منابع پایان نامه ارشد درمورد رشد جمعیت، چهارمحال و بختیاری، نقاط شهری، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

استان سال 1375
عنوان
شهرستان
استان
نسبت شهرستان به استان به درصد

مساحت
3692
16364
22.6
تعداد شهر
12
26
46
تعدا بخش
5
17
29.5
دهستان
11
39
28.3

جدول شماره 4 – 2- تقسیمات سیاسی شهرستان شهرکرد
شهر
بخش
دهستان
شهرکرد،فرخشهر،هفشجان،
مرکزی
حومه، طاقانک
کیان، طاقانک، نافچ

سورشجان، سودجان
لاران
مرغملک،لار
بن
بن
وردنجان، زاینده رود جنوبی

سامان
سامان
هوره، سامان

مآخذ : شناسنامه آبادیهای کشور – شهرستان شهرکرد

4-1-4- تحولات کانون های جمعیتی استان
هدف از بررسی تحولات جمعیتی کانون های شهری استان، تحلیل نحوه ی رشد این کانون ها در دوره های مختلف سر شماری و دستیابی به نحوه تحولات نظام شبکه شهری استان است. در سال 1335 استان چهارمحال و بختیاری دارای جمعیت شهری برابر با 53376 نفر و 22.9 درصد جمعیت شهر نشین بوده است. در سال 1345 جمعیت شهری استان برابر با 87552 و 29.33 درصد شهرنشین افزایش پیدا می کند. نرخ رشد جمعیت شهری در این دوره 5 درصد و نرخ رشد جمعیت روستایی 1.6 درصد بوده است. در فاصله این ده سال تحرکات جمعیتی از روستا به شهرها آغاز می شود و همچنین بعضی روستاها به شهر تبدیل می شوند. در سال 1355 تعداد نقاط شهری، 6 شهر و جمعیت شهری به 140272 نفر و درصد شهرنشین برابر با 38.56 افزایش پیدا می کند. نرخ رشد جمعیت شهری در این دوره4. 8می رسد. تا این مقطع زمانی تغییر و تحولات جمعیت شهری استان با روند کلی حاکم بر نظام شهری کشور همگام و همراه است. بالا بودن نرخ رشد جمیعت شهری و ظهور شهرهای کوچک و روستا شهرها از مهمترین ویزگیهای این دوره است.
بعد از انقلاب این تحولات شکل دیگری به خود می گیرد . این روند ناشی از افزایش طبیعی جمعیت و مهاجرت از روستا به شهر در کل کشور سیر صعودی داشته است. و استان چهارمحال و بختیاری نیز در این دوره تغییر و تحولات جمعیتی را تجربه می کند. از یک طرف بر تعداد کانون های شهری اضافه می شود، به طوری که تعداد نقاط شهری از 6 شهر در سال 1355 به 12 شهر در سال 1365 می رسد و از سوی دیگر نرخ رشد جمعیت شهری به بیشترین حد خود برابر با 5.03 می رسد. در حالی که نرخ رشد جمعیت روستایی سیر نزولی می گیرد. کل جمعیت شهری در این دوره 229471 نفر با 36.35 درصد شهر نشین می باشد.
در سال 1375 تحولات جمعیتی کانون های شهری اندکی آرام می شود . در همین سال تعداد نقاط شهری استان به 18شهر و کل جمعیت شهری نیز به 342905 نفر افزایش پیدا می کند. درصد شهرنشینی 45.04، نرخ رشد جمعیت شهری 4.09 درصد، نرخ رشد جمعیت استان 1.8 درصد و نرخ رشد جمعیت روستایی نیز 0.46 درصد می باشد. در سال 1385 تعداد نقاط شهری به 26 شهر و کل جمعیت شهری 442298 نفر می رسد . درصد شهرنشینی 51.55، نرخ رشد جمعیت شهری 2.57 درصد، نرخ رشد جمعیت استان 1.2 درصد و نرخ رشد جمعیت روستایی نیز 0.06- درصد می باشد. از بین کانون های شهری،مال خلیفه با نرخ رشد جمعیت 9.6 درصد، آلونی با 3.56 درصد، لردگان با 3.39 و فارسان با 2.93 درصد بیشترین و طاقانک ، ناغان،گهرو و نافچ به ترتیب با نرخ رشد منفی 0.16- درصد ، 0.16- درصد ، 0.11- درصد و 0.02- درصد کمترین میزان نرخ رشد را در دهه 1385- 1375 را دارا بودند. نرخ رشد شهر سامان نیز در این دوره 0.77 بوده است .
روند افزایش جمعیت شهری در بین سال های 1365 تا 1385 (دوره 20 ساله ) در سطح استان به قرار زیر است؛
کل جمعیت شهری استان طی 20 سال ( در سال 1365 نسبت به سال 1385 ) 1.92 برابر شده است.
بیشترین رشد جمعیت شهری مربوط به مال خلیفه که در سال 1365 به عنوان یک نقطه روستایی شناخته می شد بوده است بطوریکه طی 20 سال ( 1385- 1365 ) جمعیت این شهر 3.24 برابر شده است.
نافچ نیز که بعد از سال 1375 به عنوان شهر شناخته شده است به دلیل نزدیکی این شهر با مرکز استان و در نتیجه مهاجرت هایی که داشته طی 20 سال نرخ رشد منفی برابر با 1.01- را تجربه کرده است.
رشد جمعیت شهر سامان نیز در همین زمان 1.23 برابر را نشان می دهد.
یکی از نکات قابل توجه در رشد جمعیت شهری این است که آهنگ رشد جمعیت شهرهای جنوب و جنوب شرقی استان نسبت به شهرهای نیمه شمالی و شمال غرب بیشتر بوده است. روند فوق در محدوده شهرستان لردگان بیشتر مشاهده می شود. که شهر لردگان خود به عنوان مرکز شهرستان نرخ رشدی برابر با 3.4 را تجربه کرده و دیگر شهرهای این شهرستان نیز روستاهایی بوده اند که با افزایش جمعیت به شهر تبدیل شده اند.
از جمله دلایل دیگر افزایش جمعیت در شهرهای این شهرستان زمینه های مساعد این شهرستان از جمله وجود زمین های دشتی و توپوگرافی هموار و امکان گسترش کالبدی شهرها، عدم وجود کانون های قوی جمعیتی جهت جذب مهاجرین در این شهرستان و افزایش جمعیت شهرهای کوچک و روستا شهرها، افزایش طبیعی جمعیت ، کمبود امکانات شدید سکونت گاه های حوزه نفوذ این شهرها و فقر فرهنگی و در نهایت عامل مهاجرت سبب افزایش نرخ رشد جمعیت در این شهرها شده است .
کانون های شهری فارسان و بروجن نیز به عنوان مراکز شهرستان و بدلیل دارا بودن یک حوزه نفوذ وسیع روستایی نرخ رشد نسبتاً زیادی را تجربه کرده اند.در میان کانون های شهری، شهرکرد نیز مهمترین قطب اقتصادی، اداری، خدماتی استان محسوب می شود و رشد جمعیت زیادی داشته است.

جدول 4-3- تغییر و تحولات جمعیتی کانون های شهری استان چهارمحال و بختیاری 1385-1335
 
تعداد جمعیت
متوسط نرخ رشد سالانه (درصد)
چند برابر شدن جمعیت
 
1365
1375
1385
1365-75
1375-85
طی20سال 1385-1365
کل نقاط شهری
229471
342905
442298
4.09
2.57
1.92
شهرکرد
75080
100477
131612
2.94
2.72
1.75
بروجن
34231
42862
49969
2.27
1.53
1.45
فرخشهر
20441
26250
29499
2.53
1.16
1.44
فارسان
14983
20097
26842
2.97
2.93
1.79
لردگان
8331
16940
23673
7.35
3.39
2.84
جونقان
12233
14096
14810
1.42
0.48
1.21
هفشجان
17087
18801
20049
0.95
0.58
1.17
سامان
12012
13673
14800
1.3
0.77
1.23
فرادنبه
10866
12498
12703
1.4
0.15
1.16
بن
10098
11015
11838
0.85
0.71
1.17
باباحیدر
8819
10676
10966
1.92
0.26
1.24
بلداجی
9723
10708
10978
0.95
0.24
1.12
سورشجان
9012
10340
11146
1.31
0.74
1.23
کیان
8800
10079
10925
1.31
0.8
1.24
اردل
4331
7177
8707
5.13
1.94
2.01
شلمزار
5499
6902
7096
2.25
0.27
1.29
گهرو
5849
6161
6097
0.48
-0.11
1.04
سفید دشت
4602
5601
5880
1.92
0.47
1.27
گندمان
4265
5170
5847
1.92
1.22
1.37
طاقانک
4987
5588
5504
1.13
-0.16
1.1
ناغان
4373
5144
5084
1.52
-0.16
1.16
نافچ
3766
3819
3814
0.09
-0.02
1.01
مال خلیفه
1048
1535
3400
3.88
8.27
3.24
آلونی
1172
1625
2308
3.31
3.56
1.96
مآخذ: استخراج نگارنده از سر شماريهاي سالهاي فوق استان چهارمحال و بختياري

4-1-5- شبكه شهري استان چهارمحال و بختیاری
نظام شهري استان چهارمحال و بختیاریدر سال 1385 مشتمل بر 26 نقطه ی شهري بوده است. نحوه ی توزيع جمعيت شهري در تمام مناطق استان از عوامل مختلفي تاثيرپذيرفته است. تا سال 1355 نظام شهري استان نامتعادل و توزيع جمعيت شهري نيز نامتوازن بوده است. در سال 1365 شبكه شهري از شرايط حاكم بر نظام شهري قبل از انقلاب فاصله ميگيرد و در سال 1375و به دنبال آن در سال 1385 با شكلگيري شهرهاي متعدد و گسترش آنها شبكه شهري استان به مرزهاي تعادل نزديك ميشود. به طوري كه تعداد نقاط شهري در سالهای 1355، 1365، 1375، 1385، به ترتیب به 6 ، 12، 18، 26 افزایش یافته اند. موقعيت منطقهاي و شرایط جغرافیایی شهرهای استان در ميان ساير عوامل موثر در توسعه و تحول شهرهاي استان نقش موثري بازي كرده است به طوري كه نقاط پرجمعيت شهري در مركز و نيمه شرقی استان پراكنده شدهاند. اما در نيمه غربی و شمال غربی استان شرايط محيطي و وجود ارتفاعات و ناهمواری هاي نسبتاً وسيع، امكان پيدايش نقاط شهري جديد و شكلگيري يك سلسله مراتب منظم شهري را محدود كرده است. از مجموع 26 نقطه شهري در استان در سال 1387، شبكه شهري استان شامل يك شهر میانی (شهرکرد) با جمعيت 131612 نفر ، 13 شهر كوچكو 12 روستا – شهر مي باشد .
اگر استان را از شمال به جنوب به دو قسمت (شرقی و مرکز ) و ( نیمه غرب و جنوبی) تقسیم کنیم در نیمه شرقی و مرکز 4 شهرستان با 20 نقطه شهری : 1 شهر میانی(شهرکرد) ، 13 نقطه شهری کوچک و 8 روستا – شهر از شبكه شهري منظم و متعادلي برخوردار است . این در حالی است که نیمه ی غربی و جنوبی با 3 شهرستان و 6 نقطه شهری : 1 شهر کوچک (لردگان) و 5 روستا شهر با وسعتی حدود یک ونیم برابر نیمه شرقی فاقد نقطه شهر میانی و شهرهای کوچک و شبکه شهری منظم می باشد.
در نهایت می توان اینگونه نتیجه گیری کردكهشبکه شهری استان چهارمحال و بختیاری به لحاظ سلسله مراتب جمعیتی دارای توازن می باشد و شهرهای کوچک و روستا شهرها در این استان غلبه دارند به استثنای شهر شهرکرد که گسستی در این سلسله مراتب ایجاد کرده است امانقاط شهري در استان از پراکندگی جغرافیایی يكساني برخوردار نيستند.

4-1-6- ساختار كاركردي شبكه شهري استان چهار محال و بختیاری
در مطالعه ساختار كلي شبكه شهري استان هدف بررسي نقش هاي اقتصادي اين شهرها و تركيب شاغلين بخش هاي سهگانه اقتصادي است تا به كمك آن به عملكرد منطقهاي شهرها و جايگاه آنها در سطح استان دست يافت. اصول كلي در شبكه شهري اين است كه كانون هاي شهري با تكيه بر قابليتها و توان هاي محيط پيرامون خود واجد كاركرد خاصي باشند. اگر شهري نتواند از توان و قابليت ها بهرهمند گردد وخدمات حوزه نفوذ مورد نياز خود را فراهم كند نه تنها نمی تواند در رشد و توسعه منطقه تأثیر داشته باشد بلكه با جذب توليد ساير مناطق به يك كانون مصرفي و انگلي تبديل ميشود و به صورت يك زهكش جهت انتقال مازاد توليدي به يك مركز ديگر عمل مينمايد. ظهور شهرهاي استان مانند ساير استانهاي كشور در كنار آباديها و با استفاده از امكانات محلي بخصوص كشاورزي بوده است. درحال حاضر شهرکرد به عنوان مركز خدمات سطح 2ملي ( با عملكرد استاني ) از كاركرد ويژه اي در شبكه شهري استان برخوردار است. شهرهاي بروجن ، فارسان، لردگان، با عملكرد بين منطقهاي در سطح بعدي قرارميگيرند و ساير شهرهاي متوسط كوچك و شهرهاي كوچك خدمات محلي حوزه نفوذ خود را تامين ميكنند. ضمن اينكه روستا– شهرها به عنوان مركز خدماتي واسط بين روستاها و شهرها نقش خاصي در سلسله مراتب شهري استان ايفا ميكنند. اكثر شهرهاي استان به خصوص شهرهاي كوچك از كاركرد كشاورزي شروع و به تدريج به خدماتيرسيدهاند و مازاد توليدات كشاورزي در رشد و توسعه شهرها موثر بوده است .

جدول 4-4-اشتغال شهرهاي استان در بخشهاي سهگانه در سال1375
رديف
نام شهر
كشاورزي
صنعت
خدمات
1
سامان
14.9
34.82
50.29
2
شهرکرد
4.8
31.68
63.52
3
هفشجان
8.4
60.75
30.84
4
سورشجان
17.23
58.56
24.21
5
کیان
18.62
31.81
49.57
6
شلمزار
18.24
44.36
37.41
7
بن
21.23
32.48
46.28
8
فرخشهر
7.75
30.6
61.65
9
گندمان
25.64
41.34
33.02
10
بروجن
4.09
44.3
51.61
11
فرادنبه
27.11
52.71
20.18
12
بلداجی
19.34
56.42
24.23
13
اردل
17.49
25.77
56.75
14
ناغان
17.77
27.51
54.72
15
لردگان
4.92
47.75
47.32
16
فارسان
7.36
35.96
56.67
17
جونقان
20.07
52.97
26.96
18
باباحیدر
9.24
74.82
15.94

ميانگين
14.68
43.69
41.73
مآخذ: مرکز آمار ایران و محاسبات نگارنده

نمودار 4-1- میانگین درصد اشتغال در شهرهای استان سال 1375
با توجه به جدول 4-4 و نمودار 4-1 ملاحظه ميگردد كه بيشتر جمعيت شاغل شهري استان در بخش صنعت

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه روستا، توسعه منطقه، حمل و نقل، چهارمحال و بختیاری Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد سازمان فضایی، شبکه شهری، چهارمحال و بختیاری، حوزه نفوذ