منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه یافتگی، تاکسونومی، چهارمحال و بختیاری، توسعه شهر

دانلود پایان نامه ارشد

تعداد و درصد شاغلین در بخشهای عمده اقتصادی (شهر سامان)
سال
کشاورزی
صنعت
خدمات
جمع
1345
638
25
1679
65.8
235
9.2
2552
100
1355
559
34.3
714
43.8
375
23
1630
100
1365
472
18.8
628
25
1410
56.2
2510
100
1375
495
14.72
1157
34.4
1635
49.1
3363
100
مآخذ : طرح جامع شهر سامان

نمودار شماره 4- 8- توزیع درصد شاغلین شهر سامان در سه بخش عمده فعالیت سال (1345)
نمودار شماره 4- 9- توزیع درصد شاغلین شهر سامان در سه بخش عمده فعالیت سال (1355)

نمودار شماره 4-10- توزیع درصد شاغلین شهر سامان در سه بخش عمده فعالیت سال (1365)

نمودار شماره 4-11– توزیع درصد شاغلین شهر سامان در سه بخش عمده فعالیت سال (1375)
4-3-5- تحلیل نقش های کارکردی شهر سامان
4-3-5-1- تحليل در سطح كلان
منظور از تحليل در سطح كلان، شناخت جايگاه و نقش شهر در سطح فرامنطقهاي ، علل و عوامل دخيل در اين نقش و ظرفيت و استعداد شهر در پذيرش لوازم رشد و توسعه ميباشد . تحليل در سطح كلان مسائل بيروني را ميكاود و تاثيرات آن را در شهر و منطقه ميسنجد .
4-3-5-1-2- تحلیل شاخص های توسعه شهری
یکی از راههای شناسایی و تحلیل میزان توسعه یافتگی و توانمندی کانون های شهری در زمینه ارائه منافع توسعه به منطقه و ناحیه، محاسبه و تعیین مقادیر هر یک از شاخص های توسعه است همچنین با تعیین و بررسی مجموعۀ شاخص های توسعه، میتوان به نقصان ها و تنگناهای توسعه پی برد و امکان تصمیم گیری و برنامهریزی سنجیده را برای برنامهریزان محلی و منطقه ای فراهم آورد . برای تحلیل شاخص های توسعه شهرهای استان، ابتدا اندازه هر یک از شاخص های توسعه شهری را برای شهرهای مورد مطالعه خود استخراج نمودیم و سپس با استفاده از روش« تاکسونومی عددی» به تعیین مراتب توسعهیافتگی شهرهای مورد نظر،از طریق مقایسه با سایر شهرهای منطقه اقدام نمودیم. در روش تاکسونومی عددیD_i ( درجه توسعه منطقه i ̇) بین صفر و یک است و هر چه این مقدار به صفر نزدیکتر باشد، بیانگر توسعهیافتگی نسبی و هر چه به عدد یک نزدیکتر باشد، نشان دهنده عقبماندگی نسبی سکونت گاه مورد مطالعه است . براساس این مدل سکونتگاههای شهری استان با استفاده از درجه توسعهیافتگی به شرح زیر گروه بندی شدهاند :
گروه یک : این گروه مشتمل بر شهرهایی است که از درجه توسعه یافتگی پایین تر از 0.5 برخوردار می باشند و به عنوان شهری درجه یک و توسعه یافته به شمار میروند. بر این اساس شهرکرد با جمعیتی بالغ بر 131612 نفر در قالب 32031 خانوار را شامل میگردد .
گروه دو : شهرهایی که از درجه توسعه یافتگی بین (0.778- 0.5) برخوردار هستند در این گروه جای میگیرند و به عنوان شهرهای درجه دو و نسبتاً توسعهیافته مطرح میباشند. بر این اساس پنج شهر (بروجن ، فارسان ، لردگان ، فرخشهر ، جونقان ) را شامل میشود که عمدتاً مرکز شهرستان می باشند.
گروه سه : شهرهایی که از درجه توسعه یافتگی بین (0.89- 0.778) برخوردار هستند را شامل میگردد و به عنوان شهرهای کمتر توسعه یافته به شمار میروند . بر این اساس پانزده شهر در این گروه جای میگیرند. (شامل شهرهای: هفشجان، بن، شلمزار، ، سامان ، سفید دشت، بلداجی، سورشجان ،بابا حیدر، کیان ، فرادنبه، گندمان ، اردل، گهرو ، مال خلیفه ، طاقانک)
گروه چهار : این گروه مشتمل بر شهرهایی است که از درجه توسعهیافتگی بالاتر از (0.89) برخوردار می باشند و به عنوان شهرهای درجه چهار و ضعیف به شمار میروند. بر این اساس سه شهر (ناغان ، نافچ ، آلونی ) را شامل می شود.
همانگونه که مشاهده می شود بجز شهرکرد که تفاوت محسوسی در اندازه توسعه یافتگی نسبت به دیگر نقاط شهری استان دارد شهرهای استان چهارمحال و بختیاری به لحاظ توسعه یافتگی تفاوت چندانی ندارند و با توجه به اینکه در نظام شبکه شهری استان غلبه با شهرهای کوچک می باشد و اکثر این شهرهای کوچک در پیرامون خود حوزه نفوذی دارند بویژه شهرهایی که به عنوان مرکز شهرستان قلمداد می شوند روابط نسبتاً پایداری با حوزه نفوذ خود دارند و در این بین شهر سامان به عنوان یک شهر کوچک به لحاظ توسعه یافتگی در سطح سوم قرار گرفته است .
جدول شماره4-15- سطح بندی نقاط شهری استان چهارمحال و بختیاری بر اساس مدل تاکسونومی
گروه
سطح
درجه توسعه یافتگی
تعداد شهرها
1
درجه يك
کمتر از0.5
1
2
درجه دو
0.5 -0.778
5
3
درجه سه
0.778 -0.89
15
4
درجه چهار
بالاتر از0.89
3

24

4-3-5-1-3- تحليل جمعيتي ( ضريب جمعيت پذيري)
روند رشد جمعيت شهر سامان توان و استعداد خود را در زمينه جمعيتپذيري بيان ميكند. هرچند سنجش نرخ رشد جمعيت شهر سامان نميتواند در تحليل ظرفيت و كشش شهر، نظری ارائه نمايد ولي به عنوان يك ابزار تحليل بخشي از آن را تشكيل ميدهد و ميتواند براي روشن شدن ابعاد جمعيتي بحث مؤثر واقع شود. با كاربرد ضريب جمعيتپذيري ميتوان انعطاف و كششپذيري كانون هاي شهري را در يك منطقه و نسبت به كل منطقه محاسبه و تحليل نمود. مطابق اصل تئوريك اين شاخص و ضريب كششپذيري از یک بالاتر طی كند،دليل بر جذب جمعيتي بيشتر در شهر و كمتر از یک عكس اين حالت را نشان ميدهد.
جدول شماره 4-16مقایسه جمعیت پذیری شهر سامان با استان چهارمحال و بختیاری
سال و نرخ رشد
نرخ رشد 85- 1355
ضريب کشش پذيري

35-45
45-55
55-65
65-75
85- 75
35-45
45-55
55-65
65-75
85- 75
شهر سامان
2.46
1.31
5.35
1.3
0.79
0.48
0.27
1.06
0.31
0.3
جمعیت شهری استان
5.07
4.82
5.04
4.09
2.57
2.06
3.67
0.94
3.14
3.25
جمعیت كل استان
2.51
2.83
4.82
3.44
1.2

_

_

نمودار4-12- مقايسه ضريب جمعيت پذيري شهر سامان با استان چهارمحال و بختياري
همانگونه که از نتایج محاسبات در جدول( 5 – 8 ) استنباط می گردد، تحليل ضريب جمعيتپذيري شهر سامان به اين صورت است تا سال 1355 جاذبههاي شهرنشيني شهر سامان در سطح پائيني نسبت به شهرنشيني استان قرار داشته است و از اين سال به بعد (تا سال 1365) ظرفيتها و جاذبه هاي شهرنشيني شهر سامان نسبت به استان در سطح بالايی قرار گرفته است . ضریب جمعیت پذیری سال های پس از ،1365 دوباره در شهر سامان روندی نزولی را طی کرده ولی جاذبه های شهرنشینی استان رشد کرده است.
نكته قابل توجه ديگر، هنگامي كه ضرايب كششپذيري جمعيت شهر مورد مطالعه بر ضريب استان پيشي بگيرد ميتواند دليل بر وجود روندهاي ضد تمركز در سطح استان و رشد تدريجي شهرهاي كوچك باشد كه اين موضوع را در مقطع (1365- 1355) در سطح استان می توان صادق دانست.
4-3-5-1-4- تحليل اقتصادي ( ضريب سهم مكاني يا اقتصاد پايه )
ضريب مكاني (location quentient ) يكي از نظريه هاي معرف رشد اقتصاد پايه است. در واقع فرض بر اين است كه اگر اشتغال در فعاليتي در يك منطقه بيش از ميانگين كل فعاليت در سطح برتر خود (استان يا كشور) باشد ميبايستي اين اضافه نسبت ، دليل بر صادراتي بودن توليدات در اين فعاليت باشد. هر چند اين فرض ابعاد دقيق صادراتي بودن يك رشته از فعاليت را بيان نميكند . ولي در كمك به ارائه تحليل مناسب براي مازاد يك فعاليت مفيد است . نظريه اقتصاد پايهاي شهر يا منطقه ، شامل فعاليتهايی مي گردد كه به صدور كالا يا خدمات به بيرون از شهر يا منطقه ميپردازد ، چنين رابطه و جرياني براي شهر سرمايه و درآمد به ارمغان ميآورد و لذا ميتواند اثر فزايندگي و تحريككنندگي رشد اقتصادي_ اجتماعي شهر و يا منطقه را به دنبال داشته باشد. هدف از بررسي اقتصادپايه كمكي است براي شناخت نقش اقتصادي شهر سامان و اينكه آيا اقتصاد پايه شهر همان نقش غالب اقتصادي است يا نه؟ در مدل اقتصاد پايه اگر ضريب مكاني به دست آمده :
* مساوي با 1 گردد : شهر يا منطقه از حيث اقتصادي خود كفاست. * بزرگتر از 1 باشد : شهر يا منطقه صادر كننده كالا و خدمات است . *كمتر از 1 گردد : شهر يا منطقه وارد كننده كالا و خدمات است .

بدين منظور ضريب سهم مكاني در دو سطح شهر با منطقه و بخش مركزي شهرستان با استان مقايسه ميشود.
تحلیل ضريب سهم مكاني شهر سامان در مقايسه با شهرستان شهرکرد و نقاط روستایی شهرستان:
بررسيهاي انجام شده و محاسبات ضريب مكاني در سال 1385 در سطح شهرستان شهرکرد نشان می دهد، زیر بخش صنعت و زیر بخش ساختمان فعالیت های پایه ای هستند که هم در سطح شهرستان شهرکرد و هم در نقاط روستایی از ضریب مکانی بالاتر از 1 برخوردار هستند. پایه بودن فعالیت صنعتی در سطح شهرستان بواسطه وجود شهرک ها و نواحی صنعتی متعدد و فراوانی نسبی صنایع خارج از شهرکها امری بدیهی است. البته کلیه این صنایع و شهرک های صنعتی غیر از یک مورد شهرک صنعتی سامان خارج از بخش سامان قرار گرفته اند. پایه بودن فعالیت زیر بخش ساختمان نیز به تبع پایه بودن فعالیت زیر بخش صنعت می باشد. چرا که توسعه صنعتی در هر جا و مکانی گسترش زیر بخش ساختمان را بدنبال خواهد داشت.
فعالیت سومی که فقط در سطح نقاط روستایی پایه می باشد، فعالیت کشاورزی است. مزیت نسبی فعالیت باغداری در روستاهای بخش سامان و مهمترین دلیل پایه بودن فعالیت در نقاط روستایی شهرستان است. از آنجایی که این فعالیت (باغداری) بر اقتصاد منطقه بخصوص نقاط روستایی بخش سامان تأثیر بسزایی دارد، پراكنش جمعیت و استقرار روستاها در محدوده این بخش را می توان تا حد زیادی نتیجه آن دانست. بطوریکه نقاطی همچون شوراب صغیر، سواد جان و هوره که طرحهای باغداری در آنها از وسعت زیادی برخوردار است جاذب جمعیت و خدمات بیشتری نیز بوده اند.

شهر سامان:
در شهر سامان فعالیت کشاورزی بویژه ( باغداری ) به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی رودخانه زاینده رود رونق فراوان دارد و فعالیتی پایه محسوب می شودودر بخش خدمات (واسطه گرهای مالی و آموزش ) نیز ضریب مکانی بالاتر از 1 را دارا می باشد و فعالیتهای پایه محسوب می شوند. بخش خدمات به دلیل موقعیت جغرافیایی شهر سامان و توریستی بودن منطقه از نظر کارکردهای خدماتی رشد چشمگیری داشته است. يادآوري اين نكته ضروري است كه اين ضرايب فقط ابعاد كمي اين تحليل را روشن ميكند. ابعاد كيفي چون؛ ارزش توليدات ، نوع توليدات ، خودكفائي ناخالص داخلي و … روشن نیست .

جدول شماره 4- 17- ضريب مكاني فعاليتهاي اقتصادي به تفكيك در سطح شهرستان،نقاط روستايي شهرستان شهرسامان
شهر
نقاط روستایی
شهرستان
گروههای شغلی
1.09
1.005
0.665
كشاورزئ ، شكار و جنگلدارئ
0
0.009
0.022
ماهيگيری
2.42
0.096
0.249
استخراج معدن
1.08
1.94
1.348
صنعت (ساخت )
1.62
0.49
0.913
تامين برق و گاز و آب
0.69
1.76
1.691
ساختمان
0.89
0.36
0.658
عمده فروشي و خرده فروشي و
0.55
0.15
0.421
هتل و رستوران
0.85
0.67
0.894
حمل ونقل و انبارداری وارتباطات
1.37
0.35
1.088
واسطه گريهای مالي
1.36
0.59
1.377
آموزش
1.04
0.47
0.849
سایر

مقایسه کلی بخشهای سه گانه اقتصادی بین شهر سامان و شهرستان شهرکرد :
ضريب مكاني محاسبه شده در بخش كشاورزي در شهر سامان (1.09) است. در بخش صنعت ضريب مكاني شهر برابر با (0.89) ميباشد. و بخش سوم اقتصاد یعنی خدمات ضريب مكاني شهر برابر با 1.06 می باشد. و اما در سطح شهرستان در بخشهای کشاورزی، صنعت، خدمات این ضرایب به ترتیب برابر با 0.72، 0.94 و 1.19 می باشند. در سطح شهر سامان فعالیتهای کشاورزی و خدمات فعالیت پایه می باشند و در سطح شهرستان شهرکرد تنها فعالیت پایه بخش خدمات می باشد.

جدول شماره 4-18 – ضريب مكاني فعالیتهای اقتصادی شهرستان شهرکرد وشهر سامان در گروههای عمده اقتصادی
شهر سامان
شهرستان شهرکرد
گروههای عمده شغلی
1.09
0.72
کشاورزی
0.89
0.94
صنعت
1.06
1.19
خدمات

4-3-5-2- تحليل در سطح خرد (منطقهاي)
هدف از تحليل در سطح

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد بخش کشاورزی، مطالعات اجتماعی، سلسله مراتبی، تنظیم خانواده Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد حوزه نفوذ، صنایع دستی، بخش کشاورزی، بخش اقتصاد