منابع پایان نامه ارشد درمورد حوزه نفوذ، صنایع دستی، بخش کشاورزی، بخش اقتصاد

دانلود پایان نامه ارشد

خرد جستجو براي يافتن روابط درون منطقهاي و يا به عبارت بهتر تحليل ارتباط شهر با حوزة نفوذ خود، بررسي نقشهاي كاركردي شهر سامان، تحليل تغیير وتحولات آن و در نهايت يافتن نقش غالب شهر و علتيابي آن ميباشد .
4-3-5-2- 1- ارزيابي نقش كاركردي شهر سامان به روش « بوژوگارنيه و ژرژشابو »
جدول پراکندگی تعداد و درصد شاغلین 10 ساله و بیشتر ساکنین شهر سامان را در بخش های مختلف اقتصادی طی سالهای (75- 45) را نشان می دهد. در بخش کشاورزی شهر سامان به طور عمده محصولات باغی مانند انگور، بادام و گردو را تولید می کند. این بخش اقتصادی طی دوره (75- 45) تعداد شاغلین مختلفی داشته است. بیشترین تعداد شاغلین در بخشهای مختلف اقتصادی در سال 55 به میزان 34.3 در بخش کشاورزی فعالیت می کردند. رقم مذکور در سالهای 45، 65 و 75 به ترتیب 25، 18.8، 14.72 بوده است.
بخش صنعت نیز در طی دوره 30 ساله (75-45) ارقام متفاوتی را از لحاظ شاغلان شهر را به خود اختصاص داده است. شاغلان این بخش بیشتر به فعالیت هایی همچون قالی بافی و صنایع دستی می پردازند. از ارقام این بخش در طی سال های مختلف می توان دریافت که سهم شاغلان این بخش تا سال 1365 مرتب کاهش یافته است. بطوری که در سال های 45، 55، 65 و 75 به ترتیب 65.8، 43.8، 25، 34.4 درصد بوده است. افزایش شاغلان این بخش در سال 75 به دلیل تحولات بعد از جنگ تحمیلی بوده است. بخش خدمات عمده ترین بخش اقتصادی شهر سامان بوده است. این بخش در سالهای 45، 55، 65 و 75 به ترتیب شاغلانی به میزان 9.2، 22، 56.2 و50.29 درصد داشته است. در واقع از تعداد شاغلان در بخش صنعت و کشاورزی کاسته شده و بخش خدمات افزایش یافته است.

جدول4- 19- پراکندگی تعداد و درصد شاغلین در بخشهای مختلف اقتصادی در شهر سامان
سال
کشاورزی
صنعت
خدمات
جمع
1345
638
25
1679
65.8
235
9.2
2552
100
1355
559
34.3
714
43.8
375
23
1630
100
1365
472
18.8
628
25
1410
56.2
2510
100
1375
495
14.72
1157
34.4
1635
49.1
3363
100

مآخذ: مركز آمار ايران

100
90 10

80 20

گروه اول: کشاورزی 70 30 گروه دوم: خدمات

60 40

1345 50 50
1355
1365 40 60

1375 30 چند نقشی 70

20 80

10 صنعتی بازرگانی خدماتی 90
صنعتی شدید
0 100
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

گروه سوم : صنعت
نمودارشماره 4-13- ارزیابی نقش کارکردی شهر سامان
بر مبناي روش مثلث بوژوگارنيه شهر سامان در دوره های سرشماری 45، 55، 65، 75 نقشهای اقتصادی متفاوتی داشته است. در سال 1345 بیشتر شاغلین این شهر به فعالیت هایی همچون قالی بافی و صنایع دستی می پرداختند. سال 1355 شهر در ردیف شهرهای چند نقشی قرار می گیرد و در سال 1365 شهر در ردیف شهرهای چند نقشی با تأکید بر خدمات قرار می گیرد، در سال 1375 شهر سامان به عنوان شهر بازرگانی شناخته می شود .
4-3-5-2- 2- مطالعهتطبيقي ضريب ويژگي و ضريب مركزيت در دو دوره سرشماري1375و1385
در اين روش (مدل ضريب ويژگي) سرويسها در چند دسته ( بهداشتي- درمانی ، فرهنگي- آموزشی ، زیر بنایی و اقتصادی- اداری) تقسيم ميشوند، سپس به نقش سرويسهاي خدماتي در تعيين مركز سكونت گاه ها پرداخته ميشود. براي سنجش نقش و اهميت هر عنصر در يك سيستم منطقهاي (سرويس هاي خدماتي) به درجه سرويس دهندگي آن عنصر در كل سيستم، ميتوان توجه نمود. با استفاده از انواع خدمات آموزشي، بهداشتي – درماني، زیر بنایی و اقتصادی- اداری و با بهرهگيري از مدل ضريب ويژگي و شاخص مرکزیت آبادي هاي بخش سامان در دو دوره آماري 1375و 1385 رتبه بندي گرديده است،كه نتايج آن نشانگر این مطلب است که در سال 1375 روستاي هوره بطور میانگین با امتیازی برابر با ( 19.29) به عنوان مرکز دهستان هوره و شوراب صغیر بطور میانگین با امتیازی برابر با (18.92) به عنوان مرکز دهستان سامان بالاترين و روستاهای قراقوش با امتیازی برابر با (4.19) و صادق آباد با امتیازی برابر با (4.91) پايينترين رتبه را به خود اختصاص دادهاند. در سال 1385هوره با اختلاف نسبتاً بیشتری نسبت به شوراب صغیر با امتیازی برابر با (21.07) در رده اول و شوراب صغیر با امتیازی برابر با (15.97) در رتبه دوم قرار می گیرد. روستاهای قراقوش و چم جنگل به ترتیب با امتیازی برابر(4.34) و (5.41) پايين ترين رتبه را به خود اختصاص دادهاند.
مطالعه ضريب ويژگي و ضريب مركزيت در سال 1375:
با بررسي و مطالعه تعداد خدمات و ضريب ويژگي آبادي هاي بخش سامان در سال 1375 به اين نكته ميتوان اشاره نمود كه تعداد خدمات و ضريب ويژگي در اكثر آبادي هاي اين بخش پايين بوده به طوري كه آبادي هايی وجود داشتهاند كه از حداقل امكانات بهداشتی وآموزشي بيبهره بوده اند. (مانند: روستاهاي قراقوش، چم نار ، صادق آباد ) و تنها تعداد معدودي از آبادی ها نظير ؛ آبادي هاي هوره، شوراب صغیر، گرمدره، مارکده، چمعالی، از امكانات و خدمات نسبتاً مناسب تری برخوردار بوده اند. تعداد خدمات و امكانات ارائه شده در اين دوره در بخش سامان 217 مورد بوده است كه در مقایسه با تعداد آبادي هاي اين بخش (23 آبادي) درصد پائيني را نشان ميدهد. مجموع ضريب ويژگي به دست آمده در اين دوره 44.44 درصد بوده است. با بررسي ضريب مركزيت در سال 1375 در بخش سامان؛ نتايج مشابهي مانند ضريب ويژگي به دست ميآيد . بالاترين ضريب مركزيت در اين دوره متعلق به آباديهاي هوره، شوراب صغیر، گرمدره ، مارکده، چمعالی و پايينترين ضريب مركزيت متعلق به روستاهای چم نار ، صادق آباد و قراقوش بوده است .
مطالعه ضريب ويژگي و ضريب مركزيت در سال 1385:
در دوره سرشماري 1385 افزایش خدمات را شاهد هستیم. در اين دوره سرشماري آبادي هاي اين بخش از نظر برخورداري از خدمات و امكانات درصد بالاتری نسبت به دوره قبل نشان ميدهند و تعداد خدمات ارائه شده و درصد ضريب ويژگي در اين دوره به ترتيب از 217و 44.44 به رقم 286 و55.52 ميرسد. یادآوری می شود روستای یاسه چا تا سال 1375 در محدوده استان اصفهان بوده است و در این پژوهش در سال 1385 مورد بررسی قرار گرفته است. بالاترين ضريب مركزيت در اين دوره متعلق به آبادی های هوره ، شوراب صغیر، مارکده، سوادجان، چلوان و پايينترين آن متعلق به آبادهای قراقوش، چم خرم، چم جنگل، محمدآباد میباشد. در نهایت می توان گفت: هر چند درصد و تعداد خدمات افزایش یافته است اما همچنان ضعف در خدمات رسانی و برخورداری سکونتگاهها از امکانات مورد نیاز وجود دارد.
در دوره سرشماري 1375 میزان برخورداري آباديهاي بخش سامان از خدمات و تسهيلات بسيار پايين بوده است تعداد خدمات ارائه شده و رقم ضريب ويژگي و مركزيت در اين دوره گواه اين مدعاست. در دوره بعد یعنی سال 1385 هم تغییرات چندانی در برخورداری سکونت گاهها از خدمات وجود نداشته است و تغییرات بسیار نا چیز بوده است. هر چند با تغییراتی که در الگوی تقسیمات سیاسی و اداری این بخش از سال 1376 به بعد جهت محرومیت زدایی صورت گرفت و دهستان سامان به بخش سامان ارتقاء پیدا کرد، مناسبات اداری و الگوهای خدمات رسانی و روابط عملکردی بین شهر سامان و سکونت گاههای پیرامون تغییر و تحولات چشمگیری به خود ندیده است و شهر سامان همچنان در ارائه خدمات نیازهای حوزه نفوذ خود ناتوان بوده است. و تا رسیدن به یک وضعیت مطلوب خدمات رسانی فاصله زيادي وجود دارد .
4-3-5-2- 3- روش اسکالوگرام گاتمن
جهت تحلیل و ارزیابی عملکرد توسعه ای نقاط شهری در ناحیه تحت نفوذ، روش ها و مدل های چندی ارائه شده که یکی از آنها اسکالوگرام گاتمن است. در تحقیق منطقه ای، این تکنیک می تواند به عنوان مقیاسی جهت ارزیابی کارکردهایی نظیر خدمات رسانی، امکانات و تأسیسات و نیز طبقه بندی سکونتگاهها بر اساس تعداد کارکردهای موجود در آنها، بکار رود. این روش به گونه ای، میزان شکاف ها و کمبودهای عملکردی شهر مجاور یا نزدیکترین کانون شهری را در ناحیه حوزه نفوذ به نمایش می گذارد؛ به عبارت دیگر با تحلیل ماتریس حاصله از فهرست مرتب شده نقاط سکونت گاهی حوزه نفوذ بر حسب رتبه خدماتی یا جمعیتی در محور عمودی و تعداد تأسیسات و کارکردهای خدمات شهری درمحور افقی، می توان نحوه توزیع و استقرار کارکردها و امکانات شهری در حوزه نفوذ روستایی را شناسایی نموده، نقاط فاقد تسهیلات اولیه را مشخص کرد و نتایج سودمندی جهت برنامه ریزی های آتی توسعه ای در منطقه حاصل نمود.
با استفاده از ماتریس حاصله از نقاط سکونتگاهی حوزه نفوذ شهر سامان می توان نکات چندی را نتیجه گرفت :
در این ماتریس نقاط روستایی بر حسب تعداد خدمات و امکانات مختلف اداری، آموزشی، بهداشتی و رفاهی موجود در آنها از بیشترین به کمترین تعداد ردیف شده اند و هر سه دارای یک نقطه اشباع شده از امکانات و کارکردهای شهری برخوردار می باشند. بیشترین رتبه خدماتی، عدد 21 برای روستای هوره و کمترین رتبه های خدماتی عدد 6 برای روستای قراقوش به دست آمده است.
از ابتدای ماتریس به طرف انتهای آنها، به تدریج بر میزان شکافها و خلأ خدماتی میان روستاها افزوده می گردد؛ به عبارت دیگر اولین روستا یعنی هوره 4 برابر آخرین روستا یعنی قراقوش از امکانات و خدمات بر خوردارند و این زمانی کمبود امکاناتی و خدماتی محسوب می گردد که به ویژه تعداد جمعیت با تعداد خدمات مطابقت و هم سویی نداشته باشد. به این ترتیب که روستایی با رتبه جمعیتی 3 در بین سکونت گاه ها دارای رتبه خدماتی 11 می باشد در حالی که در همان ناحیه، روستایی دیگر با رتبه جمعیتی 10 در بین سکونت گاه های بخش دارای رتبه خدماتی 15 می باشد یعنی، تعداد خدمات موجود در روستا و تمرکز کارکردهای شهری در نقاط روستایی در اغلب موارد، هیچگونه هماهنگی و توازن با تعداد جمعیت بهره گیرنده از آنها ندارد.
بر اساس ماتریس بدست آمده ، در 80 درصد موارد، هیچگونه ارتباط مشخص و منطقی میان نقاط روستایی نزدیک به شهر مورد مطالعه و نقاط روستایی دورتر از این شهر، در زمینه برخورداری از منابع و امکانات شهری وجود ندارد. به عنوان نمونه بزرگترین روستاها به ویژه از حیث خدماتی و تسهیلات، دارای فواصل 20، 10، 15 و6 کیلومتری با شهر مورد مطالعه هستند در حالی که روستاهایی نیز وجود دارند که با 3 و 4 کیلومتر متر فاصله تا شهر، از لحاظ برخورداری های نسبی از کارکردها و تسهیلات شهری در خود، محروم اند. به عبارت دیگر اینگونه روستاها علیرغم قرار گرفتن در حوزه نفوذی قوی شهرهای مورد نظر، از بسیاری جهات محروم و عقب مانده می باشند.
در نهایت وجود و يا عدم وجود كاركرد يا خدمات در يك سكونت گاه به خودي خود از ارزش چنداني برخوردار نميباشد. بلكه آنچه در اين خصوص به خدمات موجود اعتبار ميبخشد، نقش و جايگاه هر سكونتگاه در ميان ساير سكونت گاه ها است كه به سبب دراختيار داشتن انواع مختلف خدمات كه برعهده مي گيرند. در واقع وجود و نحوة عملكرد اين خدمات، رتبه ، جايگاه و مركزيت يك نقطه روستايي را در ميان ساير نقاط فراهم ميآورد. بر اين اساس مي توان عنوان نمود كه سكونت گاه هاي برتر و برخوردار به عنوان نقاطي كه نقش مركزي را در جهت پوششدهي حوزه پيرامون برعهده دارند لازم است انواع خدمات سطوح پائين و بالاتر را دارا باشند. درحالي كه بر اساس این مدل خلاء و كمبودهايی در مراكز برتر سكونت گاهي به چشم ميخورد . از نوع خدمات مورد بررسي كه در نمودار برخورداريها مشاهده ميگردد، روستاهای هوره وشوراب صغیر به عنوان سكونت گاه هاي برخوردار و داراي نقش مركزي فاقد برخي از خدمات هستند به گونهاي كه روستای هوره از خدماتي چون مجتمع بهزیستی، خانه سازمانی، کتابخانه،

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه یافتگی، تاکسونومی، چهارمحال و بختیاری، توسعه شهر Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه یافتگی، سلسله مراتب، توسعه منطقه، توسعه شهری