منابع پایان نامه ارشد درمورد روابط شهر و روستا، توسعه منطقه، توسعه روستا، نظام شهری

دانلود پایان نامه ارشد

ي منطقهای به طور عینی و واقعی تحلیل شود. از طرفي براي عينيتدادن به يافتهها و اطلاعات مورد نياز پژوهش از الگوها ، تكنيكهاي تحليلي و نقشهها و نرم افزارهاي كامپيوتري استفاده خواهد شد.

1-6-روشهاي گردآوري اطلاعات و ابزار تحقيق
1-6- 1- مطالعات كتابخانهاي
در اين بخش، مسأله شناسي ، طرح ضرورت و اهميت تحقيق و هدفگذاري ، از كتاب ها، مقاله ها،گزارشها، طرحهاي ملي- منطقهاي- محلي و هرآنچه درباره ي موضوع انتشار يافته مورد استفاده قرار ميگيرد و بر اساس آگاهي از مسائلي كه بر منطقه مطالعاتي حاكم است مباني نظري و شالوده پایانامه حاضر ريخته شده و بر مبناي آن خطوط كلي حاكم بر تحقيق در اين بخش ترسيم شده است.
بخش ديگر مربوط به گردآوري اطلاعات و آمارهای موجود درنشريات و دورههاي مختلف سرشماريهاي نفوس و مسكن و فرهنگ آباديهاي كشور،آمارنامههاي مركز آمار ايران و تهيه نقشههاي مربوط به منطقه ميشود. همچنين اسناد تاريخي و كتبي درباره منطقه انتشار يافته جهت بررسي تكوين تاريخي نظام شهرنشيني و سكونتگاهي منطقه ، مطالعه و بررسي ميشود .

1-7- پيشينه پژوهش
1-7-1- سابقه موضوع در جهان
ايده و موضوع مطالعه ي تاثير كاركردي شهرها و يا نقاط شهري كوچك در سطح منطقهاي و محلي اولين بار با كار جانسون (1970) و بحث «مركز توسعه روستايي» توسط فانل (1976) و مطرح گرديد كه تقريباً جديدترين موضوع در كار توسعه منطقهاي بوده است . بدون شك از طرفداران اين ديدگاه،”دنيس راندنيلي” است كه با همكاري “رودل” در سال(1978) ، بحث عميق و گستردهاي را در اين زمينه با نوشتن كتاب « عملكردهاي شهري در توسعه« روستايي » فراهم آورد. اين دو محقق براي آزمون اين كاركردها، اوايل دهه (1980)، پروژهاي را از طرف نمايندگي آمريكا در توسعه بين المللي (U.S.A.I.D) شروع كردند .اين پروژه در كشورهاي فيليپين و بوليوي و با راهبردهاي مشابه در ساير كشورهاي در حال توسعه تجربه گرديدكه هدف اصلي برنامه (U.F.R.D) كمك به كاهش فقر روستايي و افزايش توليد و درآمد روستائيان از طريق كاركردها و خدمات شهري (به طور عمده از سوي شهرهاي كوچك مجاور) به مناطق روستايي بود.(فني؛1382: 16)
اين پروژه نشان داد كه شهرهاي كوچك با توجه به خدمات و امكانات زيربنايي و فعاليتهاي مولدي كه به طور بالقوه و بالفعل در خود دارند ميتوانند نقش مهمي در توسعه ي فضاهاي روستايي داشته باشند و تقويت آنها در ايجاد پيوند عملكردي اين فضاها با شبكه شهري موجب تعادل فضايي ، اقتصادي و اجتماعي در نظام سكونتگاهي ميگردد.(نوريوهمكاران؛ 1388:5 )
همچنين در سال(1982) ، كارشناسان بيست كشور جهان در ناگوياي ژاپن گرد آمدند تا پيرامون نقش شهرهاي كوچك و متوسط ، در توسعه ملي بحث و گفتگو كنند .كه نتايجي به شرح زير به دنبال داشت :
– سهم اصلي رشد جمعيت شهريكشورهاي كم رشد به شهرهاي يكصدهزار نفري و بالاتر تعلق دارد .
– از دهه (1950) به بعد نرخ رشد جمعيت شهرهاي يكصد و بيست هزار نفري تنزل چشمگيري داشته است .
– ساكنان اكثر شهرهاي كوچك از منافع اقتصادي حاصله در كشورهاي كم رشد سودي نميبرند و اغلب آنها به واسطه ناچيز بودن سهم سرمايه گذاريهاي ملي در زمينه ي تأسيسات زيربنايي ، خدمات ، صنعت و غيره …، فقط تعداد معدودي از مهاجران روستايي را جذب كردهاند
– نقش آنها به عنوان تسهيل كننده توسعه صنعتي متكي بر حوزههاي شهري تضعيف شده است. و هدف اصلي اين گردهمايي، آزمودن نقش وموقعيت شهرهاي كوچك در توسعه كشورهاي كم رشد بوده است. ( فني ، 17 : 1382 )
“ليگاله” ( 1982 ) با بررسي نقش شهرهاي كوچك در توسعه ملي آفريقا به اين نتيجه دست يافت كه اين شهرها با ارائه ي نقش مركزيت در حوزههاي روستايي به عنوان مراكز محرك توسعه در نواحي روستايي به شمار ميآيند.(نوريوهمكاران؛ 1388: 5 )
“جانسون” ( E.A. Johnson) كليد توسعه ي روستاها را در وجود شبكهاي از شهرهاي كوچك كه واسطه ي ارتباط شهرهاي بزرگ میباشند میداند .( صرافي ؛ 1377 : 132)
“نيل هنسن” در تبين نقش شهرهاي كوچك در توسعه ملي ، شهرنشيني اشاعه يافته از پايين ( سياست از پايين ) را كه توسعه ي شهرهاي كوچك و مياني را دربر دارد ، وسيله اي ممكن و عملي جهت پيشرفت كشورهاي در حال توسعه دانسته است كه هدف آن كمك به رفع نيازهاي اندك روستايي در مجاورت آنان است . ( رضواني و همكاران ؛ 1386 : 47 )
“هاردوي” و “ساتروايت” نيز در سال (1986) اقدام به تاليف كتابي تحت عنوان « نقش شهرهاي كوچك و متوسط در توسعه ملي و منطقهاي در جهان سوم » كردند كه اهم نتايج آن عبارتند از :
تاكيد بر عدم تجانس شهرهاي كوچك و متوسط با شهرهاي بزرگ ؛
نقش كليدي و مهم اين شهرها در كنترل اداري ، سياسي و نظامي منطقه ؛
روابط قوي و عميق بين كشاورزي و توسعه روستايي با توسعه مراكز كوچك شهري ؛
تاثير قدرتمند سيستمهاي جديد حمل و نقل بر توسعه مراكز كوچك روستايي؛
تنوع شرايطي كه رشد صنعتي را در هر مركز كوچك شهري تعيين ميكند .
از ديگر تلاشها در زمينۀ تبيين و ارزيابي نقش و كاركرد شهرهاي كوچك در توسعه ، كار چيانگتان در منطقه ونزو چين است كه در واقع به دنبال طرح دولت چين مبني بر تجديد حيات شهرهاي كوچك در سلسله مراتب اداري و شهري و تقويت كاركرد بازار روستايي آنها مطرح و اجرا گرديد.
اهداف كلي اين تحقيق عبارت بودند از :
شناسايي خصيصهها و شرايط شهرهاي كوچك و اقتصاد شهري آنها ؛
تبيين روابط ميان شهرهاي كوچك و منطقه ي نفوذ آنها ؛
بررسي زمينههاي اشتغال غيركشاورزي براي جمعيت مازاد كشاورزي ؛
صنعتي شدن و مكانيزه نمودن كشاورزي در روستاهاي تحت نفوذ اين شهرها؛
1-7-2- سابقه موضوع در ايران
از مطالعه وتحقیقات زيادي كه پيرامون نقش شهرهاي کوچک در توسعه منطقهايدر ايران انجام گرفته است كه هر كدام از نگاهي خاص به موضوع پرداخته اند كهذيلاًبه برخي از آنها اشاره مي كنيم :
شکویی(1373) روابط شهر و روستا و فرصتهای اشتغال در شهرها و نقش شهرهای کوچک در روابط شهر و روستا مطالعه کرده و همچنین به مطالعه نقش شهرهای کوچک در توسعه روستایی و ملاکهای لازم در انتخاب شهرهای کوچک در روابط شهر و روستا را مورد بررسی و مطالعه قرار داده است .
نظریان(1375) ساختار نظام شهری در ایران و در استان زنجان را بررسی و تبیین نموده و همچنین جایگاه شهرهای کوچک ، رشد و توسعه آنها را در ایران و در استان زنجان مطالعه کرده و در نهایت به تبیين جایگاه شهرهای کوچک در سطوح ملی ، منطقهای و محلی پرداخته است .
کوروش رستمی (1380) در تحقیقات خود با استفاده از روش تحلیل شبکه که روش نوینی در برنامهریزی منطقهای محسوب میشود توانمندیهای منطقه ي مورد مطالعه را بررسی كرده و ضمن مشخص نمودن مکانهايی که قابلیت توسعه را دارند و برای سرمایه گذاری مناسب می باشند، پیشنهادات و راهکارهای مناسبی ارائه کرده است .
فنی (1382) به مطالعه ي شهرهای کوچک و تاثیرات کارکردی آنها مانند تاثیر شهرهای کوچک در تحکیم روابط شهر و روستا و یا تاثیر شهرهای کوچک در تعادل بخشی نظام اسکان جمعیت پرداخته و همچنین تطّورجایگاه شهرهای کوچک در نظام شهری و منطقهای را بررسی و مطالعه کرده است .
رضوانی و همکاران (1386) نقش و عملکرد شهرهای کوچک در توسعه ي روستایی را مطالعه کردهاند و با بهرهگیری از روش تحلیل شبکه ي جریانات تاثیرگذار در روابط خدماتی، منطقه ي مورد مطالعه(دهستان رونیز) را در دو دوره ي قبل و بعد از شهرشدن مورد بررسی قرار دادهاند.

1-7-3-سابقه پژوهش در منطقه مطالعاتي
بررسیهای مقدماتی منابع نشان میدهد که تاکنون در خصوص محدوده ي مورد مطالعه، تحقيقاتي صورت نگرفته است از اين نظر يك فقر و خلاء مطالعاتي در منطقه احساس میشود كه این تحقیق می تواند راهگشای مطالعات جدید باشد .

1-8- مشكلات پژوهش
وجود مشكلات ، تنگناها و موانع از ويژگي هاي ذاتي هر پژوهش علمي است و غلبه بر اين مشكلات خود بخشي از فرآيند پژوهش را تشكيل ميدهد. مسائل و مشكلاتي كه نگارنده در روند مطالعات با آنها مواجه گشته است عبارتاند از :
با توجه به كاربردي بودن موضوع پژوهش، و با علم بر اينكه تحقيقات كاربردي به دنبال يكسري تحقيقات بنيادين صورت ميگيرد ، اين نوع تحقيقات پيرامون شهرهاي كوچك در ايران اندك است وهمين تحقيقات اندك نيز از انسجام كلي و علمي برخوردار نيست .كه اين كاستيها ميتواند تاثير منفي بر پژوهش حاضر داشته باشد و در روند مطالعات هم بي تاثير نخواهد بود؛
كمبود آمار و اطلاعات درباره ي منطقه ي مطالعاتي، كه زمان گستردهاي از اين پژوهش صرف گردآوري و تنظيم آمار و اطلاعات گرديده است ؛
عدم همكاري سازمانهاي اداري و سياسي شهرستان در ارائه حداقل اطلاعات و آمار كه ميتوانست اندكي از مشكلات پژوهش را كاهش دهد.

1-9-فرایند انجام تحقیق
هر پژوهشی در قالب فرایند علمی صورت می گیرد. فرایند علمی پژوهش از مراحلی تشکیل شده است که به صورت منسجم و مرتبط به هم از نظمی منطقی پیروی کرده، هدف خاصی را دنبال می کند. در پژوهش حاضر جهت تبیین نقش شهرهای کوچک در توسعه ي منطقه ای محدوده مورد مطالعه، مراحل زیر دنبال شده است :

تببین مسأله؛
طراحی سؤالات پژوهش و اهداف آن
تدوین مبانی نظری پژوهش
چارچوب ادراکی پژوهش
شناخت وضعیت موجود
تجزیه و تحلیل عوامل و نیروهای تأثیر گذار
جمع بندی، ارزیابی و ارائه ي پیشنهادات
بر این اساس پژوهش حاضر در قالب پنج فصل سازمان یافته است که عبارتند از:
در فصل اول:چارچوب پژوهش، همراه با طرح مساله، اهداف و سؤالات پژوهش، پیشینه پژوهش و فرایند تحقیق، بیانگردیده است .
فصل دوم : مبانی و دیدگاههای توسعه ي منطقه ای در قالب ؛ مفاهیم واصطلاحات کلیدی، مفاهیم پایه، بررسی دیدگاههای نظری مورد بررسی قرار گرفته است .
فصل سوم : تحت عنوان شهرهاي كوچك و توسعه منطقه اي، در سه بخش تنظيم شده است . در بخش اول راهبردهاي موجود درباره نقش شهرهاي كوچك در توسعه منطقه اي، در بخش دوم روشها و تكنيك هاي رتبه بندي منطقه اي و در بخش سوم تجربيات جهاني مطرح شده است.
فصل چهارم : نظامهای سکونتگاهی منطقه ي مطالعاتی از جنبههای طبیعی و انسانی مورد بررسی قرار داده و چشم انداز وضع موجود ترسیم گردیده است . در ادامه به بررسی” نظام شهری” استان چهارمحال و بختیاری ، “سازمان فضایی بخش سامان” و” جایگاه شهر سامان” در آن و همچنین به ارزیابی “نقش شهر سامان در توسعه” (فضایی-کالبدی) پرداخته شده است .
و در فصل پنجم : نتایج حاصل از روشها و مدلهای مختلف بررسی شده و در نهایتنتیجهگیری و ارائه ي پیشنهادات بیان شده است.

فصل دوم: مبانی و دیدگاههای توسعه ي منطقه ای
1. مفاهیم و اصطلاحات کلیدی تحقیق
2. مفاهیم پایه
3. بررسی دیدگاههای نظری

2-1- تعاريف،مفاهيم واصطلاحات كليدي
2-1-1- نقش شهري :
شهرها محل تجمع نيروي كار، توليد ، توزيع و مصرف است . اين فعاليتها در زمينههاي مختلف اجتماعي ، اقتصادي ، فرهنگي و سياسي بروز مييابند و تركيب اين نيروها بافت اقتصادي و اشتغال شهر را شكل ميدهد . براين اساس هر نقطه ي جمعيتي خواه كوچك و خواه بزرگ نقشهاي گوناگوني در زمينههاي اقتصادي و اجتماعي برعهده ميگيرد . ولي مجموعهاي از عوامل جغرافيايی، موقعيت منطقهاي شهر ، جايگاه شهر در سلسله مراتب شهري، نحوه تاثيرگذاري و تاثيرپذيري شهر بر منطقه ي پيراموني خود باعث ميشود كه ازميان نقشهاي گوناگون، شهر يك نقش برجسته ويژهاي پيدا كند . اين نقش برجسته ممكن است اقتصادي باشد يا اجتماعي و چه بسا محرك اصلي رشد و توسعه ي شهر نيز به حساب آيد و ساير خدمات شهري به دنبال نقش مسلط شهري به وجود آيند. به مفهومي ديگر در ميان نقشهاي مختلفي كه شهر دارد برخي از آنها نقش پايهاي و برخي نقش تبعي دارند كه بر مدار نقش اصلي شهر ميچرخند .
«اصولاً نقش و كاركرد شهري، متاثر از فضاي ناحيهاي است كه شهر در آن تكوين و توسعه يافته است. اين فضا تنها محدود به فضاي اقتصادي – اجتماعي (به ويژه جمعيتي ) نيست بلكه فضاي سياسي

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد the، of، density، and Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه منطقه، حوزه نفوذ، روستا - شهر، کشورهای پیشرفته