منابع پایان نامه ارشد درمورد توسعه گردشگری، جامعه مقصد، صنعت گردشگری، زیست محیطی

دانلود پایان نامه ارشد

کاربر صنعت گردشگری که علیرغم پیشرفت های تکنولوژیک همچنان بر محور نقش قابل توجه نیروی انسانی به پیش میرود، نور امیدی در دل سیاستگذاران سرزمینهای در حال توسعهای که از پتانسیل های لازم(طبیعی،فرهنگی،تاریخی و اجتماعی) توسعه گردشگری برخوردارند میتاباند. حل موضوع اشتغال در گرو سرمایهگذاری است، سرمایهگذاریهای مورد نیاز در صنعت گردشگری پس ازاستقرار زیر بناهای اقتصادی برای اشتغال هر نفر در مقابل سایر فعالیتهای صنعتی چندان قابل توجه نمیباشد(البته در این مورد باید موضوع حمل ونقل هوایی و هتلهای مدرن را مستثنی ساخت) به این ترتیب گسترش صنعت گردشگری می تواند با هزینه سرمایهای کمتری نسبت به بسیاری فعالیتهای صنعتی رویدهد(کریمی و دیگران،1390:4).
بخش قابل توجهی از گروههای کم درآمد و دور از فرصتهای شغلی را زنان بطور عام و نیز زنان سرپرست خانوار تشکیل میدهند. ماهیت اشتغال در صنعت گردشگری که بسوی اشتغال زنان جهت گیر است به اشتغال این گروه و در نتیجه افزایش منابع درآمدی آنها کمک مینماید و از این طریق ازدامنه فقر در جامعه میکاهد.توجه به این نکته هم جالب توجه است که بسیاری مناطق توسعه نیافته وفقیر، مناطقی بکر از نظر محیط طبیعی و نیز ویژگی های فرهنگی هستند که طرف توجه گردشگران قرار دارند. حضور گردشگران در این مناطق مستلزم فراهم آمدن زیر بناهایی نظیر حمل و نقل، بهداشت و انرژی است. اقدام دولت در جهت تأمین این زیر بناها با هدف توسعه گردشگری، توسعه توأم این مناطق و در نتیجه کاسته شدن از دامنه فقر و نابرابری در آنها را در پی دارد(رنجبریان و زاهدی،1390:150).
به این ترتیب توسعه گردشگری می تواند به هدف عادلانهتر شدن توزیع درآمدها و مبارزه با فقر یاری رساند.
علاوه بر این توسعهي گردشگري ممكن است منجر به تورم شود، اين امر به ويژه از طريق افزايش قيمتهاي خرده فروشي در فصل گردشگري و يا افزايش قيمت زمين در مقصدها روي ميدهد. بنابراین از هزینههای مستقیم فردی میتوان به افزایش هزینههای زندگی در مناطق پذیرای گردشگری که بر دوش خانوارهای مقیم محل تحمیل خواهد شد یاد نمود. افزایش تقاضا برای محصولاتی که جنبه استفاده مشترک میان گردشگران ومردم محلی دارند، نظیر موادغذایی با توجه به قدرت خرید به طور متعارف بالاتر گردشگران سبب افزایش قیمت این محصولات میشود ودر نتیجه هزینه زندگی برای افراد مقیم افزایش مییابد(رنجبریان و زاهدی،1390:139).
جدول2-1) آثار اقتصادی مثبت و منفی گردشگری
آثار مثبت اقتصادی گردشگری
آثار منفی اقتصادی گردشگری
افزایش درآمدهای ارزی
اثرات تکاثری درآمدی
رشد اقتصادی
افزایش اشتغال
توزیع عادلانه درآمد و مبارزه با فقر
افزابش درآمدهای مالیاتی به صورت مستقیم و غیر مستقیم
افزایش تقاضا برای صنایع دستیجامعه مقصد
تورم
وابستگی بیش از حد اقتصاد به درآمدهای توریسم
افزایش هزینههای دولت (هزينههاي مربوط به جمعآوري زباله، برقراري نظم ، مديريت حمل ونقل و خدمات بهداشتي و درماني)

منبع: نگارنده
گردشگری به عنوان صنعتی اشتغالزا، فعالیتی در جهت فقرزدایی، اسبابی برای کسب ارز خارجی و موتوری محرک برای رشد اقتصادی جامعه عمل میکند و آثار مثبت اقتصادی آن بیشتر از آثار منفی میباشد. بنابراین کشورها با کمک این صنعت میتوانند به رشد اقتصادی بالاتر دست یابند.
2-5) آثار فرهنگی_اجتماعی گردشگری
در زیر به تفکیک به آثار فرهنگی_اجتماعی مثبت و منفی گردشگری پرداخته میشود:
2-5-1) آثار مثبت فرهنگی_اجتماعی گردشگری
گردشگری پیش از آنکه یک فعالیت اقتصادی باشد مبین یک ارتباط فرهنگی متشکل از عناصر: گردشگر، جامعه میزبان و بستر میباشد(تولایی،1386:85).مردم محلی ضمن ملاقات با گردشگران نسبت به نگرش ها، آداب و رسوم وویژگیهای فرهنگی_اجتماعی سرزمینهای گردشگرفرست آگاهی مییابند. این موضوع بطور کلی به ارتقاء سطح آگاهیهای عمومی مردمان سرزمین مقصد از جهان پیرامون میانجامد و به خودی خود واجد ارزشی مثبت است.ورود گردشگران به هر تقدیر نوعی از تنوع بخشی فرهنگی به جامعه مقصد است. این مسئله در جوامع بسته در بلند مدت میتواند به باز شدن فضای اجتماعی_فرهنگی و تعامل پذیری بیشتر افراد جامعه محلی منجر شود. بدین ترتیب گردشگری باعث آشنا شدن با ویژگیهای فرهنگی جدید برای هر دو گروه میزبان و گردشگر میشود. در پی آشنا شدن با دیگر فرهنگها و وقوف بر جنبههای مورد غفلت واقع شدهی فرهنگ خود به یک جریان سالم تبادل فرهنگی منجر میشود(تولایی،1386:93).
گسترش گردشگری موجب گسترش روابط بینالمللی، همزیستی مسالمتآمیز، استحکام دوستیها و گسترش صلح و امنیت جهانی میشود(پاپلی یزدی و سقایی،1386:5). به عنوان مثال سفر گردشگران مذهبی ایرانی به کشور عراق برای زیارت عتبات عالیات نه فقط به کسب منفعت و لذت معنوی از این سفر برای ایشان میانجامد، بلکه ضمن تعامل این گردشگران با اتباع سرزمین مقصد و چندان که در سالهای اخیر دیدهایم حتی کمک و انفاق نسبت به گروههای نیازمند در سرزمین عراق زمینههای تلطیف فضای میان دو ملتی که طی هشت سال نبرد رویاروی یک دیگر قرار گرفته بودن را فراهم میسازد تردیدی نیست که مساعدتها و شفقت ایرانیان در جامعه مقصد اثرات اجتماعی _فرهنگی مناسبی بر جای میگذارد.
گذر زمان بخصوص در جوامع در حال توسعه گاه به کاسته شدن از توجه مردم محلی به میراث گرانبهای فرهنگی-هنری منجر میشود. افراد کمتری متقاضی محصولاتی از این دست خواهند بود، گاه حتی سنتهایی به فراموش سپرده میشوند وگرد و غبار زندگی روزمره بر چهره این یادمانهای کهن چنان مینشیند که از مد افتاده و کهنه شده جلوه کنند. آن گاه آهسته آهسته رو به فراموشی گذارده و از آنها تنها یادی یا نمادی نزد کهنسالان اجتماع باقی میماند، چراغی که در آینده رو به سوی خاموشی میرود. اما وقتی گردشگری با توجه خاص به گردشگری فرهنگی گسترش مییابد، این سنتها، جشن ها و آیینها و این صنایع با تقاضای جدید و مشتاق روبرو میشوند که نتیجه چنین توجهی باز زندهسازی و تقویت آنهاست.بنابراین از یک زاویه دید، علاقمندان توسعه گردشگری آن را هم جهت و مساعد برای حفظ ارزشها، سنتها، آیینها و صنایع دستی مردم محلی در جامعه مقصد میدانند. بنابراین گردشگری راهی است برای حفظ صیانت میراث همگانی و فرهنگ جهانی چرا که حساسیت جهانی را به حفظ آثار فرهنگی و تاریخی و حمایت از الگوهای رفتاری و آداب و سننی که به مرور رنگ باختهاند ارتقاء میبخشد و از این رهگذر در راستای پایداری قدم برمیدارد( کاظمی،1385:45).
2-5-2) آثار منفی فرهنگی و اجتماعی گردشگری
مسئله نحوه هزینه کردن گردشگران در مقاصد نیز ممکن است بر جامعه مقصد اثر گذار باشد. گاه ولخرجی گردشگران در مقاصد و بخصوص وقتی حالت تفاخر گیرد، در یک جامعه در حال توسعه به شکاف میان جامعه محلی منجر خواهد شد. البته باید یاد آور شد که مسئله بخش بندی بازار گردشگری(تعطیلاتی،مذهبی،فرهنگی،…) در این میان فوق العاده مهم است و چنین موضوعی به طور متعارف در خصوص گردشگران فرهنگی چندان مصداق نمییابد(سحابی و مرادی1390:5).
گاهی چنین استدلال میشود که توسعه گردشگری به طور متعارف به گسترش پدیدههای نابهنجار اجتماعی همچون فحشا منجر میشود. این موضوع در بسیاری نقاط گردشگری در نواحی در حال توسعه جهان مشاهده شده است و از همین رو منتقدین توسعه گردشگری چنین پدیدههای نابهنجاری را با این صنعت لازم و ملزوم دانسته و به همین جهت این صنعت را عاملی برای ترویج منکرات میدانند.توجه با این نکته ضروری است که چنین شواهدی ضمن اینکه انکارپذیر نیستند، لیکن به سیاست توسعه گردشگری محلی در مقصد مورد نظر گره خوردهاند. در واقع مقاصد گردشگری که در برنامه توسعهای خود بازار گردشگران تعطیلاتی-تفریحی خاصه از جوامع غربی و اروپایی را هدف گرفته اند، به جدیت با این مسائل درگیر هستند. در همسایگی ما،ترکیه کوشیده است سرزمینی جذاب برای چنین گردشگرانی باشد. مجمع الجزایر مالدیو، تایلند، سریلانکا، کوبا و بسیاری مقاصد گردشگری دیگر نیز چنین هستند.اما اگر مقصد گردشگری در انتخاب بازار جهانگردی پیش روی خود دقت بخرج داده و تلاش نماید تا بازاری مطابق شرایط اخلاقی-اجتماعی خود را مورد هدف قرار دهد، مدیریت و کنترل چنین نابهنجاریهایی دور از دسترس نیست. توسعه گردشگری کشور ما در قالب چنین استراژیهای قابل پیگری است. در انتخاب بازار گردشگری؛ گردشگران فرهنگی-تاریخی وگردشگران مسلمان به عنوان بازارهایی که از ظرفیتهای بالقوه بالایی برخوردارند که چندان از سوی ما مورد بهره برداری قرار نگرفته است در چنین چارچوبی قابل بررسی است.گردشگران بینالمللی با آگاهی نسبی مقاصد مختلف، مقصد هدف خویش را انتخاب مینمایند. بنابراین چنین نیست که در شرایط فرهنگی-اجتماعی تعریف شده کشور به عنوان مقصد گردشگری وتبین بازار جهانگردی کشور با ورود گردشگرانی مسئله ساز مواجه شویم. در واقع تصویری که ما از مقصد خود به جهان ارائه میدهیم وتوسط رسانه های جمعی بینالمللی، برنامه های تبلیغاتی سفارش داده شده از سوی ما و فعالین بازاریابان گردشگری ما انجام خواهد پذیرفت خود اسبابی برای سرند کردن گردشگران به حساب میآید.توجه به این نکته نیز بی مناسب نیست که غنای فرهنگی جامعه مقصد و درجه تقید مردمان محلی به رعایت حدود و موازین تعیین شده برای گردشگرانی که به کشور سفر میکنند، عنصری هدایتگر در رفتار و عملکرد ایشان میباشد. یکپارچگی محیط مقصد یا اصالت سنتها در جامعهی میزبان در واکنش نسبت به گردشگران و تغییر فرهنگ مهم است. در جوامعی با پایههای فرهنگی قوی، تأثیرپذیری از مهمانها کمرنگتر و در عوض شاید تأثیرگذاری بر آنها قدرتمندتر باشد(سحابی و مرادی،1390:6).
برخی دیگر از مظاهر نابهنجار توسعه گردشگری در مقاصد مختلف از قبیل تأثیر در پوشش مردم محلی نیز مصداق مییابد. گاه شاهد آن هستیم که گروههایی از مردم سرزمین مقصدو اغلب جوانان از پوشش گردشگرانی که به این مقاصد سفر مینمایند، الگوبرداری میکنند و این مسئله به عنوان یکی از آثار نابهنجار توسعه گردشگری تلقی میشود. تعریف شرایط پوششی مد نظر مطابق عرف جامعه محلی برای گردشگرانی که قصد سفر به این مقصد را دارند (نظیر آنچه در کشور ما انجام پذیرفته است)، به عنوان ضابطه ای برای کنترل این نابهنجاری مورد استفاده قرار گرفته و نمی توان این سیاست را ناموفق ارزیابی نمود(رنجبریان و زاهدی،1390:127).

جدول2-2) آثار مثبت و منفی فرهنگی_اجتماعی گردشگری
آثار مثبت فرهنگی_اجتماعی گردشگری

آثار منفی فرهنگی_اجتماعی گردشگری
گسترش تعامل فرهنگی با سایر ملل
گسترش روابط بینالمللی و صلح و امنیت جهانی
توجه به حفظ و پاسداری از میراث فرهنگی و تاریخی
نارضایتی مردم محلی با توجه به شکاف درآمدی بین گردشگران و مردم محلی
تنزل ارزشهای جامعه میزبان و گسترش نابهنجاریهای اجتماعی در جوامع با ویژگیهای فرهنگی خاص
تأثیر بر پوشش مردم محلی
منبع: نگارنده
همانگونه که گفته شد در مقابل نظریهپردازانی که گردشگری را امری مثبت میدانند، عدّهای بر آثار منفی گردشگری تکیه میکنند ودر مقابل ایدهها و برنامههای توسعهی توریسم مقاومت و عکسالعمل منفی نشان میدهند(زارعزاده و دیگران،1392:7).بنابراین لازم است دولتها برای حفظ منافع درازمدت کشورهایشان و پاسداری از منافع آنها برای نسلهای آتی و جلوگیری از سقوط اخلاقیات در جامعه بر صنعت گردشگری نظارت کنند(محسنی،1388:80).
2-6) اثرات زیست محیطی توسعه گردشگری
بي شك، توسعهي گردشگري موجب بروز اثرات كالبدي يا زيست محيطي نيز مي شود.گردشگری منجر به بروز مجموعهای از آثار در جامعهی مقصد و یا میزبان میشود. در زیر به برسی آثار مثبت و منفی زیست محیطی گردشگری پرداخته میشود:

2-6-1)آثار مثبت زیست محیطی توسعهی گردشگری
اثرات زیست محیطی گردشگري هميشه منفي نيست. به عبارت ديگر، دانستن اين مطلب مهم است كه توسعهي گردشگري براي حفاظت و ارتقاي محيط زيست به صورت يك كاتاليزور عمل ميكند. به ويژه معرفي و تعيين ذخيره گاههاي طبيعي، پارك هاي ملي، پناهگاه هاي حيات وحش و ديگر دسته بنديهاي مناطق حفاظت شده

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد صنعت گردشگری، رشد اقتصادی، تولید ناخالص ملی، نیروی کار Next Entries منابع پایان نامه ارشد درمورد رشد اقتصادی، زیست محیطی، محیط زیست، تولید ناخالص داخلی