منابع پایان نامه ارشد درمورد رشد هوشمند، سلسله مراتب، اقتصاد بازار

دانلود پایان نامه ارشد

نارضایتی شهروندان است.گسترش روز افزون شهرها، كاهش منابع طبيعي، انبوهي و ازدحام ترافيك تنها برخي از اثرات مخربي است كه رشد بي رويه ي جمعيت و پراكندگي نامعقول آن برروي محيط هاي طبيعي و فرهنگي جوامع برجاي مي گذارد. پارك ها، جنگل ها و زمين هاي مرطوب در هر حال از بين مي روند و گياهان، جانوران، زمين هاي زراعي، جاي خود را به خانه ها، فروشگاهها و بزرگراهها مي دهند. در چنين شرايطي تصحيح اثرات منفي پراكندگي هاي نامعقول ضرورتي اجتناب ناپذير است ليكن راه حل هاي اندكي براي مقابله با اثرات منفي اين پديده يعني “افزايش جمعيت” پيشنهاد شده است. در اين راستا؛ راهبردهايي مانند”رشد هوشمند”،” مديريت هوشمند”، ” كمربند هاي سبز” و “برنامه ريزي كاربري ارضي” به عنوان راه حل هايي براي حل مشكلات پراكندگي مورد توجه قرار گرفته اند. فعاليت هاي مرتبط با رشد، تأثيراتي نظير انزواي جوامع روستايي، تهديد مراكز و هسته هاي شهري، تضعيف جوامع كوچك، تخريب فضاهاي باز و مناطق طبيعي را در پي دارد. رشد هوشمند با استفاده ي مناسب از منابع موجود، افزايش خدمات شهري، توسعه ي محلات با كاربري هاي مختلط، ايجاد امكانات حمل و نقل عمومي و طرحي يكپارچه در مقياس انساني روش پايداري را براي توسعه ي شهري پيشنهاد مي نمايد.
2-8)تعريف و ويژگي هاي رشد هوشمند
در سال 1970، برنامه ريزان شهري و حمل و نقل، شروع به ترويج ايده ي جوامع و شهرهاي فشرده كردند؛ پس از آن، ايده ي پيتر كالتورپ2، با عنوان”روستا شهرها”3 كه بر پايه ي حمل و نقل عمومي، پياده روي و دوچرخه سواري به جاي استفاده از اتومبيل بود، با اقبال عمومي روبرو شد. معمار ديگري به نام آندرز دواني4، ايده ي تغييرقوانين طراحي براي ارتقاي مفهوم اجتماع و كاهش استفاده از اتومبيل را مطرح نمود.
مشكل تهيه ي زمين و هزينه هاي بالاي آن جهت احداث ساختمان و تعريض بزرگراهها (به ويژه تخريب زمين هاي باارزش تاريخي و حفاظت شده) باعث شد برخي سازمان ها، ايده هاي ديگري را براي متمايل ساختن طرح هاي حمل و نقل به سوي استفاده از وسايط نقليه ي عمومي مطرح سازند. سازمان حفاظت محيط زيست آمريكا”رشد هوشمند” را به عنوان راهي براي كاهش آلودگي هوا پيشنهاد كرد. رشد نوعي از برنامه ريزي است كه با استفاده از فاكتورهاي اجتماعي، اقتصادي و زيست محيطي توسعه را به نواحي باير و مجهز به زير ساخت هاي لازم و يا نواحي كه مي توانند به تأسيسات مورد نياز تجهيز شوند، هدايت مي نمايد.(Walmesley, 2006:13)
شهرداري هاي شهرهاي بزرگ، گروههاي تجاري بخش مركزي شهري و سرمايه گذاران غيردولتي اغلب رشد هوشمند را به عنوان ابزاري براي باز زنده سازي محلات و مراكز شهري، بدون تأثيرات منفي برروي شرايط اجتماعي يا محيط زيست با ارزش مورد توجه قرار داده اند. درنهايت؛ رشد هوشمند، اصطلاح رايجي براي يكپارچه سازي سيستم حمل و نقل و كاربري اراضي مي باشد كه از توسعه هاي فشرده و كاربري هاي مختلط در مناطق شهري حمايت كرده و در تقابل با توسعه هاي اتومبيل محور و پراكنده در حاشيه ي شهر قرار مي گيرد. رشد هوشمند به خلق الگوهاي كاربري اراضي قابل دسترس، بهبود فرصت هاي حمل و نقلي، خلق جوامع قابل زيست و كاهش هزينه هاي خدمات عمومي منجر مي شود(Litman, 2005:5). جان هاپكينز5 عضو انستيتيوي سلامت اكولوژي امريكا، اهداف زير را براي رشد هوشمند برشمرده است:
1- خلق جوامع قابل زيست: جوامعي كه انسان ها ونه اتومبيل ها را محور قرار مي دهند، درمقايس محله جوامع قابل زيست، داراي مغازه ها، رستوران ها و اداراتي است كه فاصله ي كمي از مناطق مسكوني داشته و با پاي پياده يا دوچرخه، براي اكثر ساكنان قابل دسترس اند.
2- نزديكي به طبيعت و حفاظت پايدار از زمين هاي با ارزش: نزديكي به زمين هاي طبيعي براي بسياري از مردم حياتي است. مسأله اي كه تناقضي با توسعه ي متراكم ندارد. مسيرهاي سبز در طول نهرها، دسترسي ساكنين به اين مكان ها را فراهم مي نمايند، در عين حالي كه مناطق كشاورزي مولد، حيات وحش و فضاهاي باز مؤثر و با ارزش به طور پايدار حفاظت مي شوند.
3- گذرهاي عمومي: گذرهاي عمومي در شهر و مقياس متروپليتن براي پشتيباني از فرم توسعه ي متراكم ضروري اند.
4- تجديد حيات حومه ها، مراكز شهري و مناطق تجاري قديمي.
5- محدوده هاي رشد شهري: محدوده هاي رشد شهري، خطي را به دور شهرها مشخص مي كند كه براي رشد 30-20 سال آينده تعيين شده است. اما چنين مرزهايي زماني كارايي خواهند داشت كه در طول زمان با تحولات جوامع و عناصر توسعه هماهنگ شود.
6- داشتن چشم اندازهاي دراز مدت براي جوامع(Parfrey, 2002:1).
به اعتقاد آنتوني داون6، رييس بخش اقتصادي مؤسسه بروكينگز، رشد هوشمند شهري، رشدي است كه داراي ويژگي هاي زير باشد:
1- توسعه ي پيراموني را محدود مي سازد.
2- كاربري زمين را با تراكم بالا تشويق مي كند.
3- بر منطقه بندي مختلط تأكيد دارد.
4- سفرهايي را كه با وسايل شخصي صورت مي گيرد، كاهش مي دهد.
5- بربازسازي و تجديد حيات مناطق قديمي توجه دارد.
6- از فضاهاي باز حفاظت مي كند.
تحقيقات نشان مي دهد كه اصول مذكور به صرفه جويي هاي مالي ورشد اقتصادي منجر مي شود. گزارش اخير مؤسسه ي بروكينگز7 سه روش كارآمد را مطرح مي كند كه براساس آنها، استفاده از رشد هوشمند به ارتقاي اقتصادي محلي يا ناحيه اي منجر مي شود.
در روش اول؛ با تمركز توسعه حول زيرساختهاي موجود، هزينه هاي خدمات عمومي كاهش مي يابد. در نتيجه جاده هاي كمتر مورد نياز خواهد بود، عبور و مرور مردم وگشت جاده اي پليس كاهش خواهد يافت.
درروش دوم؛ بازار كار انبوه، مراكز شهري سالم تر، تراكم كمتر، دلايل بازدهي بيشتر كارمندان و بالا رفتن ميزان درآمد آنها در ناحيه در طي زمان مورد شناسايي قرار مي گيرد. در روش سوم؛ به دنبال بهبود وضعيت اقتصادي يك شهر كاهش فقرمشاهده شده ودر حومه ها نيز افزايش در آمد، افزايش قيمت منازل و جمعيت را به دنبال دارد(Humstone, 2004:11).
رشد هوشمند واكنشي براي پراكندگي محسوب مي شود. پراكندگي به علت هزينه هاي فزاينده ي مسكن، تراكم بالاي ترافيك و به وجود آمدن هزينه هاي زيرساختي غيرضروري مورد انتقاد واقع شده است؛ در حالي كه هدف رشد هوشمند در تعادل قرار دادن نيازهاي افراد با مشاغل و توسعه ي اقتصادي است(Peiser, 2001:277-278).
تفاوت هاي اصلي بين دو الگوي كاربري زمين در جدول(1) مقايسه شده است. رشد هوشمند بر قابليت دسترسي تأكيد دارد؛ يعني فعاليت هايي كه مردم به طور مداوم با آنها سروكار دارند، در نزديكي آنها باشند؛ به همين دليل واحد اصلي برنامه ريزي رشد هوشمند، جوامع شهري، يا “روستا” ها مي باشند. اين موضوع در تضاد با برنامه ها ي مرسوم است. زيرا اين برنامه ها بر تحريك به عنوان راه حل مشكلات حمل و نقلي تأكيد مي كنند؛ و طراحي جوامع را در مقياس هاي بزرگي انجام مي دهند. در جوامع بزرگتر استفاده از وسايل نقليه ضرورت مي يابد و بر فضاهاي پياده كمتر تأكيد مي شود. رشد هوشمند، مناسب ترين گزينه ي حمل و نقل، الگوهاي كاربري اراضي مختلط كه يك سري گزينه هاي مرتبط با حجم و هزينه ي توسعه ي شهري است را پيشنهاد مي كند. با اجراي برنامه هاي رشد هوشمند اثرات مخرب برفضاهاي سبز به حداقل ممكن مي رسد. رشد هوشمند، كاهش سفر با وسايط موتوري به ازاي هرنفر را سبب مي شود(اقتباس از Bochner.2000).
رشد هوشمند با هدف ساختن جامعه اي با مفهوم يگانه اي از مكان وتأكيد براستفاده ي حداقل از اتومبيل، درواقع به دنبال درك محيطي بالا، تفسير و ارتقاي خوانايي محيط است.
جدول(2-1): رشد هوشمند، استفاده ي حداقل از زمين، استقرار منازل، مغازه ها به دور ميدان عمومي، پارك ها،و فضاهاي سبز. وجود درختان سبز، حس زيباي زندگي و فعاليت را تداعي مي كند. مقياس: شماتيك
جدول(2-1): تفاوت راهبردهاي رشد هوشمند و پراكندگي در توسعه شهري
شاخص
رشد هوشمند
پراكندگي sprawl
تراكم
توسعه ي فشرده
تراكم پايين، فعاليت هاي پراكنده
الگوي رشد
توسعه ي دورن بافتي
توسعه در پيرامون شهر
اختلاط كاربري
كاربري اراضي مختلط
كاربري اراضي همگن (كاربري هاي جدا از هم وتك عملكردي)
مقياس
مقياس انساني، ساختمان ها، بلوك ها و جاده هاي كوچكتر
مقياس بزرگ، ساختمان ها و بلوك هاي بزرگ و جادههاي عريض
خدمات عمومي
(فروشگاهها، مدارس و پارك)
محلي، كوچكتر و منطبق بردسترسي پياده
ناحيه اي، يكدست، بزرگتر. نيازمند دسترسي به اتومبيل
حمل ونقل
ارائه ي روش هاي مختلف حمل و نقل و الگوهاي كاربري اراضي كه پياده روي، دوچرخه سواري را درنظر دارد.
حمل ونقل مبتني بر اتومبيل و الگوهاي كاربري اراضي كه براي پياده روي، دوچرخه سواري و ترانزيت چندان كارايي ندارد.
ارتباطات
جاده ها، پياده روها ومسيرهاي به شدت متصل به هم كه هدايت سفرها را به صورت موتوري و غيرموتوري ميسر مي سازد
شبكه ي جاده اي سلسله مراتبي با حلقه هاي بي شمار و خيابان هاي بدون انتها، مسيرها و پياده روهاي غير مرتبط، وجود موانعي برسرراه سفرهاي غير موتوري.
طرح خيابان
خيابان ها در انطباق با فعاليت هاي متنوع طراحي شده اند.
(كاهش دهنده حجم ترافيك).
خيابان ها براي افزايش سرعت و حجم ترافيك وسايل موتوري طراحي شده اند
فرآيند برنامه ريزي
با برنامه
بدون برنامه
فضاي عمومي
تأكيد برحوزه ي عمومي (محيط پياده روها، پارك ها و تسهيلات عمومي).
تأكيد برحوزه ي خصوصي(حياط ها، مراكز خريد، فضاهاي بسته و در دار، كلوپ هاي خصوصي)
مآخذ: مشاورشهرسازي زيستا
اولين قدم در برنامه ريزي كاربري هر شهر، تعيين كاربري هاي اصلي است. اصولاً مؤلفه هاي مطلوبيت، آسايش، سلامت و ايمني هنگام مطالعه هر نوع كاربري اصل هستند. (Rangwala,2000:37).
هدف برنامه ريزي مسكن، امكان انتخاب و تأمين مسكن مناسب و با قيمت مناسب است. به طوري كه قابل پرداخت براي ساكنين جامعه ي مورد برنامه ريزي باشد. منظور از مسكن مناسب تنها به معناي وجود يك سقف بالاي سرهر شخص نيست”سرپناه مناسب يعني آسايش مناسب، فضاي مناسب، دسترسي فيزيكي و امنيت مناسب، زيرساخت هاي اوليه ي مناسب از قبيل: آبرساني، بهداشت و آموزش، دفع زباله، كيفيت مناسب زيست محيطي، عوامل بهداشتي مناسب، مكان مناسب و قابل دسترس از نظر كار و تسهلات اوليه است كه همه ي اين موارد بايد با توجه به استطاعت مردم تأمين شود” (پورمحمدي، 1385: 7).

2-7-1)درخصوص مسكن دو ديدگاه كلي وجود دارد كه به شرح زير است:
الف: اقتصاد بازار: اساس و مباني فكري اين ديدگاه با نظريه ي “آدام اسميت” شروع مي شود. كه اعتقاد به حداقل دخالت دولت در امور اقتصادي دارد. در اقتصاد اسميتي، همه ي امور همچون تخصيص منابع و ميزان و كيفيت توليد كالا را دست هاي نامريي بازار تعيين مي كند(نعمت پژوه، 1375: 11).
ب: اقتصاد برنامه ريزي شده: در اين ديدگاه اعتقاد براين است كه، كالاهاي معيني داراي اهميت اجتماعي زيادي هستند ودولت بايد حداقل استاندارد را براي هر شخص تضمين كند. در اين ديدگاه بخش مسكن جز جدايي ناپذير سيستم عمومي برنامه ريزي و مديريت اقتصادي مي گردد.
نظريه اي كه در اين ديدگاه مي توان ذكر كرد نظريه ي شهر سوسياليستي است كه بر پايه ي نظريات و تفكرات كارل ماركس و انگلس به وجود آمده است. آنها معتقدند كه پيدايش تضاد ميان ابزار توليد و روابط توليدي، تاريخ بشر را از مراحل جوامع اوليه ي برده داري، فئوداليسم و سرمايه داري عبور داده و به سوي سوسياليسم و كمونيسم پيش مي برد. تفكر حاكم در اقتصاد سوسياليستي تمايل به ايجاد تعادل و هم شكلي در بين نواحي مسكوني شهر دارد و اين باعث مي شود كه فرآيند تخصيص مسكن بيش از آنكه اقتصادي باشد ماهيتي سياسي پيدا كند و تخصص مسكن به نحوي باشد كه نواحي مسكوني عاري از تفاوت طبقاتي باشد. تنها تفاوت و جاگيري برمبناي اندازه خانواراست(عبدي دانش پور، 1378: 38).
2-9)انواع كاربري اراضي شهري
كاربري زمين شهري عموماً به انواع مختلفي همچون مسكوني، تجاري، آموزشي، مراكز آموزش عالي، فني – حرفه اي، مذهبي، فرهنگي، جهانگردي و پذيرايي، درماني، بهداشتي، ورزشي، اداري و انتظامي، باغات، اراضي كشاورزي و

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد مدیریت شهری، کاربری اراضی، خدمات شهری Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد کاربری اراضی، سلسله مراتب، اوقات فراغت