منابع پایان نامه ارشد درمورد حزب دموکرات، مجلس شورای ملی، سیاست خارجی، وزارت خارجه

دانلود پایان نامه ارشد

امر حکومت دخیل بودند، به عضویت ان درامدند،اعضای کمیته ی مرکزی عبارت بودند از :احمد قوام، مظفر فیروز، محمد ولی فرمانفرما ،ابوالقاسم امینی، سردار فاخر ،محمدتقی ملک الشعرای بهار، محمود محمود، حسن ارسنجانی، عبدالحسین صادقی ، ابوالحسن عمیدی نوری، هاشم وکیلی ،زین العابدین فروزشی، عباس نراقی .208
روزنامه های حزب دموکرات ایران، دیپلمات و بهرام هم به عنوان ارگان های اصلی حزب منتشر می شدند. حزب دموکرات ایران با استفاده از اعتبارات و امکانات دولتی شعبه هایی در شهرهای مختلف ایجاد کرد و به دنبال ان افرادی که سوابق درخشانی در فعالیت های سیاسی خود نداشتند به عضویت آن در آمدند. امیر حسین ظفر، ابوالقاسم بختیار از شهرکرد ،شرکت بختیاری ها را در حزب دموکرات به اطلاع قوام رساند و خسروقشقایی با ارسال تلگرافی پیوستگی ایل قشقایی را به حزب دموکرات اعلام کرد.209
وبه این ترتیب برای نخستین بار در ایران ، بالاترین مقام اجرایی کشور دست به تشکیل یک حزب زد . ولی این قبیل احزاب که اعضای آن همگی از دولتمردان هستند هیچ گاه نمی تواند نماینده خواسته های حقیقی مردم باشد. حزبی واقعی است که از درون جامعه و مردم بر خواسته باشد و هدفش یاری رساندن بهمردم برای رسیدن به اهدافشان باشد.
5-4-8 تشکیل کابینه ی ائتلافی
حزب توده از مدت ها قبل ،یعنی از زمانی که دور اول مذاکرات با فرقه ی دموکرات آذربایجان به نتیجه نرسید .شعار ترمیم کابینه را مطرح می کرد و معتقد بود که با کابینه ی فعلی امیدی به انجام انتخابات صحیح و منظم داشت و تاکید می کرد که قوام باید هر چه زودتر عناصر مخالف اصلاحات را از کابینه ی خود اخراج کرده و کابینه را ترمیم کند.210 قوام با انتشار بیانیه ای هدف از ترمیم کابینه را تسریع در برنامه های اجرایی خود دانست ؛و نوشت که برای تسریع انجام اصلاحات مقتضی دیدم که با ایجاد وحدت معنوی میان عموم آزادیخواهان در سرتاسر کشور ……. به این جهت لازم دیدم نمایندگان برخی از احزاب مترقی و احزاب آزادیخواه را به شرکت در قبول مسؤلیت دعوت نماییم.211
قوام بدون مشورت با شاه کابینه ای ائتلافی با احزاب دموکرات توده و ایران تشکیل داد .روز 10 مرداد 1325 کابینه جدید خود را به شاه معرفی کرد.
1احمد قوام السلطنه : وزیر کشور و وزیر امور خارجه
2.مظفر فیروز : وزیر کار و تبلیغات
3. امیر احمدی : وزیر جنگ
4.فیروز فرمانفرما : وزیر راه
5.شمس الدین امیر علایی : وزیر کشاورزی
6.عبدالحسین هژیر : وزیر دارایی
7.منوچهر اقبال : وزیر پست و تلگراف
8. الهیار صالح : وزیر دادگستری از حزب ایران
9.انوشیروان سپهبدی : وزیر مشاور
10. ایرج اسکندری : وزیر بازرگانی و پیشه و هنر از حزب توده
11. فریدن کشاورز :وزیر فرهنگ از حزب توده ایران
قوام به پشت گرمی اکثریت کابینه قانون کار جامعی مقرر کرد.وزرای توده ای را به تجدید ساختار اساسی وزارتخانه هایشان واداشت . قول داد اتحادیه های کارگری وابسته به حزب توده را به عنوان نمایندگان طبقه کارگر به رسمیت بشناسند و شورای عالی کار تشکیل داد تا در مورد بیمه ی بیکاری، میزان دستمزد ،و کمیته های روابط بین کارگر و کارفرما اقدامات لازم را انجام دهد. چرخش به چپدر شهریور ماه زمانی به اوج خود رسید که قوام خطاب به جمعی در مقر حزب توده اعلام داشت که دموکراتها برای مجلس آینده ائتلافی انتخاباتی نه فقط با احزاب حزب توده و ایران که همچنین با احزاب دموکرات آذربایجان و کردستان تشکیل خواهد داد.212نزدیک شدن قوام به حزب توده و تشکیل دولت ائتلافی ،هم انگلیس و هم امریکا را ناخشنود کرده بود. در واقع سفبر امریکا اینک آماده بود که برای برکناری قوام از مسند قدرت با شاه همراهی کند. کابینه ائتلافی همچنین موجب تحریک و ناآرامی عشایر جنوب کشور شده و امید آنان را به کسب حمایت انگلیسی ها افزایش داده بود ،طبیعی است که وزارت خارجه ی انگلستان بهره برداری از نارضایی عشایر را به منظور اعمال فشار بردولت جهت خودداری از تعقیب سیاستهای متمایل به شوروی، و محدود کردن فعالیتهای توده ای را مورد توجه قرار داده بود.213
هدف قوام از راضی نگه داشتن حزب توده،این بود که حزب به طور جدی مشکلاتی که پیش روی دولت بود یعنی قوام را در رویارویی با روس ها و دموکراتها در آذربایجان یاری دهد. از طرفی حزب توده وروسها هر دو امیدوار بودند که چنین ائتلافی که کرسیهای زیادی در مجلس بعدی به دست آورد، حزب توده را قادر سازد که بر ساختار و سیاستهای دولت تاثیر گذارد و لایحه ی تاسیس شرکت نفت پیشنهادی ایران و شوروی را به تصویب مجلس برساند. ائتلاف مورد نظر به تحقق پیوست و سرزنشها و اتهامات متقابل فراوانی را برانگیخت .
چپ گرایان ، فتنه جویی و سوءنیت برخی اعضای حزب دموکرات ایران را علت شکست ائتلاف دانستند،در حالی که نیک پی ادعا می کرد که حزب توده اماده نبود اکثریتی بیش از 51 درصد را برای طرفداران نخست وزیر در مجلس پیش برد و قوام از آن پروا داشت که ائتلاف انتخاباتی با حزب توده مهار کردن این حزب را به طور کلی غیر ممکن سازد. خودداری وزیران توده ای از شرکت در جلسات کابینه به قوام فرصت داد به ترمیم کابینه مبادرت ورزد و به رغم میانجیگری صالح وزیر دادگستری، وزیران توده ای را از کابینه جدید کنار بگذارد. این سیاست جدید طبیعتا سبب خرسندی انگلیسی ها و امریکایی ها گردید .و شاه از اینکه وزیران توده ای برکنار شده بودند شادمان شد . از سوی دیگر شاه نگران از انکه مبادا تغییر سیاست قوام اورا از حمایت انگلیس و امریکا برخوردار کند و نقش شاه در تحولات اخیر ناچیز شمرده شود.به هرحال مشارکت حزب توده در کابینه ی قوام صرفا یک خطای تاکتیکی نبود، بلکه یک اشتباه محاسبه استراتژیکی بود که بیش از هر چیز از ساختار ایدوئولوژیکی حزب ناشی می گردید. این کار به شکستی انجامید که قطعا اثری نامطلوب بر روحیه حزب و جهت گیری های آنان برجا گذارد.214
5-1-9 مجلس پانزدهم شورای ملی
دوره پانزدهم مجلس شورای ملی ایران بدون تردید یکی از پرمسؤلیت ترین ادوار مجلس بود که در عین حال توانست یکی از مهمترین و برجسته ترین آنها باشد. بدون هیچ گونه ابهامی می توان گفت : کوچکترین اهمالی از طرف هر یک از نمایندگان مجلس پانزدهم بزرگترین لطمه و ضربت را به پیکر استقلال کشور و سعادت ملت وارد میکرد.
مجلس پانزدهم در تاریخ 25 تیرماه 1326 شمسی پس از یک فترت طولانی (2سال و چهار ماه و دو روز )افتتاح گردید.215
با رسمیت یافتن مجلس بنا به سنت پارلمانی دولت قوام مستعفی گردید و روز 7 شهریور ماه جلسه ی خصوصی مجلس تشکیل گردید و نسبت به نخست وزیر آینده تبادل نظر به عمل آمد . از 119 تن عده ی حاضر 78 تن نسبت به زمامداری احمد قوام ابراز تمایل کردند،گزارش این امر به عرض پادشاه رسید و فرمان نخست وزیری صادر شد.هیات دولت به شرح زیرروز 9 شهریور به حضور پادشاه و روز 22 شهریور ماه 1326 (برابر 29 شوال 1366 هجری قمری ) به مجلس شورای ملی معرفی شد. برنامه ی دولت در تاریخ مذکور قرائت و تسلیم مجلس گردید و پس از طرح مذاکرات لازم در جلسات متعدد نمایندگان مجلس در روز 12 مهرماه 1326 پس از اخذ رای از 120 تن عده حاضر 93تن به دولت قوام السلطنه رای اعتماد دادند.
قوام کابینه ی خود را به شرح زیر معرفی کرد
1.احمد قوام السلطنه : نخست وزیر ،وزیر کشور
2.محمود جم : وزیر جنگ
3.علی اصغر حکمت : وزیر مشاور
4دکتر محمد سجادی : وزیر اقتصاد
5. دکتر عیسی صدیق : وزیر فرهنگ
6 مصطفی عدل : وزیر مشاور
7.عبدالحسین هژیر :وزیر دارایی
8موسی نوری اسفندیازی : وزیر امور خارجه
9.احمد حسین عدل :وزیر کشاورزی
10. منوچهر اقبال : وزیر بهداری
11. غلامحسین فروهر :وزیر راه
12.جواد بوشهری : وزیر پست وتلگراف216
امکان تصویب مفادپیش نویس موافقتانه قوام –ساد چیکف در مجلس جدید که در ان پیروان قوام در اقلیت قرار داشتند بسیار ناچیز بود. قوام نه توهمی در این مورد داشت و نه از این بابت ناخشنود بود. روس ها بارها او را تهدید کرده بودند که در صورت پذیرفته نشدن تقاضای آنان در مورد نفت اقداماتی تلافی جویانه به عمل خواهند آورد. از جمله اقداماتی که ذکر شده بود خودداری از تحویل 11 تن طلای ایران در مسکو بود . از تهدید خاتمه دادن به استقلال ایران هم غفلت نشده بود . تهدیدی که مولوتف کمیسر امور خارجه شوروی به کرات ایران را با ان ترسانده بود. قوام کوشید تا روسها را به تعدیل شرایط خود و قبول ترتیبات دیگری وادار سازد. لیکن آنان بر این نکته پافشاری می کردند که تنها در صورتی علاقه مندی ایران با اتحاد جماهیر شوروی را واقعا باور خواهند کرد که لایحه مطابق با مفاد موافقتنامه اولیه از تصویب مجلس بگذرد.قوام می دانست که ملایمت واکنش روسها نسبت به سقوط رژیم های مستقر در تبریز و مهاباد عمدتا از انتظار آنان به موفقیت در زمینه ی نفت ناشی می شد و از واکنش روسها در صورت براورده نشدن این انتظار بیم ناک بود . با وجود این، او قادر یا مایل نبود که از به حداقل رساندن نقش و مسؤلیت شخص خود در این موضوع و واگذاردن کلیه ی تصمیمات به مجلس فراتر برود. وی میتوانست موجهأ بگوید که کاهش تعداد پشتیبانان او در مجلس مانع از آن است که او بتواند نقش موثری در فراهم ساختن موجبات تصویب تقاضای روسها ایفا کند. با این همه، قوام به خوبی واقف بود که همانگونه که توافق اولیه با روسها برای شخص وی اعتبار کسب کرده ،در صورت عقیم ماندن تقاضای روسها شخص او اماج حملات آنان قرار خواهد گرفت.217
قوام روز 29 مهرماه 1326 بنا به اصرارو پافشاری مقامات شوروی موافقتنامه نفت قوام –سادچیکف را پس از بیان مطالب زیر تقدیم مجلس کرد:
« ……تصور نمیکنم که وضع گذشته را آقایان فراموش کرده باشند . هنگامی که آذربایجان در آتش طغیان و ناارامی می سوخت و نقشه ی قتل عام های مخوف و وحشتناک برای اهالی انجا طرح گشته بود و تهران به مانند حلقه ی انگشتری در محاصره بود و هرساعت بیم حوادث جدیدی می رفت ،من ناچار بودم برای تخلیه ی ایران و رهایی آذربایجان و جلوگیری از کشتار ها و و تسکین قلوب اقداماتی کنم و خود را در آن اقدامات کاملا مصاب میداند معهذا نسبت به انچه فعلا مورد بحث است از حدود اقدامات قبلی قدمی فراتر نگذاشتم در ساعتی که موافقتانه را امضا می کردم معتقد بودم به صلاح مملکت است امروز هم معتقدم اگر مجلس جرح و تعدیلی لازم می داند ،با دقت کافی در آن مطالعه کند .»218
مجلس ماده ی واحده را با اکثریت 102 رای و 2 رای ممتنع به تصویب رساند که موافقتنامه قوام –سادچیکف را کان لم یکن اعلام کرد . لیکن مقرر میداشت که در صورت اکتشاف نفت در شمال به میزانی که از نظر تجاری مقرون به صرفه باشد ،دولت می تواند مذاکره را برای فروش ان به روسها آغاز کرده ،مجلس را در جریان پیشرفت کار قرار دهد . این ماده واحده و اشاره ان به نفت جنوب به هیچ وجه رضایت روسها و چپ گرایان را تامین نکرد.حزب توده متقاعد شده بود که این تحول از سیاستی کاملا حساب شده سرچشمه گرفته است. شیوه ی ماهرانه قوام در حل و فصل مسئله نفت مخالفانش را در مجلس موقتا خلع سلاح کرد ولی طبعا عناد شاه را نسبت به او افزایش داد.219
روز پنج شنبه 28 آبان 1326 ش. سفیر دولت شوروی ، نسبت به رد موافقتنامه قوام –سادچیکف از طرف مجلس شورای ملی یاداشتی اعتراض امیز به عنوان نخست وزیر ارسال داشت ودر ضمن آن دولت ایران را مسئول عواقب رویه و سیاست خصمانه اش نسبت به جماهیر شوروی دانست . عوامل سیاسی چند موجب شد که در مجلسی که اکثریت نمایندگان آن با اعمال نفوذ رئیس دولت وقت انتخاب شده بودند. زمزمه عدم رضایتمندی و مخالفت با دولت قوام شروع شود و محیط سیاسی مجلس را همزمان با تغییر سیاست خارجی نسبت به خط مشی سیاسی دولت وقت دگرگون سازد.220
5-10 برکناری قوام السلطنه از نخست وزیری
به نظر می رسید که شاه مصمم به افزودن قدرت خویش براساس جهت گیری های جدید در زمینه سیاست های خارجی و داخلی است. در قلمرو سیاست خارجی شاه مدعی بود که بی طرفی برای شاه غیر ممکن است ،به طوری که کاردار

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد حزب دموکرات، خودمختاری، انجمن ایالتی، فرقه ی دموکرات Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد قانون اساسی، مجلس شورای ملی، اتباع ایران، محمدرضاشاه