منابع پایان نامه ارشد درمورد جبران خسارت

دانلود پایان نامه ارشد

متقابل سه گانه 155
جدول4-25: نتايج تجزيه واريانس صفات 163
جدول4-26: مقايسه ميانگين هاي اثرات اصلي 164
جدول4-27: مقايسه ميانگين هاي اثرات متقابل دوگانه 165
جدول4-28: مقايسه ميانگين هاي اثرات متقابل سه گانه 166
جدول4-29: نتايج تجزيه واريانس صفات 174
جدول4-30: مقايسه ميانگين هاي اثرات اصلي 175
جدول4-31: مقايسه ميانگين هاي اثرات متقابل دوگانه 176
جدول4-32: مقايسه ميانگين هاي اثرات متقابل سه گانه 177
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول4-33: ضرايب همبستگي بين صفات 192
جدول4-34: ضرايب همبستگي بين صفات 193

فصل اول
مقدمه و کليات

1: كليات:
1-1: مقدمه:
تنش هاي محيطي مهم ترين عوامل کاهش دهندهي عملکرد محصولات کشاورزي در سطح جهان هستند. چنانچه تنش هاي محيطي حادث نمي شدند، عملکردهاي واقعي بايد برابر با عملکردهاي پتانسيل گياهان ميبود؛ در حالي که در بسياري از گياهان زراعي متوسط عملکرد گياهان کمتر از 10-20 درصد پتانسيل عملکرد آن ها است (کافي و مهدوي دامغاني، 1379). در نقاط خاصي از کرهي زمين به دليل موقعيت خاص جغرافيايي، عوامل تنش زا در توليد محصولات کشاورزي تأثير منفي بيشتري دارند و کشاورزي در آن مناطق با تحمل هزينهي بيشتر و بازدهي کمتر صورت مي گيرد. ايران از کشورهايي است که در اکثر نقاط آن تنش هاي مهم غيرزنده نظير خشکي، شوري، دما و غيره موجب کاهش عملکرد، از بين رفتن حاصلخيزي خاک و در مواردي عدم امکان تداوم کشاورزي گرديده است. بر خلاف خسارت شديد عوامل تنش زا بر عملکرد محصولات کشاورزي در کشور ما سابقهي تحقيقات در مورد کشاورزي تحت تنش کم است و عموماً تحقيقات کشاورزي در شرايط حداقل تنش انجام شده است. در حالي که کشاورزان معمولاً چنين شرايطي را نمي توانند فراهم کنند که اين مسئله باعث اختلاف شديد بين عملکرد گياهان زراعي و باغي در شرايط ايستگاه هاي تحقيقاتي و مزارع کشاورزان گرديده است. اين تحقيق نيز در زمينهي تنش کم آبي اجرا گرديد تا بتواند کمکي به کشاورزان و محققان امر در کشور که در مورد گياهان روغني و استراتژيک مشغول فعاليت هستند.
تنش خشکي به عنوان يکي از شايع ترين عامل غير زنده که گياهان زراعي آن را تجربه مي کنند، شناخته مي شود. در مناطقي که ميزان بارندگي ساليانه کاهش يافته و پراکنش آن الگوي مناسبي ندارد، خشکي مهم ترين تنش محيطي است که توليد گياهان زراعي را شديداً کاهش مي دهد. با توجه به کاهش بارندگي هاي سالانه و افزايش خشکي و دماي هوا استفاده از گونه هاي گياهي مناسب و ارقام اصلاح شده اي که داراي عملکرد مطلوب و هم چنين متحمل به شرايط تنش آبي باشند، امکان استفاده ي بهتر از منابع آب موجود را ميسر نموده و موجب توسعهي سطح زير کشت اين گياهان و افزايش بازده توليد مي گردد (Richard and Bergman, 1997) و (ابوالحسني و سعيدي، 1385). علي رغم اينکه تنها چند گياه زراعي اصلي بيشترين سهم را در توليد غذا در سطح جهان دارا مي باشند اما نبايد از نقش مهم بسياري از گونه هاي ديگر زراعي چشم پوشي کرد (Daju and mundel, 1996). گلرنگ يکي از گياهاني است که به لحاظ بومي بودن و سازگاري با شرايط اقليمي حاکم بر کشور از ويژگي هاي ارزشمندي برخوردار است، علاوه براين تحمل پذيري آن به شرايط محدوديت رطوبت و شوري و امکان کشت بهاره و پاييزه، به همراه نقش مفيد آن در تناوب زراعي ايجاب مي کند که مطالعات بيشتري براي شناخت بهتر اين گياه و توان بالقوه ي آن و نيز شناخت بهترين گزينه هاي مديريتي آن به ويژه در مناطق گرم و خشک انجام شود ( زينلي، 1378؛ بهداني و جامي الاحمدي، 1387).

1-2: تاريخچه:
گلرنگ (Carthamus tinctorius L.)گياهي يكساله از خانوادهي كاسني (Asteraccae) مي باشد كه از قديم الايام به عنوان يك زراعت فرعي و با هدف توليد رنگ از گل هاي آن، در مناطق مختلفي از ايران نظير خراسان، آذربايجان و اصفهان كشت مي شده است (خواجه پور، 1383). گلرنگ يکي از گياهان بومي ايران است و وجود تيپ هاي وحشي گلرنگ در نقاط مختلف کشور نشان دهندهي دامنهي سازگاري بالاي اين گياه با شرايط آب و هوايي کشور است، در حقيقت مي توان آنرا جزء گياهان فراموش شده به شمار آورد (زينلي، 1378). اين گياه پتانسيل عملکرد دانه بيش از 4 تن در هکتار را دارد و عملکرد دانهي بالاي 2 تن در هکتار، عملکرد مطلوب به شمار مي رود. متوسط عملکرد گلرنگ در سال زراعي 2008-2007 در دنيا 1847 کيلوگرم در هکتار بوده است (Anonymous, 2008). گلرنگ بواسطه مقاومت به خشکي امروزه به عنوان يک گياه زراعي در تناوب ديمزارهاي مناطق کوهستاني کشور مطرح است (Akhtarbeg and Pala, 2001).
تيپ هاي مختلف وحشي كه در سراسر كشور پراكنده شده اند، نشان از سازگاري بالاي اين گياه روغني با آب و هواي كشور ما دارد (اميدي و همکاران، 1378) .تيپ هاي زمستانه علاوه بر استفاده از نزولات جوي زمستان و بهار ازمتحمل بالايي نيز نسبت به آفات و بيماري ها برخوردار بوده و عملكرد بيشتري نسبت به تيپ هاي بهاره دارند (اميدي و احمدي، 1380). همچنين به عنوان يك گياه روغني مقاوم به خشكي مي تواند در مناطق خشك كشور كه عملكرد ساير گياهان زراعي كم است، كشت و كار شود (ناصري، 1375).
افزايش روز افزون جمعيت جهان در چند دههي اخير و نياز آنها به منابع انرژي از جمله روغن گياهي ايجاب مي نمايد كه در مورد افزايش سطح زيركشت و افزايش عملكرد گياهان روغني مانند گلرنگ توجه بيشتري صورت گيرد. اين در حالي است كه ايران از جمله كشورهايي است كه كاشت برخي از دانه‌ هاي روغني نظير كنجد، كرچك، گلرنگ و آفتابگردان در آن قدمت فراوان دارد. بر اساس آمار موجود، مقدار مصرف سرانه روغن گياهي با توجه به اعمال سهميه بندي در ايران حدود 17 كيلوگرم براي هر نفر است. بنابراين، با در نظر گرفتن جمعيت بيش از 70 ميليوني كشور سالانه به حدود 1190000 تن روغن نياز مي باشد. متأسفانه درحال حاضر بيش از 80% روغن گياهي مصرفي در كشور، وارداتي است. گلرنگ به دليل قابليت‌هاي زيادي از قبيل قدرت سازگاري بالا، تحمل به سرما، تحمل به خشكي، شوري و قلياييت بالاي خاك و موارد مصرف متعدد، در بسياري از كشور ها بطور گسترده كشت مي‌شود. روغن اين گياه كيفيت بالايي دارد، ميزان اسيد لينولئيك آن بين 73 تا 85 درصد است (بالاترين مقدار در بين گياهان روغني مي‌باشد (ناصري، 1370).
ارتفاع ساقه گلرنگ بستگي به عواملي چون، رقم و شرايط محيطي دارد. تعداد و محل شاخه هاي فرعي بسته به شرايط محيطي، فضاي رشد (تراکم کاشت) و ژنوتيپ گياه متغير است. به طور كلي وقتي ارتفاع ساقه اصلي به 20 تا 40 سانتي متر برسد، شاخه هاي فرعي از بخش فوقاني آن منشعب مي شوند. هر طبق 20 تا 120 گلچه لوله اي را شامل مي شود، كه هر يك مي تواند مولد يك دانه باشد .ميزان روغن قابل استحصال دانه گلرنگ در شرايط مساعد بسته به نوع رقم تا 45 درصد نيز مي رسد (زينلي، 1378؛ آلياري و همکاران، 1379). كنجالهي باقي مانده پس از روغن كشي تا اندازه اي تلخ است، ولي با مخلوط نمودن آن با كنجاله چغندرقند، دام ها مي توانند با رغبت آن را بخورند (آلياري و همکاران، 1379؛ خواجه پور، 1370). گلرنگ يكي از دانه هاي روغني مهم است كه در مناطق ديم ايران كشت مي شود. در ارتفاعات كمتر از 1000 تا 2300 متر بالاتر از سطح دريا مي توان آن را كاشت، ولي در ارتفاعات بالا عملكرد و ميزان روغن آن كاهش مي يابد. وزن هزار دانهي آن بسته به مناطق مختلف از 25 تا 50 گرم و ميزان روغن آن 30 تا 36 درصد متغير مي باشد. در مناطق ديم عملكرد آن از 500 تا 1200 كيلوگرم در هكتار متغير است. از نظر اقتصادي نيز زراعت گلرنگ پتانسيل زيادي براي رقابت با محصولات رايج در مناطق ديم مثل گندم، جو، عدس و نخود دارد. گلرنگ نسبت به خشكي متحمل است. بنابراين كشت بهاره يا پائيزه گلرنگ در شرايط ديم كه عملكردي معادل يا حتي بيشتر از گندم دارد، مي تواند در اين مناطق در كنار محصولات (غلات) كاشته شود و يا در تناوب با گندم جايگزين گندم و جوگردد (حقيقتي ملکي و فري، 1386). امروزه گلرنگ به دليل سه هدف اصلي روغن، مصارف غذايي و تغذيه طيور توليد مي شود که البته مهم ترين هدف، توليد روغن از دانه هاي آن مي باشد. دو نوع اسيد چرب غير اشباع درگلرنگ وجود دارد، اسيد چرب غير اشباع اولئيک، که در پخت مواد غذايي و اسيد چرب غير اشباع لينولئيک، که به عنوان عامل خشک کننده در رنگ آميزي و روغن برق و جلا استفاده مي شود. گلرنگ يک گياه روغني مهم بين المللي است که پتانسيل توليد خوبي در سيستم هاي کشت با مصرف کود کم دارد، به ويژه در سيستم هاي کشت ارگانيک که با مصرف کم عناصر غذايي، توليد قابل قبولي دارد. اگرچه اطلاعات کمي در خصوص نياز غذايي اين گياه وجود دارد (Abbadi et al., 2008a).
مهم ترين توليد کنندگان گلرنگ در جهان به همراه درصد توليد هر يک از آنها به ترتيب: مکزيک (36 درصد)، هند (21 درصد)، آمريکا (13 درصد)، اتيوپي (6 درصد)، استراليا (5 درصد)، چين (5 درصد)، قزاقستان (5 درصد)، آرژانتين (3 درصد)، قرقيزستان (3 درصد)، ازبکستان (2 درصد) و ساير کشورها در حدود 1 درصد توليد را به خود اختصاص داده اند ((Smith and Jimmerson, 2005.

شكل1-1. مهمترين كشورهاي توليد كنندهي گلرنگ.

(جدول1-1) توليد جهاني گلرنگ (Anonymous, 2008).
عملکرد دانه (کيلوگرم در هکتار)
سال توليد
2109
2001
1106
2002-2001
1789
2003-2002
1365
2004-2003
2090
2005-2004
2433
2006-2005
2779
2007-2006
1847
2008-2007

گلرنگ زراعي گياهي يکساله و از خانواده گل کاسني مي باشد و از بين کشورهاي توليد کننده آن هندوستان با داشتن حدود 60 درصد سطح زير کشت جهاني (831 هزار تن) را به خود اختصاص داده است . ايالات متحده آمريکا با عملکرد 1485 کيلوگرم در هکتار بيشترين متوسط عملکرد جهاني را در بين کشورهاي توليد کننده گلرنگ داراست (F.A.O, 1993). متوسط عملکرد دانه گلرنگ در ايران حدود 700 کيلوگرم در هکتار برآورد گرديده است (زينلي، 1378). در گذشته کشت گلرنگ بيشتر به منظور تهيه کارتامين (رنگدانهي قرمز رنگ که از گلچه هاي اين گياه قابل استخراج است) و استفاده از آن در رنگرزي البسه و نيز به عنوان رنگ غذا صورت مي گرفت (زينلي، 1378) ولي امروزه اين گياه در گروه گياهان روغني جا گرفته و به اين منظور کشت مي گردد (يزدي صمدي و عبدميشاني، 1370). اين گياه که احتمالاً بومي ايران است (برزگر، 1378) و (خواجه پور، 1370) در سطوح کوچک يا به صورت حاشيه اي براي حفاظت از محصولات، در حاشيه کرت ها کشت مي شده است و هم اکنون نيز در مناطقي از هندوستان براي جلوگيري و جبران خسارت عوامل مختلف بر گندم در کشت مخلوط به صورت رديفي کشت مي شود (Beech and Norman, 1963). زراعت گلرنگ به منظور استفاده از روغن دانهي آن سابقهي زيادي ندارد، به همين دليل در اغلب نوشته ها از اين گياه به عنوان يک گياه زراعي نسبتاً جديد ياد شده است. اصلاح ارقام پر محصول گلرنگ با مقدار روغن بالا که بعد از جنگ جهاني دوم اصلاح شدند به گسترش و توسعهي سطح زير کشت اين گياه زراعي در بعضي نقاط دنيا منجر شد، ارقام اصلاح شده از ژرم پلاسم هايي به دست آمده که از مراکز اوليه اين گياه از جمله ايران جمع آوري شده بودند. اين گياه به دليل قابليت هايي نظير قدرت سازگاري بالا، تحمل به سرما، تحمل نسبي به خشکي، شوري و قليائيت بالاي خاک و مواد مصرف متعدد در بسياري از کشورها به طور گسترده کشت مي شود (زينلي، 1378). اسيد لينولئيک موجود در روغن گلرنگ حاوي خواصي نظير کاهش چربي خون، کلسترول و سختي رگ ها مي باشد. روغن گلرنگ به عنوان مادهي خام جهت افزودن به مواد رنگي، جوهر چاپ و فيلم، نوار مغناطيسي، روغن جلا و … بکار برده مي شود. گلچه هاي اين گياه به عنوان مادهي اوليه جهت استخراج پيگمان هايي رنگي به منظور قابل ملاحظه اي در مواد غذايي و نوشيدني ها و … مي توان آن را بکار برد ( فروزان، 1378).
گلرنگ چنانچه قبل از گلدهي برداشت شود، علوفهي قابل قبولي ر

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد زئوليت، اسيد، ميانگين Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد افغانستان، توسعه کشت، بهبود عملکرد