویی رفتن دارد. نخستین رویکرد، مستلزم پاداش و تشویق به خاطر استفاده از دستشویی در زمان مناسب است. و دومین رویکرد، تنبیه، تمسخر یا شرمنده کردن بچه به خاطر عدم استفاده از دستشویی است.
اگر پدر و مادر رویکرد خیلی ملایمی را برگزینند، «شخصیت مقعدی- دفعی» رشد خواهد کرد که شخصیتی مخرّب، نامرتب و ولخرج خواهد بود. و چنانچه پدر و مادر خیلی سختگیر باشند و یا آموزش آداب دستشویی رفتن را از خیلی زود شروع کنند، «شخصیت مقعدی- ضبطی» رشد خواهد کرد که شخصیتی محکم، منظم، جدی و وسواسی خواهد بود.
مرحله آلتی
در این مرحله، تمرکز اصلی «زیست مایه» بر دستگاه تناسلی است. بچه ها تفاوت بین زن و مرد را کشف می کنند. فروید عقیده داشت که پسرها شروع به در نظر گرفتن پدر به عنوان رقیبی برای عاطفه مادر می کنند. «عقده اُدیپ» به تشریح این احساس یعنی در اختیار داشتن مادر و تمایل به جایگزینی پدر می پردازد. از طرف دیگر، بچه می ترسد که به خاطر این احساس مورد تنبیه پدر قرار گیرد. ترسی که فروید آن را «اضطراب اختگی» می نامد.
از عبارت «عقده الکترا» برای تشریح احساسات مشابه در دختران جوان استفاده شده است. فروید این تجربه در دختران را «غبطه قضیب» می نامد.
نهایتاً بچه با پدر یا مادر همجنس خود (پسر با پدر، دختر با مادر) به شناخت جنسی بیشتری دست می یابد. در مورد دختران، فروید عقیده داشت که غبطه قضیب هیچگاه به طور کامل از بین نمی رود و تمامی زنان تا حدی در این مرحله تثبیت شده باقی می مانند. روان شناسانی چون خانم کارن هورنای این نظریه را رد کرده و آن را نادقیق و برای زنان تحقیرآمیز دانسته اند. خانم هورنای در مقابل ادعا کرده است که مردان به دلیل این که نمیتوانند موجود دیگری را به دنیا آورند با احساس حقارت و نقص دست و پنجه نرم میکنند.
دوره نهفتگی
در این دوره، علائق «زیست مایه» سرکوب شده اند. رشد «خود» و «فراخود» در این دوره آرامش دخالت دارد. این مرحله حدوداً زمانی آغاز می شود که کودک وارد مدرسه می شود و توجه بیشتری به روابط با همسن و سالان و بازی ها و… پیدا می کند. دوره نهفتگی، زمانی کشف کردن است که در آن، انرژی جنسی هنوز وجود دارد اما به ناحیه های دیگری نظیر تعاملات اجتماعی منحرف شده است. این مرحله در رشد مهارت های اجتماعی و ارتباطی و اعتماد به نفس اهمیت دارد.
مرحله جنسی
در آخرین مرحله از رشد روانی- جنسی، میل جنسی شدیدی به جنس مخالف به وجود می آید. در حالی که در مراحل قبلی، تمرکز صرفاً بر روی نیازهای فردی بود، در این مرحله توجه به خوشبختی دیگران رشد مییابد. اگر سایر مراحل با موفقیت تکمیل شده باشند، اکنون فرد باید متعادل، صمیمی، مهربان و نوع دوست باشد. هدف این مرحله، برقراری تعادی بین جنبه های مختلف زندگی است. (رخ، 1391)
3-2-2-6. تئوری میدان لوین
لوین معتقد است که رفتار نیز مانند سایر پدیده ها نسبی بوده و در محیطی خاص روی می دهد که فرد در آن قرار دارد. (میدان) میدان اصطلاحی فیزیکی است که لوین تحت تاثیر روانشناسی گشتالت مطرح کرده و عبارت از مجموعه وقایعی است که با هم ادراک شده، به یکدیگر بستگی دارند. واقعه نیز به هر چیزی که محسوس بوده یا از محسوسات نتیجه گیری شده باشد، اطلاق می گردد.
3-2-3. خصوصیات کلی کودکان
با وجود تفاوتهایی که در خصوصیات کودکان در سنین مختلف وجود دارد، با اینحال صفات کلی و مشترکی در مورد رفتارها و حالات کودکان قابل تعریف است که اهم آنها را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد: زودگذر، شدید و بی تناسب با انگیزه ها، متضاد، سطحی و تکرار شونده. عدم مشابهت واکنشهای کودکان مختلف به یک موضوع، قابل تشخیص بودن حالات درونی کودک از عکس العملهای بیرونی او و شدت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد رفتار انسان، عوامل بیرونی، تحول شناختی، خودمختاری Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد بیمارستان، نیازهای روانی، اقدامات درمانی، اختلالات رفتاری